Con hãy biết rằng, hỡi ái nữ của cha, thuở xưa có một người lái buôn tiền của muôn vàn, gia nhân lũ lượt, lại giàu có về đàn bò và bầy lạc đà; ông có vợ con đuề huề và ngụ nơi đồng quê thôn dã, vốn am tường nông vụ và tha thiết với nghề nông. Lại được Đấng Allah Chí Cao ban cho ân huệ hiểu thấu ngôn ngữ của muôn loài chim muông thú vật, nhưng với điều kiện hễ hé răng tiết lộ thiên cơ cho ai thì phải chịu tội chết. Vì lẽ đó, sợ mất mạng nên ông khư khư giữ kín trong lòng. Trong chuồng bò nhà ông có một con bò đực và một con lừa, mỗi con bị buộc ở một ô kề sát nhau. Một ngày nọ, khi người lái buôn đang ngồi gần đó cùng các gia nhân, lũ con thơ đùa nghịch quanh mình, ông bỗng nghe bò đực bảo lừa rằng: "Chúc anh vạn an và khỏe mạnh, hỡi Quan Bác Thao Thức! Thật mừng cho anh được an nhàn nghỉ ngơi và hưởng sự chăm sóc chu đáo; dưới chân anh lúc nào cũng được quét tước sạch sẽ, rưới nước mát mẻ; người hầu kẻ hạ dâng tận miệng, khẩu phần ăn là lúa mạch đãi sạch còn thức uống lại là nước suối trong ngần. Trong khi ta, loài sinh vật khốn khổ này, nửa đêm đã bị lôi đi, bị tròng vào cổ cái cày và cái thứ gọi là Ách; rồi phải cật lực xới đất từ rạng đông cho tới khi mặt trời lặn. Ta bị bắt làm việc quá sức và chịu đủ mọi bề ngược đãi hết đêm này sang đêm khác; đoạn họ dắt ta về với hai bên sườn rách toạc, cổ trầy da tróc vảy, chân cẳng rã rời và khóe mắt cay xè ngấn lệ. Thế rồi họ nhốt ta vào chuồng, quẳng cho mấy hạt đậu cùng rơm băm trộn lẫn bùn đất với trấu vụn; suốt đêm dài ta phải nằm giữa phân gio nhơ nhớp và mùi hôi thối nồng nặc. Còn anh thì luôn ở chốn phong quang sạch sẽ, tha hồ nằm ườn thư thái, họa hoằn lắm (mà cũng hiếm hoi thay!) chủ mới có việc cần, cưỡi anh vào thị trấn rồi lại quay về ngay tắp lự. Thế nên mới có cảnh ta thì đầu tắt mặt tối nhọc nhằn, còn anh lại rung đùi an lạc nghỉ ngơi; anh ngáy pho pho trong khi ta thao thức; ta chịu đói meo còn anh no đẫy bụng; ta chuốc lấy đòn roi khinh rẻ, còn anh lại được cưng chiều săn đón." Nghe bò than thở dứt lời, lừa liền quay sang bảo: "Hỡi kẻ Trán Rộng kia ơi, hỡi đồ u mê! Người ta mắng ngươi là đồ đầu bò cấm có sai tí nào, bởi lẽ loài nhà bò các ngươi chẳng có lấy một mảy may tính toán khôn ngoan; ngươi thật là hạng ngu muội tột cùng, lại chẳng biết lắng nghe lời hay lẽ phải. Há ngươi chưa từng nghe người xưa răn dạy:

Vì ai ta chịu nhọc nhằn gian lao * Phần người hưởng lạc, phần ta khổ sầu;

Tựa người thợ nhuộm dãi dầu * Đen trùi trũi mặt cho người trắng phau.

