Đã từ lâu, người ta từng kể lại cách thức loài thủy quái khổng lồ bị phát hiện từ đài quan sát trên đỉnh cột buồm; cách nó bị truy đuổi trên những cánh đồng nước mênh mông và bị hạ sát giữa các thung lũng sâu thẳm của đại dương; cách nó được kéo sát mạn tàu rồi bị chặt đầu; và cách mà lớp áo choàng đệm dày cộm của nó thuộc về kẻ hành quyết (theo nguyên tắc từng trao cho kẻ trảm quyết xưa kia quyền sở hữu y phục của kẻ bị trảm); rồi đến lúc nó được đưa lên các vạc dầu, và cũng như Shadrach, Meshach và Abednego, phần mỡ tinh, dầu và xương của nó vượt qua ngọn lửa mà vẫn vẹn nguyên;—nhưng giờ đây, phần việc còn lại để khép lại chương cuối của phần mô tả này là thuật lại—hay cất tiếng ca, nếu có thể—quy trình đầy vẻ lãng mạn khi chiết dầu vào các thùng phơi và hạ chúng xuống khoang tàu, nơi con thủy quái một lần nữa trở về với miền sâu thẳm quê hương, trượt dài bên dưới mặt nước như trước kia; nhưng than ôi! chẳng bao giờ còn trỗi dậy và phun nước nữa.

Khi hãy còn ấm, thứ dầu ấy, tựa như rượu punch nóng hổi, được hứng vào những chiếc thùng sáu vạ; và khi con tàu đang tròng cành tròng cạch chao qua lượn lại giữa biển đêm mịt mùng, những chiếc thùng khổng lồ ấy bị xoay vòng và lật úp đầu đuôi, đôi khi lao vun vút đầy hiểm nguy trên mặt boong trơn trượt như những khối đất lở, cho đến khi bị con người tóm lấy và chặn đứng hành trình; xung quanh các vàng đai thùng, tiếng búa đập cộp cộp vang lên dồn dập từ bao nhiêu cánh tay thợ, bởi giờ đây, theo chức trách, mọi thủy thủ đều là thợ làm thùng.

Cuối cùng, khi giọt dầu cuối cùng đã được đóng thùng và mọi thứ đã nguội lạnh, những nắp hầm lớn được mở ra, lòng tàu được phơi bày, và những chiếc thùng trôi xuống nơi nghỉ ngơi cuối cùng dưới lòng biển. Xong xuôi, các nắp hầm được đậy lại và bịt kín mít, tựa như một căn phòng bị bít kín tường.

Trong nghề săn cá voi lưng xám, đây có lẽ là một trong những sự kiện đáng chú ý nhất trong toàn bộ guồng máy đánh bắt. Hôm trước, những tấm ván sàn còn đẫm những dòng máu và dầu chảy thành suối; trên phần đài chỉ huy linh thiêng, những khối thịt khổng lồ từ đầu cá voi chất đống một cách bất kính; những chiếc thùng rỉ sét nằm ngổn ngang như trong xưởng nấu bia; khói từ lò luyện mỡ đã làm luội đen toàn bộ mạn tàu; các thủy thủ đi lại với thân hình đẫm chất nhờn; toàn bộ con tàu trông giống như chính con thủy quái khổng lồ; trong khi tiếng ồn ào vang dội tứ phía khiến người ta điếc tai.

Nhưng chỉ một hoặc hai ngày sau, bạn nhìn quanh và vênh tai lắng nghe trên chính con tàu ấy; và nếu không vì những chiếc xuồng và lò luyện mỡ làm chứng nhân, có lẽ bạn sẽ dám thề rằng mình đang bước đi trên một con tàu buôn tĩnh lặng với một vị thuyền trưởng cực kỳ ngăn nắp. Dầu cá voi chưa qua chế biến sở hữu một khả năng tẩy rửa kỳ lạ. Đó là lý do tại sao boong tàu chẳng bao giờ trông trắng trẻo bằng ngay sau cái gọi là một chiến dịch dầu mỏ. Bên cạnh đó, từ tro cốt của những mẩu thịt cá voi bị đốt cháy, người ta dễ dàng chế ra một loại dung dịch kiềm mạnh; và bất cứ khi nào chất dính từ lưng cá voi còn bám lại bên mạn tàu, thứ nước kiềm ấy sẽ nhanh chóng tẩy sạch. Các thủy thủ chăm chỉ dọc theo mạn tàu, dùng xô nước và giẻ lau để khôi phục lại sự sạch sẽ tinh tươm vốn có. Muội than được chải sạch khỏi phần dây chằng phía dưới. Tất cả các dụng cụ vô số kể từng được sử dụng cũng được cất công làm sạch và cất đi. Nắp hầm lớn được cọ rửa sạch sẽ và đặt lên trên lò luyện mỡ, che khuất hoàn toàn những chiếc vạc; mọi chiếc thùng đều khuất tầm mắt; tất cả dây dợi được cuộn gọn gàng trong những xó xỉnh khuất lấp; và khi nhờ sự lao động đồng lòng, đồng sức của hầu như toàn bộ thủy thủ đoàn, công việc đầy tinh thần trách nhiệm này cuối cùng cũng hoàn tất, thì bản thân các thủy thủ mới tiến hành việc tắm rửa cho chính mình; thay đổi y phục từ đầu đến chân; và cuối cùng bước lên lớp boong tàu tinh khôi, tươi tắn và rạng rỡ, tựa như những chú rể vừa bước ra từ những tấm vải lanh thượng hạng nhất.

