Tôi không ngất đi, nhưng cảm giác choáng váng ập đến khi tôi cố hình dung ra hoàn cảnh hiện tại của mình khiến tôi nhớ rằng người bạn đồng hành đã phải dìu thật chắc tay khi đưa tôi từ mái nhà xuống một căn phòng rộng rãi ở tầng trên. Tại đây, ông kiên quyết bắt tôi phải uống một hai ly rượu ngon và dùng chút đồ ăn nhẹ.
"Tôi nghĩ giờ anh sẽ ổn thôi," ông vui vẻ nói. "Lẽ ra tôi đã không dùng biện pháp đột ngột như vậy để thuyết phục anh về hoàn cảnh của mình, nếu như thái độ của anh — dẫu hoàn toàn có thể thông cảm được trong hoàn cảnh đó — không buộc tôi phải làm thế. Thú thật," ông vừa nói vừa cười, "có lúc tôi đã hơi lo ngại rằng mình sẽ phải hứng chịu cái mà tôi tin là các anh ở thế kỷ XIX hay gọi là một cú đấm gục ngã, nếu tôi không hành động nhanh chóng một chút. Tôi nhớ rằng những người dân Boston thời đại của anh vốn nổi tiếng là những võ sĩ cừ khôi, nên tôi nghĩ tốt nhất là không nên chần chừ. Tôi cho rằng giờ đây anh đã sẵn sàng tha thứ cho tôi về tội trêu chọc anh rồi chứ."
"Nếu ông nói với tôi rằng," tôi đáp lại với một sự kinh ngạc tột độ, "thay vì một trăm năm, đã có tới một nghìn năm trôi qua kể từ lần cuối cùng tôi ngắm nhìn thành phố này, thì giờ đây tôi cũng sẽ tin ông."
"Chỉ một thế kỷ trôi qua thôi," ông đáp, "nhưng đã có biết bao thiên niên kỷ trong lịch sử nhân loại chứng kiến những đổi thay còn phi thường hơn thế."
"Và giờ đây," ông nói thêm, đưa tay ra với một vẻ thân thiện không thể chối từ, "hãy để tôi nhiệt liệt chào mừng anh đến với thành phố Boston của thế kỷ XX và đến ngôi nhà này. Tên tôi là Leete, mọi người vẫn gọi tôi là bác sĩ Leete."
"Tên tôi," tôi nói khi bắt tay ông, "là Julian West."
"Tôi rất lấy làm vinh hạnh được làm quen với anh, ngài West," ông đáp lời. "Nhận thấy ngôi nhà này được xây dựng trên chính nền móng ngôi nhà cũ của anh, tôi hy vọng anh sẽ thấy dễ dàng để cảm thấy thoải mái như ở nhà mình."
Sau bữa ăn nhẹ, bác sĩ Leete mời tôi đi tắm và thay một bộ quần áo mới, và tôi đã vui vẻ nhận lời.
Có vẻ như không có cuộc cách mạng quá ư kinh ngạc nào trong trang phục của loài người nằm trong số những thay đổi lớn lao mà người chủ nhà đã nhắc đến, bởi vì ngoại trừ một vài chi tiết nhỏ, những y phục mới của tôi hoàn toàn không làm tôi bối rối chút nào.
Về mặt thể chất, lúc này tôi đã hoàn toàn hồi phục. Nhưng về mặt tinh thần thì sao, chắc hẳn bạn đọc sẽ tự hỏi. Cảm giác trí tuệ của tôi ra sao, hẳn người ta muốn biết, khi thấy mình bỗng nhiên bị ném vào một thế giới mới như thể từ trên trời rơi xuống. Để trả lời, xin hãy cho phép tôi yêu cầu người đọc tự tưởng tượng xem nếu bỗng nhiên, chỉ trong nháy mắt, bản thân mình được dịch chuyển từ trái đất đến, giả sử như, Thiên đàng hay Địa ngục. Anh ta sẽ tưởng tượng trải nghiệm của chính mình sẽ thế nào? Liệu suy nghĩ của anh ta có quay ngay về trái đất mà anh ta vừa rời bỏ, hay sau cú sốc ban đầu, anh ta sẽ gần như quên bẵng đi cuộc sống trước kia của mình trong chốc lát — dẫu sau này sẽ nhớ lại — bởi sự hứng thú mà những khung cảnh xung quanh mang lại? Tất cả những gì tôi có thể nói là, nếu trải nghiệm của người đó cũng giống như tôi trong cuộc chuyển đổi mà tôi đang mô tả, thì giả thuyết thứ hai sẽ hoàn toàn chính xác. Những ấn tượng về sự kinh ngạc và tò mò do khung cảnh mới mang lại đã chiếm trọn tâm trí tôi, sau cú sốc ban đầu, đến mức gạt bỏ mọi suy nghĩ khác. Trong khoảnh khắc ấy, ký ức về cuộc sống trước kia của tôi dường như đã bị tạm gác lại.