Thế mà ngươi, hỡi kẻ dại khờ, lại hăng hái quá đỗi, cứ hùng hục còng lưng lao lực trước mặt chủ; ngươi tự hành xác, vắt kiệt sức mình chỉ để người khác hưởng vinh thân phì gia. Há ngươi chưa nghe câu tục ngữ: 'Không ai dẫn lối ắt lạc đường đời' hay sao? Vừa nghe tiếng điểm giờ cầu nguyện ban mai ngươi đã cắm đầu cút đi, mãi tận hoàng hôn mới được lết về; suốt cả ngày ròng phải cam chịu đủ thứ đọa đày, nào là đánh đập, đòn roi cho tới những lời mắng chửi thậm tệ. Giờ hãy lắng tai nghe ta này, Bác Bò! Hễ khi họ trói ngươi vào máng ăn hôi hám, ngươi lại lấy móng trước cào đất, móng sau đá hậu, giương sừng húc loạn xạ rồi rống tướng lên, khiến họ tưởng ngươi đang sung sức mãn nguyện. Đến khi họ ném cỏ rác cho, ngươi lại hùng hục vồ lấy đớp lấy đớp để, vội vã nhồi cho đầy cái bụng phệ béo múp. Nhưng nếu ngươi chịu nghe lời khuyên của ta, đời ngươi sẽ khấm khá hơn nhiều, thậm chí còn sung sướng hơn cả ta nữa kia. Mai này ra đồng, hễ họ đặt cái thứ gọi là Ách lên cổ, ngươi cứ lăn đùng ra đất, dẫu họ có quất roi chan chát cũng quyết chẳng buồn nhấc mình; nhược bằng có bị dựng dậy, ngươi lại ngã vật ra lần nữa. Đến khi họ dắt về chuồng bưng đậu ra, ngươi cứ ngả ngửa người ra, chỉ ghé mũi ngửi hít rồi quay ngoắt đi không thèm nếm lấy một miếng, chỉ gặm cầm chừng tí rơm băm trấu vụn thôi; cứ thế mà giả vờ ốm liệt giường liệt chiếu một ngày, hai ngày, thậm chí ba ngày liền, ắt ngươi sẽ được rảnh rang thoát khỏi kiếp trâu ngựa nhọc nhằn." Nghe những lời ấy, bò đực đinh ninh lừa chính là tri kỷ, bèn hết lời cảm tạ: "Lời anh chỉ dạy chí lý lắm thay!"; rồi cầu chúc vạn phúc lành giáng xuống đầu lừa và kêu lên: "Hỡi Bác Lừa Báo Thức! Anh quả đã bù đắp cho sự dại dột của ta." (Này con gái, người lái buôn nọ nghe chẳng sót một lời nào giữa hai con vật.) Hôm sau, người coi nông dắt bò đực ra, tròng ách lên cổ định bắt cày bừa như lệ thường; nhưng bò bắt đầu giở quẻ trốn việc theo đúng mưu lừa đã bày. Người cày quất roi túi bụi cho đến khi bò làm gãy cả ách toan bỏ chạy; người ấy đuổi kịp nện cho một trận tơi bời hoa lá khiến bò tưởng chết đi sống lại. Dẫu vậy, nó nhất quyết chỉ trơ như đá rồi ngã khuỵu xuống cho đến tận chiều tà. Người chăn dắt đành lôi nó về nhốt lại vào chuồng; nhưng nó lùi xa khỏi máng, chẳng buồn giậm chân, nhảy chồm, húc sừng hay rống ran như mọi bận, khiến người coi sóc lấy làm kinh ngạc. Anh ta bưng đậu và cám ra, nhưng nó chỉ khịt mũi ngửi rồi bỏ xó, lết ra nằm tít đằng xa, bụng nhịn đói suốt cả đêm ròng. Sáng hôm sau người làm công tới, thấy máng ăn vẫn đầy ắp đậu, rơm băm còn nguyên chẳng mảy may động tới, còn con bò thì nằm ngửa dài thượt vẻ vô cùng thảm hại, bốn cẳng duỗi thẳng đơ, bụng trương phềnh, anh ta cuống cuồng lo lắng, tự nhủ: "Trời đất ơi, đích thị nó ốm nặng rồi, hèn chi hôm qua nhất quyết không chịu cày." Anh ta liền chạy tới bẩm báo với người lái buôn: "Thưa ông chủ, bò đực ngã bệnh rồi ạ; tối qua nó chê mồi, đến sáng nay cũng