(Viết khoảng năm 1893; trước đó chưa từng xuất bản)

Nói đến thuốc lá, có rất nhiều điều mê tín vô căn cứ. Mà điều mê tín lớn nhất chính là cho rằng có một tiêu chuẩn chung để đánh giá nó, trong khi thực tế chẳng có tiêu chuẩn nào như thế cả. Sở thích cá nhân của mỗi người mới là tiêu chuẩn duy nhất dành cho riêng họ, là tiêu chuẩn duy nhất họ có thể chấp nhận và tuân theo. Dù có triệu tập một đại hội gồm tất cả những người yêu thuốc lá trên toàn thế giới thì họ cũng chẳng thể bầu ra một tiêu chuẩn nào đủ sức ràng buộc hay thậm chí tác động lớn đến bạn hay tôi.

Điều mê tín tiếp theo là người ta tin rằng mình có một tiêu chuẩn riêng. Nhưng thực ra làm gì có. Họ tưởng mình có, nhưng hoàn toàn không. Họ tưởng mình có thể phân biệt được đâu là một điếu xì gà ngon và đâu là điếu xì gà dở theo ý mình—nhưng họ chịu thôi. Họ đánh giá dựa vào nhãn hiệu, nhưng lại huyễn hoặc rằng mình đánh giá theo hương vị. Người ta có thể lừa họ bằng một điếu xì gà nhái tệ hại nhất; chỉ cần nó mang nhãn hiệu họ thích, họ sẽ thản nhiên hút nó một cách hài lòng mà chẳng chút nghi ngờ.

Những "đứa trẻ" hai mươi lăm tuổi với vỏn vẹn bảy năm kinh nghiệm hút thuốc cứ thích lên mặt dạy tôi thế nào là xì gà ngon, thế nào là xì gà dở. Dạy tôi ư—một kẻ chưa từng phải tập hút thuốc vì đã hút từ đời nào; một kẻ vừa cất tiếng khóc chào đời đã đòi xin lửa!

Chẳng ai có thể phán xét giùm tôi thế nào là một điếu xì gà ngon—đối với tôi. Tôi là giám khảo duy nhất của chính mình. Những kẻ tự cho mình là sành sỏi thường bảo rằng tôi hút loại xì gà tồi tệ nhất thế giới. Khi đến nhà tôi, lúc nào họ cũng tự mang theo xì gà của mình. Họ lộ rõ sự khiếp sợ thiếu khí phách mỗi khi tôi mời họ một điếu; họ bịa ra đủ cớ rồi vội vã cáo lui để đến những "cuộc hẹn" chẳng hề tồn tại ngay khi đứng trước nguy cơ phải nếm thử sự hiếu khách từ hộp xì gà của tôi. Giờ thì hãy xem sự mê tín vô căn cứ, khi kết hợp với tiếng xấu của một người, có thể tạo ra trò gì. Có lần, tôi mời mười hai người bạn thân đến dùng bữa tối. Một người trong số đó nổi tiếng vì toàn dùng xì gà xa xỉ, đắt tiền, chẳng kém gì tiếng tăm của tôi với những loại xì gà rẻ tiền, tai quái. Tôi ghé nhà anh ta và nhân lúc không ai chú ý đã "mượn" một vốc lớn những điếu ngon nhất của anh ta—những điếu có giá tới bốn mươi cent một điếu và mang nhãn đỏ mạ vàng tỏ vẻ quý phái. Tôi bóc hết nhãn ra rồi cho số xì gà đó vào hộp đựng nhãn hiệu ưa thích của tôi—một nhãn hiệu mà tất cả bọn họ đều biết danh và sợ hãi như sợ dịch bệnh. Cuối bữa tối, khi được mời, họ nhận lấy những điếu xì gà đó, châm lửa rồi ngậm ngùi chịu đựng—trong sự im lặng ảm đạm, bởi mọi niềm vui đã dập tắt ngay khi cái nhãn hiệu tai hại ấy xuất hiện và chuyền tay nhau—nhưng sự kiên cường của họ chỉ kéo dài được một chốc; sau đó họ kiếm cớ rồi rồng rắn kéo nhau ra về, dẫm cả lên gót chân nhau vì quá vội vã. Sáng hôm sau khi tôi ra ngoài xem kết quả, những điếu xì gà nằm vứt vương vãi khắp từ cửa nhà ra đến cổng. Tất cả, trừ một điếu—điếu đó nằm lại trên đĩa của chính cái gã mà tôi đã "chôm" cả bọc xì gà. Anh ta cũng chỉ chịu đựng nổi một hai hơi. Sau này anh ta bảo tôi rằng có ngày tôi sẽ bị bắn chết vì mời người ta hút cái loại xì gà quái quỷ ấy.

