Dù con tàu Pequod bất hạnh đã lênh đênh trên biển qua chừng ấy thời gian trong chuyến hải trình này, khúc log và cuộn dây đo rất hiếm khi được sử dụng. Do quá tin tưởng vào các phương pháp khác để xác định vị trí của tàu, một số tàu buôn và rất nhiều tàu săn cá voi, nhất là khi đang dò đường, hoàn toàn lờ đi việc thả log; dẫu vậy, cốt để làm lệ nhiều hơn là vì mục đích gì khác, họ vẫn đều đặn ghi lên tấm bảng đen quen thuộc hướng đi của tàu cùng với tốc độ tiến trung bình được phỏng đoán mỗi giờ. Con tàu Pequod cũng rơi vào tình trạng tương tự. Chiếc tời bằng gỗ gắn liền với khúc log góc cạnh đã treo lơ lửng suốt một thời gian dài, chẳng ai động đến, ngay phía dưới lan can mạn sau tàu. Mưa và bọt biển làm nó ẩm ướt; nắng và gió làm nó cong vênh; mọi yếu tố của tự nhiên hùa vào để hủy hoại một vật vốn treo phơi sương phơi gió một cách vô ích. Thế nhưng, bất chấp tất cả những điều đó, tâm trạng ấy lại bỗng trỗi dậy trong Ahab khi cờ duyên đưa đẩy anh liếc nhìn chiếc tời, chỉ vài giờ sau sự kiện cây nam châm, và anh nhớ ra rằng góc phần tư của mình không còn nữa, đồng thời hồi tưởng lại lời thề cuồng nộ về chiếc tời và đoạn dây đo mức. Con tàu đang lướt đi chao đảo; ở phía sau, những ngọn sóng cuồn cuộn gầm thét.

– Đằng mũi kia! Thả log!

Hai thủy thủ bước tới. Một người gốc Tahiti da ngăm vàng và một lão người Manx râu rậm muối tiêu. – Một đứa lấy chiếc tời đi, tao sẽ thả.

Họ tiến về phía mạn cùng của đuôi tàu, ở phía khuất gió, nơi mà sức gió xiên đang khiến boong tàu gần như chúc xuống làn nước trắng xóa đang cuồn cuộn lao đi dọc mạn.

Lão người Manx cầm lấy chiếc tời, giơ cao lên bằng hai đầu trục nhô ra mà cuộn dây quấn quanh đó, cứ thế đứng với khúc log góc cạnh thõng xuống cho đến khi Ahab bước lại gần lão.

Ahab đứng trước lão, nhẹ nhàng tháo chừng ba mươi hoặc bốn mươi vòng dây để tạo thành một khoanh dây cầm tay chuẩn bị ném xuống biển, thì lão người Manx, từ nãy vẫn đăm đăm quan sát cả anh lẫn đoạn dây, bạo gan lên tiếng.

– Thưa ngài, tôi thấy nghi lắm; đoạn dây này trông đã mục nát lắm rồi, nắng mưa lâu ngày làm hỏng nó mất tiêu rồi.

– Nó sẽ chịu được thôi, ông lão ạ. Nắng mưa lâu ngày, chúng có làm hỏng ngươi không? Ngươi có vẻ vẫn chịu đựng được đấy chứ. Hay nói đúng hơn, sự sống đang giữ lấy ngươi; chứ không phải ngươi giữ lấy nó.

– Tôi giữ cuộn dây, thưa ngài. Nhưng tùy ý thuyền trưởng vậy. Với mái đầu bạc này của tôi thì chẳng đáng để đôi co, nhất là với một bề trên chẳng bao giờ chịu nhận mình sai.

– Gì thế? Kìa lại có một vị giáo sư chắp vá xuất thân từ Ngôi trường vững như đá hoa cương của Mẹ Tự nhiên; nhưng ta ngẫm lão ta có phần quá luồn cúi. Ngươi sinh ra ở đâu thế?

– Ở hòn đảo Man nhỏ bé đầy đá sỏi, thưa ngài.

– Tuyệt vời! Ngươi vừa chạm đúng vào bản chất thế giới qua câu trả lời đó đấy.

– Tôi không biết nữa, thưa ngài, chỉ là tôi sinh ra ở đó thôi.

– Ở đảo Man ư? Chà, xét theo chiều ngược lại thì cũng hay đấy. Kìa một con người từ đảo Man; một con người sinh ra trên hòn đảo từng độc lập, để rồi giờ đây bị tước đoạt cả tính người; thứ bị hút vào bởi cái gì chứ? Kéo tời lên! Cái bức tường chết chóc và mù lòa cuối cùng rồi cũng đập nát mọi cái đầu hay thắc mắc. Kéo lên! Nào.

Khúc log được thả xuống. Những vòng dây lỏng nhanh chóng căng thẳng ra thành một đường dài lê thê phía sau đuôi tàu, và rồi, ngay lập tức, chiếc tời bắt đầu quay tít. Bị những con sóng cuồn cuộn lúc nhấc bổng lên, lúc dìm xuống một cách xóc nảy, sức kéo ghì của khúc log khiến lão thủy thủ canh tời chao đảo kỳ lạ.

– Giữ chặt lại!

Rắc! Đoạn dây bị căng quá mức chùng xuống thành một dải dài thòng lọng; khúc log đang ì ạch níu kéo đã đứt mất tiêu.

– Ta đập nát cái góc phần tư, sấm sét làm đảo lộn kim nam biển, và giờ đây biển cả điên cuồng lại làm đứt cả dây log. Nhưng Ahab có thể hàn gắn tất cả. Kéo vào đây, anh chàng người Tahiti; cuộn lại đi, lão người Manx. Và nghe đây, bảo bác thợ rèn làm một khúc log khác, còn ngươi thì nối lại đoạn dây đi. Lo liệu cho đàng hoàng vào.

