Từ nhiều năm trước, người ta đã có mốt chế giễu ý niệm về “tình yêu sét đánh”; nhưng những ai biết suy ngẫm, cũng như những ai biết cảm nhận sâu sắc, vẫn luôn ủng hộ sự tồn tại của nó. Thật vậy, những phát hiện hiện đại trong lĩnh vực mà ta có thể gọi là từ tính đạo đức học hoặc mỹ học từ tính, đã cho thấy khả năng cao là: những tình cảm tự nhiên nhất, và do đó là chân thật nhất, mãnh liệt nhất của con người, lại chính là những thứ nảy sinh trong trái tim như thể bởi sự đồng điệu điện từ – nói một cách ngắn gọn, những sợi dây xích tâm hồn rực rỡ và bền chặt nhất lại là những thứ được níu giữ chỉ bằng một cái nhìn. Lời thú nhận mà tôi sắp sửa bày tỏ dưới đây sẽ góp thêm một minh chứng nữa vào vô số trường hợp đã chứng minh cho chân lý ấy.

Câu chuyện của tôi đòi hỏi tôi phải kể lại một cách khá chi tiết. Tôi vẫn là một người rất trẻ – chưa tròn hai mươi hai tuổi. Tên của tôi hiện tại là một cái tên rất đỗi bình thường và có phần tầm thường – Simpson. Tôi nói là “hiện tại”; bởi vì mãi gần đây tôi mới được gọi như vậy – tôi vừa hợp pháp hóa họ này trong năm qua để được nhận một khoản thừa kế kế sộ do một người họ hàng xa để lại, ông Adolphus Simpson. Khoản di tặng này đi kèm với điều kiện là tôi phải mang họ của người lập di chúc, chứ không phải tên thánh; tên thánh của tôi là Napoleon Bonaparte – hay nói đúng hơn, đó là tên đệm và tên gọi đầu tiên của tôi.

Tôi mang họ Simpson với một chút miễn cưỡng, bởi vì với họ gốc thực sự của mình là Froissart, tôi cảm thấy vô cùng tự hào một cách chính đáng – khi tin rằng mình có dòng dõi dõi theo vị tác giả bất hủ của bộ “Chronicles”. Nhân tiện nhắc đến chuyện họ tên, tôi có thể kể ra một sự trùng hợp kỳ lạ về âm thanh trong tên của một số thế hệ đi trước tôi. Cha tôi là một ông Froissart, người Paris. Vợ của ông – tức mẹ tôi, người được cưới khi mới mười lăm tuổi – là tiểu thư Croissart, con gái lớn của nhà ngân hàng Croissart, mà vợ của ông này, một lần nữa, khi kết hôn cũng mới chỉ mười sáu tuổi, lại là con gái lớn của một người tên là Victor Voissart. Rất kỳ lạ thay, ông Voissart lại cưới một phu nhân có tên tương tự – tiểu thư Moissart. Bà ấy cũng hãy còn là một đứa trẻ khi bước lên xe hoa; và mẹ của bà, tức phu nhân Moissart, cũng chỉ mới mười bốn tuổi khi được dẫn tới bàn thờ. Những cuộc hôn nhân sớm như thế này rất phổ biến ở Pháp. Tuy nhiên, đây lại là Moissart, Voissart, Croissart, và Froissart, tất cả đều nằm trong một dòng dõi trực hệ. Thế nhưng tên của chính tôi, như tôi đã nói, lại trở thành Simpson, theo đạo luật của Nghị viện, và với sự chán ghét đến độ có thời kỳ tôi thực sự đã do dự không muốn nhận khoản di thừa kế cùng với điều kiện phụ phiền toái và vô tích sự đi kèm.

Về diện mạo bản thân, tôi hoàn toàn không có gì phải phàn nàn. Ngược lại, tôi tin rằng mình có dáng vóc cân đối và sở hữu cái mà mười phần thì chín phần thiên hạ gọi là một khuôn mặt đẹp trai. Chiều cao của tôi là năm thước mười một inch. Tóc tôi đen và xoăn. Mũi tôi khá ổn. Mắt tôi to và có màu xám; và mặc dù thực tế chúng rất yếu đến mức gây phiền toái lớn, nhưng thoạt nhìn thì chẳng ai có thể nghi ngờ gì về khuyết điểm này. Tuy nhiên, chính sự yếu ớt ấy từ lâu đã làm tôi vô cùng bực bội, và tôi đã xoay sở tìm đủ mọi cách chữa trị – trừ việc đeo kính. Vì còn trẻ trung và ưa nhìn, tôi dĩ nhiên không thích mấy thứ đó, và đã kiên quyết từ chối sử dụng chúng. Thật vậy, tôi chẳng thấy có gì làm biến dạng gương mặt của một người trẻ tuổi cho bằng kính, hay làm cho từng đường nét mang vẻ nghiêm nghị, nếu không muốn nói là ra vẻ đạo đức giả và già nua. Ngược lại, một chiếc kính một mắt lại mang hơi hướng của sự chưng diện và làm hàng quá lố. Cho đến nay, tôi vẫn xoay sở chừng mực nhất có thể mà không cần đến cả hai thứ đó. Nhưng chừng ấy chi tiết về ngoại hình rốt cuộc cũng chẳng có mấy quan trọng. Tôi chỉ xin nói thêm rằng tính khí của tôi vốn bồng bột, liều lĩnh, nhiệt thành, nhiệt huyết – và suốt cả đời mình, tôi vẫn luôn là một kẻ say mê tôn sùng phụ nữ.

Một đêm nọ vào mùa đông năm ngoái, tôi bước vào một lô ghế tại nhà hát P——, đi cùng với một người bạn, anh Talbot. Đêm ấy là đêm biểu diễn opera, và các tờ áp phích có sức hút vô cùng hiếm hoi, thế nên nhà hát đông nghẹt người. Dù vậy, chúng tôi vẫn đến kịp để lấy những chỗ ngồi phía trước đã được đặt trước cho mình, và phải chật vật lắm chúng tôi mới lách qua được để vào trong.

Suốt hai tiếng đồng hồ, người bạn đồng hành của tôi, một kẻ cuồng âm nhạc đích thực, đã dồn hết sự chú ý lên sân khấu; còn tôi, trong lúc đó, tự giải trí bằng cách quan sát khán giả, mà phần lớn là những thành phần ưu tú bậc nhất của thành phố. Sau khi đã thỏa mãn với việc này, tôi vừa định quay mắt về phía nữ danh ca chính thì bỗng bị thu hút và dán chặt ánh nhìn vào một bóng hình ở một trong những lô ghế riêng tư mà nãy giờ tôi chưa để ý tới.

Nếu tôi sống đến một ngàn năm đi nữa, tôi cũng không thể nào quên được cảm xúc mãnh liệt khi tôi ngắm nhìn bóng hình ấy. Đó là một người phụ nữ, tuyệt mỹ nhất mà tôi từng được thấy. Khuôn mặt hướng về phía sân khấu nhiều đến mức trong suốt vài phút, tôi không thể nào nhìn chính diện được – nhưng vóc dáng thì thật tuyệt trần; chẳng có từ ngữ nào khác có thể diễn tả hết sự cân đối tuyệt vời của nó – và ngay cả từ “tuyệt trần” khi viết ra đây cũng có vẻ yếu ớt một cách lố bịch.

Sức ma thuật của một vóc dáng kiều diễm nơi người phụ nữ – thứ bùa phép từ sự uyển chuyển của phái đẹp – vẫn luôn là một sức mạnh mà tôi thấy không thể nào chống cự nổi, nhưng ở đây chính là sự uyển chuyển được nhân cách hóa, bằng xương bằng thịt, là hiện thân lý tưởng cho những tưởng tượng hoang đường và cuồng nhiệt nhất của tôi. Vóc dáng ấy, hầu như toàn bộ đều được khung cảnh của lô ghế cho phép nhìn thấy, cao hơn mức trung bình một chút, và gần như tiệm cận, nhưng chưa hẳn chạm tới mức uy nghi. Sự đầy đặn và đường cong hoàn hảo của nàng quả là tuyệt mỹ. Phần đầu, nơi mà người ta chỉ có thể nhìn thấy phía sau, có tỷ lệ đường nét sánh ngang với bức tượng Psyche của Hy Lạp, và được tôn lên chứ không hề che giấu bởi một chiếc mũ thanh lịch làm bằng thứ lụa mỏng nhẹ như sương, gợi cho tôi nhớ đến lớp vải dệt gió của nhà văn Apuleius. Cánh tay phải buông thõng qua lan của lô ghế, làm rung động từng dây thần kinh trong cơ thể tôi bởi vẻ đối xứng tinh tế của nó. Phần trên của cánh tay được khoác một lớp tay áo rộng và mở hông hiện đang là mốt. Nó kéo dài xuống chỉ hơi quá khuỷu tay một chút. Bên dưới là một lớp tay áo trong làm bằng chất liệu mỏng manh, ôm sát, và kết thúc bằng một đường viền ren phong phú, rủ xuống đầy duy dáng trên bàn tay, chỉ để lộ những ngón tay mảnh dẻ, trên một trong số đó lấp lánh chiếc nhẫn kim cương mà tôi nhận ra ngay là có giá trị phi thường. Độ tròn trịa đáng ngưỡng mộ của cổ tay được tôn lên hết mức bởi một chiếc vòng đeo quanh, cũng được trang trí và cài bằng một chùm trang sức lộng lẫy – nói lên một cách rõ ràng không thể nhầm lẫn, về sự giàu có và gu thẩm mỹ tinh tế của người đeo.

