Hãy biết rằng, hỡi ỡi Ifrit, từ những ngày xửa ngày xưa và từ những thời đại đã lùi vào dĩ vãng, có một vị Vua tên là Yunan trị vì thành phố Fars thuộc xứ Roum. Ông là một bậc quân vương hùng mạnh và giàu có, sở hữu những đạo quân, đội cận vệ cùng đồng minh từ muôn dân trăm họ; nhưng thân thể ông lại mắc phải căn bệnh phong hủi mà các lương y và bác sĩ tài ba nhất cũng đành chịu bó tay. Ông từng uống biết bao thang thuốc, nuốt biết bao loại bột và dùng vô số thứ thuốc mỡ, thế nhưng chẳng có gì mang lại hiệu quả, và không một ai trong hội đồng ngự y có thể cứu chữa cho ông. Cuối cùng, có một vị đại danh y tuổi đã cao tới thành phố của nhà vua, ngài được gọi là hiền triết Duban. Con người này là một học giả uyên bác, đọc thông viết thạo sách vở bằng các thứ tiếng Hy Lạp, Ba Tư, La Mã, Ả Rập và Xy-ri; ngài tinh thông thiên văn học và y thuật, tường tận cả lý thuyết lẫn thực hành; ngài am hiểu tường tận mọi phương thức chữa lành và tổn hại cho cơ thể; thông suốt dược tính của từng loài cây cỏ, thảo mộc, biết rõ công dụng lẫn độc tính của chúng; ngài cũng thấu hiểu triết học và đã nắm trọn toàn bộ kho tàng y học cùng các nhánh khác của cây tri thức.

Vị danh y ấy chỉ ở lại thành phố có vài ngày thì hay tin về cơn bạo bệnh của nhà vua cùng những nỗi đớn đau thể xác do căn bệnh phong hủi mà Thượng đế giáng xuống người ngài; và hay tin tất cả các thầy thuốc cùng bậc hiền triết đều đã thất bại trong việc cứu chữa. Nghe vậy, ông liền thức trắng đêm để trầm ngâm suy nghĩ, và khi rạng đông hé lộ, buổi sáng bừng lên cùng ánh sáng vừa sinh thành, khi mặt trời chào đón Thiện nhân mà vẻ đẹp của ngài làm tô điểm cho trân thế, ông khoác lên mình bộ trang phục đẹp nhất, diện kiến vua Yunan và cúi mình sát đất trước mặt ngài. Tiếp đó, ông dùng những lời lẽ hay đẹp nhất để cầu chúc cho vinh quang và thịnh vượng của nhà vua được trường tồn, rồi tự giới thiệu: "Hỡi bệ hạ, tôi đã hay tin về những gì ngài phải gánh chịu nơi thân thể, và việc đoàn ngũ lương y đều vô phương cứu chữa; nay chính tôi đây có thể chữa khỏi cho ngài, hỡi nhà vua; thế nhưng tôi sẽ không bắt ngài phải uống thứ nước sắc nào hay xoa loại thuốc mỡ nào lên người." Khi vua Yunan nghe những lời ấy, ngài hết sức ngạc nhiên liền hỏi: "Làm thế nào mà ngươi làm được điều này? Xin thề với Thượng đế, nếu ngươi chữa lành cho trẫm, trẫm sẽ ban cho ngươi sự giàu có kéo dài đến đời con cháu, trẫm sẽ ban tặng những món quà xa hoa; bất cứ thứ gì ngươi muốn đều sẽ thuộc về ngươi, và ngươi sẽ là người bạn tâm giao cùng tri kỷ của trẫm."

Nhà vua liền ban cho ông chiếc áo choàng danh dự, tiếp đón niềm nở và hỏi rằng: "Ngươi thực sự có thể chữa khỏi căn bệnh này cho trẫm mà không cần dùng thuốc uống hay thuốc mỡ ư?" Ông đáp: "Vâng! Tôi sẽ chữa lành cho bệ hạ mà không bắt ngài phải chịu đựng những đớn đau hay hình phạt của dược liệu." Nhà vua vô cùng kinh ngạc và cất lời: "Hỡi lương y, việc mà ngươi nói sẽ diễn ra vào lúc nào, và mất bao nhiêu ngày? Hãy mau lên, hỡi con ta!" Ông đáp: "Tôi xin tuân lệnh; việc chữa trị sẽ bắt đầu vào ngày mai." Nói xong, ông cáo lui khỏi ngự điện và thuê cho mình một ngôi nhà trong thành để cất giữ sách vở, cuộn giấy, dược liệu cùng các rễ cây thơm. Sau đó, ông bắt đầu chọn lựa những vị thuốc và thảo dược thích hợp nhất, rồi chế tạo một chiếc gậy đánh bóng có bầu rỗng bên trong và tay cầm bên ngoài, kèm theo một quả bóng; cả hai dụng cụ đều được chuẩn bị với nghệ thuật tinh xảo tột đỉnh.