– Lão ta đi rồi đấy; với lão chẳng có chuyện gì xảy ra cả; nhưng với tôi, cái xiên dường như đang tuột ra khỏi tâm điểm của thế giới này rồi. Kéo vào, kéo vào đi, anh chàng người Tahiti! Những đoạn dây này lao ra nguyên vẹn và cuồng quay: thế mà lúc quay về thì đứt đoạn và lê lết nặng nề. Hả, Pip? đến giúp tao à; sao hả, Pip?

– Pip? Các người gọi ai là Pip thế? Pip nhảy khỏi xuồng cứu sinh rồi. Pip mất tích rồi. Giờ để xem các người có vớt được nó lên đây không nào, hỡi kẻ đánh cá. Dây kéo nặng quá; tao đoán nó đang bám chặt lấy đấy. Giật mạnh nó lên, Tahiti! Giật văng nó ra; chúng ta không kéo lên tàu những kẻ hèn nhát đâu. Ồ! kìa cánh tay nó vừa ló khỏi mặt nước kìa. Một chiếc rìu! Một chiếc rìu! Chặt đứt nó đi – chúng ta không thu nhận kẻ hèn nhát trên con tàu này. Thuyền trưởng Ahab! Thưa ngài, thưa ngài! Pip kìa, nó đang tìm cách leo lên lại tàu kìa.

– Im đi, cái đồ điên khùng này, – lão người Manx quát, tóm chặt lấy cánh tay cậu bé. – Tránh xa khu vực đài chỉ huy ra!

– Tên ngốc lớn hơn thì lúc nào chẳng mắng mỏ tên ngốc nhỏ hơn, – Ahab lẩm bẩm, bước tới. – Bỏ tay ra khỏi sự thiêng liêng ấy! Ngươi bảo Pip đang ở đâu cơ, nhóc?

– Ở phía đuôi tàu kìa ngài, ở phía đuôi tàu! Kìa! Kìa!

– Thế ngươi là ai, nhóc? Ta không nhìn thấy bóng phản chiếu của mình trong đôi tròng mắt vô hồn của ngươi. Ôi Chúa ơi! Rằng con người lại chỉ là một cái sàng để những linh hồn bất tử lọt qua sao! Ngươi là ai, nhóc?

– Cậu bé gác cửa, thưa ngài; người rao tin của tàu; tùng, tùng, tùng! Pip! Pip! Pip! Thưởng một trăm cân đất sét cho ai tìm thấy Pip; cao năm thước – trông có vẻ hèn nhát – nhận diện nhanh nhất qua đặc điểm đó! Tùng, tùng, tùng! Ai đã thấy Pip hèn nhát đâu nào?

– Sẽ chẳng thể có trái tim nào tồn tại nổi trên đường băng giá cả. Ôi, hỡi bầu trời lạnh giá! Hãy nhìn xuống đây đi. Chính các ngươi đã sinh ra đứa trẻ bất hạnh này, rồi lại bỏ rơi nó, hỡi những kẻ sáng tạo phóng đãng. Lại đây, nhóc; từ nay cabin của Ahab sẽ là nhà của Pip, chừng nào Ahab còn sống. Ngươi đã chạm đến tận cùng tâm can ta, nhóc ạ; ngươi gắn kết với ta bằng những sợi dây bện từ chính tâm hồn ta. Nào, chúng ta xuống dưới cabin thôi.

– Cái gì thế này? Đây là da cá mập nhung mà, – cậu bé đăm đăm nhìn bàn tay Ahab và sờ nắn nó. – À, nếu từ nãy Pip tội nghiệp được cảm nhận một thứ dịu dàng thế này, có lẽ nó đã chẳng bao giờ bị lạc mất! Thưa ngài, vật này đối với tôi giống như một sợi dây cứu sinh; thứ mà những tâm hồn yếu đuối có thể bám vào. Ôi, thưa ngài, xin hãy bảo lão Perth đến đây và hàn gắn hai bàn tay này lại với nhau đi; bàn tay đen với bàn tay trắng, vì tôi sẽ không buông thứ này ra đâu.

– Ôi, nhóc con, ta cũng sẽ không buông ngươi, trừ phi làm thế là đẩy ngươi vào những nỗi kinh hoàng còn tồi tệ hơn nơi này. Vậy thì, hãy đến cabin của ta. Kìa! Hỡi những kẻ tôn sùng các vị thần hoàn toàn nhân từ, và con người hoàn toàn gian ác, hãy nhìn mà xem! Hãy nhìn các vị thần toàn trí đang làm ngơ trước con người đau khổ; và con người, dẫu u mê đần độn, dẫu chẳng biết mình đang làm gì, vẫn tràn ngập những ân huệ ngọt ngào của tình yêu và lòng biết ơn. Nào! Ta thấy tự hào khi được nắm bàn tay đen đúa của ngươi dẫn đi, còn hơn là nắm lấy tay một vị Hoàng đế!

– Lại có hai kẻ ngớ ngẩn bước đi rồi, – lão người Manx lẩm bẩm. – Một kẻ ngớ ngẩn vì sức mạnh, kẻ kia ngớ ngẩn vì sự yếu đuối. Nhưng đây là đoạn cuối của sợi dây mục nát – lại còn ướt sũng nữa chứ. Nối lại ư? Tôi nghĩ tốt nhất là nên sắm hẳn một sợi dây mới thì hơn. Tôi sẽ đi bàn với ông Stubb về việc này.