Ôi, Sanin thở phào một tiếng nhẹ nhõm biết bao khi lại được trở về phòng mình! Quả thực Maria Nikolaevna nói không sai, anh cần được nghỉ ngơi, cần phải thoát khỏi tất cả những người quen mới này, những cuộc va chạm, những câu chuyện trò, thoát khỏi cái bầu không khí ngột ngạt đang đè nặng lên đầu óc và trái tim anh, thoát khỏi sự thân mật kỳ lạ, không ai mời gọi với một người đàn bà quá đỗi xa lạ ấy! Mà tất cả những chuyện này lại diễn ra vào lúc nào cơ chứ? Ngay sau cái ngày anh biết tin Gemma yêu mình, sau khi anh đã đính hôn với nàng. Chao ôi, thật là một sự xúc phạm thiêng liêng! Trong thâm tâm, anh đã hàng ngàn lần xin người chim câu thuần khiết, trinh bạch của mình tha thứ, dù thực lòng anh chẳng có lỗi gì để tự trách bản thân; anh hôn đi hôn lại hàng ngàn lần chiếc thánh giá nàng đã trao. Nếu không vì hy vọng đưa công việc đưa anh tới Wiesbaden đến hồi kết thúc nhanh chóng và êm đẹp, có lẽ anh đã lao đầu chạy xối xả trở về Frankfort thân yêu, về ngôi nhà thân thương giờ đã là tổ ấm của anh, trở về bên nàng để gieo mình xuống dưới chân người anh yêu dấu… Nhưng biết làm sao được! Đã phóng lao thì phải theo lao, anh phải ăn mặc chỉnh tề, đi ăn tối, rồi từ đó đến nhà hát… Giá mà ngày mai cô ta chịu thả cho anh về!

Còn một điều khác khiến anh bối rối, bực bội; bằng tình yêu, sự dịu dàng và niềm hân hoan biết ơn, anh mơ về Gemma, về cuộc sống chung của hai người, về hạnh phúc đang chờ đón trong tương lai, vậy mà người đàn bà kỳ quặc ấy, cái bà Polozova ấy cứ chập chờn—không, không phải chập chờn, mà là chướng mắt hiện ra, Sanin tự nhủ với sự hằn học đặc biệt—cứ chướng mắt hiện ra ngay trước mặt anh, và anh không sao xua đuổi được hình bóng ấy, không sao cưỡng lại việc nghe thấy giọng nói, nhớ lại những lời lẽ của cô ta, thậm chí chẳng thể xua đi thứ mùi hương đặc biệt, tinh tế, tươi mát mà nồng nàn như hương hoa ly vàng phảng phất từ trang phục của cô ta. Người đàn bà này rõ ràng đang trêu giỡn anh, tìm mọi cách để xỏ mũi anh… để làm gì cơ chứ? Cô ta muốn gì? Chẳng lẽ đó chỉ là trò hờn dỗi hư hỏng của một kẻ giàu có, nuông chiều bản thân và có lẽ là hoàn toàn vô đạo đức? Còn gã chồng nữa! Thật là một gã kỳ dị! Mối quan hệ giữa hai người họ là thế nào? Và tại sao những câu hỏi ấy cứ lởn vởn trong đầu anh, trong khi anh, Sanin, thực chất chẳng hề bận tâm chút nào đến Polozov hay vợ hắn? Tại sao anh không thể xua đi hình bóng quấy rầy ấy, ngay cả khi anh hướng trọn tâm hồn mình về một hình bóng khác, trong trẻo và rạng rỡ như ánh mặt trời của Chúa? Cớ sao qua những nét mặt gần như thánh thiện ấy, những nét mặt kia lại dám chen vào? Chẳng những thế, những nét mặt kia còn mỉm cười xếch xược với anh. Đôi mắt xám tham lam, những đồng tiền, những lọn tóc như rắn bò kia, cớ sao tất cả những thứ đó cứ bám chặt lấy anh, khiến anh muốn rũ bỏ, muốn hất văng đi mà lại lực bất tòng tâm?

Nhảm nhí! Thật nhảm nhí! Ngày mai tất cả sẽ tan biến không để lại vết tích… Nhưng liệu ngày mai cô ta có chịu thả anh về không?

Phải… Tất cả những câu hỏi ấy anh tự đặt ra cho mình, nhưng thời gian đã nhích dần sang ba giờ chiều, anh bèn khoác lên mình chiếc áo đuôi tôm màu đen, sau khi dạo một vòng trong công viên, anh đi đến nhà Polozov!