chẳng thèm nhấm nháp lấy một mẩu." Người lái buôn kiêm chủ trại thừa hiểu ngọn ngành cơ sự nhờ đã nghe lỏm cuộc trò chuyện hôm trước, bèn phán: "Hãy bắt ngay cái thằng lừa ranh mãnh kia, tròng ách vào cổ nó, buộc vào bắp cày và bắt nó phải làm thay phần việc của bò." Thế là người cày bắt lấy lừa, bắt nó cày bừa quần quật suốt cả ngày ròng thay cho bò đực; hễ nó kiệt sức chùn bước là lại bị nện cho một bữa no đòn, đến nỗi xương sườn đau ê ẩm, hai bên hông hóp lại, da cổ trợt lột cả ra vì cọ vào ách; chiều tà về tới chuồng, chân trước chân sau nó bủn rủn, lê bước chẳng buồn nhấc nổi. Còn phần bò đực, nó nằm ườn duỗi dài cả ngày khoan khoái, lại được ăn uống ngon lành ngon miệng, miệng không ngớt lời chúc phúc cho lừa vì mưu hay chước giỏi, chẳng hề hay biết tai họa tày đình đã giáng xuống đầu bạn vì mình. Đêm buông xuống, khi lừa lết về tới chuồng, bò vội đứng dậy đón chào cung kính mà rằng: "Cầu tin vui làm rạng rỡ lòng anh, hỡi Bác Báo Thức! Nhờ có anh chỉ vẽ mà trọn ngày nay ta được nghỉ ngơi, lại được ăn uống trong êm ấm thanh nhàn." Nhưng lừa nín thinh chẳng đáp lấy một lời, phần vì uất hận sục sôi, phần vì kiệt sức rã rời sau trận đòn thừa sống thiếu chết; trong lòng nó hối hận khôn xiết, bèn tự rủa mình: "Cái tội dại dột bao đồng đi bày mưu cho kẻ khác mới chuốc lấy nỗi này; đúng như câu tục ngữ: 'Đang yên đang lành chẳng muốn, rước vạ vào thân mới cam.' Nhưng ta phải nhớ lấy phẩm giá và bản tính cao quý của mình; bởi thi nhân từng ngâm vịnh thế nào?

Sắc húng quế há phai tàn tuyệt mỹ * Dẫu bọ hung lết bước dẫm lên thân?

Cung điện ngọc há vương điều ô nhục * Khi nhện ruồi chen chúc chốn thềm xuân?

Vỏ ốc biển dẫu lưu hành muôn cõi * Lệ ngọc trai há sụt giảm giá phần?

Giờ đây ta phải động não bày mưu tính kế tống khứ nó trở lại vị trí cũ, bằng không thì ta đến mất mạng mất." Đoạn, nó ủ rũ lết về máng cỏ, trong khi bò đực vẫn rối rít tạ ơn và cầu phúc. Vị Tể tướng tiếp lời: "Cũng như thế đó, hỡi con gái ta! Con sẽ phải bỏ mạng chỉ vì thiếu nông sâu nghĩ suy; vậy nên hãy ngồi yên chớ nói năng gì nữa, đừng dại dột đem thân đùa với lửa; bởi vì lạy thánh Allah, cha khuyên con những lời ruột gan này chỉ vì muôn vàn yêu thương và lo lắng cho con." Nàng đáp: "Thưa cha, con nhất quyết phải vào chầu Đức Vua và kết duyên cùng người." Ông gạt đi: "Đừng làm điều dại dột ấy!"; nhưng nàng quả quyết: "Con nhất định sẽ làm." Thấy vậy, ông liền răn đe: "Nếu con không nín lặng và chịu ngồi yên, cha sẽ trị tội con hệt như cách người lái buôn nọ đã làm với vợ mình." Nàng tò mò hỏi: "Người ấy đã làm gì hả cha?" Vị Tể tướng kể: "Con hãy biết rằng, sau khi lừa trở về chuồng, người lái buôn cùng vợ con lên sân thượng hóng gió, bởi đêm ấy trăng thanh vằng vặc tròn vành vạnh. Sân thượng trông thẳng xuống chuồng bò, và trong lúc ngồi đó nhìn bầy con thơ đùa nghịch quanh chân, người lái buôn bỗng nghe lừa hỏi bò đực: 'Này Bác Trán Rộng, ngày mai bác tính bề nào?' Bò