Đến ngày hôm sau, khi cả hai thứ đã sẵn sàng và không còn thiếu sót gì, ông vào yết kiến nhà vua; và sau khi cúi đầu sát đất trước mặt ngài, ông thỉnh cầu nhà vua ngự giá ra bãi duyệt binh để chơi môn đánh bóng gậy. Đi cùng nhà vua là tùy tùng, các tổng đốc, thị vệ, tể tướng cùng các bậc vương tôn công tử. Trước khi nhà vua kịp ngồi xuống, hiền triết Duban tiến đến, trao cho ngài cây gậy và nói: "Xin ngài hãy cầm lấy chiếc gậy này và nắm chặt như thế này; được rồi! Bây giờ hãy tiến ra khoảng đất trống, rướn người về phía trước hết cỡ trên lưng ngựa và đánh quả bóng bằng toàn bộ sức lực cho đến khi lòng bàn tay ấm lên và cơ thể toát mồ hôi. Khi ấy, dược tính sẽ thấm qua lòng bàn tay ngài và lan tỏa khắp toàn thân. Khi ngài đã chơi xong và cảm nhận được hiệu quả của thuốc, hãy trở về cung điện, tắm tẩy rửa theo nghi thức tại nhà tắm Hammam, rồi nằm xuống nghỉ ngơi; như vậy ngài sẽ được lành bệnh. Giờ thì xin chúc bệ hạ vạn an!"

Ngay lập tức, vua Yunan đón lấy chiếc gậy từ tay vị hiền triết và nắm thật chắc; rồi phi ngựa đuổi theo quả bóng phía trước cho đến khi bắt kịp nó, ngài dùng hết sức đánh mạnh một đòn, lòng bàn tay siết chặt lấy cán gậy; và ngài cứ liên tục đánh bóng cho đến khi tay ẩm ướt vì mồ hôi, làn da thấm đượm dược tính từ thứ gỗ của cây gậy. Khi ấy, hiền triết Duban biết rằng các vị thuốc đã ngấm vào cơ thể nhà vua, liền giục ngài trở về cung điện và vào ngay nhà tắm Hammam mà không một phút chậm trễ. Vua Yunan liền quay về ngay lập tức và ra lệnh dọn dẹp nhà tắm cho ngài. Họ tuân lệnh, những người trải thảm làm việc hết sức khẩn trương, các nô lệ tất bật chuẩn bị sẵn bộ y phục thay thế cho nhà vua. Ngài bước vào nhà tắm, thực hiện nghi thức tẩy uế toàn thân thật kỹ lưỡng và lâu; sau đó mặc lại y phục ngay trong nhà tắm rồi cưỡi ngựa về cung, nằm xuống nghỉ ngơi. Mọi chuyện của vua Yunan là như vậy, còn về phần hiền triết Duban, ông trở về nhà và ngủ nghỉ như thường lệ. Khi ban mai ló dạng, ông đến cung điện và xin yết kiến.

Nhà vua ra lệnh cho phép ông vào; rồi sau khi cúi đầu sát đất trước mặt ngài, hướng về nhà vua, ông ngâm những vần thơ với giọng điệu trang nghiêm:—

Hạnh phúc thay Hùng biện khi xưng tụng ngài làm cha * Nhưng nàng tiếc nuối khi kẻ khác mạo nhận danh xưng ấy.

Hỡi Bậc vương giả với dung mạo tuyệt mỹ, kẻ có những tia hào quang tỏa sáng * Xua tan đi sương mù của hoài nghi vốn che mờ những chiến công vang dội,

Nguyện gương mặt ngài mãi rạng ngời như Bình minh và buổi sớm mai * Và dung nhan Thời gian chẳng bao giờ vằn vọc nét giận hờn!

Ân huệ của ngài đã ban ơn cho chúng ta những món quà mang hiệu quả diệu kỳ * Tựa những đám mây mưa tưới mát những ngọn đồi được bao bọc bởi chốn đồng hoang:

Ngài đã rộng tay ban phát của cải để vươn lên tầm cao * Cho đến khi chinh phục được những đỉnh cao mà sự vĩ đại của ngài hướng tới.

