Các tù nhân chính trị bị giam trong hai căn phòng nhỏ, có cửa mở ra một khoảng hành lang được ngăn vách riêng với bên ngoài. Người đầu tiên Nekhludoff nhìn thấy khi bước vào khoảng hành lang này là Simonson, khoác chiếc áo khoác cao su, tay cầm một khúc củi thông, đang ngồi xổm trước cửa lò sưởi lúc này đang rung lên vì sức nóng hầm hập phả ra từ bên trong.

Khi nhìn thấy Nekhludoff, anh ngước mắt lên từ dưới cặp chân mày nhô cao và đưa tay ra chào mà không đứng dậy.

– Tôi rất mừng là anh đã đến; tôi muốn nói chuyện với anh, – anh vừa nói vừa nhìn thẳng vào mắt Nekhludoff với vẻ quan trọng.

– Vâng; có chuyện gì thế anh? – Nekhludoff hỏi.

– Để lát nữa; lúc này tôi đang bận, – rồi Simonson quay lại phía lò sưởi, cái lò mà anh đang nhóm theo một lý thuyết riêng của mình để sao cho thất thoát năng lượng nhiệt ít nhất có thể.

Nekhludoff vừa định bước vào cánh cửa thứ nhất thì Maslova, người đang khom lưng đẩy một đống rác và bụi bẩn lớn về phía lò sưởi bằng một chiếc chổi bạch dương không cán, bước ra từ cánh cửa thứ hai. Cô mặc một chiếc áo khoác trắng, chân váy xắn lên, và trùm một chiếc khăn quàng sụp xuống tận chân mày để bảo vệ mái tóc khỏi bị bám bụi. Khi trông thấy Nekhludoff, cô đứng thẳng người dậy, mặt đỏ bừng và rạng rỡ, đặt chổi xuống, lau tay vào váy và dừng lại ngay trước mặt anh. – Anh đến xem chúng tôi dọn dẹp nhà cửa đấy à, – Nekhludoff nói và bắt tay cô.

– Vâng; nghề cũ của tôi mà, – cô mỉm cười. – Nhưng mà bụi bẩn thế đấy! Anh không thể tưởng tượng nổi đâu. Chúng tôi đã cọ rửa mãi không thôi. À, chiếc áo choàng đã khô chưa hả anh? – cô hỏi, quay sang Simonson.

– Gần rồi, – Simonson đáp, ném cho cô một cái nhìn kỳ lạ khiến Nekhludoff chú ý.

– Được rồi, lát nữa tôi sẽ qua lấy, sẵn tiện mang mấy chiếc áo khoác ra phơi luôn. Mọi người nhà ta đều ở trong này cả đấy, – cô nói với Nekhludoff, chỉ tay về phía cánh cửa thứ nhất rồi bước đi qua cửa thứ hai.

Nekhludoff đẩy cửa bước vào một căn phòng nhỏ được chiếu sáng mờ ảo bởi một ngọn đèn dầu nhỏ đặt thấp trên chiếc giường vạt ván. Trong phòng trời lạnh, vương vất mùi bụi bẩn còn chưa kịp lắng xuống, mùi ẩm mốc và khói thuốc lá.

Chỉ những ai đứng gần ngọn đèn mới có thể nhìn thấy rõ, còn các dãy giường nằm đều khuất trong bóng tối và những chiếc bóng chập chờn đang lướt trên vách tường. Hai tù nhân được phân công làm nhiệm vụ quản lý hậu cần đã đi lấy nước sôi và thực phẩm; hầu hết các tù nhân chính trị khác đều đang tập trung ở căn phòng nhỏ này. Đáng chú ý có Vera Doukhova, người quen cũ của Nekhludoff, với đôi mắt to hoảng hốt và mạch máu sưng phồng trên trán, mặc chiếc áo khoác xám, tóc cắt ngắn, gầy gò và xanh xao hơn bao giờ hết. Chị trải một tờ báo trước mặt, ngồi cuộn thuốc lá bằng những cử động tay giật cục.

Emily Rintzeva, người mà Nekhludoff vẫn coi là dễ mến nhất trong số các tù nhân chính trị, cũng có mặt ở đây. Chị phụ trách việc nhà chung và luôn biết cách tạo ra bầu không khí ấm cúng như ở nhà ngay giữa những hoàn cảnh ngặt nghèo nhất. Chị ngồi cạnh ngọn đèn, xắn tay áo lên, đang lau những chiếc tách và cái cốc rồi đặt chúng bằng đôi bàn tay tháo vát, đỏ hồng và rám nắng lên một mảnh vải trải trên vạt giường. Rintzeva là một phụ nữ trẻ dung mạo bình thường, với nét mặt thông minh và hiền dịu, khi cười thường bỗng trở nên vui tươi, rạng rỡ và đầy cuốn hút. Chị đã chào đón Nekhludoff bằng chính nụ cười như thế.

– Trời ạ, chúng tôi cứ ngỡ là anh đã quay về Nga rồi chứ, – chị nói.

Ở một góc tối trong phòng, Mary Pavlovna cũng đang bận rộn với một cô bé tóc vàng nhỏ nhắn, cứ ríu rít nói cười bằng giọng trẻ thơ ngọt ngào.

