– Nhân tiện, anh đang trọ ở đâu vậy? – Viên tướng hỏi khi đang chào từ biệt Nekhludoff. – Ở khách sạn Duke à? Ồ, ở đấy chán lắm. Hãy đến ăn tối với chúng tôi lúc năm giờ nhé. Anh biết tiếng Anh chứ?

– Vâng, tôi biết.

– Tốt lắm. Anh thấy đấy, một nhà thám hiểm người Anh vừa mới đến đây. Ông ấy đang nghiên cứu vấn đề đày ải và khảo sát các nhà tù ở Siberia. À, ông ấy tối nay sẽ dùng bữa cùng gia đình chúng tôi, anh hãy đến để làm quen. Chúng tôi ăn lúc năm giờ, và vợ tôi rất coi trọng sự đúng giờ. Nhân tiện, tôi cũng sẽ trả lời anh về việc phải giải quyết ra sao đối với người phụ nữ đó, và có lẽ chúng ta có thể để lại ai đó chăm sóc người tù ốm yếu.

Sau khi cúi chào viên tướng, Nekhludoff lên xe phóng thẳng đến bưu điện, lòng cảm thấy vô cùng phấn chấn và tràn đầy sinh lực.

Phòng bưu điện là một căn phòng có trần vòm thấp. Một vài nhân viên ngồi sau quầy để phục vụ người dân, lúc ấy khá đông đúc. Một nhân viên đầu nghiêng sang một bên, tay không ngừng đóng dấu lên những phong bì được anh ta khéo léo lùa vào dưới con dấu. Nekhludoff không phải đợi lâu. Ngay khi anh xưng tên, toàn bộ thư từ gửi cho anh lập tức được trao tay. Khá nhiều đồ: thư từ, tiền bạc, sách vở, và số báo mới nhất của tờ Ghi chép Đất mẹ. Nekhludoff mang tất cả đến một chiếc ghế gỗ, nơi một người lính tay cầm cuốn sách đang ngồi chờ việc gì đó, anh ngồi xuống cạnh bên và bắt đầu phân loại thư từ. Trong số đó có một lá thư bảo đảm đặt trong chiếc phong bì đẹp, dán tem sáp màu đỏ tươi in nổi rõ ràng. Anh bóc niêm phong, và khi nhìn thấy một bức thư từ Selenin cùng một số giấy tờ công vụ bên trong, anh cảm thấy máu dồn lên mặt và tim như ngừng đập. Đó chính là câu trả lời cho đơn kháng án của Katusha. Câu trả lời ấy sẽ ra sao đây? Nekhludoff vội vã lướt qua bức thư được viết bằng nét chữ nhỏ, cứng nhắc, chật chội và khó đọc, rồi thở phào nhẹ nhõm. Đó là một câu trả lời thuận lợi.

“Bạn thân mến,” Selenin viết, “cuộc trò chuyện vừa qua của chúng ta đã để lại trong tôi ấn tượng sâu sắc. Anh đã đúng khi nói về Maslova. Tôi đã xem xét kỹ lưỡng vụ án và thấy rằng một sự bất công tày trời đã giáng xuống đầu cô ấy. Vấn đề này chỉ có thể được khắc phục nhờ Ủy ban Thỉnh nguyện mà anh đã đệ trình. Tôi đã thu xếp để tham dự buổi xem xét vụ án, và tôi xin gửi kèm theo đây bản sao quyết định giảm án. Dì của anh, Nữ bá tước Katerina Ivanovna, đã cho tôi địa chỉ để tôi gửi bức thư này. Bản chính đã được chuyển đến nơi cô ấy bị giam giữ trước khi xét xử, và từ đó có lẽ nó sẽ được chuyển thẳng đến văn phòng chính phủ tại Siberia. Tôi vội vã thông báo tin vui này cho anh và nồng nhiệt siết chặt tay anh.”

“Thân ái,”

“SELENIN.”

Tài liệu có nội dung như sau: “Văn phòng tiếp nhận thỉnh nguyện của Hoàng thượng, gửi tới danh nghĩa Hoàng đế” – tiếp theo là ngày tháng – “theo lệnh của người đứng đầu văn phòng tiếp nhận thỉnh nguyện của Hoàng thượng gửi tới danh nghĩa Hoàng đế. Meschanka Katerina Maslova xin được thông báo rằng Hoàng đế bệ hạ, xét theo thỉnh nguyện tận trung của bà, đã rủ lòng thương tuân theo lời thỉnh nguyện, hạ lệnh chuyển đổi bản án khổ sai của bà thành án lưu đày đến các vùng hẻo lánh hơn ở Siberia.”