Trong phòng khách nhà họ, anh gặp một thư ký sứ quan, một gã người Đức cao ngồng, tóc sáng màu, có khuôn mặt nghiêng giống như mặt ngựa, tóc rẽ ngôi ngược về sau đầu (một mốt thời thượng bấy giờ), và… ôi kỳ lạ thay! Còn ai nữa đây? Von Dönhof, chính là viên sĩ quan mà anh đã đấu kiếm cách đây vài ngày! Anh chẳng hề ngờ lại gặp gỡ hắn ở đây nên không khỏi bối rối. Tuy nhiên, anh vẫn cất lời chào.

“Hai người quen nhau sao?” Maria Nikolaevna hỏi, cô không bỏ qua sự ngượng ngùng của Sanin.

“Vâng… tôi đã từng có vinh hạnh,” Dönhof nói, rồi hơi ghé người sang một bên, hắn nói nhỏ với Maria Nikolaevna bằng một nụ cười: “Chính là gã đó… đồng hương của cô… người Nga…”

“Không thể nào!” cô thốt lên cũng bằng giọng nhỏ nhẹ; cô giơ ngón tay dọa hắn, rồi lập tức bắt đầu chào tạm biệt cả hắn lẫn gã thư ký cao ngồng—kẻ mà theo mọi dấu hiệu thì đang si mê cô đến điên đảo; gã ta quả thực cứ nhìn cô là lại há hốc miệng. Dönhof nhanh chóng cáo lui với vẻ ngoan ngoãn dễ thương, như một người bạn của gia đình hiểu ngay tức khắc những gì người ta kỳ vọng ở mình; gã thư ký có vẻ ngần ngừ, nhưng Maria Nikolaevna tống cổ gã ra ngoài không chút khách khí.

“Biến về với bà chúa của anh đi,” cô nói với gã (khi ấy ở Wiesbaden có một công nương di Monaco nào đó nhìn giống hệt một gả gái bao hạng bét); “anh ở lại với một kẻ thường dân như tôi làm gì?”

“Thật tình, thưa cô,” gã thư ký tội nghiệp chống chế, “tất cả các công nương trên đời này…”

Nhưng Maria Nikolaevna thật tàn nhẫn, và gã thư ký đành phải ra về, đầu tóc rẽ ngôi vẫn nguyên vẹn.

Hôm ấy Maria Nikolaevna ăn mặc rất “tôn dáng”, như cách các cụ ngày xưa hay nói. Cô mặc chiếc váy lụa bóng màu hồng, tay áo kiểu Fontange, và mỗi bên tai đeo một viên kim cương lớn. Đôi mắt cô lấp lánh chẳng kém gì những viên kim cương; cô có vẻ đang trong trạng thái vui vẻ và phấn chấn.

Cô bảo Sanin ngồi xuống bên cạnh, rồi bắt đầu trò chuyện với anh về Paris, nơi cô dự định sẽ đến trong vài ngày tới, về việc cô phát chán người Đức ra sao, họ ngốc nghếch thế nào khi cố tỏ ra thông thái, và đôi khi lại thông thái một cách hợm hĩnh ra sao khi ngốc nghếch; rồi đột nhiên, cô hỏi thẳng vào mặt anh—như người ta vẫn nói—à brûle pourpoint—rằng có đúng là cách đây vài ngày anh đã đấu kiếm với chính viên sĩ quan vừa ở đây vì một người đàn bà hay không?

“Sao cô biết chuyện đó?” Sanin ngơ ngác lẩm nhẩm.

“Tin đồn bay khắp thế gian, Dimitri Pavlovitch ạ; nhưng dù sao thì tôi biết anh hoàn toàn đúng, vô cùng đúng, và đã hành xử như một hiệp sĩ. Nói tôi nghe xem, người đàn bà đó có phải là vị hôn thê của anh không?”

Sanin hơi cau mày…

“Thôi được rồi, tôi không hỏi nữa, không hỏi nữa,” Maria Nikolaevna vội vàng nói. “Anh không thích thì thôi, xin lỗi anh nhé, tôi không làm thế nữa, đừng giận!” Polozov từ phòng bên bước ra, tay cầm tờ báo. “Anh muốn gì đấy? Hay là cơm chín rồi?”

“Sắp ăn tối rồi, nhưng em xem này, anh vừa đọc được gì trên tờ Con Ong Phương Bắc… Thân vương Gromoboy qua đời rồi.”

