Đúng tám giờ, trong bộ áo đuôi tôm và với mái tóc chải ngược thành một nhúm trên đỉnh đầu, tôi bước vào hành lang tòa nhà phụ nơi công nương sinh sống. Người đầy tớ già nhìn tôi đầy vẻ khó chịu và miễn cưỡng đứng dậy khỏi chiếc ghế dài. Từ phòng khách vọng ra những tiếng cười nói vui vẻ. Tôi đẩy cửa bước vào và suýt ngã ngửa vì kinh ngạc. Ở giữa phòng, công nương trẻ đang đứng trên một chiếc ghế, tay cầm một chiếc mũ đàn ông trước ngực; vây quanh chiếc ghế là độ nửa tá đàn ông. Họ đang cố thò tay vào trong mũ, trong khi nàng giơ cao mũ qua đầu họ và lắc mạnh. Nhận ra tôi, nàng liền kêu lên: "Khoan đã, khoan đã, lại thêm một vị khách nữa, anh ấy cũng phải có vé chứ," rồi nhẹ nhàng nhảy phắt xuống ghế, nắm lấy cổ tay áo tôi.
"Đến đây nào," nàng nói, "sao anh cứ đứng ngây ra thế? Thưa các ngài, xin giới thiệu với các vị: đây là M’sieu Voldemar, con trai của nhà hàng xóm chúng ta." Rồi quay sang tôi, nàng lần lượt chỉ tay giới thiệu từng vị khách: "Bá tước Malevsky, bác sĩ Lushin, nhà thơ Meidanov, cựu đại úy Nirmatsky, và Byelovzorov tay kỵ mã hussar mà anh đã gặp rồi. Em hy vọng các anh sẽ là những người bạn tốt." Tôi bối rối đến mức chẳng buồn cúi chào ai; trong bác sĩ Lushin, tôi nhận ra người đàn ông da ngăm đen từng buông lời chế giễu không thương tiếc tôi ngoài khu vườn; những người còn lại đều xa lạ đối với tôi.
"Bá tước!" Zinaïda tiếp lời, "hãy phát vé cho M’sieu Voldemar đi."
"Thế thì không công bằng rồi," vị bá tước phản đối bằng một giọng lơ lớ kiểu Ba Lan. Ngài là một thanh niên tóc ngăm rất bảnh bao và ăn mặc hợp mốt, với đôi mắt nâu biểu cảm, chiếc mũi nhỏ thanh tú và hàng ria mép tỉa mỏng manh trên đôi môi nhỏ xíu. "Quý ông này đâu có chơi trò phạt vạ cùng chúng ta."
"Đúng là bất công," Byelovzorov và người được giới thiệu là cựu đại úy đồng thanh phụ họa. Hắn ta chừng bốn tuổi, mặt rỗ chằng chịt trông rất ghê sợ, đầu xoăn tít như người da đen, gù lưng, chân vòng kiềng, mặc một chiếc áo khoác quân đội không cầu vai và để phanh ngực.
"Bảo anh ấy viết vé thì cứ viết đi, tôi bảo vậy mà," công nương trẻ nhắc lại. "Cái vụ nổi loạn gì thế này? M’sieu Voldemar lần đầu đến với chúng ta, và chưa có quy luật nào áp dụng cho anh ấy cả. Đừng có cằn nhằn nữa — viết đi, tôi muốn thế."
Vị bá tước nhún vai nhưng ngoan ngoãn cúi đầu, cầm bút bằng những ngón tay trắng trẻo đeo đầy nhẫn, xé một mẩu giấy và viết lên đó.
Lushin cất giọng mỉa mai: "Ít ra chúng ta cũng phải giải thích cho ông Voldemar hiểu việc mình đang làm chứ, kẻo cậu ta lại ngơ ngác mất. Cậu thấy đấy, chàng trai trẻ, chúng ta đang chơi trò phạt vạ; công nương phải chịu phạt, và ai bốc được lá thăm may mắn sẽ có vinh dự được hôn tay nàng. Cậu đã hiểu những gì tôi nói chưa?"
Tôi chỉ biết trân trân nhìn hắn và tiếp tục đứng chôn chân trong vẻ ngơ ngác, trong khi công nương trẻ lại nhảy phắt lên ghế và tiếp tục vẫy chiếc mũ. Tất cả bọn họ đều rướn người về phía nàng, và tôi cũng bước theo những người khác.
"Meidanov," công nương nói với một thanh niên cao gầy, gương mặt hốc hác, đôi mắt kèm nhèm và mái tóc đen dài quá mức, "anh là nhà thơ thì nên rộng lượng một chút, hãy nhường số của anh cho M’sieu Voldemar để cậu ấy có hai cơ hội thay vì một."
