Muôn tâu Hoàng đế của muôn thời, thật là kỳ lạ xiết bao chuyện đã xảy đến cho thần mới ngày hôm qua, ngay trước lúc tao ngộ cùng gã gù. Số là sớm hôm ấy, thần tới dự tiệc cưới nơi nhà một người bạn, kẻ đã tụ họp dưới mái gia trang chừng hai mươi tay thợ thủ công trong thành, nào thợ may, thợ kéo tơ, phường thợ mộc cùng bao kẻ chung phường khác. Mặt trời vừa ló rạng, người ta bèn dọn thức ăn ra trước mặt cho chúng thần dùng bữa; ngờ đâu lúc ấy, chủ nhà bước vào cùng một chàng trai ngoại lai, dáng vẻ khôi ngô xuất thân từ xứ Baghdad, xiêm y lộng lẫy chẳng ai sánh tày; diện mạo chàng tuấn tú vô song, duy chỉ có một chân bị thọt. Chàng bước tới cất lời chào, chúng thần thảy đều đứng dậy nghênh đón; nhưng đương lúc toan ngồi xuống, chàng chợt trông thấy trong đám chúng thần có một gã làm nghề thợ cạo; lập tức chàng khăng khăng chối từ, dứt khoát quay gót toan rời đi. Song chúng thần giữ chàng lại, mà gia chủ cũng cản bước, thề thốt không để chàng đi và gặng hỏi: "Cớ làm sao người vừa bước chân vào lại vội vã bỏ ra ngay thế?"; chàng bèn đáp: "Nhân danh Allah, hỡi ngài, xin chớ ngăn tôi; bởi duyên cớ khiến tôi thoái lui chính là cái gã thợ cạo điềm gở đằng kia, phường mặt đen vận xúi, đồ vô tích sự ấy!" Nghe thấy những lời ấy, chủ nhà kinh ngạc khôn cùng, bảo rằng: "Cớ sự ra sao mà chàng trai đến từ Baghdad này lại muôn phần bực dọc, bức bối khôn nguôi vì gã thợ cạo kia đến thế?" Chúng thần bèn đưa mắt nhìn người khách lạ mà rằng: "Xin hãy tỏ tường nguyên do cơn thịnh nộ của người đối với gã thợ cạo." Chàng trai bèn thưa: "Hỡi quý phường bạn hữu, tôi đã trải qua một chuyện kỳ quặc khôn lường với chính gã thợ cạo này tại Baghdad (vốn là quê quán của tôi); chính hắn là căn nguyên khiến chân tôi gãy nát hoá tật nguyền, và tôi đã thề chẳng bao giờ ngồi chung một chốn với hắn, thậm chí chẳng thèm nán lại bất cứ thành trì nào có bóng dáng hắn nương thân; tôi đã giã từ Baghdad, lặn lội đường xa vạn dặm tìm tới ngụ cư nơi thành thị này của quý vị; vậy mà vừa chợp mắt được một đêm, tôi lại đụng mặt hắn. Nhất quyết tôi chẳng thèm ở lại đây thêm một ngày nào nữa trước lúc cất bước ra đi." Chúng thần bèn bảo chàng: "Nhân danh Allah, xin hãy kể cho chúng tôi nghe ngọn ngành câu chuyện;" chàng trai bèn thuật lại (trong lúc gã thợ cạo kia đổi sắc mặt từ ngăm đen sang vàng vọt theo từng lời chàng nói): Hỡi quý bạn hữu, xin hãy biết cho, thân phụ tôi vốn là một trong những bậc cự thương lừng lẫy chốn Baghdad, đấng Allah Toàn năng chẳng ban cho người mụn con nào khác ngoài tôi. Khi tôi khôn lớn đến tuổi trưởng thành, phụ thân tôi đã về nương bóng xót thương của đấng Allah (vinh danh thay Tên Người!), để lại cho tôi bạc tiền, thái giám, gia nhân cùng đám nô bộc; tôi thường mặc lụa là sang trọng, ăn của ngon vật lạ. Ngặt nỗi trời lại khiến lòng tôi căm ghét đàn bà con gái, nên một ngày nọ, đương lúc rảo bước trên con phố ở Baghdad, một tốp nữ nhân đi ngược chiều chạm mặt tôi trên lối đi; tôi liền trốn chạy họ, rẽ vào một ngõ cụt rồi ngồi phịch xuống phiến ghế đá nơi cuối ngõ. Ngồi đó chưa được bao lâu, cánh cửa sổ chấn song nơi ngôi nhà đối diện bỗng bật mở, và nơi ấy hiện ra một thiếu nữ, nhan sắc tựa vầng trăng rằm tròn vành vạnh; cả đời tôi chưa từng thấy ai kiều diễm dường bao; nàng bắt đầu tưới nước cho mấy chậu hoa bên bậu cửa. Nàng liếc nhìn sang phải sang trái, thấy tôi đương trộm ngắm bèn đóng sập cửa sổ rồi lui gót. Tức thì ngọn lửa tình thình lình bốc cháy trong tim tôi; tâm trí tôi bị bóng hình nàng chiếm trọn, lòng căm ghét giống đàn bà thoắt biến thành niềm si mê cháy bỏng. Tôi cứ ngồi chết lặng ở đó, hồn xiêu phách lạc cho tới lúc hoàng hôn buông xuống, khi quan Kazi của thành phố cưỡi ngựa đi ngang, nô bộc tiền hô hậu ủng, thái giám dập dìu theo sau; ngài xuống ngựa bước vào ngôi nhà mà nàng thiếu nữ vừa hiện diện. Nhờ đó tôi hay ngài chính là thân phụ nàng; tôi lủi thủi về nhà lòng trĩu nặng tương tư, gieo mình xuống thảm giường than thở muộn phiền. Bọn tỳ nữ túa ra vây quanh lấy tôi, chẳng rõ tôi mắc phải chứng bệnh gì; song tôi chẳng buồn hé nửa lời, khiến chúng khóc lóc than van thảm thiết. Lát sau có một mụ già bước vào, nhìn tôi chằm chằm rồi chỉ liếc qua một cái là thấu suốt tâm can tôi; mụ liền ngồi xuống bên gối, khéo léo dỗ dành: "Hỡi con trai, hãy kể hết cho ta nghe sự tình, ta sẽ làm cầu nối cho con sum vầy cùng nàng." Tôi bèn thuật lại cho mụ nghe những chuyện đã qua, mụ nghe xong liền đáp: "Hỡi con, nàng ấy chính là ái nữ quan Kazi thành Baghdad, người giữ nàng cấm cung nghiêm ngặt chẳng cho ai thấy mặt; ô cửa sổ nơi con nhìn thấy nàng chính là gian phòng của nàng trên gác, còn phụ thân nàng thì ở gian đại sảnh tầng dưới. Nàng thường ở đó một mình mà ta lại là chỗ ra vào quen thuộc của nhà ấy; thế nên con chẳng thể nào tiếp cận nàng nếu không qua tay ta. Giờ hãy vận dụng mưu mẹo và phấn chấn lên đi." Dứt lời mụ liền rời bước; những lời mụ nói khiến lòng tôi nhen nhóm hy vọng, gia nhân nhà tôi hôm ấy hoan hỉ mừng rỡ khi thấy sáng hôm sau tôi đã gượng dậy bình an vô sự. Chẳng bao lâu sau mụ già trở lại với bộ mặt ỉu xìu thiểu não, bảo rằng: "Hỡi con, chớ hỏi ta đã gặp phải chuyện gì với nàng! Khi ta thưa chuyện ấy, nàng đã quát thẳng vào mặt ta: 'Nếu mụ không câm họng lại, hỡi con mụ phù thuỷ điềm gở kia, mà dẹp ngay cái thói ăn nói ấy đi, ta sẽ đối đãi với mụ đúng như mụ đáng nhận, và cho mụ chết một cách nhục nhã đau đớn nhất.' Nhưng ta nhất định phải lựa lời đánh tiếng với nàng lần thứ hai mới được." Nghe vậy bệnh tôi lại càng thêm nặng, chòm xóm láng giềng đến thăm thảy đều ngỡ tôi chẳng còn sống được bao lâu; song mấy ngày sau, mụ già lại tới, ghé sát miệng vào tai tôi thì thầm: "Hỡi con trai; ta đòi con phần thưởng báo tin mừng đây." Nghe câu ấy, hồn vía tôi thoắt trở về, tôi bảo: "Bất cứ thứ gì bà muốn đều thuộc về bà." Mụ bèn bắt đầu kể: "Hôm qua ta tới gặp tiểu thư, thấy ta ủ rũ rầu rĩ, mắt đỏ hoe vì nhỏ lệ, nàng liền hỏi: 'Hỡi mụ già của ta, cớ gì mà trông mụ u uất nghẹn ngào đến thế?'; ta vừa sụt sùi khóc vừa thưa: 'Tiểu thư ơi, ta vừa từ nhà một chàng thanh niên đem lòng yêu người tha thiết đến mức sắp chết vì người đây!' Nàng (lòng đã mủi lòng) bèn hỏi: 'Thế chàng