Tiếng cãi vã trong sân đã đánh thức Thượng Quan Lữ thị đang ngất lìm đi. Bà tuyệt vọng nhìn cái bụng vẫn còn nhô cao và vũng máu tươi làm ướt sũng nửa chiếc kang. Đám bụi đất mà người mẹ chồng hất vào giờ đã biến thành bùn máu đặc quánh, cảm giác mơ hồ bỗng chốc trở nên rõ mồn một. Bà nhìn thấy một con dơi mọc đôi cánh hồng phấn đang bay lượn thoăn thoắt giữa những xà nhà, trên bức tường đen sì dần rớm ra một khuôn mặt tím tái, đó là khuôn mặt của một cậu con trai đã chết.

Cơn đau xé gan xé ruột đã trở nên trì trệ, bà tò mò nhìn xuống, thấy giữa hai chân mình thò ra một bàn chân nhỏ với những chiếc móng sáng lấp lánh. Xong đời rồi, bà nghĩ, cuộc đời này cứ thế mà chấm dứt thôi. Nghĩ đến cái chết, trong lòng trào lên một trận bi thương, bà thảng thốt thấy mình bị nhét vào một chiếc quan tài đóng bằng ván mỏng, mẹ chồng cau mày, mặt mày giận dữ, chồng mặt mày âm trầm không nói một lời, chỉ có bảy đứa con gái vây quanh quan tài, lớn tiếng khóc lóc...

Tiếng hét lớn của mẹ chồng đã át đi tiếng khóc lóc của lũ con gái. Bà mở mắt ra, ảo giác biến mất, nhìn thấy ô cửa sổ ngập tràn ánh sáng. Hương thơm ngào ngạt của hoa hòe từng đợt ùa tới. Một con ong đang đâm sầm vào giấy dán cửa kêu lách tách.

"Phàn Tam, cậu đừng có vội rửa tay đã," bà nghe thấy mẹ chồng nói, "Con dâu cưng của tôi đây vẫn chưa sinh được con, cũng là lòi ra một chân trước, cậu có thể giúp nó nặn ra luôn không..."

"Bác dâu ạ, bác đúng là ăn nói hồ đồ, nói nhảm khắp nơi, Phàn Tam cháu là bác sĩ thú y cho lừa ngựa, sao có thể đỡ đẻ cho phụ nữ chứ?"

"Người với súc vật thì cũng là một lý lẽ cả mà."

"Bác ít lải nhải lại với cháu đi, lấy chút nước cho cháu rửa tay nào. Bác dâu ơi, đừng tiếc tiền, đi mời Tôn đại cô đến đi."

Giọng mẹ chồng vang dội như sấm: "Cậu chẳng lẽ không biết tôi không hòa hợp với cái mụ yêu tinh đó à? Năm ngoái, nó đã trộm mất một con gà mái tơ của tôi đấy."

"Tùy bác thôi, là con dâu nhà bác sinh con chứ có phải vợ cháu sinh con đâu!" Phàn Tam tự giễu cợt nói, "Mẹ kiếp, vợ cháu còn đang xoắn ruột trong bụng nhạc mẫu đây này, bác dâu ơi, đừng quên rượu trắng với thủ lợn đấy, cháu cứu tận hai mạng người nhà bác đấy nhé!"

Mẹ chồng đổi sang một điệu giọng bi thương nói: "Phàn Tam ơi, hãy rộng lòng từ bi đi, cổ nhân có câu, làm ơn mắc oán, sớm muộn gì cũng chẳng thoát đâu. Hơn nữa, ngoài phố súng nổ đạn pháo ầm ầm, lỡ cháu ra ngoài mà đụng phải người Nhật..."

"Đừng nói nữa," Phàn Tam nói, "Bà con lối xóm bao năm như người một nhà, hôm nay cháu phá lệ một lần. Nói trước bước không qua, tuy nói người với súc vật là một lý lẽ, nhưng dẫu sao nhân mạng là quan trọng..."

Bà nghe thấy một tiếng bước chân lộn xộn đang tiến lại gần, trong tiếng bước chân còn lẫn lộn cả tiếng xì mũi thật to.

