Chặng đường hơn hai mươi dặm nhấp nhô đồi dốc dưới cái nắng gắt giữa trưa đưa anh đến một ngọn đồi nhỏ đứng biệt lập, cách Talbothays chừng một hai dặm về phía tây vào lúc buổi chiều. Từ đó, anh lại phóng tầm mắt nhìn xuống thung lũng Var, hay còn gọi là Froom, một lòng chảo xanh rì tràn ngập nhựa sống và ẩm ướt. Ngay khi bắt đầu đi xuống từ vùng đất cao để đến với vùng đất bồi mỡ màu bên dưới, bầu không khí trở nên đặc quánh hơn; hương thơm ngây ngất của hoa quả mùa hè, cùng sương mù, cỏ khô và hoa cỏ hòa quyện thành một biển hương thơm ngào ngạt, khiến thú vật cùng cả ong bướm vào giờ này cũng dường như đờ đẫn. Clare giờ đã quá quen thuộc với nơi này, đến mức khi nhìn từ đằng xa thấy những chấm nhỏ rải rác trên đồng cỏ, anh đã nhận ra từng con bò theo đúng tên gọi của chúng. Anh cảm thấy thật khoan khoái khi nhận ra mình có khả năng nhìn ngắm cuộc sống nơi đây từ tận bên trong, một trải nghiệm hoàn toàn xa lạ thời anh còn đi học; và dù rất mực yêu thương cha mẹ, anh vẫn không thể không nhận ra rằng việc trở lại đây lúc này, sau khi đã nếm trải lại cuộc sống gia đình, khiến anh có cảm giác như vừa trút bỏ được những nẹp gỗ và băng gạc bó buộc; ngay cả sự kiềm chế thông thường đối với những tính cách khác người ở xã hội nông thôn Anh quốc cũng không tồn tại ở nơi này, bởi Talbothays vốn chẳng có chủ đất nào cư ngụ.

Tại trang trại sữa không một bóng người ngoài trời. Những người sinh sống ở đây đều đang tận hưởng giấc ngủ trưa kéo dài khoảng một tiếng như thường lệ—một thói quen bắt buộc do công việc mùa hè phải bắt đầu từ quá sớm. Nơi cửa ra vào, những chiếc thùng gỗ niềng đai uốn cong, đã ngấm nước và bạc màu vì vô số lần cọ rửa, treo lơ lửng như những chiếc mũ trên giá, đậu trên một cành sồi phân nhánh đã đẽo vỏ được dựng cố định cho mục đích đó; tất cả đều khô ráo và sẵn sàng cho buổi vắt sữa chiều. Angel bước vào, đi qua những hành lang vắng lặng của ngôi nhà để ra khu nhà sau rồi đứng lại lắng nghe trong giây lát. Tiếng ngáy đều đặn vang ra từ nhà để xe bò, nơi vài người đàn ông đang nằm nghỉ; xa hơn chút nữa văng vẳng tiếng ủ ỉ và nồng nặc của đàn heo đang oi nát dưới cái nóng. Những cây đại hoàng lá to và bắp cải cũng đang chìm trong giấc ngủ, những phiến lá rộng mềm rũ xuống dưới ánh mặt trời trông như những chiếc ô khép dở.

Anh tháo dây cương và cho ngựa ăn, khi anh quay trở vào nhà thì đồng hồ điểm ba giờ. Ba giờ là giờ hớt kem chiều; và ngay theo tiếng chuông, Clare nghe thấy tiếng ván sàn phía trên kêu cót két, rồi đến bước chân ai đó đang bước xuống cầu thang. Đó là Tess, chỉ một khoảnh khắc sau cô đã xuất hiện ngay trước mắt anh.

Cô không nghe thấy tiếng anh vào nên hầu như chẳng nhận ra sự có mặt của anh. Cô đang ngáp, và anh nhìn thấy vòm miệng đỏ hồng bên trong của cô tựa như của một con rắn. Cô vươn một tay lên quá cao khỏi búi tóc cuộn chặt như dây cáp khiến anh nhìn thấy làn da mịn màng như lụa ở phần cánh tay chưa bị nắng cháy; gương mặt cô bừng sáng vì bừng tỉnh sau giấc ngủ, và mí mắt sụp xuống nặng trĩu trên con ngươi. Sức sống tràn trề tự nhiên từ con người cô tỏa ra ngào ngạt. Đó là khoảnh khắc mà tâm hồn người phụ nữ hiện hữu rõ ràng bằng xương bằng thịt hơn bất kỳ lúc nào; khi vẻ đẹp tâm linh nhất tự thể hiện qua thể xác, và tính nữ vươn lên chiếm vị trí ngự trị bên ngoài.

