Tess xuống đồi tới ngã tư Trantridge, rồi thẫn thờ đứng đợi chiếc xe hòm chuyên chở quay về Shaston từ Chaseborough. Lúc bước lên xe, nàng chẳng buồn để tâm hành khách chung quanh nói gì, dẫu miệng vẫn cất lời đáp; và khi xe lăn bánh trở lại, nàng ngồi lặng lẽ, đôi mắt chỉ mải hướng vào những suy nghĩ ngổn ngang bên trong chứ chẳng đoái hoài cảnh vật bên ngoài.

Một người cùng chuyến bỗng cất tiếng trêu nàng, vẻ sõng sàng hơn hẳn những kẻ khác: "Chà, cô bé trông hệt như một đóa hoa! Đầu tháng Sáu mà kiếm đâu ra hoa hồng đẹp nhường này!"

Bấy giờ nàng mới giật mình nhận ra dáng vẻ của mình trước ánh nhìn kinh ngạc của mọi người: hoa hồng cài trước ngực, hoa hồng giắt trên vành mũ, lại thêm hoa hồng và dâu tây chất đầy ắp tận miệng giỏ. Nàng thẹn đỏ mặt, bối rối phân bua rằng đó là hoa người ta tặng. Đợi lúc hành khách lơ đãng, nàng lén tháo những bông hoa lộ liễu nhất trên mũ xuống rồi xếp gọn vào giỏ, lấy khăn tay phủ kín lại. Đoạn nàng lại chìm vào dòng suy tưởng; trong lúc cúi đầu, một chiếc gai của đóa hồng còn gài trước ngực vô tình đâm vào cằm nàng. Như bao người dân quê ở thung lũng Blackmoor, Tess vốn quen với những điều dị đoan cùng điềm báo huyền hoặc; nàng coi đó là một điềm gở—điềm gở đầu tiên nàng gặp phải trong ngày.

Chuyến xe chỉ đi tới Shaston, từ thị trấn trên đồi này về đến thung lũng Marlott còn phải cuốc bộ vài dặm đường dốc. Mẹ nàng từng dặn nếu mệt quá không đi nổi thì cứ ở lại qua đêm tại nhà một bà thôn phụ quen biết; Tess nghe theo lời mẹ, mãi đến tận chiều hôm sau mới lần bước về nhà.

Vừa bước qua ngưỡng cửa, nhìn nét mặt đắc thắng của mẹ, nàng nhận ra ngay trong lúc mình vắng nhà ắt đã xảy ra chuyện gì.

“À đấy! Mẹ biết tỏng mọi chuyện rồi! Đã bảo con thể nào cũng êm xuôi mà, giờ thì rõ mười mươi rồi nhé!”

“Trong lúc con đi vắng ư? Có chuyện gì thế mẹ?” Tess uể oải hỏi.

Mẹ nàng ngắm nghía con gái từ đầu đến chân với vẻ tán thưởng đầy ngụ ý, rồi tiếp tục trêu chọc: “Thế là con đã thu phục được người ta rồi nhé!”

“Sao mẹ biết được?”

“Mẹ nhận được thư rồi.”

Bấy giờ Tess mới sực nhớ ra rằng thời gian từ lúc ấy đến nay quả là đủ để gửi một lá thư.

“Người ta bảo—bà d’Urberville bảo—rằng bà ấy muốn con đến trông coi một trại gà nho nhỏ, vốn là cái thú vui của bà. Nhưng đấy chỉ là cái cớ khéo léo để đón con sang mà không làm con trèo cao thôi. Bà ấy tính nhận họ hàng đấy—ý tứ là thế cả.”

“Nhưng con đâu có gặp bà ấy.”

“Thế con có gặp ai không?”

“Con có gặp con trai bà ấy.”

“Thế cậu ta có nhận họ nhận hàng không?”

“Dạ… cậu ấy gọi con là ‘Cô em họ’.”

“Thấy chưa, tôi biết ngay mà! Này mình ơi—cậu ta gọi con bé là ‘Cô em họ’ đấy!” Joan reo to với chồng. “Đấy, hẳn là cậu ta đã thưa lại với mẹ, và bà ấy mới muốn con sang đó.”

“Nhưng con có biết nuôi gà nuôi vịt gì đâu,” Tess ngập ngừng nói.

“Con mà không biết thì còn ai biết nữa! Con sinh ra trong cái nghề này, lớn lên cũng từ cái nghề này. Mấy người sinh ra trong nghề lúc nào chả thạo việc hơn đám học việc. Vả lại, đấy chỉ là cái cớ bày ra cho con có việc mà làm, để con khỏi thấy mình mang ơn mang huệ thôi.”

“Con cứ thấy mình không nên đi thì hơn,” Tess đăm chiêu. “Ai viết lá thư đó ạ? Mẹ cho con xem được không?”

“Bà d’Urberville viết đấy. Đây, cầm lấy mà xem.”