Chẳng lẽ bố chồng, chồng và cái tên Phàn Tam đầu trơn da nhẵn đó đều định bước vào phòng đẻ để xem cơ thể khỏa thân của mình sao? Bà cảm thấy phẫn nộ, nhục nhã, trước mắt trôi nổi từng cụm vật thể trông như những sợi mây. Bà muốn ngồi dậy, tìm một bộ áo quần để che đậy, nhưng cơ thể lại chìm sâu trong bùn máu, hoàn toàn không thể nhúc nhích. Ngoài làng văng vẳng tiếng gầm rú vang trời. Giữa những khoảng lặng của tiếng gầm rú ấy là một thứ âm thanh hỗn tạp kỳ lạ mà quen thuộc, giống như vô số con thú nhỏ đang bò trườn, giống như vô số hàm răng đang nhai ngấu nghiến... Đó là âm thanh gì mà quen tai thế nhỉ? Bà khổ sở suy nghĩ, trong đầu có một đốm sáng lóe lên vụt qua, nhanh chóng biến thành một khoảng sáng rực, chiếu rọi khung cảnh trận thảm họa cào cào châu chấu kinh hoàng từ mười mấy năm trước: Đám châu chấu màu đỏ sẫm che kín bầu trời, cuồn cuộn kéo đến như lũ lụt, chúng gặm sạch cành lá của vạn vật, ngay cả vỏ cây liễu cũng gặm sạch trơn; âm thanh châu chấu gặm nhấm vạn vật đáng sợ ấy ngấm sâu vào tận tủy xương con người. Châu chấu lại đến rồi, bà sợ hãi nghĩ ngợi, chìm sâu vào vũng nước tuyệt vọng.

Ông trời ơi, hãy để tôi chết đi, tôi chịu đủ lắm rồi... Chúa tể ơi, Mẹ Maria ơi, hãy ban mưa ân sủng và ánh nắng của các ngài xuống để cứu rỗi linh hồn tôi đi... Bà trong sự tuyệt vọng mà đầy hy vọng cầu nguyện, khẩn cầu vị thần tối cao của phương Đông và vị thần tối cao của phương phương Tây, nỗi đau đớn về thể xác và tinh thần dường như đã thuyên giảm đi rất nhiều. Bà nghĩ đến mục sư Maloyaz tóc đỏ mắt xanh, người tựa như người cha nhân từ người anh hiền hậu, trên bãi cỏ mùa xuân ông đã nói rằng ông trời của Trung Quốc và Chúa tể của phương Tây thực ra chỉ là một vị thần, giống như tay với bàn tay, giống như hoa sen với hoa súng. Giống như — bà xấu hổ nghĩ — cu cu với chim vậy. Ông đứng trong rừng hòe đầu hè, ngẩng cao thứ nam tính oai phong lẫm liệt ấy... Từng chùm từng cụm, hoa hòe rậm rạp tung bay muôn màu muôn vẻ, hương thơm ngào ngạt nồng nàn say đắm lòng người như rượu. Bà cảm thấy mình đang bay lượn, tựa như một cụm mây, tựa như một sợi lông. Bà nhìn nụ cười trang nghiêm mà thần thánh, thân thiện mà hòa nhả của Maloyaz với vẻ biết ơn vô hạn, nước mắt ngập tràn khóe mắt.

Bà nhắm mắt lại, nước mắt theo những nếp nhăn khóe mắt chảy thẳng vào hai bên tai. Cánh cửa phòng bị đẩy ra, mẹ chồng hạ giọng nói: "Mẹ con Lai Đệ này, con bị làm sao thế này? Con yêu của tôi ơi, con nhất định phải kiên cường trụ vững đấy, con lừa đen nhà mình vừa sinh được một con ngựa lai con nhảy nhót tưng bừng kìa, nếu con sinh đứa bé này ra, nhà họ Thượng Quan bọn ta cũng mãn nguyện rồi. Con ơi, giấu được bố mẹ chứ sao giấu được thầy thuốc, bà đỡ đẻ không phân biệt nam nữ, ta đã mời bác cả Phàn Tam của con đến đây rồi..."

Những lời nói dịu dàng hiếm hoi của mẹ chồng đã làm rung động trái tim bà. Bà mở mắt ra, nhìn vào khuôn mặt to lớn màu vàng sậm của mẹ chồng, khẽ gật gật đầu. Mẹ chồng vẫy vẫy tay ra gian ngoài, nói: "Lão Tam, vào đây đi."

Phàn Tam đầu trơn da nhẵn xị mặt xuống, có vẻ như đang cố ra chiều trang nghiêm. Ánh mắt hắn láo liên, như thể vừa nhìn thấy cảnh tượng đáng sợ gì đó, sắc mặt bỗng chốc mất đi chút máu tươi. "Bác dâu ơi..." Phàn Tam cúi đầu nói, "Xin bác giơ cao đánh khẽ tha cho cháu đi, có giết Phàn Tam thì Phàn Tam cũng không làm nổi cái việc này đâu." Vừa nói hắn vừa lùi bước, ánh mắt hoảng sợ bất an vừa chạm vào người Thượng Quan Lỗ thị đã vội vã dời đi ngay lập tức. Lúc lùi ra khỏi cửa phòng, hắn đụng phải Thượng Quan Thọ Hỉ đang vươn cổ ngó nghiêng vào trong phòng từ ngoài cửa. Bà ghét bỏ liếc nhìn cái khuôn mặt nhọn hoắt và biểu cảm tựa như loài chuột của người chồng. Mẹ chồng vội vàng chạy ra đuổi theo Phàn Tam, bà nghe thấy tiếng mẹ chồng la lớn: "Phàn Tam, cái đồ chó chết nhà cậu!"