trai mụ nói là ai?'; ta thưa: 'Chàng đối với ta như máu mủ ruột rà. Cách đây mấy hôm, chàng thấy tiểu thư bên cửa sổ tưới hoa, vừa nom thấy dung nhan cùng cổ tay ngọc ngà của nàng là chàng đã mê mẩn ngay từ cái nhìn đầu tiên. Ta kể lại cho chàng nghe những gì xảy ra lần trước lúc ta ở bên tiểu thư, thế là bệnh chàng càng thêm trầm trọng, phải nằm liệt giường liệt chiếu, phen này coi như cầm chắc cái chết trong tay chứ chẳng chơi.' Nghe đến đó mặt nàng tái mét, hỏi dồn: 'Tất cả là vì ta sao?'; ta đáp: 'Phải, có thề trước Allah! Người còn muốn ta phải làm sao nữa đây?' Nàng bảo: 'Hãy quay lại bảo chàng, chuyển lời chào của ta tới chàng và nói rằng lòng ta còn đau đớn xót xa gấp đôi chàng. Rồi đến trưa thứ Sáu, trước giờ cầu nguyện nơi công cộng, bảo chàng hãy đến nhà ta, ta sẽ xuống mở cửa đón chàng. Đoạn ta sẽ dẫn chàng lên phòng ta cùng nhau tâm tình một lát, rồi để chàng rời đi trước khi cha ta từ Thánh đường trở về.'" Nghe những lời của mụ già, mọi bệnh tật trong tôi thoắt biến mất tăm, nỗi đau đớn tiêu tan và lòng tôi được an ủi bội phần; tôi liền cởi phăng áo xống đang mặc trao cho mụ; lúc mụ quay gót toan đi, mụ dặn: "Hãy giữ lòng can đảm nhé!" Tôi đáp: "Tôi chẳng còn vướng bận chút muộn phiền nào nữa." Cả nhà cùng đám thân tình mừng rỡ vì tôi bình phục, tôi cứ thế đợi đến ngày thứ Sáu; bỗng đâu mụ già lại bước vào hỏi thăm tình hình, tôi đáp mình đã khoẻ khoắn vẹn toàn. Đoạn tôi mặc xiêm y, xức dầu thơm ngào ngạt rồi ngồi đợi giáo dân tề tựu đi lễ nguyện, đặng tôi có thể tìm tới bên nàng. Nhưng mụ già bảo tôi: "Thời gian còn dài chán: con nên tới nhà tắm Hammam cạo sạch tóc tai đi (nhất là sau cơn bạo bệnh), kẻo lại để lộ dấu vết ốm đau." Tôi bảo: "Cách ấy là hay nhất, ta vừa mới tắm nước nóng xong, giờ chỉ cần cạo đầu nữa thôi." Rồi tôi bảo gia nhân: "Ra chợ tìm cho ta một bác thợ cạo, người nào kín kẽ, tính tình chớ có tọc mạch hay xoi mói vô duyên, cũng đừng lắm lời đến mức làm ta váng cả đầu." Thằng bé liền chạy ra ngoài và dắt về cái lão già khốn khổ này, một gã Shaykh mang điềm gở. Vừa vào cửa, lão cất lời chào, tôi cũng chào lại; đoạn lão mở miệng: "Xem chừng thân thể ngài gầy gò quá đỗi;" tôi đáp: "Ta mới ốm dậy." Lão lại tiếp: "Cầu đấng Allah xua tan nỗi sầu muộn, ưu phiền, rắc rối cùng cơn nguy khốn của ngài." Tôi bảo: "Cầu mong lời chúc của ông được chuẩn y!" Lão lại lải nhải: "Mừng cho ngài, hỡi chủ nhân, ngài đã bình phục rồi. Ngài muốn cạo đầu hay chích máu đây? Quả thật truyền thống của Ibn Abbas (cầu Allah đón nhận người!) có chép rằng Sứ đồ từng dạy: 'Kẻ nào hớt tóc vào ngày thứ Sáu, Chúa tể sẽ xua tan khỏi hắn bảy mươi tai ương'; và lại có lời truyền rằng người từng phán: 'Giác máu chích lể ngày thứ Sáu sẽ ngừa được chứng mù loà cùng muôn vàn tật bệnh.'" Tôi gắt lên: "Thôi dẹp mớ lý sự ấy đi; mau lại đây cạo đầu cho ta ngay, ta chịu hết nổi rồi." Thế là lão đứng dậy, đủng đỉnh đưa tay lấy ra một chiếc khăn rồi mở ra, than ôi! bên trong là một cái thước trắc tinh nạm bạc với bảy đĩa song song. Lão liền bước ra giữa sân, ngửa mặt cùng cái thước về phía ánh mặt trời rồi ngắm nghía hồi lâu. Xong xuôi, lão quay vào bảo tôi: "Xin ngài hãy biết cho, tính đến lúc này của ngày hôm nay, tức ngày thứ Sáu, và thứ Sáu này lại rơi vào mùng mười tháng Safar năm sáu trăm năm mươi ba kể từ cuộc Xuất hành Hijrah của Sứ đồ (cầu ban phước lành và bình an tuyệt diệu nhất cho Người!) và là năm thứ bảy nghìn ba trăm hai mươi của kỷ nguyên Alexander, mặt trời đã đi được tám độ sáu phút. Hơn nữa, cung mệnh của ngày hôm nay, chiểu theo thuật tính toán chuẩn xác nhất, chính là sao Hoả; và ngẫu nhiên sao Thuỷ lại đồng hành với nó, báo hiệu một thời khắc tốt lành cho việc cắt tóc; điều này cũng làm sáng tỏ cho tôi thấy ngài đương khao khát kết duyên cùng một nhân vật nào đó, song sự giao hảo của đôi bên sẽ chẳng mấy thuận buồm xuôi gió. Nhưng sau đó lại xuất hiện một điềm báo về một chuyện sẽ giáng xuống đầu ngài mà tôi xin chẳng dám nói ra." Tôi quát: "Này lão kia, nhân danh Allah, lão làm ta mệt mỏi và điên đầu quá thể, quẻ bói của lão thật gở gở gở; ta cho gọi lão đến chỉ để cạo đầu chứ chẳng mượn làm gì khác: mau đứng lên cạo cho ta và chớ có nhiều lời." Lão đáp: "Nhân danh Allah, ví thử ngài biết điều gì sắp giáng xuống đầu mình, ắt ngày hôm nay ngài sẽ chẳng dám làm việc gì đâu, tôi khuyên ngài nên làm theo những lời tôi chỉ dẫn dựa trên thuật tính toán tinh tú." Tôi gắt: "Nhân danh Allah, ta chưa từng thấy gã thợ cạo nào rành rẽ thuật chiêm tinh đoán mệnh như lão: nhưng ta biết tỏng lão chỉ giỏi ba hoa chích choè. Ta gọi lão tới để cạo đầu, vậy mà lão cứ đến quấy nhiễu ta bằng thứ chuyện tào lao đáng chán ấy." Lão cãi lại: "Ngài còn đòi hỏi gì hơn nữa? Đấng Allah đã hào phóng ban tặng cho ngài một người thợ cạo kiêm nhà chiêm tinh, một kẻ thông thạo thuật giả kim và phép bạch ma thuật; am tường cú pháp, ngữ pháp và từ vựng học; rành rẽ nghệ thuật suy luận, tu từ cùng khoa hùng biện; tinh thông toán học, số học cùng đại số; nắm vững thiên văn học, bói toán tinh tú và hình học; rành giáo lý, Truyền ngôn Sứ đồ cùng các bài Bình chú kinh Koran. Hơn thế nữa, tôi đã đọc không biết bao nhiêu sách vở và tiêu hoá hết thảy, từng trải việc đời và thấu suốt sự thế. Tóm lại, tôi đã học thấu triệt cả lý thuyết lẫn thực hành của mọi ngành nghệ thuật và khoa học; vanh vách làu làu mọi sự và là bậc thầy tuyệt đỉnh về mọi điều có thể biết trên đời. Thân phụ ngài xưa kia quý mến tôi cũng chính vì tôi không hề tọc mạch lăng xăng, bởi lẽ đó, hầu hạ ngài là bổn phận thiêng liêng đè nặng lên vai tôi. Tôi chẳng phải phường lăng xăng lo chuyện bao đồng như ngài lầm tưởng, vì cớ đó người đời mới gọi tôi là Kẻ Lặng Câm, hay Kẻ Khiêm Nhường. Do vậy, ngài nên tạ ơn đấng Allah Toàn năng chứ chớ nên cãi lại tôi, bởi tôi là người cố vấn chân thành và hằng mang bụng dạ tốt lành với ngài. Ước gì tôi được phục vụ ngài trọn một năm trời đặng ngài hiểu rõ giá trị của tôi; và tôi sẽ chẳng đòi hỏi một đồng tiền công nào cho ngần ấy công sức." Nghe tràng thao thao bất tuyệt của lão, tôi bèn bảo: "Chắc chắn ngày hôm nay lão sẽ làm ta chết mất thôi!"—Chàng Scheherazade nhận thấy ánh rạng đông bèn ngừng lời kể thường lệ.

