THÂN GỬI CHA MẸ,
John bảo rằng hai người đã khóc khi đọc lá thư trước của con do chính cậu ấy mang về. Con rất tiếc vì đã để cậu ấy thấy được điều đó; bởi tất cả bọn họ đều đã láng giang nhận ra sự tình ra sao, và việc con bị mưu hại vốn chẳng có gì gọi là vinh dự cả, dẫu cho việc con chống cự lại là điều đáng mừng; tuy nhiên, con vẫn lấy làm tiếc vì khiến họ có lý do để nghĩ xấu về chủ nhân của con từ bất kỳ ai trong chúng ta.
Bà Jervis đã hoàn tất việc tổng kết sổ sách với ông Longman và sẽ tiếp tục ở lại làm việc. Con rất mừng vì điều đó, cho chính bà ấy và cho cả đại nhân; bởi ngài quả là một người chủ tốt với bà—thật vậy, ai cũng thấy thế, chỉ trừ tội nghiệp con mà thôi—và bà cũng là một quản gia vô cùng thấu đáo cho ngài.
Xem chừng ông Longman đã chủ động thưa với đại nhân rằng bà Jervis tận tụy, cẩn trọng với lợi ích của ngài ra sao, lại vô cùng chuẩn xác trong sổ sách thế nào; và ông ấy còn nói với ngài rằng, sổ sách của bà hoàn toàn không thể so sánh với sổ của bà Jewkes ở điền trang Lincolnshire.
Xem chừng ông ấy đã nói rất nhiều điều hay ý đẹp về bà Jervis, khiến đại nhân cho gọi bà đến ngay trước mặt ông Longman, đồng thời bảo Pamela cũng cứ đi theo cùng; con đoán là để làm nhục con, cốt cho con thấy rằng con phải ra đi trong khi bà ấy được ở lại: Nhưng ngợi khen thay, khi con đi, con không đi cùng bà, mà bà cũng chẳng đi cùng con; thế nên con chẳng bận tâm mấy; chỉ là nếu người quản gia chịu đi cùng một đứa con gái nghèo hèn như con, thì điều đó cũng vớt vát lại chút danh dự cho con mà thôi.
Ngài liền bảo bà rằng: Này, bà Jervis, ông Longman nói bà đã hoàn tất việc quyết toán sổ sách với ông ấy bằng sự trung thành và chuẩn xác quen thuộc. Ta rất có nhã ý muốn giữ bà tiếp tục làm việc cho ta, nếu bà có thể tỏ ra hối hận đôi chút về những lời xốc nổi của mình, vốn thực ra không được cung kính cho lắm đối với ta. Bà có vẻ lúng túng chẳng biết phải đáp thế nào, bởi ông Longman đang có mặt ở đó, và bà thì không thể nhắc đến căn nguyên của những lời cay đắng ấy, mà căn nguyên đó chính là con.
Thưa đại nhân, ông Longman liền tiếp lời, quả thực thần phải thưa ngay trước mặt ngài rằng, từ khi biết gia quyến của đại nhân đến nay, thần chưa từng thấy ở đâu có cách quản lý tài tình nhường ấy, lại cũng chẳng có nơi nào đong đầy tình yêu thương và hòa hợp đến thế. Thần ước gì điền trang ở Lincolnshire cũng được phục vụ chu đáo nhường này!—Đừng bàn đến chuyện đó nữa, đại nhân ngắt lời; nhưng bà Jervis có thể ở lại, nếu bà muốn: Và này, bà Jervis, xin hãy nhận lấy món quà này; cứ vào dịp cuối năm tổng kết sổ sách, ta sẽ trao tặng bà như một khoản ngoài tiền lương, chừng nào ta còn thấy sự cẩn trọng của bà hữu ích và vừa ý. Nói đoạn, ngài trao cho bà năm đồng guinea.—Bà cúi đầu thật thấp để tạ ơn ngài, rồi liếc nhìn con, cứ như thể muốn nói gì với con vậy.