Nhân khoảnh khắc người chồng lại một lần nữa thò đầu vào trong, bà dồn hết sức lực toàn thân nhấc một bên cánh tay lên, vẫy vẫy tay về phía hắn, một câu nói lạnh lùng thốt ra từ miệng — bà hoài nghi không biết câu nói này có phải do chính mình thốt ra không — Đồ chó đẻ, anh lại đây mau! — Bà đối với chồng sớm đã đến mức không còn oán hận gì nữa, tại sao lại phải mắng anh ta chứ?

Mắng anh ta là "đồ chó đẻ", thực chất là đang mắng mẹ chồng, mẹ chồng là một con chó, con chó già... Chó già chó già chậm nhe răng, nhe răng ra tao cào cho một cái cào tro... Hơn hai mươi năm trước khi ở nhờ nhà đại cô, cái câu chuyện cổ xưa về chàng rể ngốc và mẹ chồng từng nghe thấy bất giác nổi lên trong tâm trí: Đó là một thời kỳ mưa gió oi bức, vùng Đông Bắc Cao Mật vừa mới được khai hoang, thưa thớt người ở, nhà đại cô là nhóm di dân sớm nhất, đại cô phụ vóc dáng cao lớn, người đời ban cho ngoại hiệu "Vu bàn tay lớn", cái bàn tay to lớn của ông ấy nắm lại chính là hai chiếc nắm đấm to như móng ngựa, một quyền có thể đánh gục một con la lớn. Ông ấy là một kẻ cờ bạc, trên tay dính đầy một lớp rỉ đồng màu xanh... Tại đại hội đả đảo tục bó chân tổ chức ở sân lúa nhà Tư Mã Khố, tôi đã bị Thượng Quan Lữ thị để mắt tới... Anh gọi em à? Bà nhìn thấy Thượng Quan Thọ Hỉ đang đứng trước kang, hai mắt nhìn ra cửa sổ, khuôn mặt đầy vẻ ngượng ngùng, anh gọi em có việc gì thế... Bà không khỏi thương hại nhìn người đàn ông đã sống cùng mình suốt hai mươi mốt năm qua này, trong lòng bỗng chốc tràn ngập sự áy náy. Trong đại dương hoa hòe, sóng gió cuồn cuộn... Bà dùng một thứ âm thanh nhỏ bé tựa như sợi tóc thốt lên: "Đứa bé này... không phải của anh đâu...", Thượng Quan Thọ Hỉ vừa khóc vừa mếu nói: "Mẹ của con ơi... em tuyệt đối đừng chết nhé... anh đi mời Tôn đại cô ngay đây..."

"Không..." Bà khẩn khoản nhìn chồng, nói, "Xin anh hãy mời mục sư Mã tới đây..."

Ngoài sân, Thượng Quan Lữ thị nén lại cơn đau đớn như cắt thịt, từ trong ngực mò ra một gói giấy dầu, từng lớp từng lớp bóc lớp giấy ra, lộ ra một đồng tiền đại dương. Bà nhắm chặt đồng đại dương, hai khóe miệng trĩu xuống trông vô cùng đáng sợ, hai con mắt đỏ ngầu, ánh nắng chiếu rọi mái tóc đã điểm bạc của bà. Từng luồng khói đen không biết từ nơi nào trôi dạt tới, không khí nóng như thiêu đốt, ở dòng sông Giao Long phía bắc vang lên một mảnh âm thanh hỗn tạp ồn ào, đạn phác xé gió vù vù bay qua không trung. Bà gần như vừa khóc vừa nói: "Phàn Tam ơi, chẳng lẽ cậu lại có thể thấy chết mà không cứu sao? Đúng thật là 'độc không gì bằng ngòi chích ong vò vẽ, ác không gì bằng lòng lang y', cổ nhân thường nói 'có tiền mua được tiên gọi khiến quỷ', Phàn Tam à, đồng đại dương này áp sát da thịt tôi suốt hai mươi năm qua đấy, nay tặng cho cậu, coi như mua lại mạng sống của con dâu tôi!"

