Richard Carstares chẳng mấy chốc đã tận dụng sự cho phép của bà Fanshawe để đến thăm bà, và có mặt đúng hẹn tại số 16 phố Mount. Cậu thấy ngôi nhà được bài trí rất có gu, người chị thì lớn tuổi, tốt bụng, còn người góa phụ quả là một nữ chủ nhà tuyệt vời.
Lần đầu tiên đến thăm, cậu không phải là vị khách duy nhất; hai quý bà mà cậu không quen biết cùng một người em họ trẻ tuổi đã ở đó từ trước, và sau đó, một người quen xã giao là ông Standish cũng tới. Nhận thấy mình sẽ chẳng có cơ hội trò chuyện riêng với nữ góa phụ về người anh trai, cậu liền cáo từ ra về ngay, không quên hứa sẽ đến thăm lại vào một ngày không xa.
Khi đến gửi danh thiếp và được cho vào ba ngày sau đó, cậu thấy người phụ nữ đang ở một mình, và vô cùng hài lòng khi nghe bà dặn người hầu từ chối tiếp mọi vị khách khác.
Cậu cúi đầu chào trên bàn tay bà và hỏi thăm sức khỏe của bà.
Bà Fanshawe kéo cậu ngồi xuống bên cạnh mình trên chiếc ghế bành dài.
“Tôi rất khỏe, ngài Carstares. Còn anh thì sao?”
“Tôi cũng vậy,” cậu mỉm cười, nhưng vẻ mặt lại chẳng đồng điệu với lời nói.
Bà cười lớn chỉ ra điều đó, và cậu viện cớ rằng mình đã có một tuần đầy bận rộn lo âu.
“Thôi nào ngài, tôi đoán là anh đến đây không phải để bàn về sức khỏe của mình, mà là về người bạn của tôi — phải không?”
“Tôi xin đảm bảo—”
“Hãy nhớ là không có những lời tán tỉnh sáo rỗng đấy nhé!” bà khẩn khoản.
“Vậy thì, thưa phu nhân, vâng. Tôi muốn nghe về... Ferndale. Chị thấy đấy, tôi — cũng như chị — rất quan tâm đến anh ấy.”
Bà liếc nhìn cậu đầy sắc sảo rồi gật đầu.
“Tất nhiên rồi. Tôi sẽ kể cho anh tất cả những gì tôi biết, ngài Carstares, nhưng cũng không có nhiều lắm đâu, và có lẽ anh sẽ thấy thất vọng đấy. Tôi chỉ biết anh ấy trong khoảng thời gian ngắn ngủi chúng tôi cùng ở Vienna, và... anh ấy không cởi mở cho lắm.”
“Á! — anh ấy đã không giãi bày với bà sao, thưa phu nhân?”
“Không. Nếu ai đó cố dò hỏi tâm sự của anh ấy, anh ấy sẽ hóa thành một tảng băng lịch thiệp.”
“Tuy vậy, thưa phu nhân, xin hãy kể cho tôi tất cả những gì bà biết.”
“E rằng sẽ không mất nhiều thời gian đâu. Tôi gặp anh ấy vào năm 48 tại Vienna, ở công viên Prater, khi tôi đang đi dạo cùng chồng mình, người đã đến Vienna để chữa bệnh. Tôi tình cờ đánh rơi chiếc túi xách khi Ngài Anthony đi ngang qua chúng tôi, và anh ấy đã nhặt nó lên, nói một thứ tiếng Đức dở tệ hại.” Bà mỉm cười một chút khi nhớ lại. “Ngài Fanshawe, người căm ghét cay đắng tất cả người nước ngoài, lại vô cùng mừng rỡ khi nghe thấy giọng Anh quốc. Ông ấy đã thuyết phục Ngài Anthony tiếp tục đi dạo cùng chúng tôi, và sau đó anh ấy đã đến thăm chỗ trọ của chúng tôi. Tôi nghĩ anh ấy cũng rất vui khi gặp được một người đồng hương, vì anh ấy ghé chơi rất thường xuyên, và có một lần khi tôi trò chuyện với anh ấy một hồi lâu, anh ấy đã buột miệng — nên nói thế nào nhỉ? — sự dè dặt của mình — lớp vỏ bọc của mình — và bảo rằng anh ấy hầu như đã không nói tiếng mẹ đẻ trong suốt bốn năm trời. Sau đó, có vẻ như anh ấy hối hận vì đã lỡ lời nhiều đến thế, nên đã chuyển sang chuyện khác.” Bà dừng lại và ngước lên xem người nghe có hứng thú hay không.