Thế rồi đôi mắt ấy chợt lóe lên ánh sáng rực rỡ qua màng mây mơ màng, trước khi phần còn lại của gương mặt kịp tỉnh táo hoàn toàn. Với một ánh nhìn pha trộn kỳ lạ giữa niềm vui mừng, sự e ấp và ngỡ ngàng, cô thốt lên: “Ôi, cậu Clare! Cậu làm tôi giật cả mình—tôi—”

Mới đầu, cô chưa kịp nghĩ đến sự thay đổi trong mối quan hệ giữa hai người mà lời tỏ tình của anh đã đem lại; nhưng nhận thức đầy đủ về điều đó bừng lên trên khuôn mặt cô khi cô bắt gặp ánh mắt âu yếm của Clare lúc anh bước tiến lại gần chân cầu thang.

“Tessy em yêu, em hỡi!” Anh thì thầm, ôm lấy cô và tựa mặt mình vào gò má đang ửng hồng của cô. “Vì Chúa, đừng gọi anh là ‘cậu’ nữa. Anh vội vã quay lại sớm thế này cũng chỉ vì em đấy!”

Trái tim dễ xúc động của Tess đập liên hồi áp sát vào ngực anh như một lời đáp lại; và họ đứng đó trên nền gạch đỏ của lối đi, ánh mặt trời chiếu xiên qua cửa sổ vào lưng anh khi anh ôm chặt cô vào lòng; chiếu lên khuôn mặt đang nghiêng đi của cô, lên những đường gân xanh bên thái thái dương, lên cánh tay trần, bờ vai, và rọi sâu vào mái tóc dày. Vì vừa nằm nghỉ nguyên cả quần áo nên người cô ấm sực như một con mèo vừa phơi nắng. Lúc đầu cô không dám nhìn thẳng vào anh, nhưng chẳng mấy chúc đôi mắt cô ngước lên, và anh lặn sâu vào độ sâu của những con ngươi luôn biến chuyển, với những sợi li ti lan tỏa sắc xanh, đen, xám và tím, trong khi cô nhìn anh như thể Eve trong lần thức giấc thứ hai đang nhìn Adam.

“Tôi phải đi hớt kem đây,” cô nài nỉ, “mà hôm nay tôi chỉ có mỗi chị Deb giúp thôi. Bà Crick đi chợ với ông Crick rồi, Retty thì bị ốm, còn mấy người khác đi đâu vắng cả, đến giờ vắt sữa mới về.”

Khi họ lùi về phía nhà làm sữa thì Deborah Fyander xuất hiện trên cầu thang.

“Tôi đã về rồi đây, Deborah,” cậu Clare nói ngước lên. “Vậy nên tôi có thể giúp Tess hớt kem; chị chắc là mệt lắm rồi, không cần xuống đây cho đến giờ vắt sữa đâu.”

Có lẽ sữa ở trang trại Talbothays chiều hôm đó không được hớt sạch cho lắm. Tess như chìm vào một giấc mơ, nơi những vật dụng quen thuộc hiện ra vẫn có sáng tối và vị trí, nhưng không còn đường nét rõ ràng nào. Mỗi lần cô cầm chiếc vợt hớt kem đặt dưới vòi nước để làm mát trước khi làm việc, tay cô lại run lên; tình cảm mãnh liệt của anh hiện hữu rõ rệt đến mức cô tưởng như mình đang chao đảo dưới luồng nhiệt đó, giống như một cái cây dưới ánh mặt trời quá gay gắt.

Rồi anh lại ôm chặt cô vào mạn sườn mình, và khi cô vừa dùng ngón tay trỏ rạch một đường quanh mép thùng chì để tách lớp kem ra, anh liền lau sạch ngón tay cô theo cách tự nhiên nhất; bởi phong thái tự do không gò bó của trang trại sữa Talbothays lúc này thật tiện lợi biết bao.

“Anh nói điều này bây giờ hay để sau cũng vậy, em yêu,” anh nhẹ nhàng tiếp tục. “Anh muốn hỏi em một chuyện rất thực tế, chuyện mà anh đã suy nghĩ suốt từ hôm ở ngoài đồng cỏ tuần trước. Chẳng mấy nữa anh sẽ muốn lập gia đình, và vì làm nghề nông, em thấy đấy, anh sẽ cần một người vợ biết rõ mọi việc quản lý trang trại. Em sẽ là người phụ nữ đó chứ, Tessy?”

Anh đặt vấn đề như vậy để cô không nghĩ rằng anh đang hành động theo một phút bốc đồng mà lý trí của anh sẽ phản đối.