– Thật tuyệt là anh đã đến, – chị nói với Nekhludoff.

– Anh đã gặp Katusha chưa? Và chúng ta có một vị khách ở đây này, – chị vừa nói vừa chỉ về phía cô bé.

Ở đó còn có Anatole Kryltzoff đi ủng nỉ, đang ngồi bó gối co ro ở một góc khuất, run lẩy bẩy, hay tay đút vào hai ống tay áo khoác, nhìn Nekhludoff bằng đôi mắt thẫn thờ đầy sốt nóng. Nekhludoff định bước đến chỗ anh, nhưng bên phải cửa ra vào, một người đeo kính, tóc xoăn hung đỏ, mặc chiếc áo khoác cao su đang ngồi trò chuyện với Grabetz xinh đẹp và tươi cười. Đó chính là nhà cách mạng nổi tiếng Novodvoroff. Nekhludoff vội vã tiến đến chào ông ta. Anh phải làm điều đó thật nhanh vì đây là người duy nhất trong số các tù nhân chính trị mà anh không có thiện cảm. Đôi mắt Novodvoroff lấp lánh sau tròng kính khi ông ta nhìn Nekhludoff và chìa bàn tay gầy guộc ra.

– Chà, chuyến đi của anh có thú vị không đấy? – ông ta hỏi với vẻ mỉa mai rõ rệt.

– Vâng, có rất nhiều điều thú vị, – Nekhludoff đáp, phảng phất như không hề nhận ra sự mỉa mai mà chỉ xem đó là một câu hỏi xã giao thông thường, rồi anh bước qua chỗ Kryltzoff.

Dù tỏ ra dửng dưng, thực chất Nekhludoff không hề dửng dưng chút nào; những lời nói của Novodvoroff với ý định rõ ràng muốn thốt ra hay làm điều gì đó khó chịu đã làm tổn hại đến tâm trạng ôn hòa mà anh đang có, khiến anh cảm thấy chán nản và buồn bã.

– Này anh, sức khỏe anh thế nào rồi? – anh hỏi, siết lấy bàn tay lạnh ngắt và đang run rẩy của Kryltzoff.

– Khá ổn, chỉ là tôi không sao sưởi ấm lên được; người tôi ngấm nước mưa lạnh buốt, – Kryltzoff đáp, vội vã rụt tay đút lại vào ống tay áo. – Lại thêm cái phòng này lạnh như cắt da cắt thịt. Anh nhìn kìa, mấy tấm kính cửa sổ đã vỡ cả rồi, – anh chỉ vào những ô kính vỡ sau lớp song sắt. – Còn anh thì sao? Sao hôm trước anh không đến?

– Tôi không được phép vào, bọn quan chức làm gắt quá, nhưng hôm nay viên sĩ quan dễ dãi hơn.

– Dễ dãi cái nỗi gì chứ! – Kryltzoff càu nhàu. – Hãy hỏi Mary xem sáng nay cô ấy đã làm gì đi.

Mary Pavlovna từ góc phòng liền kể lại câu chuyện xảy ra với cô bé vào sáng hôm đó lúc họ rời khỏi trạm dừng chân.

– Tôi nghĩ chúng ta hoàn toàn cần phải đưa ra một lời phản đối chung, – Vera Doukhova quả quyết lên tiếng, nhưng ánh mắt lại cứ nhìn ngó quanh quẩn từng người với vẻ hoảng hốt và chần chừ. – Valdemar Simonson đã phản đối rồi, nhưng thế vẫn chưa đủ.

– Phản đối cái quái gì chứ! – Kryltzoff làu bàu, cau mày khó chịu. Sự thiếu tự nhiên, điệu bộ gượng gạo và tính hay lo lắng của chị ta rõ ràng đã làm anh gai mắt từ lâu rồi.

– Anh đang tìm Katusha phải không? – anh quay sang hỏi Nekhludoff. – Cô ấy cứ làm việc luôn tay suốt thôi. Cô ấy vừa dọn dẹp phòng này, phòng của tụi đàn ông chúng tôi, và giờ lại đi dọn phòng của phụ nữ rồi! Chỉ có điều là chẳng tài nào quét sạch nổi lũ rận thôi. Mà Mary đang làm gì ở đằng kia thế? – anh hỏi, hất cằm về phía góc phòng nơi Mary Pavlovna đang ngồi.

– Chị ấy đang chải đầu cho đứa con nuôi của mình, – Rintzeva đáp.

– Thế cô ấy có thả đám côn trùng đó ra bò khắp phòng chúng ta không đấy? – Kryltzoff hỏi.

– Không, không đâu; tôi cẩn thận lắm chứ. Con bé giờ sạch sẽ lắm rồi. Chị bế nó đi, – Mary nói, quay sang Rintzeva, – trong lúc tôi đi giúp một tay cho Katusha, với lại tôi mang chiếc áo choàng qua cho anh ấy luôn.

Rintzeva ôm cô bé vào lòng, áp chặt đôi cánh tay trần mũm mĩm của đứa trẻ vào ngực với sự dịu dàng của một người mẹ, rồi đút cho nó một mẩu đường nhỏ. Khi Mary Pavlovna vừa bước ra khỏi phòng, hai người đàn ông mang theo nước sôi và thực phẩm cũng vừa bước vào.