Tôi từng sống ở Baghdad dưới triều Al-Mustansir bi'llah, con trai của Tiên vương Al-Mustazi bi'llah bấy giờ đang tại vị Caliph; ngài là bậc minh quân yêu thương kẻ nghèo hèn bần hàn, thường kết giao cùng giới học giả và những bậc mộ đạo. Có dạo ngài nổi cơn thịnh nộ với mười tên cướp đường chuyên chặn đánh người qua lại trên quan lộ của Caliph, bèn hạ lệnh cho Thống đốc Baghdad phải điệu chúng đến trước ngai rồng đúng vào ngày kỷ niệm Đại Lễ. Vị Thống đốc bèn xuất quân bắt trọn bọn chúng, rồi giải tất cả lên một chiếc thuyền. Vừa vặn trông thấy cảnh chúng bước xuống thuyền, tôi thầm nhủ: "Chắc hẳn đám này tụ tập đi dự tiệc cưới đây; xem chừng chúng sắp sửa rong buồm cả ngày chè chén say sưa, ắt chẳng có ai xứng đáng làm bạn nâng chén cùng chúng ngoài ta nữa." Thế là tôi đứng dậy, hỡi quý vị cử tọa đoan chính; rồi vì quá đỗi lịch thiệp lại thêm tính tình trầm mặc thấu suốt sự đời, tôi bèn bước lên thuyền cùng bọn họ và cất lời chuyện trò rôm rả. Thuyền chèo sang bờ bên kia, vừa cập bến thì lính tuần cùng quan nha gìn giữ trật tự ập tới với xích sắt lăm lăm trên tay, tròng ngay vào cổ đám cướp đường. Chúng cũng trói gô tôi cùng cả bọn; ấy vậy mà, hỡi bàn dân thiên hạ, chẳng phải nhờ sự nhã nhặn tột cùng và thói kiệm lời tuyệt đối mà tôi đã nín thinh, quyết chẳng buồn mở miệng đó sao? Đoạn chúng cùm chân giải tất cả chúng tôi đi, sáng hôm sau điệu vào yết kiến Al-Mustansir bi'llah, Đấng Chỉ huy Tín đồ; ngài lập tức truyền chém đầu mười tên thảo khấu. Đao phủ bước ra sau khi mười người đã ngồi ngay ngắn trên tấm da hành quyết; gã tuốt gươm, phạt đứt đầu từng người một cho tới khi chiếc cổ thứ mười lìa khỏi xác; duy chỉ còn lại mình tôi. Caliph nhìn tôi rồi cất giọng hỏi đao phủ: "Cớ sao ngươi mới chỉ chém có chín đầu người?"; gã đao phủ thưa: "Cầu xin Allah chứng giám, lệnh ngài truyền chém mười, làm sao hạ thần dám chỉ chém chín!" Caliph bảo: "Trẫm thấy ngươi mới chém có chín cổ, còn kẻ đứng trước mặt ngươi đây là tên thứ mười." Đao phủ đáp: "Đội ơn lượng cả bao dung của ngài, thần đã chém đủ mười đầu rồi ạ." Caliph quát: "Đếm lại xem!" Khi đếm xong các thủ cấp, quả nhiên có đủ mười chiếc. Caliph đưa mắt nhìn tôi rồi hỏi: "Điều gì khiến ngươi câm nín vào những giây phút ngàn cân treo sợi tóc thế này, và duyên cớ nào đưa ngươi nhập bọn cùng lũ sát nhân khát máu ấy? Hãy tỏ tường mọi sự cho trẫm rõ, bởi dẫu ngươi tuổi tác đã cao, nhưng đầu óc e chừng lú lẫn mất rồi." Vừa nghe những lời ấy từ miệng Caliph, tôi liền bật dậy thưa: "Muôn tâu Chúa thượng, xin ngài tường cho, thảo dân chính là Trưởng lão Trầm Lặng, người đời gọi vậy cốt để phân biệt với sáu người anh em của thảo dân. Thảo dân là bậc học rộng tài cao, còn về độ chín chắn thấu suốt, trí tuệ mẫn tiệp cùng tính kiệm lời thì thiên hạ khôn bề bì kịp; nghề mọn của thảo dân là thợ cạo. Sớm tinh mơ hôm qua ra đường, thấy đám người này hướng về một con thuyền nhỏ, ngỡ họ đi dự tiệc cưới nên thảo dân mới nhập bọn chuyện trò. Chẳng bao lâu sau, lính tuần cùng lính canh ập tới, tròng xích vào cổ chúng và xích luôn cả cổ thảo dân; nhưng vì lòng lịch thiệp quá mực, thảo dân đành ngậm tăm chẳng thốt lấy nửa lời; âu đó cũng là một nghĩa cử bao dung cao đẹp. Khi bị giải đến trước long nhan, ngài truyền lệnh chém đầu mười tên cướp; dẫu vậy thảo dân vẫn chẳng hé răng phân trần danh tính, cứ thế lặng thinh đối mặt lưỡi gươm đao phủ, âu cũng chỉ vì lòng quảng đại bao la và cốt cách lịch thiệp khôn cùng, khiến thảo dân sẵn lòng chia sẻ cái chết với tha nhân. Cả đời thảo dân luôn đối đãi với thế gian cao thượng nhường ấy, thế mà người đời lại nỡ đền ơn bằng những trò bẩn thỉu và tệ hại nhất!" Khi Caliph nghe tôi giãi bày và nhận ra tôi là một bậc trượng phu quảng đại tột bậc, lại ít lời khôn xiết, tuyệt đối chẳng hề có thói xốc nổi tọc mạch (như lời vu vạ của cái gã trai trẻ mà tôi vừa cứu khỏi cõi chết nhưng lại nỡ lấy oán báo ân kia), ngài liền cười nghiêng ngả đến mức ngã ngửa ra sau. Đoạn ngài hỏi tôi: "Hỡi Kẻ Trầm Lặng, sáu người anh em của ngươi có được khôn ngoan, uyên bác và kiệm lời như ngươi chăng?" Tôi đáp: "Họ đâu đời nào sánh được với thảo dân! Ngài trách nhầm thảo dân rồi, muôn tâu Đấng Chỉ huy Tín đồ, ngài nỡ nào đem mấy người anh em ấy mà đặt ngang hàng với thảo dân; bởi vì cái thói lắm mồm lắm miệng, thiếu phép lịch sự và chẳng biết giữ mình, nên ai nấy trong số họ đều chuốc lấy thương tật vào thân. Kẻ thì chột một mắt, kẻ thì bại liệt, kẻ thì mù lòa cả đôi mắt, kẻ bị xẻo cả tai lẫn mũi, kẻ bị cắt mất đôi môi, còn người thứ sáu thì gù lưng tàn phế. Xin Đấng Chỉ huy Tín đồ chớ nghĩ rằng thảo dân là kẻ ba hoa khoác lác; chẳng qua tình thế buộc thảo dân phải giải thích tường tận cho ngài hay rằng thảo dân là người tài đức hơn người và ít lời hơn bất kỳ ai trong số họ. Đằng sau mỗi vết thương tật của sáu người anh em ấy đều ẩn chứa một câu chuyện ly kỳ, và thảo dân xin kính cẩn thuật lại cho ngài nghe." Thế là Caliph lắng tai nghe chuyện của