Tôi ngắm nhìn hiện thân như nữ hoàng ấy trong suốt nửa tiếng đồng hồ, tựa hồ như mình vừa bị hóa đá; và trong khoảng thời gian này, tôi đã cảm nhận được toàn bộ sức mạnh và chân lý của tất cả những gì người ta từng nói hay hát về “sức hút của cái nhìn đầu tiên”. Cảm xúc của tôi hoàn toàn khác biệt với bất kỳ điều gì tôi từng trải qua trước đây, ngay cả khi đứng trước những mẫu mực lừng lẫy nhất về sắc đẹp phụ nữ. Một sự đồng điệu tâm hồn không thể giải thích nổi, và cái mà tôi buộc phải coi là từ tính, dường như đã níu giữ không chỉ tầm nhìn mà toàn bộ sức mạnh tư duy và cảm xúc của tôi vào đối tượng tuyệt vời trước mặt. Tôi nhìn thấy – tôi cảm nhận được – tôi biết rằng mình đang yêu sâu sắc, điên cuồng, không thể cứu vãn – và điều đó thậm chí còn trước cả khi nhìn thấy gương mặt của người con gái ấy. Thật vậy, ngọn lửa đam mê tiêu đốt tôi mãnh liệt đến mức tôi thực sự tin rằng nó sẽ chẳng thuyên giảm là bao, dẫu cho những nét mặt hãy còn ẩn giấu kia chỉ ở mức bình thường; sự kỳ lạ của tình yêu đích thực – của tình yêu sét đánh – vốn là như thế đấy, và nó chẳng mấy phụ thuộc vào những điều kiện bên ngoài vốn chỉ mang vẻ bề ngoài tạo nên và kiểm soát nó.

Trong lúc tôi đang đắm chìm trong sự ngưỡng mộ đối với bóng hình kiều diễm ấy, một sự xôn xao bất chợt giữa đám đông khán giả khiến nàng quay đầu về phía tôi một phần, để rồi tôi có thể chiêm ngưỡng toàn bộ đường nét gương mặt nàng. Vẻ đẹp ấy thậm chí còn vượt qua cả những dự liệu của tôi – thế nhưng vẫn có điều gì đó ở nó khiến tôi hụt hẫng mà không sao nói rõ được đó là gì. Tôi đã nói là “hụt hẫng”, nhưng từ này không hoàn toàn chính xác. Tâm trạng của tôi vừa lắng xuống lại vừa được nâng niu. Chúng mang ít cảm giác phấn khích hơn và nhiều hơn sự nhiệt thành bình lặng – sự tĩnh tại đầy nhiệt tình. Trạng thái cảm xúc này có lẽ xuất phát từ vẻ đẹp phúc hậu mang hơi hướng Đức Mẹ của gương mặt; thế nhưng tôi hiểu ngay rằng nó không thể hoàn toàn đến từ điều đó. Vẫn còn một điều gì đó khác – một thứ bí ẩn mà tôi không thể lý giải – một biểu cảm trên khuôn mặt khiến tôi hơi bận lòng trong khi lại làm tăng gấp bội sự hứng thú của tôi. Thực ra, tôi đang ở đúng cái trạng thái tâm lý khiến một chàng trai trẻ tuổi, dễ dao động có thể làm bất cứ hành động ngông cuồng nào. Giá mà người phụ nữ ấy ở một mình, chắc chắn tôi đã bước vào lô ghế của nàng và bắt chuyện bất chấp hiểm nguy; nhưng thật may mắn, nàng lại đi cùng hai người bạn – một người đàn ông, và một người phụ nữ xinh đẹp nổi bật, thoạt nhìn thì trẻ hơn nàng vài tuổi.

Tôi nghiền ngẫm trong đầu hàng ngàn kế hoạch để có thể, sau đó, làm quen được với người phụ nữ lớn tuổi hơn, hoặc ít ra là ngay lúc này, có được một cái nhìn rõ ràng hơn về nhan sắc của nàng. Tôi đã muốn đổi chỗ đến gần nàng hơn, nhưng sự đông đúc của nhà hát khiến điều đó là bất khả thi; và những quy định nghiêm ngặt của Thời trang gần đây đã cấm tiệt việc sử dụng kính opera trong những trường hợp thế này, ngay cả khi tôi có may mắn mang theo một chiếc – nhưng tôi lại không có – và vì thế tôi đành chìm trong tuyệt vọng.

Cuối cùng tôi chợt nghĩ đến việc nhờ cậy người bạn đồng hành của mình.

“Talbot,” tôi nói, “cậu có kính opera đấy chứ. Cho tới mượn đi.”

“Kính opera ư!—không!—cậu nghĩ tớ mang theo kính opera làm gì chứ?” Đến đây cậu ta bực bội quay đầu hướng về phía sân khấu.

“Nhưng này Talbot,” tôi tiếp lời, vừa kéo vai cậu ta, “cậu nghe tớ nói đã chứ? Cậu có thấy cái lô ghế sát sân khấu không?—kia kìa!—không, cái bên cạnh ấy.— Cậu đã bao giờ thấy người phụ nữ nào đáng yêu nhường này chưa?”

“Chắc chắn là cô ấy rất đẹp rồi,” cậu ta đáp.

“Tớ tự hỏi không biết cô ấy là ai nhỉ?”

“Ầy, nhân danh tất cả những gì thiên thần nhất, sao cậu lại không biết cô ấy là ai cơ chứ? ‘Không biết nàng thì chứng tỏ cậu chẳng là ai.’ Đó chính là nữ danh nhân Madame Lalande – tuyệt sắc giai nhân nức tiếng của thời đại và là đề tài bàn tán của cả thị trấn. Lại cực kỳ giàu có nữa – là một góa phụ, và là một mối bắt bợ lớn – vừa mới ở Paris tới.”

“Cậu có quen cô ấy không?”

“Có; tớ có vinh dự đó.”

“Cậu giới thiệu tớ nhé?”

“Đương nhiên rồi, rất sẵn lòng; khi nào thì được nhỉ?”

“Ngày mai, lúc một giờ, tớ sẽ ghé qua chỗ cậu ở tiệm B——.”

“Được rồi; và giờ thì làm ơn giữ cái mồm lại nếu cậu có thể.”

Về điểm sau này, tôi buộc phải nghe theo lời khuyên của Talbot; bởi vì cậu ta tỏ ra cố chấp làm câm làm điếc trước mọi câu hỏi hay gợi ý tiếp theo, và dành trọn phần thời gian còn lại của buổi tối chỉ để chú tâm vào những gì đang diễn ra trên sân khấu.

Trong khi đó, tôi vẫn dán chặt mắt vào Madame Lalande, và cuối cùng cũng có được may mắn ngắm nhìn trọn vẹn khuôn mặt nàng từ phía trước. Nó đẹp một cách tuyệt mỹ – điều này, tất nhiên, trái tim tôi đã mách bảo từ trước, ngay cả khi Talbot chưa hề xác nhận điều đó với tôi – thế nhưng cái điều không tài nào hiểu nổi kia vẫn làm tôi bận lòng. Cuối cùng tôi kết luận rằng các giác quan của tôi đang bị ấn tượng bởi một vẻ trang nghiêm, buồn bã nào đó, hay nói đúng hơn là một vẻ mệt mỏi, thứ đã tước đi phần nào sự trẻ trung và tươi mới của gương mặt, chỉ để ban cho nó một nét dịu dàng và uy nghi mang phong vị thiên thần, và dĩ nhiên, đối với tâm hồn lãng mạn và đầy nhiệt huyết của tôi, điều đó càng làm tăng thêm gấp bội sự thu hút.

Trong lúc tôi đang đắm chìm thưởng thức bằng mắt như vậy, cuối cùng tôi cũng nhận ra, với sự hồi hộp tột cùng, qua một cử động nhỏ gần như không thể nhận thấy của vị phu nhân, rằng nàng đã đột ngột nhận ra ánh nhìn mãnh liệt của tôi. Thế nhưng, tôi hoàn toàn bị thôi miên và không thể rời mắt nổi, dù chỉ trong một khoảnh khắc. Nàng quay mặt đi, và một lần nữa tôi chỉ còn thấy được đường nét được chạm trổ ở phía sau đầu. Sau vài phút, như thể bị thôi thúc bởi sự tò mò muốn biết tôi còn đang nhìn hay không, nàng từ từ quay mặt lại một lần nữa và lại bắt gặp ánh mắt rực cháy của tôi. Đôi mắt to sẫm màu của nàng lập tức hạ xuống, và một vệt đỏ ửng bao trùm gò má. Nhưng sự kinh ngạc của tôi lớn nhường nào khi nhận ra rằng không những nàng không quay đầu đi lần thứ hai, mà nàng thực sự còn rút từ thắt lưng ra một chiếc kính opera đôi – giơ nó lên – điều chỉnh lại – rồi nhìn thẳng vào tôi qua chiếc kính ấy, một cách chăm chú và thong thả, suốt trong khoảng thời gian vài phút.

Giá như có một tia sét giáng xuống chân tôi thì tôi cũng không thể bàng hoàng hơn thế – chỉ là bàng hoàng thôi – chứ không hề cảm thấy xúc phạm hay ghê tởm chút nào cả; mặc dù một hành động táo bạo như vậy ở bất kỳ người phụ nữ nào khác hẳn sẽ dễ làm người ta phật lòng hoặc ghê tởm. Nhưng toàn bộ sự việc được thực hiện với rất nhiều sự điềm tĩnh – rất nhiều sự thản nhiên – rất nhiều sự tĩnh tại – với một vẻ rõ ràng của sự giáo dục cao quý tóm lại là thế – khiến cho chẳng có chút gì là trơ trẽn lộ ra, và cảm xúc duy nhất của tôi chỉ là sự ngưỡng mộ và ngạc nhiên.

Tôi nhận ra rằng, ngay khi vừa giơ kính lên, dường như nàng đã thỏa mãn với việc quan sát con người tôi trong khoảnh khắc, và đang định hạ dụng cụ xuống, thì như bị đánh trúng bởi một suy nghĩ thứ hai, nàng lại đưa lên và tiếp tục ngắm nhìn tôi với sự chú ý dán chặt trong suốt khoảng thời gian vài phút – ít nhất là năm phút, tôi dám chắc là như vậy.

Hành động này, vốn vô cùng bất thường tại một nhà hát Mỹ, đã thu hút sự quan tâm chung của rất nhiều người, và dấy lên một chuyển động mơ hồ, hay tiếng xì xào trong đám đông khán giả, trong giây lát khiến tôi ngập tràn bối rối, nhưng lại chẳng tạo ra chút hiệu ứng rõ rệt nào trên gương mặt của Madame Lalande.