Khuôn mặt cô trở nên vô cùng hốc hác và âu lo. Cô đã đầu hàng trước kết quả tất yếu của sự gần gũi—đó là việc phải yêu anh; nhưng cô chưa hề tính đến hệ quả bất ngờ này, một điều mà quả thực Clare cũng đưa ra trước mặt cô mà chưa cố ý muốn làm sớm đến thế. Bằng sự đau đớn đắng ngắt như cảm giác của sự tan vỡ, cô thều thào thốt ra những lời đáp bắt buộc và trọn niềm danh dự của một người phụ nữ đàng hoàng.

“Ôi, cậu Clare—tôi không thể làm vợ cậu được—tôi không thể!”

Lực âm thanh từ quyết định của chính mình tưởng chừng như xé nát trái tim Tess, cô gục mặt xuống trong niềm đau đớn.

“Nhưng Tess này!” Anh thốt lên, kinh ngạc trước câu trả lời của cô và càng ôm chặt cô vào lòng hơn nữa. “Em nói không ư? Chắc chắn là em yêu anh chứ?”

“Ôi có chứ, có chứ! Và tôi thà thuộc về cậu còn hơn bất kỳ ai trên đời này,” giọng nói ngọt ngào và chân thành của người con gái đang đau khổ đáp lại. “Nhưng tôi không thể kết hôn với cậu!”

“Tess,” anh nói, đẩy cô ra tầm tay, “có phải em đã hứa hôn với ai khác rồi không!”

“Không, không phải!”

“Vậy tại sao em lại từ chối anh?”

“Tôi không muốn kết hôn! Tôi chưa bao giờ nghĩ đến điều đó. Tôi không thể! Tôi chỉ muốn được yêu cậu thôi.”

“Nhưng tại sao?”

Bị dồn vào thế phải thoái thác, cô ngập ngừng—

“Cha cậu là một mục sư, và mẹ cậu sẽ không thích cậu kết hôn với một người như tôi đâu. Bà sẽ muốn cậu lấy một tiểu thư cơ.”

“Vớ vẩn—anh đã nói chuyện với cả cha lẫn mẹ rồi. Đó cũng là một phần lý do anh về nhà đấy.”

“Tôi cảm thấy mình không thể—không bao giờ, không bao giờ!” cô lặp lại như một tiếng vang.

“Có phải vì anh hỏi bất ngờ quá không, em yêu?”

“Vâng—tôi không hề chuẩn bị cho việc này.”

“Nếu em muốn gác chuyện này lại, Tessy à, anh sẽ dành thời gian cho em,” anh nói. “Anh vừa về nhà đã đường đột nói hết ra với em như vậy quả là quá hấp vội. Anh sẽ không đề cập lại chuyện này trong một thời gian nữa.”

Cô lại cầm chiếc vợt hớt kem sáng bóng lên, hứng dưới vòi nước rồi bắt đầu lại từ đầu. Nhưng dù cố gắng đến đâu, cô cũng không thể lách chính xác lưỡi vợt xuống ngay dưới bề mặt lớp kem với sự khéo léo tinh tế như những lần khác; lúc thì cô xắn sâu xuống tận lớp sữa, lúc lại khua vào khoảng không. Cô hầu như chẳng nhìn thấy gì, bởi đôi mắt đã đong đầy hai giọt lệ mờ giăng, trào ra từ một niềm đau đớn mà cô không bao giờ có thể giải thích được với người bạn tốt nhất, người bảo vệ yêu thương nhất này của mình.

“Tôi không hớt kem được—tôi không thể!” cô quay mặt đi khỏi anh và nói.

Để không làm cô thêm xúc động và cản trở công việc của cô, Clare chu đáo bắt đầu lái câu chuyện sang những chủ đề chung chung hơn:

“Em đã hoàn toàn hiểu lầm cha mẹ anh rồi. Họ là những người sống giản dị nhất trên đời và chẳng hề có tham vọng gì. Họ là hai trong số ít những người thuộc trường phái Phúc Âm còn lại. Tessy này, em có phải là người theo phái Phúc Âm không?”

“Tôi không biết nữa.”

“Em đi nhà thờ rất đều đặn, mà vị mục sư ở đây thì họ bảo anh là không thuộc giáo phái Cao.”

Sự hiểu biết của Tess về quan điểm của vị mục sư giáo khu—người mà tuần nào cô cũng nghe giảng—xem ra còn mơ hồ hơn cả Clare, người chưa từng nghe vị đó giảng bài nào.

“Tôi chỉ ước mình có thể tập trung tâm trí vào những gì nghe được ở đó hơn hiện tại,” cô nhận xét một câu an toàn.