Ngay khi tôi thấy thể xác mình được phục hồi nhờ sự giúp đỡ ân cần của người chủ nhà, tôi liền khao khát được quay trở lại mái nhà; và chẳng mấy chốc, chúng tôi đã ngồi thoải mái trên những chiếc ghế bành ở đó, với thành phố nằm trải rộng bên dưới và xung quanh chúng tôi. Sau khi bác sĩ Leete đã trả lời vô số câu hỏi của tôi về những thắng cảnh cổ kính mà tôi không còn tìm thấy và những công trình mới đã thay thế chúng, ông hỏi tôi rằng điểm tương phản nào giữa thành phố cũ và mới khiến tôi ấn tượng mạnh mẽ nhất.
"Nói về những điều nhỏ nhặt trước khi bàn đến chuyện lớn," tôi đáp, "thực sự tôi nghĩ rằng sự vắng bóng hoàn toàn của những chiếc ống khói cùng làn khói của chúng mới là chi tiết gây ấn tượng với tôi đầu tiên."
"À!" người bạn đồng hành của tôi thốt lên với vẻ đầy hứng thú, "Tôi quên mất chuyện ống khói đấy, vì chúng đã bị bỏ đi từ lâu lắm rồi. Đã gần một thế kỷ từ khi phương pháp đốt cháy thô sơ mà các anh từng dựa vào để sưởi ấm trở nên lỗi thời."
"Nói chung," tôi nói, "điều gây ấn tượng với tôi nhất về thành phố chính là sự thịnh vượng vật chất của người dân mà vẻ tráng lệ của nó ngầm biểu thị."
"Tôi sẵn sàng đánh đổi rất nhiều chỉ để được thoáng nhìn thấy Boston thời đại của các anh một lần," bác sĩ Leete đáp. "Chắc chắn là, như anh ngầm ý, các thành phố thời kỳ đó khá là tồi tàn. Ngay cả khi anh có khiếu thẩm mỹ để làm cho chúng trở nên lộng lẫy — điều mà tôi không dám mạo muội hoài nghi — thì sự nghèo đói chung phát sinh từ hệ thống công nghiệp phi thường của các anh cũng sẽ không mang lại cho anh phương tiện để làm điều đó. Hơn nữa, chủ nghĩa cá nhân quá mức thịnh hành lúc bấy giờ hoàn toàn không tương thích với tinh thần công cộng. Chút ít tài sản ít ỏi mà các anh có dường như hầu như chỉ được phung phí cho sự xa hoa cá nhân. Trái lại, ngày nay, không có mục đích sử dụng nào cho khối tài sản dư thừa lại được ưa chuộng cho bằng việc làm đẹp thành phố, nơi mà tất cả mọi người đều được tận hưởng ở mức độ như nhau."
Mặt trời đã lặn khi chúng tôi quay trở lại mái nhà, và khi chúng tôi trò chuyện thì màn đêm buông xuống thành phố.
"Trời đang tối dần," bác sĩ Leete nói. "Chúng ta hãy xuống nhà thôi; tôi muốn giới thiệu vợ và con gái mình với anh."
