Trạm dừng chân này, cũng như mọi trạm tương tự dọc theo con đường Siberia, được bao quanh bởi một cái sân có hàng rào bằng cọc nhọn, và gồm có ba ngôi nhà một tầng. Một ngôi nhà lớn nhất có cửa sổ chấn song dành cho các tù nhân, ngôi nhà thứ hai cho lính canh, và ngôi nhà thứ ba, nơi đặt văn phòng, dành cho các sĩ quan.

Cửa sổ của cả ba ngôi nhà đều sáng đèn, và giống như mọi thứ ánh sáng nơi đây, chúng tạo ra một vẻ ấm cúng giả tạo đến kỳ lạ bên trong những bức tường ấy. Những ngọn đèn được thắp trước hiên nhà và khoảng năm ngọn đèn nữa dọc theo các bức tường chiếu sáng cả khoảng sân.

Viên hạ sĩ dẫn Nekhludoff đi trên một tấm ván bắc ngang sân để đến hiên của ngôi nhà nhỏ nhất.

Khi bước lên ba bậc tam cấp của hiên nhà, hắn nhường Nekhludoff đi trước vào tiền sảnh, nơi một ngọn đèn nhỏ đang cháy và không khí đặc quánh khói. Cạnh chiếc lò sưởi, một người lính mặc áo sơ mi thô có thắt cà vạt, quần đen và đi một chiếc ủng cao cổ, đang đứng thổi than trong một ấm Xa-va, dùng chiếc ủng bên kia làm ống bễ. (Những đôi ủng dài đi ở Nga có phần thân xếp nếp giống như ống kèn hòa tòan, và khi áp vào ống khói của ấm Xa-va thì có thể dùng thay ống bễ để làm than bên trong bén lửa.) Khi nhìn thấy Nekhludoff, người lính rời chiếc ấm Xa-va, giúp anh cởi áo chống thấm, rồi đi vào căn phòng bên trong.

– Thưa ngài, người đó đã đến.

– Được rồi, bảo ngài ấy vào đi, một giọng nói cáu kỉnh cất lên.

– Xin mời bước qua cửa, người lính nói rồi quay lại với ấm Xa-va.

Ở căn phòng tiếp theo, một sĩ quan để râu mép vàng, mặt đỏ bừng, mặc chiếc áo khoác kiểu Áo ôm sát ngực và vai rộng, đang ngồi bên chiếc bàn có trải khăn, trên đó còn vương vãi đồ ăn thừa và hai chai rượu; căn phòng ấm áp sực nức mùi thuốc lá và một thứ nước hoa rẻ tiền rất nồng. Thấy Nekhludoff bước vào, viên sĩ quan đứng dậy, nhìn người mới đến với vẻ dò xét và đầy mỉa mai.

– Anh muốn gì? – hắn hỏi, và không đợi câu trả lời, hắn quát lớn qua ô cửa đang mở:

– Bernoff, cái ấm Xa-va đâu rồi! Mày đang làm trò gì thế hả?

– Tôi ra ngay đây ạ.

– Mày sẽ được "ra ngay" theo kiểu để đời đấy, viên sĩ quan quát lên, mắt lóe giận.

– Tôi đang ra đây, người lính đáp và bê chiếc ấm Xa-va vào. Nekhludoff đứng đợi trong lúc người lính đặt ấm lên bàn. Khi viên sĩ quan dõi theo người lính rời khỏi phòng bằng ánh mắt nhỏ hẹp đầy ác độc, như thể đang nhắm xem đánh vào đâu là đau nhất, hắn liền pha trà, lấy chiếc bình bốn cạnh trong va-li du lịch ra cùng ít bánh quy Albert, rồi bày tất cả lên khăn bàn và quay lại nhìn Nekhludoff. – Nào, tôi có thể giúp gì cho anh?

– Tôi xin phép được vào thăm một tù nhân, Nekhludoff nói mà không ngồi xuống.

– Tù nhân chính trị à? Luật pháp cấm điều đó, viên sĩ quan nói.

– Người phụ nữ mà tôi muốn gặp không phải là tù nhân chính trị, Nekhludoff đáp.

– À vâng. Nhưng xin mời ngồi, viên sĩ quan nói. Nekhludoff liền ngồi xuống.

– Cô ấy không phải là tù nhân chính trị, nhưng theo thỉnh cầu của tôi, cô ấy đã được cấp trên cho phép gia nhập nhóm tù nhân chính trị…

– Ồ vâng, tôi biết rồi, người kia cắt lời; một cô nàng nhỏ nhắn da ngăm đen chứ gì? À vâng, chuyện đó có thể lo được. Anh hút thuốc chứ? Hắn đẩy hộp thuốc lá về phía Nekhludoff, và sau khi cẩn thận rót đầy hai cốc trà, hắn đưa một cốc cho Nekhludoff. – Xin mời anh.

– Cảm ơn ông; tôi muốn được gặp…

– Đêm còn dài lắm. Anh có thừa thời gian mà. Tôi sẽ cho gọi cô ta ra đây.

– Nhưng tôi không thể vào nơi cô ấy đang ở hay sao? Tại sao lại phải gọi cô ấy ra? Nekhludoff hỏi.

– Vào khu giam giữ tù chính trị á? Làm vậy là trái luật.

– Tôi đã được phép vào trong đó vài lần rồi. Nếu có nguy cơ tôi lén đưa thứ gì cho họ, thì tôi hoàn toàn có thể làm điều đó thông qua cô ấy cũng vậy thôi.