Đến Đêm thứ Ba mươi,

Nàng thưa, Hỡi vị vua may mắn, thiếp nghe kể rằng chàng trai trẻ bảo gã thợ cạo: "Chắc chắn ngày hôm nay lão sẽ làm ta chết mất thôi!" Lão đáp: "Bạch chủ nhân, tôi đây chính là người mang danh Kẻ Lặng Câm vì thói kiệm lời, cốt để phân biệt với sáu người anh em của tôi. Bởi anh cả tên là Al-Bakbuk, kẻ ba hoa; anh hai là Al-Haddar, kẻ huyên thuyên; anh ba là Al-Fakik, kẻ lảm nhảm; anh tư tên là Al-Kuz al-aswani, Bình cổ dài, vì cái tật lải nhải không ngớt; anh năm là Al-Nashshar, kẻ mách lẻo lắm chuyện; anh sáu là Shakashik, hay kẻ ồn ào; còn người thứ bảy nổi danh là Al-Samit, Kẻ Lặng Câm, và đó chính là bản thân cao quý của tôi đây!" Giữa lúc lão càng lải nhải thêm nhiều, tôi ngỡ chừng bọng mật của mình sắp nổ tung; tôi bèn bảo gia nhân: "Thưởng cho lão một phần tư đồng dinar rồi đuổi lão đi, để lão rời khỏi mắt ta nhân danh Thượng đế, đấng đã tạo ra lão. Hôm nay ta không cạo đầu cạo tóc gì nữa." Lão kêu lên: "Ngài nói những lời chi vậy, hỡi chủ nhân? Thề có Allah! Tôi quyết chẳng nhận một đồng tiền công nào của ngài cho tới khi phục vụ xong xuôi và đáp ứng mọi nhu cầu của ngài; dẫu chẳng bao giờ lấy của ngài một xu tôi cũng chẳng màng. Nếu ngài chưa biết giá trị của tôi thì tôi đã tường phẩm cách của ngài; tôi chịu ơn thân phụ ngài, một bậc trượng phu chân chính, nguyện đấng Allah Toàn năng thương xót người! Người đã ban phát cho tôi biết bao ơn nghĩa, bởi người vốn là bậc hào phóng vị tha. Thề có Allah, có lần người cho gọi tôi tới, cũng đúng vào một ngày phước lành như hôm nay, tôi bước vào thấy quanh người có một đám bạn tâm giao. Người bảo tôi: 'Hãy chích máu cho ta;' tôi bèn rút thước trắc tinh ra đo độ cao của mặt trời, nhận thấy cung mệnh xấu và giờ giấc chẳng hề thuận lợi cho việc chích máu. Tôi bèn bẩm rõ cho người hay, và người đã nghe theo lời tôi mà chờ đợi thời cơ tốt đẹp hơn. Thế nên tôi đã dệt nên những vần thơ này để ngợi ca người:—