Thiết nghĩ ngài đã hiểu dụng ý của bà; bởi ngài liền cất lời:—Quả thật, Longman ạ, ta rất thích khích lệ những kẻ biết giữ gìn phẩm hạnh và phép tắc; nhưng ta không bao giờ có thể dành sự tử tế công bằng cho những kẻ chẳng hề xứng đáng với ta cũng như dành cho những người xứng đáng; rồi ngài trừng mắt nhìn thẳng vào con. Longman, ngài nói tiếp, sở dĩ ta bảo con bé đó có thể bước vào cùng bà Jervis, là bởi tụi nó cứ thích kè kè bên nhau mãi. Vì bà Jervis rất mực thương yêu con bé, quý nó như thể con ruột của mình vậy. Nhưng ngặt một nỗi là——Ông Longman vội chen vào, ngắt lời ngài: Đối xử tốt với Pamela ư! Vâng, thưa đại nhân, đúng là thế thật ạ! Nhưng ai mà chẳng phải đối xử tốt với con bé, bởi vì——
Ông ấy còn định nói tiếp: nhưng đại nhân liền quát lên: Thôi đi, thôi đi, ông Longman. Ta thấy mấy kẻ già cả cũng dễ bị xiêu lòng bởi mấy ả thiếu nhan sắc chẳng khác gì thiên hạ; và vẻ ngoài hiền dịu thường che giấu biết bao lỗi lầm, miễn là kẻ đó biết cách cư xử khéo léo. Ơ hay, bẩm đại nhân, ông Longman thưa rằng, ai nấy đều—và có lẽ ông ấy còn định nói thêm vài lời khen ngợi con, nhưng ngài đã ngắt lời ngay: Không một lời nào về con mụ Pamela này nữa. Ta quyết không để nó ở lại đâu, ta đảm bảo đấy; chẳng những vì thói vô kỷ luật trong lời ăn tiếng nói, mà còn vì nó dám đem những bí mật trong gia đình ta ra để viết thư thủ thỉ với thiên hạ. Vâng, lão già tốt bụng thưa rằng, oái oăm thay, thần cũng tiếc vì chuyện đó lắm! Nhưng thưa ngài,—Đã bảo là thôi đi, đại nhân ngắt lời; vì danh tiếng của ta vốn đã quá đỗi lẫy lừng (ta thầm nghĩ: oai phong lẫm liệt làm sao!), nên ta chẳng màng đến việc thiên hạ viết hay đồn đại gì về mình nữa: Nhưng để nói thật cho ông hay (chẳng phải để buôn chuyện đi xa hơn đâu), ta đang tính chuyện sớm bề gia thất; và ông biết đấy, những tiểu thư khuê nữ cành vàng lá ngọc sẽ tự mình chọn lựa gia nhân, đó mới là lý do chính khiến Pamela không thể ở lại. Còn về phần mọi thứ khác, ngài bảo, xét cho cùng thì con bé này cũng là một đứa tính nết coi được; dẫu ta phải thừa nhận rằng, kể từ khi mẹ ta qua đời, nó đâm ra hơi xấc xược trong cách đáp lời, cứ một câu cãi lại hai câu; điều đó ta chẳng thể nào dung thứ; mà theo lẽ phải thì ta cũng chẳng việc gì phải chịu đựng, phải không Longman. Vâng, đương nhiên là không rồi, thưa ngài: nhưng chao ôi, thật kỳ lạ làm sao khi con bé lại có thể ngoan ngoãn, dịu dàng với tất cả mọi người trong nhà, để rồi lại quên mất thân phận ngay tại nơi nó phải tỏ lòng kính trọng nhất chứ! Chuẩn xác lắm, ông Longman, ngài đáp: sự tình đúng là thế đấy, ta đảm bảo với ông; và chính cái thói xấc xược ấy đã dẫn đến cuộc tranh cãi giữa ta và bà Jervis; ta sẽ chẳng bận lòng đến thế đâu, ngạt một nỗi con bé này (nó đang đứng rành rành ở kia kìa, ta cứ nói thẳng vào mặt nó đấy) lại thông minh lanh lợi hơn tuổi, và nó thừa sức biết rõ phải trái.
Con vô cùng đau khổ khi muốn thốt lên điều gì đó, nhưng ngặt nỗi trước mặt ông Longman, con chẳng biết phải mở lời ra sao; còn bà Jervis chỉ dám nhìn con rồi lặng lẽ bước ra cửa sổ để che giấu nỗi xót xa dành cho con. Cuối cùng, con cất tiếng: Tùy ngài muốn phán xét thế nào cũng được, thưa đại nhân; còn phần con, điều duy nhất con có thể thưa là xin Chúa phù hộ cho đại nhân!
Lão Longman tội nghiệp nghẹn ngào đến mức suýt oà khóc. Vị chủ nhân hách dịch của con liền bồi thêm: Nào, hỡi Pamela, sao không nhân cơ hội này trước mặt Longman mà thể hiện rõ bản chất thật của ngươi đi. Bộ ngươi không thể bày cho ông ấy thấy dăm ba cái thói xấc xược mà ngươi vẫn thường đem ra giở trò với ta hay sao?