Những lời của ông gợi lại cho tôi những giọng nói phụ nữ mà tôi từng nghe thì thầm xung quanh mình khi tôi đang dần tỉnh lại; và với sự tò mò tột độ muốn biết phụ nữ của năm 2000 trông ra sao, tôi liền sốt sắng đồng ý với đề nghị đó. Căn phòng nơi chúng tôi gặp vợ và con gái của chủ nhà, cũng như toàn bộ nội thất bên trong ngôi nhà, tràn ngập một thứ ánh sáng dịu ngọt mà tôi biết chắc là ánh sáng nhân tạo, mặc dù tôi không thể tìm ra nguồn phát ra thứ ánh sáng ấy. Bà Leete là một phụ nữ có vẻ ngoài vô cùng ưa nhìn và gìn giữ rất tốt, khoảng chừng tuổi chồng mình, trong khi người con gái, đang ở độ tuổi trăng tròn của thời kỳ thiếu nữ, lại là cô gái đẹp nhất mà tôi từng thấy. Guơng mặt nàng cuốn hút khôn tả nhờ đôi mắt xanh thẳm, làn da điểm xuyết nét hồng hào tinh tế và những đường nét hoàn hảo, nhưng ngay cả khi khuôn mặt nàng không có những nét quyến rũ đặc biệt ấy đi nữa, thì thân hình với những đường cong tuyệt mỹ cũng đủ để đưa nàng lên hàng tuyệt sắc giai nhân trong số những người phụ nữ của thế kỷ XIX. Sự dịu dàng và tinh tế nữ tính ở sinh linh đáng yêu này được hòa quyện một cách tuyệt vời với vẻ khỏe khoắn và sức sống thể chất tràn trề — những điều mà các thiếu nữ thời tôi — những người duy nhất tôi có thể dùng để so sánh — thường quá thiếu hụt. Đó là một sự trùng hợp nhỏ nhoi nếu so với sự kỳ lạ chung của hoàn cảnh lúc bas giờ, nhưng vẫn vô cùng nổi bật, khi tên nàng là Edith.
Buổi tối hôm đó quả thực là có một không hai trong lịch sử giao tiếp xã hội, nhưng nếu cho rằng cuộc trò chuyện của chúng tôi mang nặng vẻ gượng gạo hay khó khăn thì đó sẽ là một sai lầm lớn. Quả thực tôi tin rằng chính trong những hoàn cảnh có thể gọi là bất tự nhiên — theo nghĩa là vô cùng bất thường — thì con người ta lại cư xử một cách tự nhiên nhất, chắc chắn là vì lý do những hoàn cảnh như vậy đã quét sạch mọi sự giả tạo. Dù sao đi nữa, tôi biết rằng cuộc giao lưu vào buổi tối hôm đó của tôi với những đại diện của một thời đại và thế giới khác lại mang một sự chân thành và cởi mở mộc mạc, thứ mà hiếm hoi lắm mới có được sau một thời gian dài quen biết. Chắc chắn sự khéo léo tuyệt vời của những người chủ nhà đã góp phần lớn vào điều này. Dĩ nhiên chẳng có gì để chúng tôi trò chuyện ngoài trải nghiệm kỳ lạ nhờ đó mà tôi có mặt ở đây, nhưng họ lại bàn về nó với một sự quan tâm ngây thơ và trực diện đến mức làm giảm bớt đi rất nhiều yếu tố kỳ quái và ma quái vốn rất dễ trở nên lấn át của đề tài này. Người ta sẽ tưởng chừng như họ đã quá quen với việc tiếp đón những kẻ lang thang trôi dạt từ một thế kỷ khác, sự khéo léo của họ mới hoàn hảo làm sao.