“Vâng, vâng?” Richard giục giã. “Và rồi sao nữa?”
“Tôi không nhớ rõ nữa. Anh ấy đến, như tôi đã nói, rất thường xuyên, chủ yếu để trò chuyện với chồng tôi, người vốn mang trọng bệnh, nhưng đôi khi là để gặp tôi. Anh ấy hầu như chẳng bao giờ nhắc đến nước Anh — tôi nghĩ anh ấy không dám tin tưởng chính mình. Anh ấy chưa từng nhắc đến bất kỳ họ hàng hay người quen nào ở nước Anh, và khi tôi nói về quê hương, anh ấy sẽ mím chặt môi lại và có vẻ mặt vô cùng buồn bã. Tôi nhận thấy vì lý do nào đó mà chủ đề ấy làm anh ấy đau lòng, nên tôi không bao giờ nhắc đến nếu có thể tránh được.”
“Anh ấy là một người bầu bạn vô cùng thú vị, ngài Carstares; anh ấy thường kể cho chồng tôi nghe những câu chuyện khiến ông ấy cười mà suốt nhiều tháng trời tôi chưa từng thấy ông cười như vậy. Anh ấy rất hoạt bát, rất hóm hỉnh, và ăn mặc đẹp đến mức gần như cầu kỳ, nhưng công việc thực sự của anh ấy là gì thì tôi không tài nào dò ra được. Anh ấy nói mình là một quý ông rảnh rỗi, nhưng tôi không nghĩ anh ấy giàu có chút nào. Anh ấy lui tới tất cả các sòng bạc, và tôi từng nghe những câu chuyện về vận may kỳ diệu của anh ấy, thế nên có một lần tôi đã gặng hỏi, và anh ấy cười bảo rằng anh ấy sống nhờ Vận Mủi — ý anh ấy là súc sắc. Dù vậy, tôi biết chắc — vì có lần tôi từng trò chuyện với người hầu của anh ấy — rằng có những lúc hầu bao của anh ấy vô cùng, vô cùng xẹp lép.”
“Vào lúc anh ấy cứu giúp bà, thưa bà Fanshawe, là khi nào vậy?”
Bà đỏ mặt.
“Đó là vài tháng sau lần đầu tiên chúng tôi gặp anh ấy. Tôi đã — thật ngốc nghếch; cuộc hôn nhân của tôi không hề — hạnh phúc cho lắm, và tôi đã — hay đúng hơn, tôi tự tưởng tượng ra rằng — mình đang yêu một nhà quý tộc người Áo, người mà — người mà — thôi nào ngài, chỉ cần biết rằng tôi đã đồng ý đi ăn tối với hắn ta vào một buổi tối. Khi ấy tôi mới nhận ra hắn không phải là một quý ông hào hoa phong nhã như tôi từng tưởng tượng, mà là một kẻ hoàn toàn khác biệt. Tôi không biết mình sẽ phải làm thế nào nếu Ngài Anthony không xuất hiện kịp thời.”
“Vậy ra anh ấy đã đến thật sao?”