Bà ném mạnh đồng đại dương vào tay Phàn Tam. Phàn Tam giật nảy mình vứt phắt đồng đại dương đi, cứ như thể thứ mà Thượng Quan Lữ thị nhét vào tay hắn là một khối sắt nung đỏ vậy. Trên khuôn mặt trơn tuột của hắn rớm ra một lớp mồ hôi dầu, hai bên gò má giật giật khiến ngũ cốc biến dạng lệch lạc. Hắn vác chiếc ba lô trên lưng, hét lên: "Bác dâu ơi, xin hãy buông tha cho cháu đi... Cháu quỳ xuống dập đầu lạy bác đây..."

Phàn Tam còn chưa chạy đến cửa lớn nhà họ Thượng Quan thì đã nhìn thấy Thượng Quan Phúc Lộc cởi trần đang chạy hớt hải chạy vào. Chân hắn ta chỉ còn lại đúng một chiếc giày, trên bộ ngực trơ xương bôi đầy những thứ chất bẩn màu xanh trông giống như mỡ láp xe, nom hệt như một vết thương lớn đang hoại tử. Cậu đi đâu về thế hả? Cái đồ sống lâu lên lão làng này, Thượng Quan Lữ thị tức giận chửi mắng.

Đại ca ơi, bên ngoài đã xảy ra chuyện gì thế hả? Phàn Tam lo lắng hỏi hắn ta. Hắn ta phớt lờ những lời chửi mắng của Lữ thị, không đáp lại câu hỏi của Phàn Tam, thần thái say mê ngẩn ngơ cười ngốc nghếch, trong miệng phát ra tiếng lạch cạch đành đạch, tựa như một đàn gà đang hối hả mổ vào cái chậu đất nung.

Thượng Quan Lữ thị bóp lấy cằm chồng đẩy lên đẩy xuống, khiến miệng ông ta lúc thì nằm ngang lúc thì kéo dọc. Một chút dãi đờm màu trắng từ trong miệng ông ta chảy ròng ròng ra ngoài. Ông ta húng hắng ho khan, rồi nôn ọe, cuối cùng cũng bình ổn lại được. Mình ơi, ngoài kia thế nào rồi? Ông ta bi thương nhìn vợ, cái miệng méo xệch, vừa khóc vừa nói: "Đội kỵ binh của người Nhật, đã lên đê sông phía sau rồi..."

Tiếng móng ngựa trầm đục vọng lại, mọi người trong sân đều cứng đờ cả người. Một đàn ác là xám đuôi trắng kêu chát chúa bay vút qua bầu trời phía trên sân nhà. Cửa kính hoa trên tháp chuông nhà thờ lặng lẽ vỡ vụn, những mảnh thủy tinh lấp lánh ánh sáng. Sau khi tấm kính hoa vỡ tan tành, một tiếng nổ đơ đanh giòn giã mới vang lên trên tháp chuông, sóng xung kích của vụ nổ lan ra tứ phía như những chiếc bánh xe sắt nặng nề kêu cọt kẹt nghiền nát vạn vật. Một luồng khí áp cực lớn ập tới, Phàn Tam và Thượng Quan Phúc Lộc ngã rạp xuống đất như những khóm lúa miến. Lữ thị liên tục lùi bước, lưng dập vào tường. Một ống khói bằng gốm đen chạm khắc hoa văn từ trên hiên nhà lăn xuống, rơi rụp một tiếng ngay trước mắt bà trên lối đi lát gạch xanh, biến thành một đống mảnh vỡ vụn.

Thượng Quan Thọ Hỉ từ trong nhà chạy ra, gào khóc: "Mẹ ơi! Cô ấy sắp chết rồi, cô ấy sắp chết rồi, đi mời Tôn đại cô mau lên..."

Lữ thị nghiêm nghị trừng mắt nhìn con trai, nói: "Con người ta nếu đã đến lúc phải chết thì thế nào cũng phải chết; còn nếu chưa đến lúc phải chết thì thế nào cũng chẳng chết được đâu!"

Những người đàn ông trong sân nửa hiểu nửa không lắng nghe lời bà dạy bảo, đều dùng đôi mắt ngấn lệ dán chặt vào khuôn mặt bà.

Bà nói: "Phàn Tam, cậu còn loại thuốc giục sinh gia truyền nào nữa không? Nếu có thì cứ đổ cho con dâu tôi một bình, còn không có thì thôi." Nói dứt lời, cũng chẳng thèm đợi Phàn Tam đáp lời, bà chẳng nhìn ai cả, ngẩng cao đầu, ưỡn ngực, run rẩy bước đi về phía cửa lớn.