đáp: 'Còn tính sao nữa ngoài việc cứ theo kế hay của bác mà làm hỡi Bác Lừa Khôn Ngoan? Quả thực kế ấy tuyệt diệu không gì bằng, đã mang lại cho ta sự an nhàn nghỉ ngơi; ta quyết chẳng đi trệch một ly một lai: mai này họ bưng thức ăn tới, ta lại chê ỏng chê eo, phình bụng ra nằm giả vờ ốm liệt.' Lừa lắc đầu quầy quậy bảo: 'Chớ có dại dột làm vậy, hỡi Bác Bò!' Bò ngạc nhiên hỏi: 'Cớ sao lại thế?', lừa liền đáp: 'Biết rằng ta sắp cho bác lời khuyên chí tình nhất đây, bởi chính tai ta nghe ông chủ dặn người coi dắt bò rằng: Nếu sáng mai bò đực không chịu nhỏm dậy làm việc và vẫn chê mồi, hãy giao nó ngay cho tên đồ tể mổ thịt đem bố thí cho người nghèo, còn da thì đem thuộc làm một mảnh da giải bàn. Vì thế ta lo cho bác lắm. Hãy nghe lời ta trước khi đại họa giáng xuống đầu; mai họ mang cỏ lại, bác cứ tọng cho đẫy họng rồi vùng dậy rống to, cào móng xuống đất, bằng không ông chủ ắt sẽ giết thịt bác không tha; chúc bác vạn sự bình an!' Nghe vậy, bò vội vàng chồm dậy, rống vang một tiếng rồi rối rít cảm ơn lừa, bảo: 'Sáng mai ta sẽ ngoan ngoãn theo họ ra đồng'; đoạn nó lập tức ngấu nghiến sạch bách thức ăn, liếm láp đến nhẵn thín cả máng. (Tất cả tấn tuồng ấy đều lọt trọn vào tai người chủ đang chăm chú lắng nghe.) Sáng hôm sau, người lái buôn dẫn vợ ra chuồng bò ngồi, người coi dắt bò ra ngoài; vừa trông thấy chủ, bò đực liền quẫy đuôi, đánh rắm thùm thụp, nhảy nhót tung tăng hăng hái đến mức người lái buôn phải bật cười phá lên, cười sặc sụa tới mức ngã ngửa cả ra đất. Người vợ thấy vậy hỏi dồn: 'Chàng cười cái gì mà cười nghiêng ngả đến thế kia?'; ông đáp: 'Ta cười vì một bí mật ta vừa thấy vừa nghe, nhưng chẳng thể hé răng, kẻo ta phải mất mạng.' Nàng gắt gỏng: 'Chàng nhất định phải nói cho thiếp biết, phải bày tỏ cho rõ duyên cớ chàng cười, dẫu chàng có phải chết đi chăng nữa!' Nhưng ông thoái thác: 'Ta không thể tiết lộ những lời chim muông thú vật trò chuyện với nhau, kẻo ta thác mất.' Nàng giận dữ: 'Thề có thánh Allah, chàng nói dối! Đó chỉ là cớ thoái thác; chàng cười chẳng qua là cười nhạo thiếp, rồi nay lại muốn giấu giếm thiếp điều gì. Nhưng thề có Đấng Tạo Hóa ngự trên chín tầng trời! Nếu chàng không nói rõ ngọn ngành, thiếp quyết không chung chăn xẻ gối với chàng nữa: thiếp sẽ dứt áo ra đi ngay tức khắc.' Đoạn nàng ngồi phịch xuống khóc lóc tỉ tê. Người lái buôn than thở: 'Khốn khổ cho nàng chưa! Khóc lóc cái nỗi gì cơ chứ? Hãy kính sợ Allah mà bỏ những lời ấy đi, đừng gặng hỏi ta thêm nữa.' Nàng nằng nặc: 'Chàng nhất quyết phải nói ra duyên cớ của nụ cười ấy,' và ông lại bảo: 'Nàng thừa biết rằng khi ta cầu xin Allah ban cho hiểu được tiếng muôn loài, ta đã thề nguyền không bao giờ tiết lộ cho ai, bằng không sẽ phải chết bất đắc kỳ tử ngay tại chỗ.' Nàng gạt phắt đi: 'Mặc xác! Chàng cứ nói cho thiếp biết bí mật giữa bò và lừa là gì, rồi sau đó chàng có chết ngay tắp lự thì chàng cứ việc chết;' nàng cứ bám riết nài nỉ không thôi khiến ông