Về phần mình, chưa bao giờ tôi nhớ là các hoạt động trong tâm trí mình lại trở nên nhanh nhạy và sắc bén hơn thế trong buổi tối hôm đó, hay các giác quan trí tuệ của tôi lại nhạy bén hơn thế. Dĩ nhiên ý tôi không phải là ý thức về hoàn cảnh kinh ngạc của mình bị lãng quên dù chỉ một phút, nhưng hiệu ứng chính của nó cho đến lúc này lại là tạo ra một sự hưng phấn đến phát cuồng, một thứ say sưa trong tâm trí.[1]
Edith Leete rất ít tham gia vào cuộc trò chuyện, nhưng khi có vài lần sức hút từ vẻ đẹp của nàng kéo ánh nhìn của tôi về phía khuôn mặt nàng, tôi nhận thấy đôi mắt nàng đang nhìn đăm đăm vào tôi với một sự tập trung say đắm, gần như mang vẻ thôi miên. Rõ ràng là tôi đã khơi dậy sự quan tâm của nàng đến mức độ phi thường, điều này cũng không có gì đáng ngạc nhiên, nếu giả định rằng nàng là một cô gái giàu trí tưởng tượng. Dù tôi cho rằng sự tò mò là độngI cơ chính dẫn đến sự quan tâm của nàng, thì điều đó vẫn tác động đến tôi theo cách mà lẽ ra sẽ không xảy ra nếu nàng kém xinh đẹp hơn.
Bác sĩ Leete, cũng như hai vị phu nhân, tỏ ra vô cùng hứng thú với lời kể của tôi về những hoàn cảnh khiến tôi chìm vào giấc ngủ trong căn phòng dưới lòng đất. Tất cả đều đưa ra những gợi ý để lý giải việc tôi bị bỏ quên ở đó, và giả thuyết mà cuối cùng chúng tôi cùng đồng thuận ít nhất cũng mang lại một lời giải thích hợp lý, mặc dù liệu các chi tiết của nó có chính xác hay không thì dĩ nhiên chẳng ai có thể biết được. Lớp tro tàn được tìm thấy phía trên căn phòng cho thấy ngôi nhà đã bị thiêu rụi. Hãy giả sử rằng vụ hỏa hoạn đã xảy ra vào đúng đêm tôi chìm vào giấc ngủ. Chỉ còn lại việc phỏng đoán rằng Sawyer đã thiệt mạng trong ngọn lửa hoặc vì một tai nạn nào đó liên quan đến nó, và phần còn lại diễn ra theo một cách vô cùng tự nhiên. Không ai ngoài ông ta và bác sĩ Pillsbury biết về sự tồn tại của căn phòng hoặc việc tôi ở trong đó, và bác sĩ Pillsbury — người đã đến New Orleans vào đêm đó — có lẽ chưa bao giờ nghe nói gì về vụ cháy cả. Kết luận của những người bạn tôi, và của công chúng, chắc chắn là tôi đã bỏ mạng trong biển lửa. Việc khai quật đống đổ nát, trừ khi được tiến hành triệt để, sẽ không thể hé lộ hốc tường ở phần móng thông với căn phòng của tôi. Chắc chắn là, nếu địa điểm đó được xây dựng lại, ít nhất là ngay lập tức, thì một cuộc khai quật như vậy là điều bắt buộc, nhưng những thời kỳ hỗn loạn và đặc điểm không mấy mong muốn của khu1 vực này hoàn toàn có thể đã ngăn cản việc xây dựng lại. Kích thước của những cái cây trong khu vườn hiện đang chiếm giữ địa điểm đó cho thấy, bác sĩ Leete nói, rằng nơi đây đã là bãi đất trống trong ít nhất hơn nửa thế kỷ.
[1] Để lý giải cho trạng thái tâm lý này, phải nhớ rằng, ngoại trừ chủ đề trong các cuộc trò chuyện của chúng tôi, khung cảnh xung quanh tôi hầu như không có gì gợi nhắc về những gì đã xảy ra với mình. Chỉ trong phạm vi một khu phố gần nhà tôi ở Boston cũ, tôi cũng có thể tìm thấy những vòng tròn xã hội xa lạ với tôi hơn nhiều. Ngôn ngữ của những người dân Boston ở thế kỷ XX thậm chí còn ít khác biệt so với ngôn ngữ của những tổ tiên văn minh của họ ở thế kỷ XIX hơn là sự khác biệt giữa ngôn ngữ của những người sau so với ngôn ngữ của Washington và Franklin, trong khi những khác biệt về phong cách trang phục và nội thất giữa hai thời kỳ cũng không rõ rệt hơn mức mà tôi từng chứng kiến thời trang tạo ra trong khoảng thời gian của một thế hệ.