Tôi có chắc chắn về tiêu chuẩn của chính mình không? Có chứ, hoàn toàn chắc chắn—trừ khi có ai đó phỉnh tôi bằng cách dán nhãn hiệu tôi thích lên một loại xì gà khác; vì suy cho cùng tôi cũng giống bao người, nhận biết điếu xì gà của mình qua cái nhãn chứ chẳng phải qua hương vị. Tuy nhiên, tiêu chuẩn của tôi khá rộng lớn và bao quát một vùng lãnh thổ bao la. Đối với tôi, hầu như mọi điếu xì gà mà chẳng ai chịu hút đều là loại ngon, và hầu như mọi điếu xì gà mà người khác cho là ngon thì tôi lại thấy dở tệ. Loại xì gà nào tôi cũng hút được, trừ xì gà Havana. Người ta tưởng họ làm tôi chạnh lòng khi đến nhà tôi mà mang theo "phao cứu sinh"—ý tôi là mang theo xì gà riêng trong túi. Nhầm tày trời; tôi cũng tự bảo vệ mình theo cách tương tự. Khi đi vào vùng nguy hiểm—tức là đến nhà những người giàu có, nơi mà theo lẽ tự nhiên họ sẽ tiếp đón bằng những điếu xì gà đắt đỏ đóng thuế cao, quấn băng đỏ mạ vàng nằm êm ái trong hộp gỗ cẩm lai cùng một miếng bọt biển ẩm, những điếu xì gà tàn ra thứ tro đen sì thảm hại, cháy lệch một bên, bốc mùi khó chịu, càng hút càng nóng bỏng tay và ngày càng bốc mùi thối nồng thối nặc không sao chịu nổi khi ngọn lửa ăn sâu vào bên trong qua khỏi cái lớp thuốc lá tử tế mỏng dính ở đầu điếu, trong khi chủ nhà thì không ngừng tâng bốc và khoe khoang cái thứ độc hại đó đắt tiền ra sao—vâng, mỗi khi dấn thân vào mối hiểm họa ấy, tôi đều mang theo thứ vũ khí tự vệ của riêng mình. Tôi mang theo nhãn hiệu ruột—hai mươi bảy cent một thùng—và nhờ đó mới còn sống sót để về gặp lại gia đình. Trông tôi có vẻ như đang châm điếu xì gà đắt tiền thắt đai đỏ của ông chủ nhà, nhưng đó chẳng qua chỉ là lịch sự xã giao; tôi lén đút nó vào túi để dành cho người nghèo (mà tôi thì quen biết nhiều người nghèo lắm), rồi châm một điếu của chính mình; khi ông ta khen ngợi điếu thuốc của ông ta, tôi cũng hùa theo, nhưng đến khi ông ta bảo nó có giá tận bốn mươi lăm cent thì tôi ngậm hột thị, vì tôi thừa biết giá trị thực của nó.

Dẫu vậy, nói thật lòng thì gu của tôi rộng mở đến mức tôi chưa từng thấy loại xì gà nào mà mình thực sự không thể hút nổi, ngoại trừ loại có giá một đô la một điếu. Tôi đã tìm hiểu loại đó và biết tỏng chúng được làm từ lông chó, mà lại còn là loại lông chó phẩm chất kém nữa chứ.

Tôi có khoảng thời gian cực kỳ mãn nguyện ở Châu Âu, bởi trên khắp lục địa này, người ta có thể tìm thấy những loại xì gà mà ngay cả mấy cậu bé bán báo lì lợm nhất ở New York cũng chẳng dám đụng vào. Lần trước tôi có mang theo xì gà; lần sau tôi sẽ không làm thế nữa. Ở Ý, cũng như ở Pháp, chính phủ là kẻ độc quyền bán xì gà. Nước Ý có ba hoặc bốn nhãn hiệu nội địa: Minghetti, Trabuco, Virginia và một loại rất thô ráp vốn là biến thể của dòng Virginia. Loại Minghetti to bản và đẹp mắt, giá ba đô la sáu mươi cent một trăm điếu; tôi có thể hút hết một trăm điếu trong bảy ngày mà điếu nào cũng thấy khoái chí. Loại Trabuco cũng hợp với tôi; giá cả thì tôi không nhớ rõ. Nhưng với dòng Virginia, người ta phải học mới thích nổi chứ chẳng ai vừa sinh ra đã có cảm tình với nó. Trông nó giống như cái dũa đuôi chuột, nhưng vài người cho rằng hút thì thích hơn. Nó có một cọng rơm xuyên qua giữa; bạn rút cọng rơm ra để tạo một khoảng trống cho không khí lưu thông, bằng không thì điếu thuốc sẽ chẳng có chút sức hút nào, thậm chí còn thua cả một cây đinh. Lúc đầu có người thà hút cây đinh còn hơn. Dù sao đi nữa, tôi thích tất cả các loại xì gà nội địa của Pháp, Thụy Sĩ, Đức và Ý, và chẳng bao giờ bận tâm tìm hiểu xem chúng làm bằng gì; mà có lẽ cũng chẳng ai biết được đâu. Thậm chí còn có một nhãn hiệu thuốc lá sợi Châu Âu làm tôi vừa ý. Đó là loại mà nông dân Ý hay dùng. Nó tơi, khô, đen sì và trông giống như bã trà. Khi châm lửa, thuốc nở tung ra, trồi lên cao ngất vượt cả miệng tẩu, rồi ngay sau đó rơi tọt vào bên trong áo gile của người hút. Bản thân loại thuốc lá này rất rẻ, nhưng nó làm tăng tiền phí bảo hiểm cháy nổ. Rốt cuộc đúng như tôi đã nhận xét lúc đầu—sở thích thuốc lá chỉ là một điều mê tín. Chẳng có tiêu chuẩn nào hết—không một tiêu chuẩn thực sự nào. Sở thích cá nhân của mỗi người mới là tiêu chuẩn duy nhất dành cho riêng họ, là tiêu chuẩn duy nhất họ có thể chấp nhận và tuân theo.