Sau khi đã thỏa mãn sự tò mò của mình – nếu đó thực sự là tò mò – nàng hạ kính xuống, và bình thản quay sự chú ý trở lại sân khấu, lúc này phần mặt nghiêng lại hướng về phía tôi như trước. Tôi tiếp tục dõi theo nàng không ngơi nghỉ, mặc dù tôi hoàn toàn ý thức được sự thô lỗ của mình khi làm thế. Chẳng mấy chốc tôi thấy cái đầu từ từ và khẽ thay đổi vị trí; và rất nhanh sau đó tôi bị thuyết phục rằng vị phu nhân, trong khi giả vờ nhìn lên sân khấu, thực tế lại đang chăm chú quan sát chính tôi. Không cần phải nói cũng biết hành vi này, xuất phát từ một người phụ nữ đầy sức mê hoặc như vậy, đã tác động thế nào đến tâm trí dễ kích động của tôi.

Sau khi đã săm soi tôi có lẽ khoảng một phần tư giờ, đối tượng kiều diễm của lòng tôi liền cất lời với người đàn ông đi cùng, và trong lúc nàng nói, qua những cái liếc mắt của cả hai, tôi nhận thấy rõ ràng rằng cuộc trò chuyện đang nhắm vào chính tôi.

Khi cuộc trò chuyện kết thúc, Madame Lalande lại quay về phía sân khấu, và trong vài phút, dường như chìm đắm vào buổi biểu diễn. Tuy nhiên, khi khoảng thời gian đó vừa kết thúc, tôi lại rơi vào cơn cùng cực của sự dao động khi thấy nàng mở chiếc kính nhỏ đeo bên hông ra lần thứ hai, đối diện trực diện với tôi như trước, và phớt lờ tiếng xì xào trở lại của khán giả, quan sát tôi từ đầu đến chân với sự điềm tĩnh kỳ lạ từng làm cho tâm hồn tôi say đắm và bối rối trước đó.

Cách cư xử phi thường này, bằng cách đẩy tôi vào một cơn sốt phấn khích hoàn toàn – vào trạng thái mê sảng tuyệt đối vì yêu – lại càng khiến tôi bạo dạn hơn là làm cho tôi lúng túng. Trong sự cuồng nhiệt tột độ của lòng tôn thờ, tôi quên mất tất cả trừ sự hiện diện và vẻ đẹp uy nghi của bóng hình đang đối diện với ánh mắt mình. Nắm bắt cơ hội, khi tôi nghĩ rằng khán giả đang hoàn toàn cuốn vào vở opera, cuối cùng tôi cũng bắt được ánh mắt của Madame Lalande, và ngay lập tức, cúi đầu một cái nhẹ nhàng nhưng không thể nhầm lẫn.

Nàng đỏ bừng mặt – rồi quay đi – rồi từ từ và thận trọng nhìn xung quanh, rõ ràng là để xem hành động liều lĩnh của mình có bị ai chú ý hay không – rồi ngả người về phía người đàn ông ngồi bên cạnh.

Lúc này tôi cảm thấy một nỗi sợ hãi rát bỏng về sự bất lịch sự mà mình đã phạm phải, và chẳng mong đợi gì hơn ngoài việc bị phơi bày tức khắc; trong khi ảo ảnh về những khẩu súng ngắn vào ngày mai lướt qua nhanh chóng và khó chịu trong bộ óc tôi. Tuy nhiên, tôi đã được giải tỏa lớn lao và ngay lập tức khi thấy vị phu nhân chỉ đưa cho người đàn ông một tờ chương trình biểu diễn mà không nói năng gì; nhưng độc giả có thể hình dung phần nào sự kinh ngạc của tôi – sự kinh ngạc tột cùng của tôi – sự bấn loạn đến mê sảng của trái tim và tâm hồn – khi ngay sau đó, sau khi lại lén lút nhìn quanh một lần nữa, nàng để cho đôi mắt rực rỡ của mình nhìn thẳng và kiên định vào đôi mắt tôi, rồi với một nụ cười mờ nhạt, hé lộ hàng răng trắng ngọc ngà, nàng gật đầu hai lần một cách rõ ràng, dứt khoát và không chút nghi ngờ.

Dĩ nhiên, thật vô ích khi cứ xoáy sâu vào niềm vui của tôi – vào sự sung sướng của tôi – vào cảm giác ngất ngây vô biên của trái tim. Nếu có người đàn ông nào phát điên vì hạnh phúc quá trớn, thì chính là tôi vào khoảnh khắc đó. Tôi đã yêu. Đây là mối tình đầu của tôi – tôi cảm nhận nó là như vậy. Đó là tình yêu tối thượng – không thể diễn tả. Đó là “tình yêu sét đánh”; và ngay từ cái nhìn đầu tiên, nó đã được thấu hiểu và đáp lại.

Phải, được đáp lại. Sao cơ chứ và tại sao tôi lại phải nghi ngờ điều đó dù chỉ một giây. Tôi còn có thể diễn giải nào khác cho hành vi ấy, từ phía một người phụ nữ xinh đẹp nhường kia – giàu có nhường kia – rõ ràng là tài hoa nhường kia – có giáo dục cao quý nhường kia – có địa vị cao sang nhường kia trong xã hội – xét về mọi mặt đều hoàn toàn đáng kính như tôi vẫn tin chắc ở Madame Lalande? Vâng, nàng yêu tôi – nàng đáp lại sự cuồng nhiệt của tình yêu tôi bằng một sự cuồng nhiệt mù quáng không kém – không khoan nhượng – không tính toán – buông thả – và hoàn toàn vô bờ bến như chính tôi vậy! Tuy nhiên, những ảo tưởng và suy nghĩ ngọt ngào này giờ đây đã bị gián đoạn bởi việc tấm màn nhung hạ xuống. Khán giả đứng dậy; và sự hỗn độn thông thường lập tức diễn ra. Rời khỏi Talbot một cách đột ngột, tôi dốc mọi nỗ lực để lách đến gần Madame Lalande hơn. Sau khi thất bại trong việc này vì đám đông quá đông đúc, cuối cùng tôi đành từ bỏ cuộc rượt đuổi, và quay bước trở về nhà; tự an ủi bản thân về sự thất vọng vì không thể chạm nổi vào vạt áo của nàng bằng suy nghĩ rằng ngày mai tôi sẽ được Talbot giới thiệu một cách đường hoàng.

Ngày mai ấy cuối cùng cũng đến, nghĩa là, một ngày rồi cũng ló rạng sau đêm dài đằng đẵng của sự thiếu kiên nhẫn; và rồi những giờ phút chờ cho đến “một giờ” trôi qua chậm như sên, buồn tẻ và vô tận. Nhưng ngay cả Stamboul, người ta nói, cũng có lúc tận cùng, và rồi sự chờ đợi dài đằng đẵng này cũng đi đến hồi kết. Tiếng đồng hồ điểm. Ngay khi tiếng vang cuối cùng dứt hẳn, tôi bước vào tiệm B—— và hỏi tìm Talbot.

“Đi vắng rồi,” người hầu phòng đáp – chính là người hầu của Talbot.

“Đi vắng!” tôi đáp lại, lùi lại nửa tá bước – “này anh bạn trẻ, tôi nói cho anh hay, chuyện này hoàn toàn bất khả thi và không thể nào có chuyện đó; anh Talbot không hề đi vắng. Ý anh là sao chứ?”

“Không có ý gì cả, thưa ngài; chỉ là ngài Talbot không có ở nhà, thế thôi. Ngài ấy đã cưỡi ngựa sang S—— ngay sau bữa sáng, và để lại lời nhắn là sẽ không có mặt ở thị trấn trong suốt một tuần.”

Tôi đứng như trời trồng vì kinh hoàng và thị nộ. Tôi cố gắng đáp lời, nhưng cái lưỡi không chịu nghe lời nữa. Cuối cùng tôi quay ngoắt người đi, mặt tái mét vì giận dữ, và thầm rủa xả toàn bộ dòng họ nhà Talbot xuống tận tầng sâu thẳm nhất của địa ngục Erebus. Hiển nhiên là người bạn ân cần của tôi, tay cuồng nhạc ấy, đã quên bén mất cuộc hẹn với tôi – đã quên nó ngay khi vừa mới lập hẹn. Chưa có lúc nào cậu ta là một kẻ giữ lời hứa cho đáng mặt. Chẳng còn cách nào khác; thế nên cố nén cơn bực dọc xuống hết mức có thể, tôi ủ rũ bước đi dọc con đường, đặt ra những câu hỏi vô vọng về Madame Lalande với mọi người quen là nam giới mà tôi gặp được. Qua lời đồn, tôi nhận ra rằng ai cũng biết nàng – nhiều người biết mặt – nhưng nàng chỉ mới đến thị trấn được vài tuần, và do đó rất ít người nhận có quan hệ quen biết cá nhân với nàng. Những người hiếm hoi này, vì vẫn còn tương đối xa lạ, nên không thể hoặc không muốn mạo muội giới thiệu tôi qua thủ tục xã giao của một chuyến thăm buổi sáng. Trong lúc tôi đang đứng bơ vơ trong tuyệt vọng như thế, trò chuyện với một bộ ba người bạn về cái chủ đề đang nuốt chửng tâm can mình, thì tình cờ thay, chính chủ đề ấy lại đi ngang qua.

“Có trời làm chứng, kìa cô ấy kìa!” một người kêu lên.

“Xinh đẹp đến ngạc nhiên!” người thứ hai thốt lên.

“Một thiên thần hạ thế!” người thứ ba cảm thán.

Tôi nhìn theo; và trong một cỗ xe mui trần đang tiến đến gần chỗ chúng tôi, đi chậm rãi xuống phố, chính là bóng hình mê hoặc của nhà hát đêm nọ, đi cùng với vị tiểu thư trẻ tuổi từng ngồi chung lô ghế với nàng.

“Người đi cùng cô ấy cũng giữ gìn nhan sắc rất tốt đấy chứ,” người đầu tiên trong bộ ba của tôi nói.

“Đáng kinh ngạc thật,” người thứ hai bảo; “vẫn mang phong thái vô cùng rực rỡ, nhưng sự can thiệp của nghệ thuật thì có thể làm nên điều kỳ diệu. Nói thật với cậu nhé, trông cô ấy còn đẹp hơn cả hồi ở Paris năm năm về trước. Vẫn là một phụ nữ đẹp; – cậu không nghĩ vậy sao, Froissart?—ý tớ là Simpson.”

“Vẫn chứ!” tôi nói, “và tại sao cô ấy lại không nên như thế cơ chứ? Nhưng so với bạn của cô ấy thì nàng giống như ngọn đèn lẹm so với sao hôm – một con đom đóm so với sao Thiên Lang.”