Ta đến chích máu cho bậc chủ nhân, * Mới hay thời khắc muôn phần chẳng an:

Bèn ngồi kể chuyện thế gian, * Đem lời trào tiếu chuốc vàn niềm vui:

Hài lòng, người cất tiếng cười: * 'Tài ba thay kẻ vẹn mười cuộc chơi!'

Thưa rằng: 'Ơn đức người ơi, * Không nhờ trí tuệ người khơi sáng lòng

Hẳn ta ngơ ngẩn cuồng ngông,

Nơi người hội tụ ngàn trùng lượng khoan, * Ta đem tri thức thế gian đền bồi.'

Thân phụ ngài mừng rỡ khôn xiết, liền bảo người hầu: 'Hãy thưởng cho hắn một trăm lẻ ba đồng tiền vàng cùng một chiếc áo choàng danh dự!' Tên người hầu tuân lệnh, đoạn tôi đợi đến thời khắc lành rồi mới chích máu cho người; người chẳng hề trách cứ mà còn cảm tạ tôi, hết thảy những ai có mặt cũng đều khen ngợi tán dương tôi. Chích máu xong xuôi, tôi chẳng thể nào kìm được nén lặng bèn hỏi người: 'Nhân danh Allah, hỡi chủ nhân, cớ sao ngài lại bảo gia nhân thưởng cho tôi một trăm lẻ ba đồng dinar?'; người đáp: 'Một dinar trả cho công ngắm sao xem giờ, một dinar cho tài ăn nói duyên dáng, một dinar cho việc chích máu lể tà, còn một trăm đồng kia cùng chiếc áo là ban cho những vần thơ ca tụng ta.'" Tôi thốt lên: "Mong đấng Allah chớ rủ lòng xót thương phụ thân ta, chỉ vì người đã quen biết cái thứ như lão." Lão cười phá lên rồi niệm lớn: "Không có vị thần nào ngoài đấng Allah và Mohammed là Sứ đồ của Allah! Vinh danh đấng chuyển dời vạn vật mà bản thân không hề thay đổi! Tôi ngỡ ngài là người có lý trí, ai ngờ ngài lại lảm nhảm mê sảng vì cơn bệnh. Đấng Allah đã phán trong Sách Thánh: 'Thiên đàng dành sẵn cho những kẻ lương thiện biết nén giận và tha thứ cho tha nhân.' và vân vân; dẫu sao thì ngài cũng đáng được thứ lỗi. Song tôi chẳng hiểu nổi cớ gì ngài lại vội vội vàng vàng đến thế; ngài phải biết rằng thân phụ lẫn tổ phụ ngài trước nay chẳng làm việc gì mà không bàn bạc với tôi, và cổ nhân từng nói rất đúng rằng: 'Hãy trân trọng kẻ hiến kế'; và: 'Lời khuyên can chẳng bao giờ có hại'; trong ngạn ngữ cũng có câu: 'Kẻ nào không có quân sư lớn tuổi hơn mình, ắt chẳng bao giờ nên bậc trưởng lão'; và thi nhân từng viết:—

Hễ toan mưu tính việc gì, * Hãy cầu bậc trí, chớ đi ngược đường!

Và quả thật ngài sẽ chẳng bao giờ tìm đâu ra kẻ thấu suốt sự đời hơn tôi, lúc này tôi vẫn đang đứng chôn chân ở đây để hầu hạ ngài. Tôi nào có giận ngài: cớ sao ngài lại hậm hực với tôi? Nhưng dẫu có chuyện gì xảy ra, tôi vẫn sẽ nhẫn nhịn chịu đựng vì nhớ tới ân tình sâu nặng mà thân phụ ngài đã dành cho tôi." Tôi hét lên: "Nhân danh Allah, hỡi cái lão có cái lưỡi dài như đuôi lừa kia, lão cứ khăng khăng quấy nhiễu ta bằng những lời lảm nhảm, tràng huyên thuyên của lão mỗi lúc một dài lê thê, trong khi ta chỉ muốn lão cạo phăng cái đầu này rồi xéo đi cho rảnh!" Thế rồi lão thoa bọt xà phòng lên đầu tôi mà bảo: "Tôi thấy ngài bực mình với tôi, nhưng tôi chẳng chấp ngài đâu, bởi trí khôn ngài còn non nớt và ngài chỉ là một thằng nhãi ranh: mới hôm nào tôi còn kiệu ngài trên vai cõng đi học cơ mà." Tôi bảo: "Này người anh em, vì đấng Allah xin hãy làm cho xong việc rồi đi đường của ông đi!" Và tôi xé toạc cả xiêm y của mình. Thấy tôi làm vậy, lão cầm lấy dao cạo rồi bắt đầu mài, lão mài tới mài lui mãi miết đến mức thần trí tôi muốn đảo điên. Đoạn lão tiến lại gần, cạo được một mỏm tóc trên đầu tôi; rồi lão lại khựng tay lại, bảo rằng: "Hỡi chủ nhân, vội vã là thói của quỷ Satan, còn nhẫn nại là đức của đấng Allah Từ bi. Nhưng ngài ơi, tôi biết ngài chưa tường địa vị của tôi đâu; quả thật bàn tay này từng chạm lên đầu các bậc Quốc vương, Emir cùng các quan Tể tướng Wazir, các bậc hiền triết cùng các vị học giả thông luật, và thi nhân từng ca ngợi kẻ như tôi thế này:—

Muôn nghề tựa chuỗi ngọc châu, * Thợ cạo như hạt minh châu sáng ngời:

Vượt trên thợ khéo muôn nơi, * Đầu bao Vương giả một tay xếp bày!"