mệt mỏi rã rời, tâm thần bấn loạn. Cuối cùng ông đành bảo: 'Hãy mời cha mẹ nàng, họ hàng thân thích cùng vài người hàng xóm lại đây,' và nàng làm theo; ông còn cho mời cả quan Thẩm phán Kazi cùng các chứng nhân đến, định bụng lập di chúc rồi tiết lộ bí mật cho vợ nghe và chấp nhận cái chết; bởi lẽ ông yêu thương nàng tha thiết ngút ngàn, nàng vừa là em họ con chú bác ruột, lại là mẹ của đàn con ông, và hai người đã chung sống bên nhau trọn một trăm hai mươi năm trời. Sau khi toàn thể gia quyến và xóm giềng tề tựu đông đủ, ông giãi bày cùng họ: 'Nơi ta có một câu chuyện lạ lùng, và nếu ta hé lộ bí mật này cho bất kỳ ai, ta sẽ là người thiên cổ.' Nghe vậy, hết thảy những người có mặt đều xúm lại khuyên can người đàn bà: 'Nhân danh Allah, xin chị hãy từ bỏ thói bướng bỉnh tội lỗi ấy đi và nghĩ đến lẽ phải, kẻo chồng chị và cha của các con chị phải thác oan.' Nhưng nàng vẫn khăng khăng: 'Tôi quyết không từ bỏ ý định cho tới khi chàng nói ra, dẫu chàng có phải chết đi chăng nữa.' Thấy nàng trơ trơ, họ đành ngưng khuyên giải; người lái buôn đứng dậy bước ra chái nhà ngoài để làm lễ tẩy trần Wuzu, dự tính sau đó sẽ quay vào trăn trối bí mật rồi nhắm mắt xuôi tay. Này con gái Shahrazad, trong chái nhà ngoài của người lái buôn có nuôi chừng năm mươi con gà mái dưới sự cai quản của một chú gà trống; trong lúc ông đang chuẩn bị từ biệt người thân, ông bỗng nghe một con chó nhà cất tiếng trách móc chú gà trống—khi ấy đang vỗ cánh phành phạch gáy vang đầy đắc thắng, rồi nhảy từ lưng cô gà mái này sang cô gà mái khác đạp mái lia lịa—rằng: 'Hỡi Chú Gà Trống kia! Đầu óc ngươi sao mà nông cạn, hành vi sao mà trơ tráo đến thế! Thật uổng công cho kẻ nào đã nuôi nấng ngươi! Ngươi không biết xấu hổ trước những trò làm nhảm nhí vào cái ngày đen tối dường này ư!' Gà trống cất giọng hỏi: 'Thế hôm nay có chuyện gì ghê gớm xảy ra nào?' Chó liền đáp: 'Há ngươi không biết hôm nay ông chủ đang chuẩn bị lìa đời hay sao? Vợ ông ta nhất quyết ép ông phải tiết lộ bí mật do Allah ban truyền, mà hễ ông hé môi là chắc chắn mất mạng. Loài chó chúng ta đều đang để tang sầu thảm; thế mà ngươi lại vỗ cánh te te gáy vang inh ỏi rồi nhảy hết con mái này sang con mái khác. Đây là lúc để vui chơi phỉ chí hay sao? Ngươi không biết hổ thẹn với lương tâm à?' Gà trống nghe xong liền bảo: 'Thề có Allah, thế thì ông chủ của chúng ta là một kẻ mất trí và thiển cận cùng đường: nếu chỉ có mỗi một mụ vợ mà cũng không trị nổi, thì sống trên đời làm chi cho chật đất. Trông ta đây này, ta cai quản những năm mươi ả gà mái; ả này ta chiều, ả kia ta chọc tức, ả nọ ta bỏ đói, ả khác ta vỗ béo; nhờ tài thao lược của ta mà chúng răm rắp phục tùng dưới trướng. Thế mà ông chủ cứ ra vẻ thông minh đĩnh ngộ, có độc một mụ vợ cũng không biết đường mà dạy bảo.' Chó ngạc nhiên hỏi: 'Thế theo ngươi, hỡi Gà Trống, ông chủ phải làm gì để thoát khỏi cơn bĩ cực này?' Gà trống đáp: 'Ông ấy chỉ việc đứng phắt dậy ngay lập