“Ha! ha! ha!—chà, Simpson này, cậu có biệt tài làm những phát hiện đáng kinh ngạc thật đấy – những phát hiện nguyên bản ý tớ thế.” Và rồi chúng tôi đường ai nấy đi, trong khi một người trong nhóm bắt đầu ngân nga một điệu ca vũ vui tươi mà tôi chỉ kịp bắt lấy mấy câu –

Ninon, Ninon, Ninon à bas—

A bas Ninon De L’Enclos!

Tuy nhiên, trong suốt cảnh tượng nhỏ này, có một điều đã giúp tôi được an ủi phần nào, dẫu cho nó tiếp tục nuôi dưỡng ngọn lửa đam mê đang thiêu đốt tôi. Khi chiếc xe của Madame Lalande lăn bánh qua nhóm chúng tôi, tôi nhận thấy nàng đã nhận ra mình; và còn hơn thế nữa, nàng đã ban phước cho tôi bằng nụ cười thiên thần nhất có thể hình dung được, kèm theo một dấu hiệu nhận diện không chút mơ hồ.

Còn về chuyện giới thiệu, tôi buộc phải từ bỏ mọi hy vọng cho đến khi nào Talbot chịu quay về từ vùng quê. Trong thời gian đó, tôi kiên trì lui tới mọi tụ điểm giải trí công cộng có tiếng; và cuối cùng, tại nhà hát, nơi tôi lần đầu nhìn thấy nàng, tôi đã có được niềm hạnh phúc tối cao là được gặp lại nàng và trao đổi ánh mắt với nàng thêm một lần nữa. Tuy nhiên, điều này phải hai tuần sau mới xảy ra. Trong suốt khoảng thời gian giữa hai thời điểm đó, ngày nào tôi cũng ghé khách sạn của Talbot để hỏi thăm, và ngày nào cũng nổi khùng lên bởi câu trả lời muôn thưở “Chưa về nhà” của gã hầu phòng.

Do đó, vào buổi tối hôm ấy, tâm trạng của tôi đã cận kề sự điên loạn. Madame Lalande, theo như tôi được nghe kể, là người Paris – mới từ Paris đến – liệu có khi nào nàng đột ngột quay về không? – quay về trước khi Talbot trở lại – và liệu nàng có vì thế mà vụt mất khỏi cuộc đời tôi mãi mãi hay không? Ý nghĩ đó quá khủng khiếp không thể chịu đựng nổi. Vì hạnh phúc tương lai của tôi đang bị đe dọa, tôi quyết định hành động với sự quyết đoán của một đấng nam nhi. Tóm lại, khi buổi kịch vừa kết thúc, tôi đã bám theo vị phu nhân về tận nơi ở của nàng, ghi lại địa chỉ, và sáng hôm sau đã gửi cho nàng một bức thư đầy đặn, công phu, trong đó tôi dốc cạn tâm can mình.

Tôi thổ lộ một cách bạo dạn, tự do – nói một cách ngắn gọn, tôi nói bằng tất cả sự cuồng nhiệt. Tôi không giấu giếm điều gì – thậm chí cả sự yếu đuối của bản thân. Tôi nhắc đến những tình tiết lãng mạn trong lần đầu gặp gỡ – thậm chí cả những ánh mắt đã trao nhau giữa đôi bên. Tôi đi xa đến mức nói rằng tôi cảm thấy chắc chắn về tình yêu của nàng; đồng thời tôi mang sự chắc chắn ấy, cùng với sự tôn thờ mãnh liệt của chính mình, ra làm hai cái cớ để biện minh cho hành vi vốn dĩ không thể tha thứ của mình. Cớ thứ ba, tôi nói về nỗi sợ rằng nàng có thể rời khỏi thành phố trước khi tôi có cơ hội được giới thiệu một cách chính thức. Tôi kết thúc bức thư cuồng nhiệt nhất từng được viết ra bằng một lời tuyên bố thẳng thắn về hoàn cảnh thế tục của mình – về sự giàu có của tôi – và kèm theo lời cầu hôn trao cả trái tim lẫn bàn tay này.

Trong sự dằn vặt của sự chờ đợi, tôi ngóng trông hồi âm. Sau quãng thời gian tưởng chừng như đã trôi qua cả thế kỷ, nó cuối cùng cũng tới.

Vâng, thực sự đã tới. Dù chuyện này có vẻ lãng mạn đến đâu đi nữa, tôi thực sự đã nhận được một bức thư từ Madame Lalande – vị Madame Lalande xinh đẹp, giàu có và được tôn sùng như thần tượng. Đôi mắt của nàng – đôi mắt tuyệt trần ấy, đã không phản bội lại trái tim cao quý của nàng. Hích xử như một phụ nữ Pháp chính hiệu, nàng đã tuân theo tiếng gọi thẳng thắn của lý trí – những xung năng hào phóng từ bản tính của mình – bất chấp thói đạo đức giả khuôn sáo của thế giới. Nàng không hề hắt hủi lời cầu hôn của tôi. Nàng không chọn cách im lặng che giấu. Nàng không trả lại bức thư mà còn nguyên niêm phong. Nàng thậm chí còn gửi cho tôi bức hồi âm do chính những ngón tay kiều diễm của nàng viết nên. Nội dung như sau:

“Monsieur Simpson vill pardonne me for not compose de butefulle tong of his contrée so vell as might. It is only de late dat I am arrive, and not yet ave do opportunité for to—l’étudier.”

“Vid dis apologie for the manière, I vill now say dat, hélas!—Monsieur Simpson ave guess but de too true. Need I say de more? Hélas! am I not ready speak de too moshe?”

“EUGENIE LALAND.”

Bức thư có tinh thần cao quý này đã được tôi hôn hàng triệu lần, và chắc chắn vì nó mà tôi đã phạm phải hàng ngàn hành động ngông cuồng khác mà giờ đây tôi đã quên sạch. Thế nhưng Talbot vẫn chưa chịu về. Than ôi! Giả sử cậu ta có thể mường tượng dù chỉ là mơ hồ nhất về nỗi thống khổ mà sự vắng mặt của cậu ta đã gây ra cho người bạn của mình, thì há bản tính đầy đồng cảm của cậu ta lại không bay ngay đến để giải cứu tôi sao? Vậy mà, cậu ta vẫn không xuất hiện. Tôi viết thư. Cậu ta đáp lời. Cậu ta bị kẹt lại bởi công chuyện khẩn cấp – nhưng sẽ sớm quay về. Cậu ta cầu xin tôi đừng thiếu kiên nhẫn – hãy kìm hãm sự phấn khích – đọc những cuốn sách dịu tâm trạng – không uống gì nặng hơn rượu vang Hock – và mang những niềm an ủi của triết học ra làm chỗ dựa. Đồ ngốc! Nếu bản thân không thể về được, thì nhân danh mọi lẽ phải trên đời, sao cậu ta không gửi kèm cho tôi một lá thư giới thiệu cơ chứ? Tôi lại viết thư cho cậu ta, nài nỉ cậu ta gửi gấp một lá sang. Bức thư của tôi đã được trả lại bởi gã hầu phòng đó, kèm theo lời phê bằng bút chì dưới đây. Tên đểu cáng ấy đã nhập bọn với chủ ở vùng quê:

“Đã rời S—— hôm qua, đi đến những vùng đất không rõ – không nói đi đâu – hay khi nào quay lại – thế nên tốt nhất là xin trả lại thư, vì biết rõ chữ viết tay của ngài, và ngài thì lúc nào cũng vội vã ít nhiều.”

Sau chuyện này, khỏi phải nói cũng biết tôi đã nguyền rủa cả gã chủ lẫn tên đầy tớ xuống tận mười tám tầng địa ngục: – nhưng sự tức giận chẳng ích gì, và phàn nàn thì hoàn toàn chẳng mang lại chút an ủi nào.

Nhưng tôi vẫn còn một chỗ dựa cuối cùng, đó là sự táo bạo bẩm sinh của mình. Cho đến nay nó vẫn phục vụ tôi rất tốt, và giờ đây tôi quyết định sẽ tận dụng nó cho đến cùng. Hơn nữa, sau màn thư từ qua lại giữa chúng tôi, còn hành vi sơ hở nào trong giới hạn cho phép mà tôi có thể phạm phải lại bị coi là bất lịch sự trước mắt Madame Lalande cơ chứ? Kể từ vụ việc bức thư, tôi đã có thói quen rình rập quanh nhà nàng, và nhờ đó phát hiện ra rằng, cứ vào lúc chập tối, nàng có thói quen đi dạo, chỉ có một tên nô lệ mặc đồng phục đi kèm, trong một quảng trường công cộng có các cửa sổ nhà nàng nhìn xuống. Tại đây, giữa những lùm cây xum xuê và rợp bóng, trong cái u sầu xám xịt của một buổi chiều giữa hè ngọt ngào, tôi đã nắm bắt cơ hội và đến bắt chuyện với nàng.

Để đánh lừa tên đầy tớ đang đi kèm một cách tốt nhất, tôi đã làm điều này với dáng vẻ tự tin của một người quen cũ thân thiết. Với sự nhanh trí thực chất kiểu Pháp, nàng lập tức bắt nhịp ngay, và để chào đón tôi, nàng giơ ra bàn tay nhỏ nhắn đầy mê hoặc nhất. Tên hầu phòng liền lùi ngay ra phía sau, và giờ đây, với trái tim tràn ngập cảm xúc, chúng tôi trò chuyện dài lâu và không chút dè dặt về tình yêu của mình.

Vì Madame Lalande nói tiếng Anh thậm chí còn kém lưu loát hơn cả khi viết, nên cuộc trò chuyện của chúng tôi bắt buộc phải dùng tiếng Pháp. Bằng thứ ngôn ngữ ngọt ngào, vốn rất thích hợp cho sự say đắm ấy, tôi buông lỏng sự nhiệt huyết bồng bột của bản thân, và với tất cả sự hùng biện mà mình có thể huy động, tôi nài nỉ nàng đồng ý kết hôn ngay lập tức.