Khi vị Hiền triết dứt lời ngâm thơ, nhà vua nhanh chóng đứng bật dậy và ôm chầm lấy cổ ông; rồi cho mời ông ngồi bên cạnh và ban cho những xiêm y lụa là lộng lẫy; số là khi nhà vua bước ra từ nhà tắm Hammam, ngài đã ngắm nhìn thân thể mình và không còn thấy chút dấu vết nào của bệnh phong hủi: làn da hoàn toàn sạch sẽ như bạc nguyên chất. Ngài vô cùng sung sướng, lồng ngực nở nang vì hoan hỉ và cảm thấy hạnh phúc vô bờ. Chẳng mấy chốc, khi trời đã rạng sáng hoàn toàn, ngài bước vào đại sảnh thiết triều và ngự trên ngai vàng quyền lực, nơi các thị vệ và đại thần cùng hiền triết Duban tề tựu đông đủ. Nhìn thấy vị lương y, nhà vua đứng dậy đón tiếp trọng thể và mời ông ngồi bên cạnh; rồi những mâm thức ăn bày biện sơn hào hải vị được dọn lên, vị danh y cùng dùng bữa với nhà vua và đồng hành cùng ngài suốt cả ngày hôm ấy.

Hơn nữa, khi màn buông xuống, ngài ban cho vị lương y Duban hai ngàn đồng tiền vàng, bên cạnh bộ y phục danh dự thường lệ cùng vô số món quà khác, rồi sai người tiễn ông về nhà bằng chính chiến mã của ngài. Sau khi vị Hiền triết đã lui bước, vua Yunan lại bày tỏ sự kinh ngạc khôn xiết trước y thuật của vị lương y, ngài nói: "Con người này đã chữa lành thân thể ta từ bên ngoài mà chẳng hề xoa lên người ta bất kỳ loại thuốc mỡ nào: xin thề với Thượng đế, đây quả thực là y thuật cao siêu tột đỉnh! Ta buộc phải ban thưởng và tôn vinh một con người như thế, đồng thời đưa ông ấy trở thành người bạn tâm giao và tri kỷ của ta trong suốt quãng đời còn lại." Thế là vua Yunan trải qua một đêm tràn ngập niềm vui và hân hoan vì thân thể đã được chữa lành và rũ bỏ được căn bệnh hiểm nghèo.

Sáng hôm sau, nhà vua bước ra từ nội cung, ngự trên ngai vàng, các đại thần đứng hầu xung quanh, còn các vị tổng đốc và tể tướng ngồi bên phải và bên trái theo lệ thường. Ngài cho gọi hiền triết Duban, người đã bước vào và cúi đầu sát đất trước mặt ngài. Nhà vua đứng dậy chào đón, mời ông ngồi bên cạnh, cùng dùng bữa và chúc thọ ông. Hơn nữa, ngài ban y phục và quà cáp cho ông, trò chuyện không ngớt cho đến khi chiều tà. Nhà vua bổng lộc ban cho ông năm bộ y phục danh dự cùng một ngàn đồng dinar. Vị lương y trở về nhà lòng tràn ngập lòng biết ơn đối với nhà vua.

Khi buổi sáng tiếp theo ló dạng, nhà vua ngự đến đại sảnh thiết triều, các bậc đại thần và quý tộc vây quanh ngài, cùng các thị vệ và tể tướng, tựa như tròng trắng bao bọc lấy tròng đen của con mắt. Bấy giờ trong số các tể tướng của nhà vua, có một kẻ có dung mạo khó coi, mang điềm rủi; bủn xỉn, ti tiện, đầy lòng đố kỵ và dạ thú. Khi viên đại thần này nhìn thấy nhà vua đặt vị lương y ngồi gần mình và ban cho ông biết bao nhiêu quà cáp, hắn sinh lòng ghen tét và âm mưu hãm hại ông, đúng như câu ngạn ngữ: "Sự đố kỵ ẩn náu trong mọi cơ thể;" và câu nói: "Sự áp bức ẩn giấu trong mọi trái tim: quyền lực phơi bày nó còn sự yếu đuối che giấu nó."