Tôi bèn bảo: "Thôi dẹp ba cái chuyện chẳng liên quan gì tới lão đi: lão làm lòng ta bực bội, đầu óc ta rối bời cả lên rồi." Lão bảo: "Xem chừng ngài là kẻ hấp tấp nóng vội;" tôi đáp: "Phải! Phải! Đúng thế!" và lão bảo: "Tôi khuyên ngài nên tập kiềm chế bản thân, bởi vội vã là cái bẫy của quỷ Satan, chỉ chuốc lấy ăn năn, tai ương cùng nguyền rủa, và Người (nguyện chúc phước lành và bình an cho Người!) đã dạy: 'Việc tốt nhất là việc được cân nhắc kỹ càng'; song tôi, thề có Allah! lại đang hoài nghi về chuyện của ngài; thế nên tôi muốn ngài tỏ tường cho tôi hay ngài đang vội vã làm việc gì, bởi tôi e đó chẳng phải là chuyện tốt lành." Rồi lão tiếp tục: "Còn những ba tiếng đồng hồ nữa mới tới giờ cầu nguyện; nhưng tôi không muốn hồ đồ về việc này; không, tôi phải biết chính xác từng khoảnh khắc, bởi lẽ 'Đoán mò lúc hoài nghi, ắt chuốc lấy hiểm nguy'; huống hồ kẻ như tôi lại là bậc xuất chúng có tài năng lừng lẫy khắp nhân gian; tôi đâu thể ăn nói vu vơ hồ đồ như phường chiêm tinh hạ đẳng." Nói đoạn, lão vứt dao cạo xuống, cầm lấy thước trắc tinh bước ra dưới ánh mặt trời đứng ngắm một hồi lâu; sau đó lão trở vào, bấm đốt ngón tay bảo tôi: "Vẫn còn đủ ba tiếng đồng hồ nữa mới tới giờ hành lễ, chẳng thừa chẳng thiếu một khắc, chiểu theo các bậc thiên văn uyên bác nhất và những nhà làm lịch tài ba nhất." Tôi hét lên: "Nhân danh Allah, câm mồm lại giùm ta, lão đang xé nát ruột gan ta ra từng mảnh đấy." Thế là lão cầm lấy dao cạo, sau khi mài lại như cũ và cạo thêm đúng hai sợi tóc trên đầu tôi, lão lại dừng tay bảo: "Tôi thật bận lòng về tính hấp tấp của ngài, tốt hơn hết ngài nên cho tôi biết nguyên do; làm vậy sẽ có lợi cho ngài, vì ngài biết đấy, cả thân phụ lẫn tổ phụ ngài chẳng bao giờ làm bất cứ việc gì mà thiếu lời khuyên của tôi." Thấy không sao thoát khỏi lão, tôi tự nhủ: "Giờ hành lễ đã cận kề, ta muốn tới chỗ nàng trước khi thiên hạ tan buổi cầu kinh ở thánh đường. Nếu còn nấn ná thêm chút nữa, ta chẳng biết làm sao để tiếp cận nàng." Tôi bèn nói lớn: "Mau tay lên và ngưng ngay cái thói lắm lời trơ trẽn này lại, ta còn phải đi dự tiệc tại nhà mấy người bạn thân." Nghe tôi nhắc đến tiệc tùng, lão reo lên: "Ngày hôm nay quả là ngày phước lành cho tôi! Thật tình mới hôm qua tôi có mời một đám bạn tới chơi mà lại quên khuấy việc chuẩn bị đồ ăn cho họ. Vừa mới lúc nãy tôi còn đang nghĩ tới chuyện đó: Than ôi, phen này tôi biết giấu mặt vào đâu trước mắt họ đây!" Tôi đáp: "Chớ có bận lòng về chuyện đó; ta chẳng vừa bảo lão là hôm nay ta được mời đi dự tiệc sao? Thế nên mọi thứ thức ăn đồ uống trong nhà ta sẽ thuộc về lão hết, miễn là lão làm cho xong việc và mau mau cạo đầu cho ta." Lão đáp: "Cầu đấng Allah đền đáp lòng tốt của ngài! Xin hãy kể rõ trong nhà có những món gì để thết đãi khách của tôi, đặng tôi còn liệu tính." Tôi bảo: "Năm đĩa thịt, mười con gà béo ức hồng và một con cừu quay." Lão bảo: "Bưng hết ra đây cho tôi xem." Tôi bèn sai người nhà đi mua, đi mượn hoặc đi trộm về bằng mọi giá, rồi bày hết ra trước mặt lão. Trông thấy đống thức ăn, lão kêu lên: "Còn thiếu rượu," tôi đáp: "Trong nhà ta có một hai bình nước nho ngon ủ lâu năm," lão bảo: "Mang ra đây!" Tôi sai người lấy rượu ra, lão bèn thốt lên: "Cầu Allah ban phước cho tính tình hào sảng của ngài! Nhưng vẫn còn thiếu hương liệu và dầu thơm." Thế là tôi lệnh cho gia nhân đem ra trước mặt lão một chiếc tráp đựng trầm Nadd, thứ hương liệu pha chế hảo hạng nhất, cùng trầm hương thượng đẳng, long diên hương và xạ hương nguyên chất, tính ra đáng giá năm mươi đồng dinar. Lúc này thời gian đã cấp bách lắm rồi, lòng tôi như lửa đốt; tôi bảo lão: "Cầm lấy tất cả đi rồi cạo xong cái đầu cho ta, nhân mạng sống của Mohammed (nguyện Allah ban phước và gìn giữ Người!)." Lão bảo: "Thề có Allah, tôi sẽ chẳng nhận cho tới khi thấy tận mắt mọi thứ bên trong tráp." Tôi đành bảo đứa người hầu mở tráp ra; gã thợ cạo đặt thước trắc tinh xuống, bỏ mặc phần lớn đầu tóc tôi chưa cạo xong; lão ngồi bệt xuống đất, lật qua lật lại các thứ dầu thơm, nhang trầm, gỗ trầm cùng các tinh chất hương thơm khiến tôi muốn phát điên phát cuồng. Đoạn lão cầm dao cạo bước lại gần, cạo thêm vài sợi tóc rồi ngâm nga mấy câu này:—

"Con người ắt giống cha thôi, * Cây kia tươi tốt nhờ chồi rễ xưa."