Đây là một tin tức vô cùng quan trọng và vui mừng; tất cả những gì mà Nekhludoff có thể hy vọng cho Katusha, và cho chính bản thân anh nữa, đã trở thành hiện thực. Quả thực là hoàn cảnh mới của cô ấy cũng mang theo những rắc rối mới. Khi cô còn là một nữ phạm nhân, cuộc hôn nhân với cô sẽ chỉ là trên danh nghĩa, và chẳng có ý nghĩa gì ngoài việc anh có thể cải thiện điều kiện sống cho cô. Còn giờ đây, không còn gì cản trở họ sống chung với nhau nữa, và Nekhludoff thì chưa chuẩn bị tinh thần cho điều đó. Hơn nữa, còn mối quan hệ của cô với Simonson thì sao? Ý nghĩa những lời nói hôm qua của cô là gì? Nếu cô đồng ý gắn bó với Simonson, liệu mọi chuyện có tốt đẹp không? Anh không thể gỡ rối cho ngần ấy câu hỏi, đành gác lại không nghĩ tới nữa. “Rồi mọi chuyện cũng sẽ sáng tỏ thôi,” anh nghĩ; “Lúc này mình không được nghĩ đến nó, mà phải mang tin vui đến cho cô ấy càng sớm càng tốt, và trả lại tự do cho cô ấy.” Anh nghĩ rằng bản sao tài liệu mình nhận được là đủ dùng, thế nên vừa rời bưu điện, anh liền bảo phu xe đưa mình đến nhà tù.

Dù chưa nhận được lệnh của viên giám đốc nhà tù cho phép vào thăm vào buổi sáng hôm đó, nhưng qua kinh nghiệm, anh biết rằng việc xin xỏ cấp dưới những điều mà cấp trên từ chối vốn dĩ rất dễ dàng, thế nên lần này anh định thử tìm cách vào trong tù để báo tin vui cho Katusha, và biết đâu có thể giúp cô được phóng, đồng thời hỏi thăm tình hình sức khỏe của Kryltzoff, rồi kể cho anh ấy và Mary Pavlovna nghe những điều viên tướng đã nói. Viên giám đốc nhà tù là một người đàn ông cao lớn, có vẻ ngoài uy nghiêm với bộ ria mép uốn cong về phía khóe miệng. Ông ta tiếp đón Nekhludoff vô cùng lạnh lùng, và thẳng thừng tuyên bố rằng ông không thể cho phép một người ngoài vào gặp tù nhân nếu không có lệnh đặc biệt từ cấp trên. Trước lời nhắc nhở của Nekhludoff rằng anh từng được phép vào thăm tù nhân ở cả các thành phố lớn khác, ông ta đáp:

– Có thể là như vậy, nhưng ở đây tôi không cho phép, – và giọng điệu của ông ta ngầm ý rằng: “Các vị công tử thành phố các anh có thể nghĩ rằng mình làm chúng tôi ngạc nhiên hay bối rối được sao, chứ còn tụi tôi ở miền Đông Siberia này cũng biết luật pháp là gì, thậm chí còn dạy lại cho các anh được ấy chứ.” Ngay cả bản sao tài liệu được gửi thẳng từ văn phòng riêng của Hoàng đế cũng chẳng có tác dụng gì với viên giám đốc nhà tù. Ông ta nhất quyết từ chối không cho Nekhludoff bước chân vào khuôn viên nhà tù. Ông chỉ mỉm cười đầy vẻ khinh miệt trước kết luận ngây thơ của Nekhludoff rằng bản sao anh nhận được là đủ để trả tự do cho Maslova, đồng thời tuyên bố rằng cần phải có lệnh trực tiếp từ cấp trên của chính ông thì mới có thể phóng thích bất cứ ai. Điều duy nhất ông ta đồng ý làm là thông báo cho Maslova biết rằng lệnh giảm án của cô đã đến, và hứa sẽ không giam giữ cô dù chỉ một giờ sau khi nhận được lệnh thả người từ cấp trên. Ông cũng từ chối cung cấp tin tức về Kryltzoff, nói rằng thậm chí ông còn chẳng biết có tù nhân nào như thế hay không; thế là Nekhludoff, chẳng đạt được mục đích nào đáng kể, đành leo lên xe ngựa quay trở về khách sạn.

Sự cứng nhắc của viên giám đốc chủ yếu bắt nguồn từ thực tế là một đợt dịch sốt phát ban đã bùng phát trong nhà tù, do số lượng người bị giam giữ đông gấp đôi sức chứa thiết kế. Người phu xe chở Nekhludoff nói: “Có rất nhiều người đang chết trong tù mỗi ngày, một thứ bệnh kỳ lạ nào đó đã bùng lên giữa bọn họ, đến nỗi có hôm chôn cất tới tận hai mươi người.”