Bức thư được viết theo ngôi thứ ba, báo ngắn gọn cho bà Durbeyfield hay rằng nếu con gái bà đến phụ giúp trông nom trại gia cầm thì sẽ rất có ích cho bà d’Urberville; nàng sẽ được thu xếp một gian phòng tươm tất nếu đồng ý tới, và tiền công sẽ rất hậu hĩnh nếu bà thấy hài lòng.

“Ôi—chỉ có thế thôi sao!” Tess thốt lên.

“Chứ con còn đòi người ta phải ôm chầm lấy con, hôn hít vỗ về con ngay tắp lự hay sao.”

Tess nhìn ra ngoài cửa sổ.

“Con thà ở lại đây với thầy và mẹ,” nàng nói.

“Nhưng mà tại sao?”

“Con không muốn nói đâu mẹ; thực tình con cũng chẳng rõ vì sao nữa.”

Một tuần sau, Tess trở về nhà vào một buổi chiều sau chuyến lặn lội tìm việc nhẹ quanh vùng nhưng công cốc. Ý định của nàng là kiếm đủ tiền trong mùa hè để mua một con ngựa khác. Nàng vừa bước qua bậu cửa, một đứa em đã nhảy cẫng lên giữa nhà ríu rít: “Có ông quý tộc đến đây đấy chị ơi!”

Mẹ nàng vội vàng phân trần, nét mặt rạng rỡ không giấu nổi vẻ hân hoan. Con trai bà d’Urberville cưỡi ngựa ghé qua, bảo là nhân tiện dạo chơi về phía Marlott. Cậu ta muốn thay mặt mẹ hỏi dứt khoát xem liệu Tess có thật sự đến trông nom trại gia cầm cho bà cụ được hay không, bởi thằng bé coi sóc lũ chim muông trước giờ tỏ ra chẳng đáng tin cậy. “Cậu d’Urberville bảo con hẳn phải là đứa con gái ngoan ngoãn nếu con đúng như những gì cậu ấy thấy; cậu ấy biết con quý giá như vàng mười vậy. Thực tình là cậu ấy để ý đến con lắm đấy.”

Trong thoáng chốc, Tess cảm thấy thật lòng vui sướng khi nhận được lời khen ngợi đến thế từ một người xa lạ, vào đúng lúc nàng đang tự khinh ghét bản thân mình nhất.

“Cậu ấy nghĩ được như vậy thì tốt quá,” nàng lẩm bẩm; “và nếu con biết chắc sống ở đó ra sao, con đã đi ngay rồi.”

“Cậu ta bảnh trai ra phết đấy chứ!”

“Con chẳng thấy thế,” Tess lạnh lùng đáp.

“Chà, dẫu sao thì cơ hội của con đấy; mà mẹ cam đoan là cậu ta đeo một chiếc nhẫn kim cương tuyệt đẹp!”

“Đúng rồi,” bé Abraham lanh chanh chen vào từ bệ cửa sổ; “em cũng thấy mà! Lúc ông ấy đưa tay lên vuốt ria mép, chiếc nhẫn cứ lấp la lấp lánh ấy. Mẹ ơi, sao cái ông họ hàng sang trọng của nhà mình cứ đưa tay lên vuốt ria mép hoài thế?”

“Nghe thằng bé nói kìa!” Bà Durbeyfield thốt lên, giọng xen lẫn vẻ tán thưởng.

“Chắc là để khoe cái nhẫn kim cương đấy,” Ngài John ngồi trên ghế mơ màng lẩm bẩm.

“Để con nghĩ lại đã,” Tess nói rồi bước ra khỏi phòng.

“Đấy, con bé vừa ra tay đã hớp hồn ngay được nhánh dưới nhà mình rồi,” bà mẹ quay sang nói với chồng, “mà nó không biết chớp lấy cơ hội này thì đúng là đồ ngốc.”

“Tôi chẳng ưng để lũ trẻ đi xa nhà đâu,” người đàn ông bán rong lên tiếng. “Tôi là chủ cái gia tộc này, đáng lẽ những người kia phải tìm đến tôi mới phải.”

“Thôi để con bé đi đi, mình nó,” người vợ nông cạn dỗ dành. “Cậu ta say mê nó rồi—nhìn là biết ngay. Cậu ta còn gọi nó là ‘Cô em họ’ cơ mà! Rất có thể cậu ta sẽ cưới nó, biến nó thành một bà lớn; rồi con bé sẽ lại được như tổ tiên ngày trước thôi.”

John Durbeyfield là kẻ hợm hĩnh hơn là có nghị lực hay sức khỏe, nên nghe lời phỏng đoán ấy ông ta lấy làm khoái chí lắm.