Đoạn lão nói: "Thề có Allah, hỡi con trai, tôi chẳng biết nên cảm tạ ngài hay thân phụ ngài; bởi bữa tiệc của tôi hôm nay hoàn toàn nhờ vào lòng hào hiệp và ân huệ của ngài; dẫu cho trong đám bạn hữu của tôi chẳng ai xứng với những thức này, song tôi có một hội những người đáng kính, ấy là Zantut chủ nhà tắm và Sali'a tay buôn ngũ cốc; Silat kẻ bán đậu; Akrashah gã bán rau; Humayd kẻ quét rác; Sa'id người dắt lạc đà; Suwayd phu khuân vác; Abu Makarish thợ phụ nhà tắm; Kasim người tuần đêm; và Karim kẻ coi ngựa. Cả đám bọn họ chẳng có lấy một kẻ phiền toái hay một tên say rượu làm càn; chẳng có ai tọc mạch hay bủn xỉn tiền nong, mỗi người đều có một điệu múa riêng để nhảy và vài câu thơ tự sáng tác để nghêu ngao; và điều tuyệt nhất là họ cũng như kẻ bầy tôi, tên nô bộc của ngài đây, chẳng hề biết nói nhiều hay xấc xược là gì. Bác chủ nhà tắm biết gõ trống tom-tom hát một bài mê ly; bác ta đứng lên múa may rồi hát rằng:

'Mẹ ơi con bước ra đường, * Đem nồi đi nấu ngọt ngào bữa cơm.'

Còn tay buôn ngũ cốc thì tài nghệ khéo léo hơn ai hết; hắn vừa múa vừa hát:

'Hỡi người khóc mướn người thương, * Tấm lòng tha thiết chẳng vơi chút nào'

khiến ai nấy đều cười đến thắt cả ruột gan. Còn bác quét rác thì hát hay đến nỗi chim muông cũng phải dừng cánh lắng nghe, bác ta vừa múa vừa hát rằng:

'Tin lành vợ biết hôm nay, * Đâu giam trong hộp khoá cài kínưng!'

Bác ta có cái duyên riêng, vì đó là một gã ranh mãnh và hóm hỉnh; mỗi khi nhắc tới tài năng của bác ấy, tôi thường ngâm ngợi thế này:—

Ta yêu người quét rác này, * Tựa cành liễu biếc đong đưa giữa trời:

Một đêm hội ngộ chung đôi, * Lòng ta yếu đuối, tình sôi sục lòng:

'Tình thiêu đốt cháy tâm can!' * Cười rằng: 'Nào lạ lửa nồng bốc cao,

Kẻ gom phân rác thuở nào, * Giờ chui lò sưởi đốt vào lửa thiêng.'

