“CHÚNG TA CÓ THỂ GIẢ ĐỊNH”

Trong ngành nghề Giả định, có ba giáo phái độc lập và tách biệt đang hoạt động kinh doanh. Hai trong số những giáo phái này được gọi là phái Shakespeare và phái Bacon, và tôi là phái còn lại—phái Brontosaurus.

Người theo phái Shakespeare đinh ninh rằng Shakespeare đã viết các tác phẩm của Shakespeare; người theo phái Bacon đinh ninh rằng Francis Bacon đã viết chúng; còn người theo phái Brontosaurus thực sự không biết chắc ai trong số họ đã làm việc đó, nhưng hoàn toàn bình thản và thỏa mãn tin chắc rằng không phải Shakespeare, và nghi ngờ mạnh mẽ rằng chính là Bacon. Tất cả chúng ta đều phải giả định rất nhiều, nhưng tôi khá chắc chắn rằng trong mọi trường hợp tôi có thể nhớ lại, những người theo phái Bacon luôn vượt trội hơn phái Shakespeare. Cả hai bên đều sử dụng cùng một loại tài liệu, nhưng những người theo phái Bacon dường như mang lại kết quả hợp lý, có chừng mực và sức thuyết phục hơn nhiều so với phái Shakespeare. Phái Shakespeare tiến hành việc giả định dựa trên một nguyên tắc xác định, một quy luật bất biến không thay đổi: đó là: 2 cộng 8 cộng 7 và cộng 14, bằng 165. Tôi tin đây là một sai lầm. Dù sao đi nữa, bạn không thể bắt một tín đồ Shakespeare đã ngấm sâu thói quen này chịu tính toán lại tài liệu của họ trên bất kỳ cơ sở nào khác. Với phái Bacon thì khác. Nếu bạn đặt những con số trên trước mặt họ và bảo họ cộng lại, họ sẽ chẳng bao giờ tính ra quá 45, và trong mười trường hợp thì có tới chín trường hợp họ sẽ ra đúng con số 31 chuẩn xác.

Hãy để tôi thử minh họa hai hệ thống này theo một cách giản dị và bình dân, cốt sao đưa được ý niệm này vào tầm hiểu biết của những kẻ dốt nát và kém thông minh. Chúng ta hãy giả định một trường hợp: hãy lấy một chú mèo con được nuôi trong nhà, quen nuông chiều, vô học, thiếu kinh nghiệm; hãy lấy một lão mèo mướp già cỗi mang trên mình đầy rẫy những vết sẹo từ đầu đến đuôi như những chứng tích của một đời từng trải gian khổ, và uyên bác, học thức, hiểu biết sâu rộng đến mức người ta có thể nói về lão rằng “mọi tri thức về loài mèo đều nằm lòng trong tay lão”; đồng thời, hãy bắt thêm một con chuột. Nhốt cả ba vào trong một căn phòng giam không lỗ thủng, không vết nứt, không lối thoát. Đợi nửa tiếng, sau đó mở cửa phòng giam, cho một tín đồ Shakespeare và một tín đồ Bacon bước vào, rồi mặc sức cho họ tính toán và giả định. Con chuột đã biến mất: câu hỏi cần được phán quyết là, nó đang ở đâu? Bạn có thể đoán trước cả hai kết quả. Một phán quyết sẽ tuyên rằng con mèo con đã nuốt con chuột; phán quyết kia cũng sẽ chắc chắn khẳng định con chuột nằm trong bụng lão mèo mướp.

Tín đồ Shakespeare sẽ Lý luận thế này—(đó không phải từ của tôi, mà là của ông ta). Ông ta sẽ nói rằng con mèo con có thể đã đến trường học khi không ai chú ý; do đó chúng ta có căn cứ để giả định rằng nó đã làm như vậy; đồng thời, nó cũng có thể đã thực tập trong văn phòng của một thư ký tòa án khi không có ai chú ý; vì điều đó có thể đã xảy ra, chúng ta có lý khi giả định rằng nó đã xảy ra; nó có thể đã nghiên cứu về loài mèo trong một căn gác mái khi không ai chú ý—vì thế nó đã làm vậy; nó có thể đã tham dự các phiên tòa của loài mèo trên mái nhà kho vào ban đêm, để giải trí, khi không ai chú ý, và thu lượm kiến thức về các thủ tục pháp đình cũng như ngôn ngữ luật sư của loài mèo theo cách đó: nó có thể đã làm thế, nên không còn nghi ngờ gì nữa, nó đã làm thế; nó có thể đã tòng quân đi lính với một bộ tộc hiếu chiến khi không ai chú ý, rồi học được những mưu mẹo và tác phong của người lính, cùng cách xử lý một con chuột khi cơ hội đến; do đó, suy luận hiển nhiên là nó đã làm chính xác như vậy. Vì tất cả những điều phong phú ấy đều có thể đã xảy ra, chúng ta hoàn toàn có quyền tin rằng chúng đã xảy ra. Những tài năng và năng lực to lớn được tích lũy một cách kiên nhẫn và khổ công ấy chỉ còn thiếu đúng một điều duy nhất—cơ hội—để chuyển hóa thành hành động huy hoàng. Cơ hội đã đến, và chúng ta có kết quả; không còn chút nghi ngờ nào nữa, con chuột nằm trong bụng mèo con.

Cũng cần phải lưu ý rằng khi ba giáo phái chúng tôi gieo mầm một câu “chúng tôi nghĩ chúng tôi có thể giả định”, chúng tôi mong đợi nó, dưới sự chăm bón, tưới tắm và vun vén cẩn thận, cuối cùng sẽ vươn lên thành một cây cổ thụ “không còn chút nghi ngờ nào” vững chãi, cứng cáp và bất chấp thời tiết—và điều đó thường hay xảy ra.

Chúng ta đều biết phán quyết của tín đồ Bacon sẽ là gì: “Chẳng có mảy may bằng chứng nào cho thấy con mèo con từng được huấn luyện, giáo dục, hay có bất kỳ kinh nghiệm nào đủ điều kiện cho sự việc lần này, hoặc thực sự được trang bị để làm nên bất kỳ thành tựu nào lớn hơn việc liếm láp chút sữa thừa tình cờ vớ được; nhưng lại có vô số bằng chứng—trên thực tế là những bằng chứng không thể bác bỏ—rằng con vật kia đã được trang bị đến từng chi tiết với mọi phẩm chất cần thiết cho sự kiện này. Không còn nghi ngờ gì nữa, lão mèo mướp đã nuốt chửng con chuột.”