Trước sự thiếu kiên nhẫn này, nàng mỉm cười. Nàng viện dẫn câu chuyện cũ về phép tắc xã giao – thứ ác mộng rào cản khiến biết bao người chần chừ không dám đón nhận hạnh phúc cho đến khi cơ hội vụt mất vĩnh viễn. Nàng nhận xét rằng tôi đã thiếu thận trọng khi để lộ cho bạn bè biết tôi muốn làm quen với nàng – qua đó cho thấy tôi chưa có được mối quan hệ ấy – và qua đó một lần nữa, chẳng có cách nào che giấu được thời điểm chúng tôi bắt đầu biết nhau. Và rồi nàng ngượng ngùng nhắc đến sự quá đỗi gần gũi của thời điểm đó. Cưới ngay lúc này sẽ là bất hợp lý – sẽ là bất lịch sự – sẽ là quái đản. Tất cả những điều này nàng nói với một vẻ ngây thơ duyên dáng vừa làm tôi say đắm vừa làm tôi buồn lòng lẫn tâm phục khẩu vả. Nàng thậm chí còn đi xa đến mức cười trừ buộc tội tôi là hấp tấp – là thiếu thận trọng. Nàng bắt tôi nhớ rằng thực ra tôi thậm chí còn chẳng biết nàng là ai – tương lai triển vọng của nàng ra sao, gia thế thế nào, địa vị trong xã hội ở mức nào. Nàng cầu xin tôi, nhưng kèm theo một tiếng thở dài, hãy suy nghĩ lại về lời cầu hôn của mình, và gọi tình yêu của tôi chỉ là sự mê muội – một thứ ma trơi – một thứ cảm hứng hoặc ảo tưởng nhất thời – một tạo phẩm vô căn cứ và bất ổn của trí tưởng tượng hơn là từ trái tim. Những điều này được nàng thốt lên khi bóng râm của buổi chập tối ngọt ngào đang buông xuống ngày một sẫm màu quanh chúng tôi – để rồi, chỉ với một cái siết nhẹ từ bàn tay tựa tiên tử của nàng, nàng đã phá vỡ tan tành trong một khoảnh khắc ngọt ngào duy nhất toàn bộ cấu trúc lý luận mà nàng vừa dựng lên.

Tôi đáp lời hết sức có thể – theo cách mà chỉ một kẻ si tình thực thụ mới làm được. Tôi nói dài dòng và kiên trì về sự tận tụy của mình, về niềm đam mê – về sắc đẹp tuyệt trần của nàng, và về sự ngưỡng mộ đầy nhiệt thành của chính tôi. Cuối cùng, tôi xoáy sâu, với một năng lượng đầy sức thuyết phục, vào những hiểm nguy bao vây con đường tình yêu – con đường tình yêu đích thực vốn chẳng bao giờ bằng phẳng – và từ đó suy ra mối nguy hiểm rành rành của việc kéo dài con đường ấy một cách vô ích.

Lập luận sau cùng này dường như cuối cùng cũng làm mềm đi sự kiên quyết của nàng. Nàng đã nhượng bộ; nhưng nàng bảo vẫn còn một chướng ngại vật mà nàng tin chắc là tôi chưa suy xét thấu đáo. Đây là một điểm tế nhị – khó lòng để một người phụ nữ cất lời, nhất là lại là chuyện này; khi nhắc đến nó, nàng thấy rằng mình phải hy sinh cảm xúc cá nhân; dẫu vậy, vì tôi, mọi hy sinh đều có thể đánh đổi. Nàng ám chỉ đến chủ đề tuổi tác. Liệu tôi có ý thức được – có hoàn toàn ý thức được sự chênh lệch giữa đôi bên hay không? Việc tuổi tác của người chồng vượt hơn người vợ vài năm – thậm chí mười lăm hay hai mươi năm – được thiên hạ coi là chấp nhận được, và thực ra, thậm chí còn là hợp lẽ; nhưng nàng vẫn luôn giữ vững quan niệm rằng số tuổi của người vợ không bao giờ nên vượt quá số tuổi của người chồng. Sự chênh lệch theo chiều hướng không tự nhiên này thường dẫn đến một cuộc đời bất hạnh, than ôi, biết bao lần! Giờ đây nàng thừa nhận rằng tuổi của tôi chưa vượt quá đôi mươi hai; và trái lại, có lẽ tôi vẫn chưa biết rằng số tuổi của Eugénie nhà tôi lại vượt qua con số đó một khoảng rất đáng kể.

Ẩn sau tất cả những điều này là một sự cao thượng trong tâm hồn – một sự đường hoàng đầy thẳng thắn – đã làm tôi say đắm – làm tôi mê mẩn – làm cho xiềng xích của tôi gắn chặt vĩnh viễn. Tôi suýt không kiềm chế được niềm sung sướng tột độ đang chiếm lĩnh lấy mình.

“Eugénie ngọt ngào nhất của anh,” tôi kêu lên, “tất cả những điều em đang bàn luận là gì thế? Tuổi của em vượt hơn anh một chút. Nhưng thì sao chứ? Các lề thói của thế gian vốn chỉ là vô vàn thói hư tật xấu theo quy ước. Đối với những kẻ yêu nhau như chúng ta, một năm khác gì một giờ đồng hồ ở điểm nào chứ? Anh hai mươi hai tuổi, em bảo thế; được thôi: thực ra, em cứ gọi thẳng anh là hai mươi ba cũng chẳng sao. Giờ thì chính bản thân em, Eugénie dearest của anh, chắc chắn không thể mang số tuổi vượt quá – không thể mang số tuổi vượt quá – không thể vượt quá – quá – quá – quá – quá –”

Đến đây tôi khựng lại trong khoảnh khắc, với kỳ vọng rằng Madame Lalande sẽ ngắt lời tôi bằng cách cung cấp con số tuổi thật của nàng. Nhưng một người phụ nữ Pháp hiếm khi nào đi thẳng vào vấn đề, và để đáp lại một câu hỏi gây bối rối, nàng luôn có sẵn một chút hành động thực tế nào đó của riêng mình. Trong trường hợp hiện tại, Eugénie, người từ vài phút trước có vẻ đang tìm kiếm thứ gì đó ở trước ngực áo, cuối cùng đã thả xuống thảm cỏ một tấm tiểu họa, mà tôi liền nhặt lấy ngay và trao trả cho nàng.

“Cầm lấy đi!” nàng nói, với một trong những nụ cười làm say đắm lòng người nhất. “Cầm lấy nó vì lợi ích của em – vì lợi ích của người mà nó phác họa có phần quá nịnh hót này. Hơn nữa, ở mặt sau của món đồ trang sức này, có lẽ anh sẽ khám phá ra chính xác thông tin mà anh có vẻ đang mong muốn. Quả thật trời đang chập tối rồi – nhưng anh có thể thong thả kiểm tra nó vào buổi sáng. Trong thời gian đó, anh sẽ là người hộ tống em về nhà tối nay. Các bạn của em đang chuẩn bị tổ chức một buổi tụ họp âm nhạc nhỏ. Em cũng có thể hứa với anh vài tiết mục ca hát hay ho đấy. Chúng ta người Pháp không hề câu nệ câu nệ như các anh người Mỹ đâu, và em sẽ chẳng gặp khó khăn gì trong việc trà trộn anh vào dưới lốt một người quen cũ.”

Nói đoạn, nàng khoác tay tôi, và tôi hộ tống nàng về nhà. Dinh thự khá đẹp, và tôi tin là được trang hoàng có gu thẩm mỹ tốt. Về điểm sau này, tôi khó lòng đủ tư cách để đánh giá; bởi vì trời vừa sẩm tối khi chúng tôi tới nơi; và trong những dinh thự loại tốt của Mỹ, vào mùa hè oi bức, hiếm khi nào người ta thắp đèn vào thời điểm dễ chịu nhất trong ngày này. Quả thực, khoảng một tiếng đồng hồ sau khi tôi đến, một chiếc đèn quang phổ có chùm che duy nhất đã được thắp lên ở phòng khách chính; và nhờ thế tôi có thể thấy căn phòng này được bố trí với gu thẩm mỹ khác thường và thậm chí lộng lẫy; nhưng hai căn phòng khác thuộc dãy phòng ấy, nơi tập trung phần lớn khách khứa, vẫn chìm trong bóng râm vô cùng dễ chịu suốt cả buổi tối. Đây là một phong tục được nghĩ ra rất hay, ít nhất mang lại cho buổi tiệc sự lựa chọn giữa ánh sáng và bóng râm, và những người bạn bên kia đại dương của chúng ta không thể làm gì tốt hơn là áp dụng ngay lập tức.

Buổi tối trôi qua theo cách đó không nghi ngờ gì là tuyệt diệu nhất trong đời tôi. Madame Lalande đã không hề nói quá về năng lực âm nhạc của những người bạn nàng; và những khúc ca tôi được nghe ở đây chưa từng có ở bất kỳ vòng tròn tư gia nào ngoài thành Vienna vượt qua nổi. Các nghệ sĩ chơi nhạc cụ thì đông đảo và sở hữu tài năng vượt trội. Các ca sĩ chủ yếu là các quý bà, và không một cá nhân nào hát dưới mức xuất sắc. Cuối cùng, theo lời kêu gọi khẩn thiết đòi “Madame Lalande,” nàng liền đứng dậy ngay lập tức, không chút làm hàng hay do dự, khỏi chiếc ghế dài chõng mây mà nàng đã ngồi bên cạnh tôi, rồi được tháp tùng bởi một vài quý ông và người bạn nữ tại nhà hát của nàng, tiến về phía cây đàn piano ở phòng khách chính. Lẽ ra tôi đã tự mình hộ tống nàng, nhưng cảm thấy rằng với hoàn cảnh ra mắt gia đình này, tôi tốt hơn nên ở lại chỗ cũ mà không bị ai chú ý. Vì thế tôi đã bị tước đi niềm vui được tận mắt nhìn thấy, dẫu không bị tước quyền được lắng nghe nàng hát.