Và quả thật mỗi người đều tuyệt hảo trong việc khuấy động tâm trí bằng niềm hân hoan vui thú;" rồi lão tiếp luôn: "Nhưng trăm nghe không bằng một thấy; nếu ngài chịu cùng tham gia với chúng tôi mà gác lại chuyện đến chỗ bạn bè, điều đó sẽ tốt hơn cho cả đôi bên. Dấu vết ốm đau vẫn còn hằn trên mặt ngài, nhỡ đâu ngài lại đến giữa một đám người ba hoa lắm chuyện, những kẻ rỗi hơi bàn về việc chẳng liên can tới họ; hoặc trong đám ấy có đứa trơ trẽn nào làm ngài váng cả đầu, trong khi thân thể ngài đã gầy mòn một nửa vì bệnh tật." Tôi đáp, lòng sôi sùng sục cơn giận nhưng vẫn phải gượng cười: "Để hôm khác đi; hãy làm cho xong việc rồi nhân danh sự bảo hộ của đấng Allah Toàn năng mà đi gặp bạn bè của lão, họ đang mong lão đến đấy." Lão đáp: "Hỡi chủ nhân, tôi chỉ muốn giới thiệu ngài với những người bạn muôn phần vui vẻ ấy, con dòng cháu giống của những bậc đáng kính, trong số họ chẳng có ai xấc xược, cay độc hay nhiều lời; bởi từ khi khôn lớn đến nay, tôi chưa từng chịu đựng nổi việc giao du với kẻ thích hỏi han những chuyện chẳng liên quan tới mình, tôi cũng chẳng bao giờ qua lại với ai ngoài những người kiệm lời giống như tôi. Thật lòng, nếu ngài được làm bạn với họ hay chỉ cần gặp họ một lần, ngài sẽ dứt bỏ hết thảy đám bạn bè thân thiết của ngài." Tôi bảo: "Cầu Allah cho lão thoả chí chung vui cùng họ, thế nào cũng có ngày ta sẽ đến gặp họ." Nhưng lão lại nói: "Ước gì là ngay hôm nay, bởi tôi đã đinh ninh ngài sẽ là một người trong hội chúng tôi; song nếu hôm nay ngài nhất quyết phải đến chỗ bạn bè, tôi sẽ mang những thức ngon lành mà ngài đã ưu ái ban tặng này về cho khách khứa, để họ tự ăn uống khỏi phải chờ tôi; đoạn tôi sẽ vội vã quay lại với ngài để cùng ngài đến bữa tiệc nhỏ ấy; giữa tôi và đám bạn thân chẳng câu nệ lễ nghi đến mức không thể dứt ra được. Đừng sợ, tôi sẽ quay lại ngay và theo ngài tới bất cứ nơi đâu ngài đến. Thật chẳng có Uy quyền và Sức mạnh nào ngoài đấng Allah Quang vinh, Vĩ đại!" Tôi gầm lên: "Lão hãy về với đám bạn của lão mà vui thú đi; và hãy để ta đến với bạn bè ta ngày hôm nay, họ đang đợi ta kia kìa." Nhưng gã thợ cạo kêu lên: "Tôi quyết không để ngài đi một mình đâu;" tôi bèn đáp: "Sự thật là nơi ta đến chẳng ai được phép bước vào ngoại trừ ta." Lão cãi lại: "Tôi ngờ rằng hôm nay ngài có hẹn hò lén lút với ả đàn bà nào đó, bằng không ngài đã dẫn tôi theo cùng; trong khi tôi lại là người thích hợp nhất để ngài mang theo, một kẻ có thể phò tá ngài đạt được ước nguyện. Nhưng tôi sợ ngài đang bám đuổi đàn bà lạ rồi sẽ mất mạng như chơi; bởi nơi thành Baghdad này của chúng ta, người ta chẳng thể làm trò đó được đâu, nhất là vào một ngày như thứ Sáu: quan Tổng trấn là kẻ nóng tính và là tay trừng trị vô cùng tàn nhẫn." Tôi hét lên: "Đồ không biết xấu hổ, cái lão già gian tà độc ác kia! Cút đi! Lão đang lảm nhảm những lời quái quỷ gì thế?" Lão cãi: "Hỡi kẻ cạn nghĩ, ngài nói với tôi những lời không thật và giấu giếm tâm can với tôi, nhưng tôi đã nắm chắc mười mươi toàn bộ câu chuyện và hôm nay tôi chỉ muốn dốc hết sức mình để giúp đỡ ngài." Tôi sợ người nhà hoặc láng giềng nghe thấy những lời gã thợ cạo nói, nên đành câm nín suốt một hồi lâu trong lúc lão cạo nốt đầu tôi; lúc lão làm xong thì giờ cầu nguyện đã điểm và bài thuyết pháp Khutbah sắp sửa bắt đầu. Khi lão xong việc, tôi bảo: "Hãy mang thức ăn nước uống về cho bạn bè lão đi, ta sẽ đợi lão quay lại. Rồi chúng ta sẽ cùng đi." Làm vậy tôi chỉ cốt xoa dịu tình hình và đánh lừa cái thằng cha đáng nguyền rủa ấy, may ra tống khứ được lão; nhưng lão bảo: "Ngài đang phỉnh lừa tôi, ngài toan đi một mình tới chỗ hẹn rồi tự dấn thân vào chốn hiểm nguy, nơi ngài chẳng thể nào thoát thân được. Giờ đây nhân danh Allah! và lại nhân danh Allah! ngài chớ có đi đâu trước khi tôi trở lại, để tôi đi cùng ngài và trông chừng kết cục câu chuyện của ngài." Tôi đành nhượng bộ: "Được rồi, đi mau rồi về." Thế là lão vác toàn bộ thức ăn nước uống cùng mọi thứ tôi cho ra khỏi nhà tôi; nhưng cái thằng khốn kiếp ấy lại giao hết đồ đạc cho một người phu khuân vác mang về nhà lão, còn bản thân lão thì lén lút nấp vào một con hẻm gần đó. Về phần tôi, tôi lập tức bật dậy, bởi các thầy Muezzin đã cất tiếng xướng lời chào Salam ngày thứ Sáu để kính dâng Sứ đồ; tôi vội vã mặc xiêm y rồi một mình lẻn ra ngoài, rảo bước thật nhanh tới con phố nơi có ngôi nhà của nàng thiếu nữ. Tôi thấy mụ già đang đứng canh trước cửa đợi mình, bèn cùng mụ bước lên căn phòng của nàng ở tầng trên. Tôi vừa mới bước vào phòng thì than ôi, chủ nhà đã đi cầu kinh trở về, ngài bước vào gian đại sảnh rồi đóng sầm cửa lại. Tôi nhìn qua cửa sổ trông xuống thì thấy gã thợ cạo này (nguyện đấng Allah nguyền rủa hắn!) đang ngồi chồm hỗm ngay đối diện cửa ra vào, tôi thầm nhủ: "Làm sao con quỷ này lại đánh hơi ra ta được chứ?" Ngay chính thời khắc ấy, như thể đấng Allah đã an bài để vạch trần bức màn bí mật của tôi, một ả tỳ nữ của chủ nhà phạm phải lỗi lầm gì đó khiến ông ta ra tay đánh đập. Ả thét lên inh ỏi, một tên nô bộc chạy vào can ngăn, thế là quan Kazi tiện tay đánh luôn cả tên nô bộc, khiến hắn cũng gào khóc ầm ĩ. Gã thợ cạo chết tiệt tưởng đâu chính tôi đang bị đòn roi tra tấn; thế là lão cũng nhảy cẫng lên la hét, xé toạc xiêm y, hốt tro bụi rắc lên đầu rồi không ngừng gào rú thất thanh: "Cứu người với! Cứu người với!" Dân chúng túa ra vây quanh lão, còn lão thì cứ tru tréo: "Chủ nhân của tôi đang bị sát hại trong nhà quan Kazi!" Đoạn lão vừa gào thét vừa chạy thục mạng về nhà tôi, đám đông rầm rộ đuổi theo sau; lão báo tin cho gia nhân, tỳ nữ cùng đám nô tỳ của tôi; và trước khi tôi kịp hiểu chuyện gì đang xảy ra, đám người nhà tôi đã kéo đến, xé áo bứt tóc, gào khóc thảm thiết: "Chủ nhân ơi là chủ nhân!"; mà gã thợ cạo này dẫn đầu đám loạn quân, quần áo tả tơi trong bộ dạng thảm hại khôn cùng; lão cũng gào lên như một kẻ điên dại: "Hỡi ôi người chủ bị sát hại của chúng tôi!" Toàn bộ đám người xông vào tấn công ngôi nhà tôi đang ẩn náu. Quan Kazi nghe thấy tiếng la hét và cảnh hỗn loạn trước cổng, liền bảo người hầu: "Xem có chuyện gì thế"; người hầu chạy ra rồi quay vào bẩm: "Bạch chủ nhân, ngoài cổng có hơn vạn người gồm cả đàn ông lẫn đàn bà, tất cả đều gào khóc: 'Hỡi ôi người chủ bị sát hại của chúng tôi!'; và họ cứ chỉ trỏ vào nhà ta." Nghe vậy, quan Kazi thấy sự việc quá đỗi nghiêm trọng bèn nổi trận lôi đình; ngài đứng dậy mở toang cửa thì thấy một biển người đông nghẹt; ngài kinh ngạc hỏi: "Này bà con! Có chuyện gì thế?" Đám gia nhân của tôi quát lại: "Đồ khốn nạn! Đồ chó má! Đồ lợn lợn! Chính mày đã giết chủ nhân của chúng tao!" Ngài bảo: "Hỡi những người lương thiện, chủ nhân các người đã làm gì ta mà ta phải giết hắn? Nhà ta đây và luôn rộng cửa cho tất cả các người vào xem." Bấy giờ gã thợ cạo lên tiếng: "Chính ông đã đánh ngài ấy, tôi nghe thấy ngài ấy kêu cứu rành rành;" quan Kazi hỏi: "Nhưng hắn làm cái gì để ta phải đánh hắn, và cái gì đưa hắn vào nhà ta; hắn từ đâu tới và đi đằng nào?"—Chàng Scheherazade nhận thấy ánh rạng đông bèn ngừng lời kể thường lệ.