– Ôi không; cô ta sẽ bị lục soát kỹ càng, viên sĩ quan nói rồi cười một cách khó chịu.

– Vậy sao không lục soát cả tôi đi?

– Thôi đi; chúng ta sẽ giải quyết mà không cần đến việc đó, viên sĩ quan nói, vừa mở nắp chai rượu vừa đưa về phía cốc trà của Nekhludoff. – Tôi xin phép nhé? Không à? Vâng, tùy ý anh thôi. Sống ở cái xứ Siberia này, gặp được một người có học thức là mừng lắm rồi. Công việc của chúng tôi, như anh biết đấy, là công việc buồn thảm nhất, và khi đã quen với những điều tốt đẹp hơn thì thật là quá cay đắng. Người ta cứ nghĩ lính canh chúng tôi là những kẻ thô lỗ, vô học, mà chẳng ai nhớ rằng có lẽ chúng tôi sinh ra vốn dĩ dành cho một vị trí hoàn toàn khác.

Khuôn mặt đỏ gay, nước hoa, những chiếc nhẫn, và đặc biệt là tiếng cười khó chịu của viên sĩ quan khiến Nekhludoff cảm thấy vô cùng ghê tởm; nhưng hôm nay, cũng như trong suốt cuộc hành trình của mình, anh đang ở trong trạng thái nghiêm túc, đầy tập trung – một tâm trạng không cho phép anh có thái độ khinh miệt hay hờ hững với bất kỳ ai, mà thôi thúc anh phải cất lời với mọi người một cách "trọn vẹn", như cách anh tự gọi về mối quan hệ giữa người với người. Sau khi lắng nghe viên sĩ quan và thấu hiểu tâm trạng của hắn, anh nghiêm túc lên tiếng:

– Tôi nghĩ rằng ngay trong hoàn cảnh của ông, ông vẫn có thể tìm thấy chút niềm an ủi khi được giúp đỡ những mảnh đời bất hạnh, anh nói.

– Bất hạnh nỗi gì chứ? Anh nào có biết những kẻ này là thể loại gì đâu.

– Họ không phải là những kẻ đặc biệt gì sất, Nekhludoff đáp; họ cũng chỉ là con người như bao người khác, và một số người trong số họ hoàn toàn vô tội.

– Tất nhiên, trong đó đủ mọi thành phần, và tự nhiên là người ta cũng thấy thương hại họ. Có kẻ chẳng nhượng bộ ai điều gì, nhưng tôi thì cố gắng làm nhẹ bớt hoàn cảnh của họ ở bất cứ đâu có thể. Thà tôi chịu khổ còn hơn là họ. Kìa, người ta cứ bám chặt lấy từng điều luật dù là nhỏ nhất, thậm chí đến mức đem ra xử bắn, còn tôi thì tỏ lòng thương xót. Tôi xin phép nhé? – Hãy dùng thêm chút nữa đi, hắn nói và rót thêm một cốc trà cho Nekhludoff.

– Thế còn cô ta, người phụ nữ mà anh muốn gặp là ai thế? – hắn hỏi.

– Đó là một người phụ nữ bất hạnh sa chân vào nhà thổ, rồi bị buộc tội đầu độc oan uổng ở đó, và cô ấy là một người rất tốt, Nekhludoff đáp.

Viên sĩ quan lắc đầu. – Vâng, chuyện đó vẫn xảy ra mà. Tôi có thể kể cho anh nghe về một ả Emma nào đó từng sống ở Kazan. Ả ta mang dòng máu Hung-gari, nhưng lại sở hữu đôi mắt đậm chất Ba Tư, hắn tiếp lời, không giấu nổi nụ cười khi nhớ lại; ả ta có phong thái cuốn hút đến mức một bà bá tước cũng phải…

Nekhludoff cắt lời viên sĩ quan và lái câu chuyện trở lại chủ đề ban đầu.

– Tôi nghĩ rằng ông hoàn toàn có thể làm giảm bớt sự khốn khổ cho những con người ấy khi họ còn đang dưới quyền cai quản của ông. Và nếu hành động như vậy, tôi tin chắc ông sẽ tìm thấy niềm vui lớn lao! Nekhludoff nói, cố gắng phát âm rõ ràng nhất có thể, như thể đang nói chuyện với một người nước ngoài hay một đứa trẻ.

Viên sĩ quan nhìn Nekhludoff với vẻ mất kiên nhẫn, chờ anh dứt lời để tiếp tục câu chuyện về người phụ nữ Hung-gari có đôi mắt Ba Tư – người rõ ràng đang hiện lên vô cùng sống động trong trí tưởng tượng và chiếm trọn sự chú ý của hắn.

– Vâng, tất nhiên, tất cả những điều này đều đúng cả, hắn nói, và tôi cũng thương hại họ chứ; nhưng tôi muốn kể cho anh nghe về Emma kia. Anh đoán xem ả đã làm gì nào…?

– Điều đó không làm tôi hứng thú, Nekhludoff nói, và tôi cũng nói thẳng với ông rằng, dẫu trước kia bản thân tôi từng rất khác, nhưng giờ đây tôi căm ghét cái cách đối xử với phụ nữ như thế.

Viên sĩ quan ném cho Nekhludoff một cái nhìn hoảng sợ.

– Anh không dùng thêm chút trà nữa chứ? – hắn hỏi.

– Không, cảm ơn ông.

– Bernoff! – viên sĩ quan gọi lớn, – dẫn vị khách này đi gặp Vakouloff. Bảo hắn cho phép vị này vào buồng giam chính trị riêng. Cậu ta được phép ở đó cho đến khi kiểm tra phòng.