Rồi viên đại thần tiến đến trước nhà vua, cúi đầu sát đất và tâu: "Hỡi vị Vua của thời đại và muôn thuở, người mà nhờ ơn huệ của ngài mà thần đã trưởng thành nên người, thần có một lời khuyên trọng đại muốn dâng lên ngài, và nếu thần giữ kín nó thì thần chẳng khác nào đứa con hoang chứ không phải kẻ sinh ra chính trực; vì vậy nếu ngài ra lệnh cho thần thổ lộ, thần sẽ xin bẩm báo ngay lập tức." Nhà vua cất lời (và ngài cảm thấy phiền muộn trước những lời của viên tể tướng): "Lời khuyên nhủ ấy của khanh là gì?" Hắn đáp: "Hỡi bậc quân vương hiển hách, các bậc hiền nhân xưa từng nói rằng:—Kẻ nào không màng đến kết cục, kẻ ấy không được Vận Mệnh dung tha; và quả thực, gần đây thần thấy nhà vua đang đi trên con đường hoàn toàn sai trái; ngài lại ban phát bổng lộc hậu hĩnh cho kẻ thù của mình, cho kẻ mà mục đích là sự suy vong và sụp đổ vương triều của ngài: ngài đã bày tỏ sự sủng ái đối với con người này, tôn vinh ông ta vượt mức và biến ông ta thành kẻ tri kỷ. Vì vậy, thần lấy làm lo lắng cho tính mạng của nhà vua."

Nhà vua, người đang vô cùng phiền muộn và đổi sắc mặt, liền hỏi: "Khanh đang nghi ngờ ai và đang ám chỉ kẻ nào?" Viên tể tướng đáp: "Hỡi bệ hạ, nếu ngài đang ngủ, hãy tỉnh giấc đi! Thần đang ám chỉ vị lương y Duban." Nhà vua đáp lại: "Thật đáng thẹn cho khanh! Đây là một người bạn chân chính được ta sủng ái hơn tất cả mọi người, bởi vì ông ấy đã chữa lành cho ta bằng thứ mà ta cầm trên tay, và ông ấy đã chữa khỏi căn bệnh phong hủi vốn đã đánh gạt mọi lương y; quả thực ông ấy là người mà người ta không thể tìm thấy ai sánh bằng trong thời đại này—không, chẳng đâu trên toàn thế giới từ cùng đông đến tận tây! Và chính đối với một con người như thế mà khanh lại thốt ra những lời cay độc dường này. Nay từ ngày hôm nay trở đi, ta ấn định cho ông ấy một khoản bổng lộc và trợ cấp cố định, mỗi tháng một ngàn đồng tiền vàng; và dẫu ta có chia sẻ vương quốc của mình với ông ấy thì đó cũng chỉ là một chuyện nhỏ nhặt. Buộc lòng ta phải nghi ngờ rằng khanh nói năng kiểu này chỉ vì sự đố kỵ và ganh ghét thuần túy, giống như câu chuyện người ta kể về Vua Sindibad."—Và Shahrazad nhận ra ánh bình minh đang ló dạng, liền ngừng câu chuyện được phép kể. Bấy giờ Dunyazad liền cất lời: "Hỡi chị yêu dấu, câu chuyện của chị mới hay làm sao, mới tao nhã, ngọt ngào và thú vị làm sao!" Nàng đáp: "Và điều này thấm tháp vào đâu so với những gì ta có thể kể cho muội nghe vào đêm tới nếu đức vua đoái thương dung tha tính mạng cho ta?" Khi ấy nhà vua tự nhủ: "Xin thề với Thượng đế, ta sẽ không giết nàng cho đến khi ta nghe nốt phần còn lại của câu chuyện, vì quả thực nó thật kỳ diệu." Thế là họ trải qua đêm hôm ấy trong vòng tay ôm ấp lẫn nhau cho đến tận lúc rạng đông.

Rồi nhà vua bước ra Điện Trị Quốc, viên tể tướng cùng binh lính bước vào, phòng thiết triều đông nghịt người, và nhà vua ra lệnh, phán quyết, bổ nhiệm, phế truất, truyền lệnh và cấm đoán trong suốt phần còn lại của ngày hôm ấy cho đến khi buổi chầu kết thúc, và vua Shahryar trở về cung điện.

Khi Đêm Thứ Năm Đến,

Người em gái của nàng liền nói: "Xin chị hãy kể nốt câu chuyện cho chúng em nghe nếu chị chưa buồn ngủ," và nàng tiếp tục:—Thần đã hay tin, hỡi Đức vua vạn phúc và Bậc quân vương hùng mạnh, rằng vua Yunan đã nói với viên tể tướng của mình rằng: "Hỡi Tể tướng, khanh là kẻ bị quỷ dữ đố kỵ sai khiến vì vị lương y này, và khanh đang âm mưu hãm hại ông ấy để rồi sau đó ta sẽ phải ân hận vô cùng, giống như Vua Sindibad đã hân hận vì giết chết con chim ưng của mình." Viên tể tướng liền tâu: "Xin bệ hạ tha tội, hỡi Vua của thời đại, câu chuyện đó thế nào vậy?" Thế là nhà vua bắt đầu kể câu chuyện về