“Ừ thì, có khi cậu d’Urberville trẻ tuổi kia có ý đó thật,” ông ta thừa nhận; “và biết đâu cậu ta nghiêm túc muốn cải thiện dòng máu của mình bằng cách kết nối lại với dòng dõi cổ xưa. Tess, cái con ranh này! Thế hóa ra nó sang đó là để tính chuyện lớn thế này thật ư?”

Trong khi ấy, Tess lặng lẽ bàng hoàng rảo bước giữa những bụi phúc bồn tử trong vườn, băng qua nấm mồ của Prince. Lúc nàng trở vào nhà, mẹ nàng liền chớp lấy thời cơ ép tiếp.

“Sao, rốt cuộc con tính thế nào?” bà hỏi.

“Con ước gì mình đã được gặp bà d’Urberville,” Tess đáp.

“Mẹ thấy con cứ quyết đi là vừa. Rồi con sẽ gặp bà ấy sớm thôi mà.”

Người cha khẽ ho hắng trên ghế.

“Con chẳng biết phải nói sao nữa!” cô gái bồn chồn đáp. “Tùy thầy mẹ định đoạt. Tại con mà làm chết con ngựa già, nên con nghĩ mình phải làm gì đó để chuộc lại con khác cho thầy mẹ. Nhưng… nhưng… con chẳng thích việc có mặt cậu d’Urberville ở đó chút nào!”

Lũ trẻ con, vốn coi việc Tess được nhà họ hàng giàu có nâng đỡ (chúng ngây thơ tưởng gia đình kia giàu sang thật) như một niềm an ủi sau cái chết của con ngựa, nay thấy chị ngập ngừng liền òa khóc, xúm vào vòi vĩnh và trách móc nàng sao cứ dùng dằng.

“Chị Tess không chịu đ-i-i để làm bà lớ-ớ-ớn đâu!—không đâu, chị ấy bảo chị ấy khô-ô-ông thèm đi!” Chúng mếu máo gào lên, miệng há hốc vuông vức. “Thế là chúng mình chẳng có ngựa mới to đẹp, cũng chẳng có đống tiền vàng để mua quà bánh hội chợ nữa rồi! Chị Tess cũng chẳng thèm mặc váy áo đẹp nữa đâ-â-âu!”

Bà mẹ cũng hùa theo một giọng; thói quen kéo dài công việc nội trợ đến vô tận để làm như mình vất vả lắm của bà cũng góp phần gây thêm sức ép. Duy chỉ có người cha là giữ thái độ trung lập.

“Con sẽ đi,” cuối cùng Tess lên tiếng.

Bà mẹ không sao giấu nổi niềm hoan hỉ trước viễn cảnh đám cưới đang vẽ ra trong đầu khi nghe con gái ưng thuận.

“Thế chứ! Một đứa con gái xinh xẻo nhường này thì đây quả là cơ hội nghìn năm có một!”

Tess gượng cười chua chát.

“Con chỉ mong đó là cơ hội kiếm tiền thôi. Chẳng có cơ hội nào khác đâu. Mẹ đừng có đi bêu riếu mấy chuyện ngớ ngẩn ấy khắp làng khắp xóm đấy.”

Bà Durbeyfield không hứa. Nghe những lời của vị khách kia, bà thấy hãnh diện đến mức chẳng dám chắc mình có nhịn được mà không đi khoe khoang khắp nơi hay không.

Thế là mọi chuyện được thu xếp xong xuôi; cô gái trẻ viết thư phúc đáp, báo rằng nàng sẵn sàng lên đường vào bất cứ ngày nào họ cần. Nàng nhận được thư hồi âm cho hay bà d’Urberville rất hài lòng trước quyết định của nàng, và sẽ cho một cỗ xe ngựa có lò xo đến đón nàng cùng hành lý ở đầu Thung lũng vào ngày kia; lúc đó nàng phải chuẩn bị sẵn sàng để khởi hành. Nét chữ của bà d’Urberville trông có phần cứng cỏi như nét chữ đàn ông.

“Xe ngựa chở hàng ư?” Joan Durbeyfield nghi ngại lẩm bẩm. “Đáng lẽ phải là xe song mã rước họ hàng ruột thịt của mình mới phải chứ!”

Khi đã dứt khoát chọn đường đi, Tess bớt bồn chồn và lơ đãng hơn; nàng làm các công việc thường nhật với đôi chút an lòng khi nghĩ rằng mình sắp kiếm được một con ngựa khác cho cha bằng một công việc không mấy nặng nhọc. Nàng từng hy vọng trở thành cô giáo dạy học ở trường làng, nhưng số phận dường như đã an bài khác. Về mặt suy nghĩ, nàng chững chạc hơn mẹ nhiều, nên chẳng mảy may bận tâm đến những mộng tưởng hôn nhân mà bà Durbeyfield gán cho mình. Người đàn bà nông cạn ấy vốn đã không ngừng tìm kiếm những mối lương duyên béo bở cho con gái ngay từ thuở nàng mới cất tiếng khóc chào đời.