tức, bẻ vài cành dâu tằm ngoài kia rồi giã cho mụ ta một trận tơi bời hoa lá vào lưng vào sườn, cho đến khi mụ phải van lạy: Thiếp hối hận rồi, lạy chàng! Cả đời này thiếp chẳng dám gặng hỏi chàng nửa lời nữa đâu! Đoạn ông cứ bồi thêm cho một trận đòn chí tử nữa; làm xong việc ấy, ông cứ việc kê cao gối mà ngủ yên, tha hồ tận hưởng cuộc đời. Khổ nỗi ông chủ của chúng ta lại chẳng có chút mưu trí hay tài phán đoán nào cả.' Vị Tể tướng quay sang bảo: 'Này con gái Shahrazad, cha sẽ đối xử với con hệt như người chồng ấy đã làm với vợ mình.' Shahrazad hỏi: 'Rồi ông ấy đã làm gì hả cha?' Ông đáp: 'Khi người lái buôn nghe được những lời chí lý của Gà Trống nói với Chó, ông vội vã đứng dậy đi thẳng vào phòng vợ, sau khi đã bẻ sẵn mấy nhánh dâu tằm giấu vào trong đó; đoạn ông gọi nàng: Mau vào buồng kín này để ta hé lộ bí mật cho nàng khi không có ai nhìn ngó, rồi ta sẽ chết. Nàng hăm hở bước vào cùng ông; ông lập tức khóa trái cửa lại rồi giáng cho nàng một trận đòn sấm sét vào lưng, vào vai, vào sườn, vào chân tay, miệng vừa đánh vừa mắng: Mày còn dám tọc mạch hỏi những chuyện không can dự tới mày nữa không? Đánh cho đến khi nàng gần như ngất lịm. Bấy giờ nàng mới gào thét van xin: Thiếp biết lỗi rồi! Thề có Allah, thiếp không dám gặng hỏi thêm lời nào nữa đâu, thiếp xin thật lòng hối cải! Nàng cúi xuống hôn lia lịa lên tay chân ông, rồi ông dắt nàng bước ra khỏi phòng, ngoan ngoãn phục tùng đúng bổn phận của một người vợ hiền. Cha mẹ nàng cùng toàn thể khách khứa đều mừng rỡ khôn xiết, nỗi bi sầu tang tóc thoắt biến thành niềm hân hoan rạng rỡ. Nhờ đó người lái buôn học được phép tề gia từ chú gà trống, và vợ chồng ông lại sống bên nhau những chuỗi ngày hạnh phúc tột cùng cho tới khi nhắm mắt xuôi tay. Và cả con nữa, hỡi con gái ta!', vị Tể tướng nghiêm giọng: 'Trừ phi con chịu từ bỏ ý định điên rồ này, bằng không cha sẽ trị tội con đúng như người lái buôn nọ đã trị vợ mình.' Nhưng nàng vẫn kiên quyết đáp lời: 'Con quyết không chùn bước đâu, thưa cha, và câu chuyện này cũng chẳng lay chuyển nổi ý chí của con. Xin cha đừng buông những lời dông dài vô ích ấy nữa. Con sẽ không nghe lời cha đâu, và nếu cha chối từ, con sẽ tự dâng mình kết duyên cùng người bất chấp sự ngăn cản của cha. Trước tiên con sẽ đích thân một mình vào cung yết kiến Đức Vua và tâu rằng: Con đã khẩn cầu cha gả con cho bệ hạ, nhưng cha nhất quyết từ chối vì muốn chống lệnh quân vương, tiếc nuối một kẻ như con trước bậc chí tôn như bệ hạ.' Người cha hỏi: 'Nhất thiết phải thế sao con?' Nàng dứt khoát: 'Đúng như vậy ạ.' Đến đây, vị Tể tướng đã mệt mỏi rã rời vì khóc than, tranh cãi, hết khuyên răn lại dọa dẫm mà chẳng mảy may lay chuyển được con gái, đành cất bước vào triều yết kiến Vua Shahryar; sau khi chúc tụng và sụp lạy sát đất trước mặt ngài, ông đem toàn bộ chuyện bất hòa với con gái từ đầu chí cuối tâu lên, cùng ý định sẽ đưa nàng vào cung nội trong đêm nay. Nhà vua vô cùng kinh ngạc; bởi