“Vâng. Anh thấy đấy, anh ấy biết vị quý tộc người Áo này đã mời tôi đi ăn tối — tôi đã kể cho anh ấy nghe — và anh ấy đã khuyên tôi từ chối. Nhưng tôi — ồ ngài ơi, tôi đã nói rồi, tôi còn trẻ và rất dại dột — tôi đã không chịu nghe lời. Khi anh ấy đến nhà chúng tôi và phát hiện tôi không có nhà, anh ấy liền đoán ngay ra tôi đã đi đâu, và anh ấy đã đuổi theo tôi đến tận nhà Bá tước, khai một cái tên Đức và được xướng tên đúng lúc Bá tước đang cố — đang cố — hôn tôi. Tôi nghĩ mình sẽ không bao giờ quên được sự nhẹ nhõm của khoảnh khắc đó! Anh ấy thật an toàn, và đậm chất Anh quốc làm sao! Vị Bá tước nổi giận lôi đình, và thoạt đầu tôi tưởng hắn sẽ sai đám gia nhân ném Anthony ra ngoài. Nhưng khi nghe tất cả những gì Anthony nói, hắn nhận ra việc cố giữ tôi lại là vô ích — và tôi được đưa về nhà. Anthony rất tử tế — anh ấy không hề mắng mỏ, cũng chẳng mách lại với chồng tôi. Hai ngày sau, anh ấy và vị Bá tước đã đấu một trận quyết đấu, và Bá tước bị thương ở phổi. Chỉ có vậy thôi. Nhưng điều đó khiến tôi vô cùng biết ơn anh ấy và quan tâm đến các rắc rối của anh ấy. Ngài Fanshawe rời Vienna vài tuần sau đó, và kể từ đó tôi chưa bao giờ gặp lại hiệp sĩ dũng cảm của mình nữa.” Bà thở dài và nhìn thẳng vào Carstares. “Còn anh — anh rất giống anh ấy!”
“Bà nghĩ vậy sao, thưa phu nhân?” đó là tất cả những gì cậu có thể thốt lên.
“Tôi thực sự nghĩ vậy, thưa ngài. Và còn một điều nữa, mà có lẽ anh sẽ cho là vô phép. Có phải Anthony là anh trai của anh không?”
Sự tấn công bất ngờ khiến Carstares mất cảnh giác. Mặt cậu cắt không còn giọt máu.
“Thưa phu nhân!”
“Xin đừng sợ rằng tôi là cái giống phụ nữ lắm điều nha mồm nhé, thưa ngài. Tôi xin đảm bảo là cái miệng tôi không đến mức ba hoa chích choè đâu. Khi tôi nhìn thấy anh tối hôm trước lần đầu tiên, tôi đã bị ấn tượng bởi sự giống nhau ấy, và tôi đã hỏi bạn nhảy của mình, ngài Stapely, rằng anh là ai. Anh ấy đã kể cho tôi nghe, và còn nhiều chuyện khác nữa, những thứ mà lúc đó tôi chẳng buồn muốn nghe.”
“Đúng là cái đồ Will Stapely!” Richard thốt lên, và thầm rủa xả kẻ chuyên buôn chuyện ba hoa dễ mến đó.
“Trong số những chuyện khác, anh ta kể cho tôi nghe về người anh cả của anh — người mà — người mà — thực ra, anh ta kể cho tôi nghe toàn bộ câu chuyện. Tất nhiên, tâm trí tôi lập tức hướng về tội nghiệp Ngài Anthony của tôi, dẫu cho bề ngoài anh ấy trông trẻ hơn anh. Tôi đoán có đúng không?”
Richard đứng phắt dậy bước ra phía cửa sổ, đứng quay lưng lại về phía bà.
“Phải!”
“Tôi chắc chắn mà,” bà gật đầu. “Thế ra đó là lý do tại sao anh ấy không chịu nhắc đến nước Anh ư? Tội nghiệp anh ấy!”
Tâm hồn Richard quằn quại dưới những nhát roi thương hại của bà.
“Thế nên anh ấy sẽ mãi mãi là kẻ lưu vong,” bà tiếp lời. “Cô độc, bất hạnh, không một bóng bạn bè—”
“Không!” cậu kêu lên, quay phắt lại. “Có chúa mới biết là không, thưa phu nhân!”
“Liệu xã hội — cái xã hội tàn nhẫn, lạnh lùng ấy — có dung tha cho anh ấy không?” bà hỏi.
“Xã hội sẽ — có một ngày — sẽ đón nhận anh ấy, bà Fanshawe. Rồi bà sẽ thấy.”
“Tôi mong mỏi ngày đó biết bao,” bà thở dài. “Ước gì tôi có đủ khả năng để giúp đỡ anh ấy — để trả lại phần nào món nợ mà tôi mang ơn anh ấy.”
Nghe vậy, cậu ngẩng đầu lên.
“Anh tôi, thưa phu nhân, sẽ không coi đó là một món nợ, mà là một vinh dự,” cậu kiêu hãnh đáp.
“Đúng vậy,” bà mỉm cười. “Anh rất giống anh ấy; khi anh nói câu đó, trông anh chẳng khác nào anh ấy cả.”
