Tôi hẳn sẽ gặp phải vô vàn khó khăn nếu buộc phải miêu tả chính xác những gì diễn ra trong tâm can tôi suốt tuần lễ sau cuộc thám hiểm nửa đêm bất thành ấy. Đó là một khoảng thời gian kỳ lạ và sốt sắng, một thứ hỗn mang trong đó những cảm xúc, tư duy, ngờ vực, hy vọng, niềm vui và nỗi thống khổ vốn đối lập dữ dội nhất lại cuộn xoáy vào nhau như trong một cơn cuồng phong. Tôi sợ phải soi thấu chính mình, dẫu cho một thiếu niên mười sáu tuổi có bao giờ thực sự soi thấu chính mình; tôi sợ phải kiểm điểm lại bất cứ điều gì; tôi chỉ vội vã sống qua từng ngày cho đến khi chiều xuống; và ban đêm tôi chìm vào giấc ngủ... sự vô tư lự của tuổi thơ đã đến cứu rỗi tôi. Tôi không muốn biết liệu mình có được yêu hay không, và tôi cũng chẳng muốn thừa nhận với lòng mình rằng mình không được yêu; cha thì tôi tránh mặt—nhưng Zinaïda thì tôi không tài nào tránh nổi... Tôi cháy bỏng như trong lửa khi ở bên nàng... nhưng nào tôi bận tâm muốn biết ngọn lửa khiến tôi thiêu đốt và tan chảy ấy là gì —chỉ biết rằng được cháy và được tan chảy xiết bao ngọt ngào. Tôi phó mặc bản thân cho mọi cảm giác thoáng qua, tự lừa dối chính mình, quay lưng lại với những ký ức, và nhắm mắt làm ngơ trước những điềm báo về tương lai... Sự yếu đuối ấy có lẽ đã chẳng kéo dài lâu trong bất kỳ hoàn cảnh nào... một tiếng sét dữ dội đã cắt đứt tất cả chỉ trong chớp mắt, ném thẳng tôi vào một ngã rẽ hoàn toàn mới.

Một hôm, trở về nhà ăn tối sau một chuyến đi dạo tương đối dài, tôi kinh ngạc khi biết rằng mình sẽ ăn tối một mình, rằng cha tôi đã đi vắng còn mẹ thì không khỏe, không muốn dùng bữa và đã tự giam mình trong phòng ngủ. Qua nét mặt của những tên đầy tớ, tôi đoán chắc đã có chuyện tày trời xảy ra... Tôi không dám gặng hỏi họ, nhưng tôi có một người bạn là cậu hầu bàn trẻ tên Philip, một người say mê thơ ca và biết chơi đàn ghi-ta. Tôi liền tìm đến cậu ta. Từ cậu ta, tôi hay tin một cuộc cãi vã kinh hoàng đã diễn ra giữa cha và mẹ tôi (và từng lời một đã bị nghe lén từ phòng các cô hầu gái; phần lớn là bằng tiếng Pháp, nhưng Masha, cô hầu phòng, đã có năm năm sống với một thợ may ở Paris, nên cô hiểu hết tất cả); rằng mẹ tôi đã trách cứ cha tôi về tội bất trung, về mối quan hệ tình ái với cô tiểu thư nhà bên, rằng ban đầu cha tôi còn tự biện hộ, nhưng sau đó đã nổi giận, và ông cũng thốt ra những lời tàn nhẫn, "châm chọc tuổi tác của bà," khiến mẹ tôi bật khóc; rằng mẹ tôi cũng nhắc đến một khoản vay nào đó dường như đã được cho mụ công chúa già vay, lại còn nói rất tệ về mụ lẫn cô tiểu thư nọ, và rồi cha tôi đã đe dọa bà. "Và tất cả mọi tai họa," Philip tiếp lời, "đều bắt nguồn từ một lá thư nặc danh; và ai là kẻ viết ra nó thì chẳng ai hay, bằng không thì sự việc đã chẳng có lý do gì để bại lộ cả."

“Nhưng liệu có thực sự có căn cứ nào không,” tôi khó nhọc thốt lên, trong khi tay chân lạnh ngắt và một cảm giác rùng mình chạy dọc tận đáy tâm can.

Philip nháy mắt đầy ẩn ý. “Có chứ. Chẳng thể che giấu nổi những chuyện ấy đâu; dù cho lần này cha cậu có cẩn thận đi chăng nữa—nhưng mà đấy, cậu thấy đấy, chẳng hạn như ông vẫn phải thuê xe cộ hay làm gì đó... mà cũng chẳng tài nào xoay sở mà không cần đến người hầu cho được.”

Tôi cho Philip lui ra và ngã quỵ xuống giường. Tôi không nức nở, cũng chẳng buông xuôi tuyệt vọng; tôi không tự hỏi chuyện này đã xảy ra khi nào và ra sao; tôi không thắc mắc tại sao từ lâu lắm rồi mình lại không mảy may đoán ra; tôi thậm chí còn chẳng oán trách cha mình... Những điều tôi vừa hay biết vượt quá sức chịu đựng của tâm trí tôi; sự bộc lộ bất ngờ này đã giáng cho tôi một đòn chí mạng... Mọi thứ đã chấm dứt. Tất cả những đóa hoa tươi thắm nhất trong tim tôi đã bị vặt phăng đi một cách thô bạo trong khoảnh khắc, nằm ngổn ngang quanh tôi, vứt bỏ trên mặt đất và bị giày xéo dưới chân.