Cô nói một cách tự nhiên đến mức Angel tin chắc trong lòng rằng cha anh sẽ không thể phản đối cô vì lý do tôn giáo, ngay cả khi cô chẳng biết các nguyên tắc của mình là thuộc phái Cao, phái Thấp hay phái Mở. Bản thân anh biết rằng, trên thực tế, những niềm tin hỗn độn mà cô nắm giữ, có lẽ thấm nhuần từ thời thơ ấu, xét về thuật ngữ thì mang tính Phục hưng Công giáo, còn xét về bản chất thì mang tính Phiếm thần. Dù hỗn độn hay thế nào đi nữa, làm xáo trộn chúng là điều anh ít muốn nhất:

Hãy để em gái ngươi, khi nàng cầu nguyện,

Giữ thiên đường xưa, giữ nét trong lành;

Đừng dùng hoài nghi làm mờ bóng tối

Một cuộc đời trôi trong tiếng nhạc bình.

Đôi khi anh từng nghĩ lời khuyên này mang tính thi vị hơn là trung thực; nhưng lúc này anh vui vẻ tuân theo nó.

Anh kể thêm về những sự việc trong chuyến thăm nhà, về lối sống của cha anh, về sự nhiệt thành của ông đối với các nguyên tắc của mình; cô dần trở lại bình thản, và những vệt sóng sánh trên mặt kem biến mất; khi cô hớt xong hết thùng chì này đến thùng chì khác, anh đi theo cô và rút các nút xả để sữa chảy xuống.

“Tôi cứ tưởng lúc mới vào cậu có vẻ hơi ủ rũ,” cô lấy hết can đảm quan sát và lên tiếng, cốt để tránh xa chủ đề về bản thân mình.

“Ừ—thì cha anh đã nói với anh rất nhiều về những khó khăn, phiền muộn của ông, và chủ đề đó lúc nào cũng khiến anh buồn lòng. Ông nhiệt thành đến mức nhận phải bao nhiêu lời lăng mạ và hắt hủi từ những người có cách nghĩ khác mình, mà anh thì không thích nghe về những sự xúc phạm như thế đối với một người ở độ tuổi của cha, nhất là khi anh không cho rằng sự nhiệt thành thái quá lại mang lại điều gì tốt đẹp. Ông vừa kể cho anh nghe một cảnh tượng rất khó chịu mà ông tham gia gần đây. Ông đi với tư cách đại diện của một hội truyền giáo đến giảng đạo ở vùng lân cận Trantridge, một nơi cách đây khoảng bốn mươi dặm, và ông đã tự nhận trách nhiệm phải khuyên giải một kẻ hoài nghi trẻ tuổi sống buông thả mà ông gặp đâu đó quanh đấy—con trai của một chủ đất vùng đó—có người mẹ bị mù. Cha anh đã thẳng thắn chỉ mặt anh ta, và một cuộc náo loạn đã xảy ra. Anh phải nói rằng cha anh thật nông nổi khi tự dưng xen vào chuyện của một người lạ trong khi khả năng thất bại là quá rõ ràng. Nhưng bất cứ điều gì ông cho là nghĩa vụ của mình, ông sẽ làm bằng được, dù đúng lúc hay không đúng lúc; và lẽ tự nhiên là ông tạo ra nhiều kẻ thù, không chỉ trong số những kẻ hoàn toàn đồi dụy, mà cả trong số những người sống dễ dặt, những kẻ ghét bị phiền hà. Ông nói ông tự hào về những gì đã xảy ra, và rằng điều tốt có thể đạt được một cách gián tiếp; nhưng anh chỉ ước ông đừng tự vắt kiệt sức mình khi đã về già, và hãy để mặc những kẻ như thế đắm mình trong vũng bùn của chúng.”

Ánh mắt Tess trở nên cứng đờ và mệt mỏi, bờ môi mọng của cô mang một vẻ bi ai; nhưng cô không còn tỏ ra run rẩy nữa. Những suy nghĩ sống lại của Clare về cha mình khiến anh không chú ý kỹ đến cô; và thế là họ tiếp tục đi dọc theo hàng hình chữ nhật chứa chất lỏng màu trắng cho đến khi làm xong và xả hết sữa, vừa lúc những cô thợ khác trở về và lấy thùng của họ, còn Deb đến dội nước sôi cọ rửa các thùng chì chuẩn bị cho đợt sữa mới. Khi Tess lui ra ngoài để ra đồng cỏ với đàn bò, anh nói khẽ với cô—

“Còn câu hỏi của anh thì sao, Tessy?”

“Ôi không—không thể được!” cô đáp lại với sự tuyệt vọng trầm lặng, như một người vừa nghe lại tiếng giông bão của quá khứ mình qua lời nhắc đến Alec d'Urberville. “Không thể như thế được!”