Ấn tượng nàng tạo ra đối với đám đông khách khứa có vẻ như mang tính chấn động điện – nhưng tác động lên bản thân tôi thậm chí còn lớn hơn thế. Tôi không biết làm thế nào để miêu tả nó cho xứng tầm. Một phần, chắc chắn nó bắt nguồn từ tâm tình yêu đương đang ngập tràn trong tôi; nhưng chủ yếu là do sự xác tín của tôi về độ nhạy cảm tột độ của nữ ca sĩ. Nó vượt ngoài tầm với của nghệ thuật để phú bẩm cho giai điệu hay khúc ngâm diễn cảm thiết tha hơn những gì thuộc về nàng. Cách nàng cất lời trong bản tình ca thuộc vở Otello – âm điệu mà nàng cất lên với từ ngữ “Sul mio sasso,” trong vở Capuletti – vẫn đang vang vọng trong ký ức tôi cho đến tận bây giờ. Những âm vực trầm của nàng quả thực kỳ diệu ngoài sức tưởng tượng. Giọng hát của nàng bao hàm ba quãng tám trọn vẹn, trải dài từ nốt D trầm của giọng nữ trầm (contralto) cho đến nốt D cao của giọng nữ cao (soprano), và mặc dù đủ sức mạnh để lấp đầy nhà hát San Carlos, nàng vẫn thể hiện với độ chính xác đến từng chi tiết nhỏ nhất mọi độ khó của sáng tác thanh nhạc – từ thang âm đi lên đi xuống, các đoạn cadenza, cho đến các nốt hoa mỹ (fiorituri). Trong khúc kết của vở Somnambula, nàng đã tạo ra một hiệu ứng vô cùng đáng chú ý ở câu chữ:

Ah! non guinge uman pensiero

Al contento ond ’io son piena.

Tại đây, nhại theo phong cách của Malibran, nàng đã biến đổi cụm từ gốc của Bellini sao cho giọng của nàng có thể hạ xuống đến nốt G của giọng nam trung (tenor), rồi bằng một cú chuyển đổi chớp nhoáng, nàng đánh trúng nốt G phía trên khuông nhạc treble, bay vút qua khoảng cách của hai quãng tám.

Khi đứng dậy khỏi cây đàn piano sau những kỳ tích biểu diễn thanh nhạc ấy, nàng trở lại chỗ ngồi bên cạnh tôi; lúc ấy tôi bèn bày tỏ với nàng, bằng những ngôn từ chan chứa sự nhiệt thành nhất, niềm vui sướng của tôi trước màn trình diễn của nàng. Về phần sự ngạc nhiên của mình, tôi không nói gì cả, thế mà tôi lại ngạc nhiên một cách vô cùng chân thành; bởi vì một sự yếu ớt nào đó, hay đúng hơn là một sự do dự rung rẩy nhất định trong giọng nói khi giao tiếp thông thường đã khiến tôi dự liệu rằng khi hát, nàng sẽ chẳng thể hiện được chút năng lực đáng kể nào.

Cuộc trò chuyện của chúng tôi lúc này trở nên dài dòng, tha thiết, không hề bị gián đoạn, và hoàn toàn không chút dè dặt. Nàng bắt tôi kể lại rất nhiều chặng đường đầu đời của mình, và lắng nghe với sự chú tâm nín thở từng lời trong câu chuyện. Tôi chẳng giấu điều gì – cảm thấy mình có quyền không được giấu giếm bất cứ điều gì – trước tình cảm tin tưởng của nàng. Được khích lệ bởi sự thẳng thắn của nàng về cái điểm tế nhị là tuổi tác, tôi đã bước vào, với sự cởi mở hoàn toàn, không chỉ chi tiết về vô số thói hư tật xấu nhỏ nhặt của mình, mà còn xưng tội đầy đủ về những khiếm khuyết đạo đức và thậm chí cả thể chất ấy, việc phơi bày chúng, khi đòi hỏi một mức độ dũng khí cao hơn nhiều, lại chính là bằng chứng chắc chắn hơn nhiều về tình yêu. Tôi chạm đến những thói vô kỷ luật thời đại học – những lần hoang phí – những cuộc chè chén say sưa – những món nợ – những cuộc tán tỉnh. Tôi thậm chí còn đi xa tới mức nói về một cơn ho hắng hơi ửng đỏ (hectic) mà có thời điểm từng làm tôi phiền muộn – về chứng thấp khớp mãn tính – về một cơn nhói của bệnh gút di truyền – và cuối cùng, về sự yếu ớt khó chịu, bất tiện nhưng cho đến nay vẫn được giấu kín cẩn thận ở đôi mắt mình.

“Về điểm sau này,” Madame Lalande vừa cười vừa nói, “quả thực anh đã thiếu khôn ngoan khi đi xưng tội; bởi vì nếu không có lời thú nhận ấy, tôi dám chắc là chẳng ai dám quy chụp cho anh cái tội danh đó đâu. Nhân tiện,” nàng tiếp tục, “anh có còn chút ký ức nào không –” và ở đây tôi tưởng chừng như một vệt đỏ ửng, ngay cả trong bóng tối của căn phòng, lại hiện lên rõ rệt trên má nàng – “anh có chút ký ức nào không, mon cher ami, về món trợ lý thị lực nhỏ bé đang đung đưa trước ngực tôi lúc này?”

Vừa nói, nàng vừa xoay xoay trong những ngón tay chiếc kính opera đôi y hệt thứ từng làm tôi ngập tràn bối rối tại nhà hát.

“Nhớ chứ – than ôi, sao tôi lại có thể quên được cơ chứ!” tôi thốt lên, siết chặt đầy say đắm bàn tay mảnh dẻ đang đưa chiếc kính ra cho tôi kiểm tra. Chúng cấu thành một thứ đồ chơi phức tạp và lộng lẫy, được chạm trổ và lồng filigree phong phú, lấp lánh những viên ngọc quý mà ngay trong điều kiện ánh sáng thiếu thốn, tôi vẫn nhận ra có giá trị rất cao.

“Eh bien! mon ami,” nàng tiếp tục với một vẻ tha thiết có phần làm tôi ngạc nhiên – “Eh bien! mon ami, anh đã khẩn khoản cầu xin tôi một ân huệ mà anh vui lòng gọi là vô giá. Anh đã đòi hỏi bàn tay tôi vào ngày mai. Nếu tôi nhượng bộ trước những lời nài nỉ của anh – và tôi có thể nói thêm là trước những lời van xin từ chính trái tim mình – thì há tôi lại không có quyền đòi hỏi ở anh một món quà rất – rất nhỏ để đáp lễ sao?”

“Hãy nói tên nó ra!” tôi kêu lên với một năng lượng suýt chút nữa thu hút sự chú ý của những vị khách, và chỉ có sự hiện diện của họ mới kìm hãm tôi không quỳ rạp một cách bồng bột dưới chân nàng. “Hãy nói tên nó ra, người yêu dấu của anh, Eugénie của anh, của riêng anh! – hãy nói tên nó đi! – nhưng than ôi, nó đã được dâng hiến từ trước khi được gọi tên rồi còn gì.”

“Thế thì anh sẽ phải chinh phục, mon ami,” nàng nói, “vì lợi ích của người Eugénie mà anh yêu, cái điểm yếu nhỏ bé mà cuối cùng anh đã thú nhận – điểm yếu này mang tính đạo đức nhiều hơn thể chất – và điều này, hãy để tôi đảm bảo với anh, lại vô cùng không xứng với sự cao quý trong bản chất thực sự của anh – không tương thích với sự thẳng thắn trong tính cách thường ngày của anh – và nếu cứ để nó tiếp tục kiểm soát, chắc chắn sẽ lôi anh vào, sớm hay muộn, một rắc rối khó chịu nào đó. Anh sẽ phải chinh phục, vì lợi ích của tôi, thói làm hàng này vốn dẫn dắt anh, như chính anh thừa nhận, đến sự phủ nhận ngầm hoặc ám chỉ về khiếm khuyết thị lực của mình. Bởi vì, khiếm khuyết này anh hầu như phủ nhận, khi từ chối sử dụng các phương tiện thông thường để xoa dịu nó. Vậy thì anh sẽ hiểu tôi muốn nói gì, rằng tôi mong muốn anh đeo kính; – ồ, suỵt! – anh đã đồng ý đeo chúng rồi cơ mà, vì lợi ích của tôi. Anh sẽ chấp nhận món đồ chơi nhỏ mà tôi đang cầm trên tay này, và mặc dù tuyệt vời như một công cụ hỗ trợ thị lực, nó thực sự không có giá trị quá lớn lao gì dưới danh nghĩa một viên đá quý. Anh nhận thấy rằng, chỉ bằng một sự điều chỉnh nhỏ thế này – hoặc thế này – nó có thể được thích ứng cho đôi mắt dưới dạng kính đeo mắt, hoặc đeo trong túi áo vest như kính một mắt. Tuy nhiên, ở dạng thức trước, và theo thói quen, anh đã đồng ý đeo nó vì lợi ích của tôi rồi.”

Yêu cầu này – tôi có phải thú nhận không? – đã làm tôi bối rối không ít. Nhưng điều kiện đi kèm với nó dĩ nhiên khiến sự chần chừ trở thành một thứ hoàn toàn ngoài tầm bàn thảo.

“Xong rồi!” tôi kêu lên, với tất cả sự nhiệt huyết mà tôi có thể huy động vào khoảnh khắc đó. “Xong rồi – hoàn toàn vui vẻ đồng ý. Tôi hy sinh mọi cảm xúc vì lợi ích của em. Tối nay tôi đeo chiếc kính quý giá này, như một chiếc kính một mắt, và áp nó lên trái tim mình; nhưng ngay khi bình minh ló rạng vào buổi sáng mang lại cho tôi vinh dự gọi em là vợ, tôi sẽ đặt nó lên – lên mũi mình – và mãi mãi đeo nó ở đó từ sau đó, dưới dạng thức ít lãng mạn hơn, ít thời trang hơn, nhưng chắc chắn là hữu dụng hơn mà em mong muốn.”

Cuộc trò chuyện của chúng tôi lúc này chuyển sang các chi tiết về sự chuẩn bị cho ngày mai. Talbot, tôi hay tin từ vị hôn thê của mình, vừa mới đến thị trấn. Tôi phải gặp ngay cậu ta và thuê một chiếc xe ngựa. Buổi dạ tiệc hầu như sẽ không tàn cho đến hai giờ; và vào giờ đó xe ngựa phải có mặt ở cửa; khi ấy trong sự hỗn loạn do việc khách khứa ra về tạo ra, Madame L. có thể dễ dàng bước vào xe mà không bị ai chú ý. Chúng tôi sau đó sẽ ghé qua nhà một vị mục sư đang chờ sẵn; làm lễ cưới ở đó, thả Talbot xuống, và tiếp tục chuyến du lịch ngắn ngày tới miền Đông; mặc kệ thế giới thời trang ở nhà muốn bình phẩm thế nào về vụ việc thì tùy.