Hỡi cha mẹ kính yêu, ngài không đáng bị vạch trần toàn bộ sự thật hay sao? Thế nhưng con vẫn tự nén lòng mình lại để đáp rằng: Vâng, ngài có quyền đùa cợt một đứa con gái nghèo hèn, ng thừa biết rằng nó có thể đáp trả nhưng chẳng dám làm thế.
Ơ hay, nào cô nàng lắm điều xảo trá, ngài thưa tiếp, cứ nói ra những lời tệ hại nhất đi, ngay trước mặt Longman và bà Jervis đây. Ta thách thức mọi sự hỗn láo của ngươi đấy: và vì ngươi sắp phải rời đi, lại được tất cả mọi người quý mến, ta muốn thanh minh đôi chút với gia nhân rằng ngươi chẳng hề có lý do gì để phàn nàn về sự hà khắc của ta cả, trong khi ta lại phải chịu đựng những câu trả lời hỗn xược từ ngươi, chưa kể việc ngươi còn bôi nhọ ta qua những lá thư tay.
Thưa ngài, con đáp, con chẳng có chút trọng lượng nào trong dinh cơ của ngài để một vị đại quý tộc như ngài phải nhọc công thanh minh về con cả. Con rất mừng vì bà Jervis được ở lại bên ngài; và con thừa biết mình không xứng đáng để ở lại; hơn thế nữa, con cũng chẳng màng thiết tha ở lại làm gì.
Trời đất quỷ thần ơi! Ông Longman kêu lên, vội vã chạy đến bên con; đừng nói thế, đừng nói thế chứ, cô Pamela thân mến ơi! Tất cả chúng tôi đều vô cùng yêu quý cô: và xin hãy quỳ gối xuống, cẩn trọng cầu xin đại nhân tha thứ đi, chúng tôi sẽ cùng nhau đứng ra xin xỏ, chính tôi và cả bà Jervis sẽ đứng đầu nhóm này, để van xin đại nhân tha thứ và cho phép cô tiếp tục ở lại, ít ra là cho đến khi đại nhân kết hôn.—Không đâu, thưa ông Longman, con đáp, con không thể cầu xin; và dẫu có được phép ở lại, con cũng quyết chẳng ở đâu. Tất cả những gì con mong mỏi lúc này là được trở về bên cha mẹ nghèo khó của con; và dẫu con yêu quý tất cả mọi người, con vẫn quyết tâm ra đi.—Ôi chao ôi, chao ôi! Lão già tội nghiệp than thở, lão thật chẳng ngờ cơ sự lại thế này!—Khi con đã thu xếp mọi chuyện đến bước này, và đã dàn xếp ổn thỏa cho bà Jervis, con cứ ngóng chờ sẽ mang lại niềm vui kép cho toàn thể gia nhân khi xin được ơn tha thứ cho cả hai người. Thế đấy, đại nhân thưa, đây chỉ là dăm ba nét phác thảo nhỏ cho những gì ta vừa nói với ông thôi, Longman ạ. Ông thấy đấy, con bé này có một thứ gai góc mà ông chẳng thể ngờ tới đâu.
Bà Jervis sau đó đã kể lại với con rằng bà không thể nán lại thêm được nữa khi thấy con bị đối xử quá đỗi phũ phàng; nếu cứ ở lại, thế nào bà cũng thốt ra những lời khiến người ta đời đời kiếp kiếp không tha thứ cho mình; thế là bà bước ra ngoài. Con dõi theo bóng bà như muốn đi theo; nhưng đại nhân liền cất tiếng: Nào Pamela, ta xin cô hãy biểu diễn thêm một màn nữa cho Longman xem đi, ta chắc chắn cô làm được mà, chỉ cần cô cất lời thôi. Vâng, thưa đại nhân, con thưa rằng, vì xem chừng sự cao ngạo của ngài cần phải được thanh minh bằng sự hèn mọn của con, và con chẳng nỡ nhìn ngài phải chịu đựng những điều tiếng trước mặt gia nhân, nên con xin quỳ gối (và đoạn con quỳ rạp xuống), thưa rằng con là một kẻ vô cùng tội lỗi, một kẻ vong ân bội nghĩa trước người chủ tuyệt vời nhất: con đã vô cùng bướng bỉnh, xấc xược, và chẳng xứng đáng nhận bất cứ điều gì từ tay ngài ngoài việc bị tống cổ khỏi dinh cơ này trong sự nhục nhã và ê chề. Do đó, con chẳng còn gì để tự biện hộ cho bản thân, chỉ biết rằng mình không xứng đáng ở lại, và vì thế con không thể mong mỏi ở lại, cũng quyết không ở lại nữa! Và xin Thiên Chúa toàn năng ban phúc lành cho ngài, cho ông Longman, cho bà Jervis kính mến, cùng mọi sinh linh trong gia đình này! Con sẽ cầu nguyện cho ngài suốt cuộc đời còn lại!—Nói xong, con đứng dậy, buộc phải vịnh lấy chiếc ghế bành của đại nhân, bằng không con đã quỵ ngã xuống đất rồi.