Nhưng Meidanov lắc đầu từ chối vàất mái tóc. Sau tất cả những người khác, tôi thò tay vào mũ và mở lá thăm của mình ra... Trời đất! Tâm trạng tôi ra sao khi nhìn thấy dòng chữ trên đó: Hôn!
"Hôn!" Tôi không kìm được mà thốt lên thành tiếng.
"Hoan hô! Cậu ấy trúng rồi," công nương nhanh chóng tuyên bố. "Mới vui làm sao!" Nàng bước xuống ghế và dành cho tôi một cái nhìn rạng rỡ, ngọt ngào đến mức tim tôi lỡ nhịp. "Anh có vui không?" nàng hỏi tôi.
"Tôi ư?"... tôi lắp bắp.
"Bán lá thăm đó cho tôi đi," Byelovzorov bất chợt gầm ghè ngay sát tai tôi. "Tôi trả cậu một trăm rúp."
Tôi đáp lại viên kỵ mã bằng một ánh mắt đầy phẫn nộ, khiến Zinaïda vỗ tay tán thưởng, còn Lushin thì kêu lên: "Cậu ta thật là một tay chơi cừ khôi!"
Hắn tiếp tục: "Nhưng với tư cách là quản trò, bổn phận của tôi là đảm bảo mọi quy tắc phải được tuân thủ. M’sieu Voldemar, quỳ một chân xuống đi. Đó là quy định của chúng ta."
Zinaïda đứng trước mặt tôi, đầu hơi nghiêng sang một bên như muốn nhìn tôi cho thật kỹ; nàng đàng hoàng chìa tay về phía tôi. Một màn sương mờ che khuất trước mắt tôi; tôi định quỳ một chân, nhưng lại quỳ sụp cả hai chân và áp môi lên những ngón tay Zinaïda vụng về đến nỗi bị móng tay nàng cào nhẹ một chút.
"Làm tốt lắm!" Lushin kêu lên và đỡ tôi đứng dậy.
Trò chơi phạt vạ cứ thế tiếp diễn. Zinaïda kéo tôi ngồi xuống bên cạnh nàng. Nàng nghĩ ra đủ loại hình phạt kỳ quái! Trong số đó, nàng phải đóng vai một "bức tượng", và nàng chọn tên Nirmatsky gớm ghiếc làm bệ đỡ, bảo hắn cúi rạp người xuống thành hình chiếc cung và gục đầu vào ngực. Tiếng cười không dứt lấy một giây. Riêng với tôi, một cậu thiếu niên từ trước đến nay chỉ lớn lên trong sự bao bọc tĩnh lặng của một trang viên uy nghi, toàn bộ sự ồn ào náo nhiệt này, niềm vui suồng sã đến mức gần như nổi loạn, những mối quan hệ với những kẻ xa lạ ấy, quả thực khiến tôi say đắm đến mê muội. Đầu óc tôi quay cuồng như thể say rượu. Tôi bắt đầu cười và nói lớn hơn cả những người khác, đến mức vị công nương già — người đang ngồi ở căn phòng bên cạnh cùng một vị thư ký nào đó đến từ cửa ô Tversky do bà mời đến để bàn chuyện làm ăn — cuối cùng cũng phải bước sang để nhìn ngắm tôi. Nhưng tôi cảm thấy hạnh phúc đến mức chẳng màng gì nữa, chẳng thèm bận tâm đến những lời chế giễu hay cái nhìn đầy hoài nghi của bất kỳ ai. Zinaïda vẫn tiếp tục dành cho tôi sự ưu ái và giữ tôi ở bên cạnh nàng. Trong một hình phạt, tôi phải ngồi cạnh nàng, cả hai cùng trùm chung một chiếc khăn tay bằng lụa: tôi phải kể cho nàng nghe bí mật của mình. Tôi nhớ có lúc đầu của cả hai chúng tôi cùng chìm trong một không gian ấm áp, nửa mờ ảo, thơm ngát và tối mờ, ánh mắt dịu dàng, gần gũi của nàng trong bóng tối, hơi thở nóng bỏng phả ra từ đôi môi hé mở, hàm răng lấp lánh và những lọn tóc khẽ chạm vào làm tôi nhột nhạt và như bốc cháy. Tôi im lặng. Nàng mỉm cười đầy gian xảo, bí ẩn, và cuối cùng thì thầm bên tai tôi: "Nào, thế tóm lại là gì?" nhưng tôi chỉ biết đỏ mặt, cười trừ và quay mặt đi với nhịp thở gấp gáp. Chúng tôi chán chơi phạt vạ — và chuyển sang chơi trò