Sau khi đã lên kế hoạch xong xuôi tất cả những điều này, tôi lập tức cáo từ và đi tìm Talbot, nhưng trên đường đi, tôi không kìm được việc ghé vào một khách sạn với mục đích soi tấm tiểu họa; và tôi đã làm điều này với sự trợ giúp đắc lực từ chiếc kính. Gương mặt hiện lên đẹp đến tuyệt trần! Đôi mắt to sáng rực rỡ ấy! – chiếc mũi Hy Lạp kiêu hãnh ấy! – những lọn tóc xoăn sẫm màu xum xuê ấy! – “A!” tôi hân hoan tự nhủ với bản thân, “đây quả thực là hình ảnh sống động của người thương rồi!” Tôi lật mặt sau lại, và phát hiện ra dòng chữ – “Eugénie Lalande – tuổi hai mươi bảy và bảy tháng.”

Tôi tìm thấy Talbot ở nhà, và lập tức thông báo cho cậu ta về vận may của mình. Cậu ta ra điều kinh ngạc thái quá, tất nhiên, nhưng chúc mừng tôi một cách vô cùng chân thành và hào phóng cung cấp mọi sự hỗ trợ trong khả năng. Tóm lại, chúng tôi thực hiện triệt để kế hoạch đến từng chữ, và vào lúc hai giờ sáng, chỉ mười phút sau buổi lễ, tôi thấy mình đang ngồi trong một chiếc xe ngựa kín cùng Madame Lalande – với bà Simpson, tôi phải gọi là thế – và phóng như bay ra khỏi thị trấn, hướng về phía đông bắc chếch bắc, nửa phần bắc.

Talbot đã định đoạt sẵn cho chúng tôi rằng, vì phải thức trắng cả đêm, chúng tôi nên dừng chân đầu tiên tại C——, một ngôi làng cách thành phố chừng hai mươi dặm, và ở đó ăn sáng sớm cùng nghỉ ngơi chút ít trước khi tiếp tục hành trình. Do đó, đúng bốn giờ, chiếc xe ngựa tạt vào trước cửa quán trọ chính. Tôi dìu người vợ yêu kiều xuống xe và gọi bữa sáng ngay lập tức. Trong lúc đó chúng tôi được dẫn vào một phòng khách nhỏ và ngồi xuống.

Lúc này trời đã gần như hoặc hoàn toàn sáng rõ, và khi tôi say đắm ngắm nhìn vị thiên thần bên cạnh mình, một ý nghĩ kỳ lạ bỗng chốc dội thẳng vào đầu tôi, rằng đây thực sự là khoảnh khắc đầu tiên kể từ khi tôi biết đến nhan sắc nức tiếng của Madame Lalande mà tôi được tận hưởng một cái nhìn cận cảnh về nhan sắc ấy hoàn toàn dưới ánh ban ngày.

“Và giờ đây, mon ami,” nàng nói, nắm lấy tay tôi và ngắt quãng dòng suy ngẫm ấy, “và giờ đây, mon cher ami, vì chúng ta đã gắn kết làm một không thể tách rời – vì tôi đã nhượng bộ trước những lời nài nỉ cuồng nhiệt của anh, và hoàn thành phần việc của mình trong thỏa thuận đôi bên – tôi đoán là anh không quên rằng anh cũng có một ân huệ nhỏ để ban tặng – một lời hứa nhỏ mà anh có ý định giữ gìn. Ồ, để tôi xem nào! Để tôi nhớ lại xem nào! Vâng; tôi nhớ rất rõ từng từ chính xác trong lời hứa ngọt ngào mà anh đã hứa với Eugénie tối qua. Lắng nghe nhé! Anh đã nói thế này: ‘Xong rồi – hoàn toàn vui vẻ đồng ý! Tôi hy sinh mọi cảm xúc vì lợi ích của em. Tối nay tôi đeo chiếc kính quý giá này như một chiếc kính một mắt và áp nó lên trái tim mình; nhưng ngay khi bình minh ló rạng vào buổi sáng mang lại cho tôi vinh dự gọi em là vợ, tôi sẽ đặt nó lên – lên mũi mình – và mãi mãi đeo nó ở đó từ sau đó, dưới dạng thức ít lãng mạn hơn, ít thời trang hơn, nhưng chắc chắn là hữu dụng hơn mà em muốn.’ Đó có phải là những từ chính xác không, người chồng yêu dấu của em?”

“Đúng vậy,” tôi đáp; “em có một trí nhớ tuyệt vời; và chắc chắn, Eugénie xinh đẹp của anh, tôi chẳng có chút ý định nào muốn né tránh việc thực hiện lời hứa cỏn con mà chúng ngụ ý cả. Xem này! Nhìn đây! Trông chúng rất hợp – khá là – có phải thế không nào?” Và đến đây, sau khi đã điều chỉnh chiếc kính về dạng gọng kính bình thường, tôi rón rén áp chúng vào đúng vị trí; trong khi bà Simpson, vừa chỉnh lại chiếc mũ vừa khoanh tay, ngồi thẳng đơ trên ghế theo một tư thế có phần cứng nhắc, nghiêm nghị, và quả thực có phần kém trang nghiêm.

“Ôi Chúa nhân từ ơi!” tôi thốt lên, gần như ngay khoảnh khắc vành kính vừa yên vị trên sống mũi mình – “Ôi! Chúa nhân từ ơi! – ơ hay, sao thế này, có chuyện gì với mấy cái kính này vậy chứ?” và giật phắt chúng xuống, tôi cẩn thận lau bằng khăn tay lụa rồi lại điều chỉnh lại một lần nữa.

Nhưng nếu ở lần đầu tiên, đã xảy ra điều gì đó khiến tôi ngạc nhiên, thì ở lần thứ hai, sự ngạc nhiên này đã được nâng tầm thành kinh ngạc; và sự kinh ngạc đó là vô cùng tận – là cực độ – quả thật tôi có thể nói là kinh hoàng. Nhân danh mọi thứ gớm ghiếc trên đời, chuyện này có nghĩa là gì? Tôi có thể tin vào mắt mình không? – tôi có thể không? – đó là câu hỏi đặt ra. Kia có phải là – có phải là – có phải là phấn hồng không? Và kia có phải là – và kia có phải là – kia có phải là những nếp nhăn trên gương mặt của Eugénie Lalande? Và ôi, thần Jupiter cùng tất cả các vị thần linh lớn nhỏ! – chuyện gì – chuyện gì – chuyện gì – chuyện gì đã xảy ra với hàm răng của nàng vậy? Tôi hất mạnh chiếc kính xuống đất, và tung người nhảymật lên, đứng sững sững ngay giữa phòng, đối đầu với bà Simpson, chống hai tay lên hông, vừa nhe răng nghiến lợi vừa sùi bọt mép, nhưng đồng thời hoàn toàn câm nín vì kinh hoàng và thị nộ.

Bấy giờ tôi đã nói rằng Madame Eugénie Lalande – nghĩa là bà Simpson – nói tiếng Anh thậm chí còn kém hơn cả viết, và vì lý do này nên một cách rất đúng đắn, nàng chưa bao giờ cố gắng nói nó trong những hoàn cảnh thông thường. Nhưng cơn giận dữ có thể đẩy một người phụ nữ đến bất kỳ cực đoan nào; và trong trường hợp hiện tại, nó đẩy bà Simpson đến cực đoan vô cùng phi thường là cố gắng duy trì một cuộc trò chuyện bằng thứ ngôn ngữ mà bà không hoàn toàn hiểu rõ.

“Vell, Monsieur,” nàng nói, sau khi quan sát tôi với vẻ kinh ngạc rõ rệt trong vài phút – “Vell, Monsieur?—and vat den?—vat de matter now? Is it de dance of de Saint itusse dat you ave? If not like me, vat for vy buy de pig in the poke?”

“Đồ khốn nạn!” tôi nói, hít một hơi thật sâu – “đồ – đồ – đồ mụ mọ già nua độc ác!”

“Ag?—ole?—me not so ver ole, after all! Me not one single day more dan de eighty-doo.”

“Tám mươi hai!” tôi thốt lên, lảo đảo ngã người vào tường – “tám mươi hai trăm ngàn con khỉ đột! Tấm tiểu họa nói là hai mươi bảy tuổi bảy tháng cơ mà!”

“To be sure!—dat is so!—ver true! but den de portraite has been take for dese fifty-five year. Ven I go marry my segonde usbande, Monsieur Lalande, at dat time I had de portraite take for my daughter by my first usbande, Monsieur Moissart!”

“Moissart!” tôi thốt lên.

“Yes, Moissart,” nàng đáp, nhại lại cách phát âm của tôi, vốn nói thật chẳng mấy hay ho gì – “and vat den? Vat you know about de Moissart?”

“Chẳng gì cả, đồ mụ yêu tinh già! – tôi chẳng biết gì về hắn ta hết; chỉ là tôi có một người tổ tiên mang họ đó, hồi xửa hồi xưa.”

“Dat name! and vat you ave for say to dat name? ’Tis ver goot name; and so is Voissart—dat is ver goot name too. My daughter, Mademoiselle Moissart, she marry von Monsieur Voissart,—and de name is bot ver respectable name.”

“Moissart?” tôi kêu lên, “và Voissart! Chà, ý cô là sao chứ?”

“Vat I mean?—I mean Moissart and Voissart; and for de matter of dat, I mean Croissart and Froissart, too, if I only tink proper to mean it. My daughter’s daughter, Mademoiselle Voissart, she marry von Monsieur Croissart, and den again, my daughter’s grande daughter, Mademoiselle Croissart, she marry von Monsieur Froissart; and I suppose you say dat dat is not von ver respectaable name.”

“Froissart!” tôi thốt lên, bắt đầu lịm đi, “chà, chắc chắn là cô không nói đến Moissart, và Voissart, và Croissart, và Froissart đấy chứ?”