Maria Nikolaevna ngẩng đầu lên.

“Ồ! Chúc ông ấy hưởng niềm vui Thiên Đàng! Ngày trước,” cô quay sang nói với Sanin, “cứ vào tháng Hai nhân ngày sinh nhật tôi, ông ấy lại chất đầy hoa trà khắp các phòng của tôi. Nhưng chỉ vì thế mà trải qua mùa đông ở Petersburg thì thật chẳng đáng. Ông ấy chắc phải hơn bảy mươi rồi nhỉ?” cô hỏi chồng.

“Ừ, phải cỡ đó. Người ta tường thuật lễ tang của ông ấy trên báo này. Toàn bộ triều đình đều đến dự. Lại còn có cả bài thơ của Thân vương Kovrizhkin nhân dịp này nữa.”

“Hay đấy!”

“Anh đọc nhé? Thân vương gọi ông ấy là người hiền từ của những lời khuyên hiền triết.”

“Thôi, đừng đọc. Người hiền từ của những lời khuyên hiền triết cái gì? Ông ấy chỉ đơn giản là gã nhân tình của Tatiana Yurevna thôi. Vào ăn tối đi. Sống là dành cho người đang sống. Dimitri Pavlovitch, cho tôi khoác tay anh nào.”

Bữa ăn tối, cũng như ngày hôm trước, thật tuyệt vời, và không khí vô cùng sôi nổi. Maria Nikolaevna rất biết cách kể chuyện… một tài năng hiếm có ở phụ nữ, nhất là phụ nữ Nga! Cô chẳng hề kiêng nể trong cách dùng từ; những người đồng hương nữ giới của cô bị cô chê bai đặc biệt gay gắt. Sanin không ít lần phải bật cười trước những từ ngữ táo bạo và trúng phóc của cô. Trên hết, Maria Nikolaevna không thể chịu nổi sự giả tạo, đạo đức giả và trò bịp bợm. Cô phát hiện ra nó ở khắp mọi nơi. Cô như thể tự hào và khoe khoang về xuất thân khiêm tốn của mình khi mới bắt đầu cuộc đời. Cô kể những giai thoại khá kỳ quặc về họ hàng thời thơ ấu, tự nói về mình như một kẻ quê mùa chẳng khác nào Natalya Kirilovna Narishkina. Sanin nhận ra rằng cô đã trải đời nhiều hơn hẳn so với phần lớn phụ nữ ở độ tuổi của cô.

Polozov ăn uống đăm chiêu, thưởng thức đồ uống một cách cẩn trọng, và thỉnh thoảng mới liếc đôi mắt hơi sáng, có vẻ mờ đục nhưng thực ra lại rất sắc sảo của mình hết nhìn vợ lại nhìn Sanin.

“Cái gã thông minh đáng yêu này!” Maria Nikolaevna thốt lên, quay sang chồng; “anh đã thực hiện mấy việc em giao ở Frankfort tốt làm sao! Em có thể hôn lên trán anh một cái vì chuyện đó, nhưng anh lại chẳng mặn mà gì với mấy nụ hôn.”

“Tôi không mặn mà thật,” Polozov đáp, rồi dùng chiếc dao bằng bạc cắt một quả dứa.

Maria Nikolaevna nhìn hắn rồi gõ gõ các ngón tay lên mặt bàn. “Vậy là vụ cá cược của chúng ta vẫn tính, đúng không?” cô nói đầy ẩn ý.

“Ừ, vẫn tính.”

“Được rồi. Anh sẽ thua thôi.”

Polozov nhô cằm ra. “Chà, lần này em đừng có lạc quan quá, Maria Nikolaevna, biết đâu em lại thua đấy.”

“Vụ cá cược gì thế? Tôi có thể biết được không?” Sanin hỏi.

“Không… bây giờ thì chưa,” Maria Nikolaevna trả lời rồi bật cười.

Đồng hồ điểm bảy giờ. Người phục vụ vào thông báo xe ngựa đã sẵn sàng. Polozov tiễn vợ ra cửa rồi lập tức lạch bạch đi trở lại chiếc ghế bành của mình.

“Nhớ đấy nhé! Đừng quên bức thư gửi cho tên quản gia!” Maria Nikolaevna nói lớn với hắn từ đại sảnh.

“Tôi sẽ viết, cô đừng có lo. Tôi là người biết làm việc.”