dây thừng. Chúa tôi! Cảm xúc của tôi dâng trào biết bao khi vì lơ đễnh mà tôi bị nàng quật cho một cái đau điếng và mạnh bạo vào các ngón tay, và sau đó tôi đã cố tỏ ra đãng trí thế nào để rồi nàng trêu chọc và nhất quyết không chịu chạm vào đôi tay tôi đang chìa ra! Đêm hôm đó chúng tôi đã không làm những gì cơ chứ! Chúng tôi chơi đàn piano, ca hát, khiêu vũ và diễn cảnh một trại người Digan. Nirmatsky được hóa trang thành một con gấu và bị ép uống nước muối. Bá tước Malevsky biểu diễn cho chúng tôi xem vài trò ảo thuật bài, và kết cục là sau khi xào bài, hắn tự chia cho mình toàn bộ các quân bài chủ trong ván bài whist, khiến Lushin "vinh dự được gửi lời chúc mừng." Meidanov ngâm thơ trích từ tập thơ "Kẻ sát nhân" của anh ta (thời kỳ đó trào lưu lãng mạn đang ở đỉnh cao), một tác phẩm mà anh dự định sẽ cho xuất bản với bìa màu đen cùng tựa đề in bằng mực đỏ như máu; họ lén giật chiếc mũ của viên thư ký khỏi đùi ông và bắt ông phải nhảy điệu Cossack để chuộc lại; họ mặc cho cụ già Vonifaty chiếc mũ phụ nữ, còn công nương trẻ thì đội chiếc mũ của đàn ông... Tôi không thể nào kể hết những việc chúng tôi đã làm. Chỉ có điều Byelovzorov ngày càng thu mình lại ở góc phòng, mặt mày cau có và tức giận... Thỉnh thoảng mắt hắn đỏ ngầu, mặt đỏ bừng lên, và có cảm giác như bất cứ lúc nào hắn cũng có thể lao vào tất cả chúng tôi rồi hất văng chúng tôi đi tứ tung như những mẩu gỗ bào; nhưng công nương trẻ chỉ cần liếc nhìn, giơ ngón tay dọa là hắn lại ngoan ngoãn thu mình về góc cũ.
Cuối cùng thì chúng tôi cũng kiệt sức. Ngay cả vị công nương già, dù vốn sẵn sàng chiều theo mọi thứ như bà từng nói và chẳng tiếng ồn nào làm bà mỏi mệt, cuối cùng cũng cảm thấy chợp mắt và khao khát sự yên bình. Vào lúc mười hai giờ đêm, bữa supper được dọn lên, gồm một miếng phô mai cứng cũ kỹ và vài chiếc bánh bao nhân thịt nguội, mà đối với tôi lại ngon lành hơn bất kỳ loại bánh ngọt nào tôi từng nếm; chỉ có đúng một chai rượu vang, và đó lại là một chai rượu kỳ lạ: một chiếc vỏ chai sẫm màu với cổ chai rộng, và chất rượu bên trong có màu hồng phớt; tuy nhiên chẳng ai thèm động đến nó. Kiệt sức và ngất ngây trong hạnh phúc, tôi bước ra khỏi tòa nhà phụ; lúc chia tay, Zinaïda siết chặt tay tôi thật ấm áp và lại mỉm cười đầy bí ẩn.
Không khí ban đêm nặng nề và ẩm ướt phả vào gương mặt đang bừng bừng hơi nóng của tôi; có vẻ như một cơn giông đang sắp sửa kéo đến; những đám mây giông đen kịt lớn dần và bò kín bầu trời, những đường nét khói mịt của chúng biến đổi rõ rệt. Một cơn gió bất chợt thổi bời bời qua những tán cây tối thẫm, và đâu đó ở tận chân trời xa xăm, tiếng sấm âm ỉ gầm gừ giận dữ như đang tự thì thầm với chính mình.
Tôi theo lối cầu thang phụ mò lên phòng mình. Lão người hầu già đang ngủ gối đầu trên sàn, và tôi phải bước qua người lão; lão tỉnh giấc, nhìn thấy tôi, và bảo rằng mẹ tôi lại đang rất giận và định sai người đi tìm tôi lần nữa, nhưng bố tôi đã ngăn lại. (Tôi chưa bao giờ đi ngủ mà không đến chúc ngủ ngon và xin phép nhận lời chúc phúc từ mẹ. Nhưng giờ thì đành chịu vậy!)