Đến Đêm thứ Ba mươi mốt,

Nàng thưa, Hỡi vị vua may mắn, thiếp nghe kể rằng quan Kazi bảo đám gia nhân: "Chủ nhân các người đã làm gì ta mà ta phải giết hắn? Đây là nhà của ta, cửa vẫn mở rộng cho tất cả các người." Gã thợ cạo bèn bảo: "Chính mắt ta thấy ông đánh ngài ấy và tai ta nghe thấy ngài ấy kêu khóc;" quan Kazi hỏi lại: "Nhưng hắn đã làm gì để ta phải đánh, và cớ sao hắn lại vào được nhà ta; hắn từ đâu đến và biến đi đằng nào rồi?" Gã thợ cạo bèn quát: "Chớ có giở trò già mồm độc ác quỷ quyệt! Ta đã biết hết ngọn ngành câu chuyện rồi; đầu đuôi câu chuyện là con gái ông mê mệt ngài ấy và ngài ấy cũng yêu nàng say đắm; khi ông biết ngài ấy lẻn vào nhà, ông liền sai gia nhân đánh đập ngài; thề có Allah, chẳng ai phân xử công minh giữa chúng ta và ông ngoại trừ đấng Caliph; bằng không hãy mau giao chủ nhân của chúng ta ra đây để người nhà đón về, trước khi họ xông vào cướp người ra khỏi nhà ông và làm nhục nhã mặt mày ông." Bấy giờ quan Kazi (lưỡi như bị khoá chặt và câm họng vì bẽ bàng trước mặt bàn dân thiên hạ) bèn bảo: "Nếu ngươi nói thật, hãy vào đây mà lôi hắn ra." Thế là gã thợ cạo xăm xăm xông thẳng vào nhà. Thấy cơ sự như vậy, tôi đưa mắt tìm đường tháo chạy thoát thân, song chẳng thấy chỗ nào nấp được ngoại trừ một chiếc rương lớn trong căn phòng trên gác nơi tôi đang ở. Tôi liền chui tọt vào trong, kéo nắp đậy lại rồi nín thở nằm im. Gã thợ cạo vừa đặt chân vào phòng đã đảo mắt tìm kiếm tôi, rồi lão dáo dác nhìn sang phải sang trái và đi thẳng tới chỗ tôi ẩn nấp; lão bước tới bên chiếc rương, nhấc bổng nó lên đầu rồi co giò chạy biến ra ngoài thật nhanh. Đến nước này thì tôi hồn xiêu phách lạc, biết tỏng lão chẳng chịu để tôi yên; tôi bèn lấy hết can đảm đẩy nắp rương rồi gieo mình xuống đất. Cú ngã làm gãy lìa một chân của tôi, và cánh cửa đang mở toang để lộ một đám đông chen chúc đang ngó nghiêng vào trong. Vốn dĩ trong tay áo tôi có thủ sẵn rất nhiều vàng và một ít bạc để phòng thân cho những ngày xúi quẩy và những tình cảnh ngặt nghèo như thế này; tôi liền vung tay rải tiền tung toé vào đám đông để đánh lạc hướng họ; trong lúc thiên hạ mải mê xô đẩy tranh nhau nhặt tiền, tôi nhảy lò cò bằng một chân hết sức bình sinh, lủi nhanh qua các ngõ ngách của thành Baghdad, rẽ đông quẹo tây khôn lường. Nhưng dẫu tôi trốn đằng trời nào, cái lão thợ cạo chết tiệt ấy vẫn bám riết theo sau, mồm ngoác ra gào tướng lên: "Người ta toan cướp mất chủ nhân của tô-ô-ôi! Người ta toan giết chết ân nhân của tôi, của gia đình tôi và bè bạn tôi! Tạ ơn đấng Allah đã giúp tôi chiến thắng lũ người ấy và giải cứu chủ nhân khỏi nanh vuốt của chúng!" Đoạn lão quay sang bảo tôi: "Bây giờ ngài còn muốn đi đâu nữa? Cứ khăng khăng làm theo mấy trò ma mãnh dại dột, để rồi tự chuốc lấy nông nỗi khốn cùng này; nếu không nhờ đấng Allah ban tôi cho ngài thì ngài đâu thoát khỏi cơn hoạn nạn ngập đầu này, họ sẽ dìm ngài vào một tai hoạ chẳng bao giờ ngóc đầu lên nổi. Nhưng tôi chẳng thèm chấp cái thói ngu muội của ngài đâu, ngài vốn nhẹ dạ cả tin, chẳng biết suy xét lại còn mắc tật hấp tấp!" Tôi gắt lên với lão: "Lão gây ra cho ta ngần ấy chuyện chưa đủ hay sao mà còn phải chạy rượt theo ta rồi bêu rếu những lời ấy giữa bàn dân thiên hạ chốn chợ búa?" Cơn thịnh nộ bốc lên ngùn ngụt khiến tôi suýt chút nữa đứt hơi mà chết. Tôi liền chạy bổ vào một tiệm dệt vải ngay giữa chợ đặng cầu xin chủ quán che chở; người này đã đuổi gã thợ cạo đi; tôi ngồi thụp ở gian phòng phía sau mà tự nhủ: "Nếu quay về nhà, ta sẽ chẳng bao giờ rũ bỏ được cái của nợ thợ cạo này, lão sẽ bám riết lấy ta ngày đêm; ta chẳng thể nào chịu nổi việc nhìn thấy mặt lão dù chỉ trong một hơi thở." Thế là tôi lập tức cho mời người làm chứng đến lập chúc thư, chia phần lớn gia tài cho gia nhân, cử một người giám hộ trông nom họ và giao phó toàn bộ cơ nghiệp lớn nhỏ, dặn dò người đó bán hết nhà cửa điền sản của tôi. Đoạn tôi cất bước phiêu bạt giang hồ để thoát khỏi cái gã dắt mối đốn mạt này; và tôi đã tới định cư nơi thành phố của quý vị, sống ở đây được một dạo. Khi quý vị mời tôi tới dự tiệc và tôi bước chân vào đây, điều đầu tiên đập vào mắt tôi lại là cái tên ma cô đốn mạt này đang chễm chệ ngồi ở ghế danh dự. Thử hỏi làm sao lòng tôi có thể vui vẻ và việc nán lại đây có thể êm thấm khi ngồi chung mâm với cái kẻ đã gieo rắc mọi tai ương lên đầu tôi, kẻ đã làm gãy chân tôi và biến tôi thành kẻ tha hương cầu thực biệt xứ quê nhà. Nói đoạn, chàng trai trẻ dứt khoát không chịu ngồi xuống mà đùng đùng bỏ đi. Nghe xong câu chuyện của chàng (người thợ may kể tiếp), chúng thần kinh ngạc tột cùng lẫn buồn cười khôn xiết, bèn quay sang hỏi gã thợ cạo: "Thề có Allah, những lời chàng trai trẻ nói về ngươi có đúng thật chăng?" Lão đáp: "Thề có Allah, tôi đối xử với ngài ấy như thế hoàn toàn là vì lòng lịch thiệp, sự sáng suốt và đức hào hiệp của tôi đấy chứ. Nếu không nhờ có tôi thì ngài ấy đã bỏ mạng rồi, và chẳng có ai ngoài tôi là cứu tinh giúp ngài thoát nạn. Phúc đức cho ngài ấy là chỉ bị thương ở chân chứ chưa mất mạng! Nếu tôi là kẻ nhiều lời, phường tọc mạch hay lăng xăng lo chuyện bao đồng, hẳn tôi đã chẳng đối đãi tử tế với ngài ấy đến thế; nhưng bây giờ tôi sẽ kể cho quý vị nghe một chuyện từng xảy đến với tôi, để quý vị tin chắc rằng tôi là một người cực kỳ kiệm lời, chẳng hề có tính xấc xược xoi mói, và hoàn toàn khác xa với sáu người anh em kia của tôi; chuyện ấy như sau."