Lão già tội nghiệp khóc nức nở còn hơn cả con, và thưa rằng: Trời đất quỷ thần ơi, đã bao giờ nghe thấy chuyện động trời thế này chưa! Quá sức chịu đựng rồi, quá sức rồi; lão không sao chịu nổi nữa. Cầu mong sao tôi còn sống, tôi thực sự tan nát cõi lòng rồi. Xin ngài hãy rộng lượng tha thứ cho con bé! Tội nghiệp nó, nó đang cầu nguyện cho ngài; nó đang cầu nguyện cho tất cả chúng ta! Nó nhận tội lỗi của mình; vậy mà lại chẳng chịu nhận sự khoan dung! Thật lòng tôi chẳng biết phải nghĩ sao về cơ sự này nữa.
Đến cả đại nhân, một kẻ nhẫn tâm sỏi đá đến thế, cũng có vẻ chạnh lòng đôi chút, ngài lấy chiếc khăn tay trong túi ra rồi bước đến bên cửa sổ: Hôm nay thời tiết thế nào nhỉ?—ngài cất lời. Và rồi, cố tỏ ra tàn nhẫn trở lại, ngài phán: Thôi, ngươi cút khỏi mắt ta đi, hỡi một mớ hỗn độn kỳ quái của sự mâu thuẫn! Nhưng chớ có mà nán lại quá thời hạn trong căn nhà này đấy.
Ơ kìa xin ngài, xin ngài hãy rủ lòng thương, lão già tội nghiệp khẩn khoản. Thề có ơn trên! Bọn thanh niên các người chắc được đúc bằng sắt bằng thép mất thôi; còn tôi đây, lão quả quyết, trái tim tôi chắc đã tan chảy thành bơ và tuôn ra hết qua đường khóe mắt rồi. Chưa bao giờ tôi lại cảm thấy thế này.—Đại nhân lạnh lùng cất giọng uy quyền: Cút ngay khỏi mắt ta, quân đốn mạt! Ta không chịu nổi khi phải thấy mặt ngươi nữa. Thưa ngài, con đáp, con đang đi đây, nhanh hết mức có thể rồi ạ.
Nhưng quả thực, hỡi cha mẹ kính yêu, đầu óc con lúc ấy quay cuồng, chân tay run lẩy bẩy đến mức con buộc phải vừa đi vừa bám chặt lấy tấm ốp tường bằng cả hai tay, thảng thốt tự hỏi liệu mình có lết nổi ra đến cửa hay không: Thế nhưng khi đã ra được đến nơi, với niềm hy vọng rằng đây sẽ là lần cuối cùng con được diện kiến vị chủ nhân tàn nhẫn đáng sợ này, con quay người lại, cúi đầu thật thấp và thưa: Xin Chúa phù hộ cho ngài! Xin Chúa phù hộ cho ông Longman! Rồi con bước vào phòng chờ dẫn ra sảnh lớn, ngã quỵ xuống chiếc ghế đầu tiên bắt gặp; bởi con chẳng thể đi xa hơn được nữa trong suốt một hồi lâu.
Con xin phó mặc tất cả những chuyện này để cha mẹ ngẫm nghĩ, nhưng con chẳng thể viết thêm được nữa. Trái tim tội nghiệp của con gần như tan nát rồi! Thật lòng là thế đấy—Ôi, bao giờ con mới được rời khỏi chốn này!—Xin Chúa từ bi hãy đưa con bình an trở về mái tranh yên bình của cha một lần nữa!—Và ở đó, mọi nỗi khốn khổ tột cùng nhất xảy ra cũng sẽ hóa thành niềm vui trọn vẹn so với những gì con đang phải gánh chịu lúc này!—Ôi xin hãy xót thương cho
Đứa CON GÁI bất hạnh của cha mẹ.