Giờ đây, với những bước chân phấn chấn, họ rảo bước trên sàn tàu từng nhóm hai, nhóm ba, và hào hứng bàn luận về phòng khách, ghế sô-pha, thảm trải sàn và vải cambric mịn màng; đề xuất trải thảm cho boong tàu; tính chuyện treo màn trên đỉnh; chẳng ngại ngần việc thưởng thức trà dưới ánh trăng ngoài hiên phỏng mũi tàu. Đợi nhắc đến dầu mỏ, xương và mỡ cá trước mặt những người thủy thủ thơm tho ấy chẳng khác nào một sự táo tợn. Họ nào có biết thứ mà bạn đang ám chỉ xa xôi ấy. Biến đi, và mang cho chúng tôi khăn ăn nào!

Nhưng hãy chú ý kìa: trên cao kia, ở ba đỉnh cột buồm, có ba người đang đăm đăm dò tìm thêm những con cá voi khác, mà nếu bắt được, chắc chắn chúng sẽ lại làm bẩn món đồ nội thất bằng gỗ sồi cổ kính ấy, và làm rơi ít nhất một vết mỡ nhỏ ở đâu đó. Phải; và đã bao lần, sau những giờ lao động cật lực liên miên, chẳng biết đến đêm ngày, kéo dài ròng rã suốt chín mươi sáu giờ; khi từ trên chiếc xuồng, nơi cổ tay họ đã sưng phồng vì chèo thuyền suốt cả ngày trên vùng Xích đạo,—họ vừa bước lên boong để khiêng những sợi xích nặng nhọc, kéo guồng tời nặng nề, rồi cắt rồi xẻ, vâng, và ngay trong lúc mồ hôi nhễ nhại lại bị nung đốt thêm lần nữa bởi sức nóng kết hợp giữa mặt trời xích đạo và các lò luyện mỡ vùng xích đạo; khi mà, tiếp nối tất cả những điều đó, họ cuối cùng đã vội vã dọn dẹp tàu, biến nó thành một căn phòng sữa không một vết nhơ; đã bao lần những anh chàng tội nghiệp, khi vừa cài xong cổ chiếc áo blouse sạch sẽ, bỗng giật mình trước tiếng thét “Kìa chúng phun nước kìa!” rồi vội vã lao đi chiến đấu với một con cá voi khác, và lặp lại toàn bộ guồng quay mệt mỏi ấy. Ôi! bạn tôi ơi, đây chẳng khác nào hành động rút kiệt sinh lực con người! Thế nhưng đây lại chính là cuộc đời. Bởi vì con người chúng ta vừa mới nhọc nhằn chiết xuất từ thân hình khổng lồ của thế giới này chút mỡ tinh tuyết ít ỏi nhưng quý giá; rồi với sự kiên nhẫn đầy nhọc nhằn, tẩy sạch bản thân khỏi những uế tạp của nó, và học cách sống ở đây trong những đền thờ thánh thiện và thanh sạch của tâm hồn; nào việc ấy vừa xong, thì—Kìa chúng phun nước kìa!—linh hồn lại bị phun vọt lên, và chúng ta lại giương buồm đi chiến đấu với một thế giới khác, rồi lại dồn mình vào guồng quay cũ kỹ của tuổi trẻ một lần nữa.

Ôi! Thuyết luân hồi! Ôi! Pythagoras, người từng chết ở Hy Lạp tươi đẹp hai nghìn năm trước, thật tốt lành, thật thông thái, thật hiền hòa; ta đã từng giương buồm cùng ngươi dọc theo bờ biển Peru trong chuyến hải trình trước—và thật ngốc nghếch làm sao, ta đã dạy cho ngươi, một cậu trai khờ khạo mới vào nghề, cách tết một sợi dây thừng!