Tôi bảo lão đầy rớ rằng tôi sẽ tự cởi đồ và đi ngủ, rồi thổi tắt ngọn nến. Nhưng tôi không cởi quần áo, cũng chẳng lên giường.
Tôi ngồi xuống ghế, cứ thế ngồi ngây ngẩn suốt một hồi lâu như bị bỏ bùa. Những cảm xúc trong tôi lúc ấy thật mới mẻ và ngọt ngào làm sao... Tôi ngồi yên lặng, hầu như không ngoảnh nhìn xung quanh và chẳng nhúc nhích, hít những hơi thật chậm, và chốc chốc lại mỉm cười thầm lặng trước một hồi ức nào đó, hoặc cảm thấy lạnh sống lưng khi nghĩ rằng mình đang yêu, rằng đây chính là nàng, rằng đây chính là tình yêu. Gương mặt Zinaïda chậm rãi lướt qua trước mắt tôi trong bóng tối — lướt đi mà không hề khuất dạng; đôi môi nàng vẫn mang nụ cười đầy ẩn ý ấy, đôi mắt nàng dõi theo tôi, hơi nghiêng nghiêng vẻ dò hỏi, mơ màng và dịu dàng... y như khoảnh khắc từ biệt nàng lúc nãy. Cuối cùng tôi đứng dậy, nhón chân bước về phía chiếc giường, và cứ thế không cởi đồ, cẩn thận đặt đầu lên gối như thể sợ chỉ một chuyển động đột ngột cũng có thể làm tan vỡ những gì đang đong đầy trong tâm hồn... Tôi nằm xuống, nhưng thậm chí còn chẳng nhắm mắt lại. Chẳng mấy chốc, tôi nhận ra những thứ ánh sáng mờ ảo nào cứ liên tục hắt vào phòng... Tôi ngồim dậy nhìn ra cửa sổ. Khung cửa sổ hiện lên rõ mồn một tách biệt khỏi những ô kính được chiếu sáng mờ ảo một cách kỳ bí. Trận giông đây rồi, tôi nghĩ; và quả thực đúng là có giông, nhưng nó diễn ra ở một nơi rất xa nên không nghe thấy tiếng sấm; chỉ có những tia chớp nhòe nhoẹt, dài dằng dặc trông như tua tủa rễ cây cứ liên tiếp lóe lên trên bầu trời; tuy nhiên chúng không hẳn lóe lên, mà cứ run rẩy và giật giật như cánh của một con chim đang hấp hối. Tôi đứng dậy, đi đến bên cửa sổ và đứng đó cho đến tận sáng... Những tia chớp không ngừng nghỉ dù chỉ một giây; đó chính là thứ mà người nhà quê gọi là đêm sáu mươi. Tôi đăm đăm nhìn khoảng đồng cát lặng ngơ, nhìn khối đen kùn kụt của những khu vườn Neskutchny, nhìn những mặt tiền ngả vàng của các tòa nhà phía xa dường như cũng đang run rẩy theo từng ánh chớp mờ nhạt... Tôi ngắm nhìn và không sao rời mắt nổi; những tia chớp im lặng ấy, những thứ ánh sáng này dường như đang đáp lại những ngọn lửa bí ẩn câm lặng đang bùng cháy trong lồng ngực tôi. Trời bắt đầu hừng sáng; bầu trời rực lên những vệt đỏ hồng. Khi mặt trời đến gần hơn, những tia chớp cứ thế mờ dần rồi tắt hẳn; những vệt sáng run rẩy thưa dần rồi biến mất, chìm nghỉm vào ánh sáng tỉnh táo và thực tế của ngày mới đang tới...
Và những tia chớp trong tôi cũng tan biến theo. Tôi cảm thấy một sự mệt mỏi lớn lao cùng sự bình yên... nhưng hình bóng Zinaïda vẫn hiên ngang ngự trị trong tâm hồn tôi. Thế nhưng hình bóng ấy giờ đây cũng có vẻ tĩnh lặng hơn: tựa như một con thiên nga vươn mình bay lên từ những rặng lau sậy nơi đầm lầy, nàng nổi bật hẳn lên giữa những hình thù kém xinh xắn xung quanh, và khi chìm vào giấc ngủ, tôi thả mình hướng về phía nàng trong một niềm sùng kính tiễn biệt đầy tin yêu...
Ôi những xúc cảm ngọt ngào, khúc hòa ca dịu êm, sự lương thiện và bình yên của một trái tim đã trở nên mềm mại, niềm hạnh phúc tan chảy của những ngây ngất tình đầu, các ngươi đang ở đâu, đang ở đâu hỡi các ngươi?