“Yes,” nàng đáp, ngả hẳn người ra sau ghế và duỗi thẳng hai chân dài ngoằn ngoèo; “yes, Moissart, and Voissart, and Croissart, and Froissart. But Monsieur Froissart, he vas von ver big vat you call fool—he vas von ver great big donce like yourself—for he lef la belle France for come to dis stupide Amérique—and ven he get here he went and ave von ver stupid, von ver, ver stupide sonn, so I hear, dough I not yet av ad de plaisir to meet vid him—neither me nor my companion, de Madame Stéphanie Lalande. He is name de Napoleon Bonaparte Froissart, and I suppose you say dat dat, too, is not von ver respectable name.”

Hoặc là độ dài hoặc là bản chất của bài diễn văn này đã có tác dụng đẩy bà Simpson vào một cơn giận dữ thực sự vô cùng phi thường; và khi dứt lời với một sự nhọc nhằn lớn, bà bậtmình khỏi chiếc ghế như thể bị ma ám, làm rơi tung tóe cả một vũ trụ khung độn (bustle) xuống sàn nhà khi vừa nhảymật lên. Một khi đã đứng vững trên đôi chân, bà nghiến lợi nhe hàm răng giả, quơ quàng tay chân, xắn tay áo lên, giơ nắm đấm vào mặt tôi, và kết thúc màn trình diễn bằng cách xé chiếc mũ đội đầu ra khỏi đầu, kèm theo đó là một bộ tóc giả khổng lồ bằng thứ tóc đen đẹp và giá trị nhất, toàn bộ thứ đó được bà ném phịch xuống đất với một tiếng thét rồi giậm chân nhảy điệu nhảy fandagon trên đó trong cơn cuồng nộ và đớn đau tột cùng.

Trong khi đó tôi ngã sụp xuống ghế bàng hoàng trong sự kinh hãi. “Moissart và Voissart!” tôi lặp lại, đầy suy ngẫm, khi nàng thực hiện một cú đá giò chéo, và “Croissart và Froissart!” khi nàng hoàn thành cú nhảy tiếp theo – “Moissart và Voissart và Croissart và Napoleon Bonaparte Froissart! – chà, đồ con rắn già không thốt nổi nên lời, đó chính là ta – đó chính là ta – nghe rõ chưa? Đó chính là ta” – đến đây tôi hét lên hết cỡ bằng tông giọng của mình – “đó chính là ta-a-a! Ta chính là Napoleon Bonaparte Froissart! Và nếu ta không kết hôn với cụ cố năm đời của mình, thì chắc ta ước gì mình bị đọa đày đời đời kiếp kiếp luôn cho rồi!”

Madame Eugénie Lalande, gọi là Simpson – trước kia là Moissart – trên thực tế, chính là cụ cố năm đời của tôi. Thời trẻ bà từng là một tuyệt sắc giai nhân, và ngay cả ở tuổi tám mươi hai, bà vẫn giữ được chiều cao uy nghi, đường nét điêu khắc của khuôn mặt, đôi mắt đẹp và chiếcếc mũi Hy Lạp thời thiếu nữ. Nhờ sự trợ giúp của những thứ đó, của bột ngọc trai, phấn hồng, tóc giả, răng giả, và độn giả, cũng như sự trợ giúp từ những nhà may thủ công cừ khôi nhất đất Paris, bà đã xoay sở giữ được chỗ đứng đáng kính giữa đám nhan sắc đã qua thời kỳ đỉnh cao (en peu passées) của thủ đô nước Pháp. Xét về phương diện này, quả thực bà có thể được coi là chẳng kém cạnh gì so với danh nhân Ninon De L’Enclos nổi tiếng.

Bà vô cùng giàu có, và sau khi góa chồng lần thứ hai mà không có con cái gì, bà chợt nhớ đến sự tồn tại của tôi ở Mỹ, và với mục đích biến tôi thành người thừa kế duy nhất, bà đã sang thăm Hoa Kỳ, đi cùng một người họ hàng xa vô cùng xinh đẹp của người chồng thứ hai – Madame Stéphanie Lalande.

Tại nhà hát, sự chú ý của cụ cố năm đời tôi đã bị thu hút bởi sự để ý của tôi; và khi quan sát tôi qua chiếc kính opera, bà đã bị ấn tượng bởi một nét tương đồng gia tộc nào đó với chính mình. Cảm thấy hứng thú như vậy, và biết rõ người thừa kế mà bà tìm kiếm thực ra đang có mặt tại thành phố này, bà bèn dò hỏi những người đi cùng về nhân thân của tôi. Người đàn ông tháp tùng bà vốn quen biết mặt tôi, và đã nói cho bà biết tôi là ai. Thông tin thu được theo cách đó đã khiến bà quyết định xem xét lại kỹ càng hơn; và chính cuộc săm soi này đã làm tôi bạo dạn đến mức hành xử theo cái cách ngớ ngẩn đã được miêu tả chi tiết. Dù vậy, nàng đã đáp lại cái cúi đầu của tôi dưới ấn tượng rằng, do một sự tình cờ kỳ lạ nào đó, tôi đã phát hiện ra thân phận thật của nàng. Khi bị đánh lừa bởi thị lực yếu kém của tôi và nghệ thuật trang điểm nhằm che giấu tuổi tác cùng sự quyến rũ của người phụ nữ lạ mặt, tôi đã nhiệt tình gặng hỏi Talbot xem nàng là ai, cậu ta liền đinh ninh rằng tôi đang ám chỉ người đẹp trẻ tuổi hơn, và thế là với hoàn toàn sự thật, cậu ta thông báo rằng đó là “nữ góa phụ nổi tiếng, Madame Lalande.”

Sáng hôm sau trên phố, cụ cố năm đời của tôi đã vô tình chạm trán Talbot, một người quen cũ ở Paris; và cuộc trò chuyện rất tự nhiên đã xoay chuyển về phía tôi. Những khiếm khuyết thị lực của tôi khi ấy đã được giải thích; bởi vì những điều này vốn dĩ ai cũng biết, mặc dù tôi hoàn toàn mù tịt về độ nổi tiếng của chúng, và người họ hàng lớn tuổi tốt bụng của tôi đã phát hiện ra, với sự bực bội lớn, rằng bà đã bị lừa khi cứ tưởng tôi nhận ra thân phận của mình, và rằng tôi chỉ đang làm trò hề lố bịch khi công khai tán tỉnh một bà già vô danh ngay trong nhà hát. Để trừng phạt tôi vì sự thiếu thận trọng này, bà đã cùng Talbot nhào nặn ra một vở kịch lừa bịp. Cậu ta cố tình tránh mặt tôi để không phải làm thủ tục giới thiệu. Những câu hỏi của tôi trên phố về “nữ góa phụ kiều diễm Madame Lalande” dĩ nhiên được cho là ám chỉ người phụ nữ trẻ tuổi hơn, và do đó cuộc trò chuyện với ba người bạn mà tôi tình cờ gặp ngay sau khi rời khỏi khách sạn của Talbot sẽ dễ dàng được giải thích, cũng như ẩn ý của họ về Ninon De L’Enclos. Tôi hoàn toàn không có cơ hội nhìn cận cảnh Madame Lalande dưới ánh ban ngày; và tại bữa tiệc âm nhạc của nàng, sự yếu ớt ngốc nghếch của tôi trong việc từ chối sự trợ giúp của kính đã ngăn cản tôi một cách hiệu quả trong việc phát hiện ra tuổi tác của nàng. Khi “Madame Lalande” được đề nghị cất giọng hát, ý của mọi người là chỉ người phụ nữ trẻ; và chính cô ấy là người đã đứng dậy để đáp lại lời kêu gọi; cụ cố năm đời của tôi, nhằm đẩy mạnh sự đánh lừa, đã đứng dậy cùng thời điểm và tháp tùng cô ấy đến cây đàn piano ở phòng khách chính. Giả sử tôi quyết định tháp tùng nàng đến đó, thì dự định của nàng là sẽ gợi ý sự bất tiện khi tôi đi theo để tôi tiếp tục ở lại chỗ cũ; nhưng quan điểm thận trọng của chính tôi đã làm cho việc đó trở nên thừa thãi. Những bài hát mà tôi vô cùng ngưỡng mộ, và những thứ đã củng cố vững chắc ấn tượng của tôi về sự trẻ trung của người tình, thực chất được thể hiện bởi Madame Stéphanie Lalande. Chiếc kính opera được trao tặng như một cách để thêm phần khiển trách cho trò lợn cưới áo mới – một cái gai độc cho châm ngôn của trò lừa đảo. Việc trao tặng nó đã cung cấp cơ hội cho bài thuyết giảng về thói làm hàng đã khiến tôi vô cùng thụ giáo. Thật gần như thừa thãi khi nói thêm rằng các tròng kính của dụng cụ ấy, khi được bà cụ đeo, đã được chính bà thay thế bằng một cặp thích hợp hơn với độ tuổi của tôi. Tóm lại, chúng vừa khít với tôi như in.

Vị mục sư, kẻ chỉ giả vờ buộc nút thắt tơ hồng định mệnh ấy, thực chất là một tay ăn chơi bạn nhậu của Talbot chứ chẳng phải tu sĩ gì sảng. Tuy nhiên, hắn ta là một tay “nái xe” cừ khôi; và sau khi cởi bỏ chiếc áo tu để mặc chiếc áo khoác ngoài, hắn đã trực tiếp cầm lái chiếc xe hack đưa “cặp đôi hạnh phúc” rời khỏi thị trấn. Talbot ngồi ngay bên cạnh hắn. Hai tên đểu cáng ấy do đó đã “chứng kiến trọn vẹn màn kịch,” và thông qua ô cửa sổ hở một nửa ở căn phòng khách phía sau của quán trọ, chúng đã thỏa thích cười hả hê trước kết cục của vở kịch. Tôi tin là thế nào tôi cũng phải thách đấu cả hai thằng chúng nó cho bõ tức.

Dẫu vậy, tôi không phải là chồng của cụ cố năm đời mình; và đây là một suy nghĩ mang lại cho tôi sự nhẹ nhõm vô biên; – nhưng tôi chính là chồng của Madame Lalande – của Madame Stéphanie Lalande – người mà người họ hàng lớn tuổi tốt bụng của tôi, bên cạnh việc biến tôi thành người thừa kế duy nhất khi bà qua đời – nếu bà thực sự có chết – đã nhọc công se duyên cho tôi. Lời kết: Tôi đã chấm dứt vĩnh viễn với những bức thư tình (billets doux), và sẽ chẳng bao giờ xuất hiện trước công chúng mà không đeo KÍNH ĐEO MẮT.