lẽ ngài vốn đã đặc cách chừa lại con gái của Tể tướng, ngài bèn phán: 'Hỡi vị cận thần trung thành nhất mực, cớ sao lại có chuyện lạ lùng dường này? Ngươi thừa biết ta đã thề trước Đấng Sáng Tạo Tầng Trời rằng sau khi ân ái cùng nàng đêm nay, sáng hôm sau ta sẽ truyền cho ngươi: Hãy đem ả đi chém đầu! Và nếu ngươi không nỡ ra tay, ta sẽ lấy đầu ngươi đền mạng không chút dung tha.' Vị Tể tướng tâu: 'Cầu Allah dẫn lối bệ hạ tới vinh quang và ban cho người trường thọ, hỡi bậc Quân vương của thời đại, chính nó đã tự chuốc lấy điều ấy; hạ thần đã can ngăn hết lời cùng phân rõ thiệt hơn, nhưng nó chẳng thèm lọt tai và cứ khăng khăng đòi vào hầu giấc ngọc của Bệ hạ đêm nay.' Shahryar nghe vậy thì mừng rỡ khôn xiết, phán rằng: 'Được lắm; hãy về chuẩn bị cho nó và đêm nay đưa nó vào cung cho ta.' Vị Tể tướng trở về báo lại mệnh lệnh cho con gái, thở dài: 'Cầu Allah đừng bắt cha phải chịu cảnh cô độc vì mất con!' Nhưng Shahrazad lại hân hoan tột bậc; nàng chuẩn bị tươm tất mọi thứ cần thiết rồi dặn dò em gái Dunyazad: 'Hãy ghi nhớ kỹ những điều chị giao phó sau đây! Khi chị đã vào hầu Đức Vua, chị sẽ cho người vời em tới; khi em đến nơi và thấy ngài đã thỏa mãn dục vọng cùng chị, em hãy cất lời: Ôi chị gái của em, nếu chị chưa buồn ngủ, xin chị hãy kể cho em nghe một câu chuyện mới lạ, ly kỳ và hấp dẫn, để xua tan đi canh giờ thao thức; bấy giờ chị sẽ kể một câu chuyện mà nếu đẹp lòng Allah, đó sẽ là nguồn cứu rỗi của muôn dân và khiến Đức Vua từ bỏ cái thói hung tàn khát máu.' Dunyazad hân hoan đáp: 'Em xin hết lòng vâng mệnh.' Đêm buông xuống, vị Tể tướng dẫn Shahrazad vào dâng cho nhà vua; ngài vừa trông thấy nàng đã lấy làm vừa ý, hỏi: 'Ngươi đã mang thứ ta cần đến rồi chứ?' và ông đáp: 'Hạ thần đã mang tới.' Nhưng khi nhà vua đưa nàng lên sập ngọc và bắt đầu âu yếm toan hành sự, nàng bỗng sụt sùi rơi lệ; ngài bèn gặng hỏi: 'Nàng có điều chi phiền muộn?' Nàng tâu: 'Tâu bậc Quân vương của thời đại, thiếp có một người em gái nhỏ, lòng thiếp tha thiết muốn được từ biệt nó đêm nay trước khi trời rạng sáng.' Nhà vua liền sai người lập tức triệu Dunyazad vào; nàng tới nơi sụp lạy sát đất trước ngài, rồi được phép ngồi ở mé dưới chân sập. Sau đó, nhà vua đứng dậy tước đoạt sự trinh bạch của tân nương, rồi cả ba cùng chìm vào giấc điệp. Nửa đêm canh ba, Shahrazad tỉnh giấc, đưa mắt ra hiệu cho em gái Dunyazad; nàng em liền nhỏm dậy cất tiếng: 'Nhân danh Allah, chị ơi, xin chị hãy kể cho chúng em nghe một câu chuyện mới lạ, ly kỳ và hấp dẫn, để khuây khỏa những giờ khắc thao thức của canh tàn này.' Shahrazad đáp: 'Rất đỗi hân hoan và sẵn lòng, nếu được bậc Quân vương nhân từ và đức độ đây dung thứ cho phép.' Nhà vua, lúc này cũng đang trằn trọc thao thức chưa ngủ được nên rất lấy làm thích thú trước viễn cảnh được nghe kể chuyện, liền phán: 'Cứ kể đi.' Shahrazad mừng thầm trong dạ; và thế là, vào đêm đầu tiên của Nghìn lẻ một đêm, nàng bắt đầu cất lời dẫn vào