“Anh ấy đáng giá gấp ngàn lần tôi, bà Fanshawe!” cậu kịch liệt đáp lời, rồi chợt nín bặt, đăm đăm nhìn xuống mặt bàn.
“Và tên thật của anh ấy?” bà hỏi nhỏ.
“John Anthony St. Ervine Delaney Carstares,” cậu nói, “Bá tước xứ Wyncham.”
“Hóa ra cái tên Anthony là thật! Tôi mừng quá, bởi vì đối với tôi, anh ấy sẽ mãi mãi là Anthony.”
Một khoảng lặng kéo dài, cuối cùng bị phá vỡ bởi tiếng của người phụ nữ.
“Tôi e rằng mình đã làm anh buồn rồi, ngài Carstares. Anh sẽ dùng với tôi một chén trà Bohea trước khi về chứ? Và chúng ta sẽ không bao giờ nhắc lại chuyện này nữa.”
“Bà thật quá tốt, thưa phu nhân. Xin hãy tin rằng tôi vô cùng biết ơn bà vì đã kể cho tôi nghe tất cả những điều này. Cầu xin bà cho phép tôi được đến diện kiến bà lần nữa vào một ngày gần đây?”
“Tôi lấy làm vinh hạnh, thưa ngài. Cửa nhà tôi luôn rộng mở đón những người bạn của mình.”
Người chị của bà bước vào phòng ngay sau đó, và cuộc trò chuyện riêng tư chấm dứt.
Đêm đó, Carstares trằn trọc thao thức mãi, nghe tiếng chuông điểm từng giờ trôi qua và tiếng cú kêu rúc trong quảng trường. Những lời của người góa phụ đã ngấm sâu vào lương tâm lúc nào cũng bất an của cậu, và cậu không tài nào chợp mắt nổi khi nghĩ đến John, “cô độc, bất hạnh, không một bóng bạn bè.” ... Hết lần này đến lần khác, cậu đã tự tranh đấu với chính mình về câu hỏi ấy: John hay Lavinia? ... Cậu lại miên man tự hỏi giờ này anh trai mình đang ở đâu; liệu anh có còn lang thang khắp miền Nam nước Anh, làm một tên cướp đường hay không. Sẽ chẳng ai có thể thấu hiểu được cảm giác kinh hoàng của cậu — Richard — mỗi khi có một vụ bắt giữ mới do quân đội thực hiện. Lần nào cậu cũng thấp thỏm chờ đợi John có mặt trong số các tù nhân, và cậu lui tới nhà tù Newgate thường xuyên đến mức bạn bè phải chế nhạo, quả quyết rằng cậu có sở thích bệnh hoạn với những điều rùng rợn hệt như Selwyn.
Cậu tự nhủ rằng mọi chuyện hoàn toàn nằm trong quyền quyết định của John: nếu anh có ý định quay trở lại với xã hội, anh đã làm vậy rồi; thế nhưng tận sâu thẳm trong lòng, cậu biết rằng một quyết định như thế là không xứng đáng với một kẻ dù có đồi bại đến đâu đi nữa như anh. Rồi tâm trí cậu lại hướng về Lavinia, người vừa khiến cậu say mê lại vừa làm cậu phát bực. Chỉ mới tuần trước thôi, nàng đã ngang nhiên chống đối cậu trong chuyện giữ quan hệ bạn bè với Lovelace, thế nhưng chẳng phải sau đó nàng đã cất lời xin lỗi, và vứt bỏ viên Đại úy ấy sang một bên vì lợi ích của cậu đấy sao? Nàng thật hư hỏng một cách ngọt ngào, thật bướng bỉnh trẻ con. Ích kỷ ư? Vâng, cậu cho là vậy, nhưng cậu yêu nàng! — yêu đến mức sẵn sàng hy sinh cả tính mạng vì nàng cũng là một niềm hạnh phúc. Thế nhưng John — John là anh trai của cậu — người anh cả được kính yêu, và việc vâng lời Lavinia đồng nghĩa với việc cậu đang đối xử bất công với anh, đang làm tổn thương anh. Giá như Lavinia chịu đồng ý để sự thật được phơi bày! Mọi chuyện lúc nào cũng quay về cái điểm mốc đó: giá như nàng chịu đồng ý. Và nàng thì không bao giờ chịu cả. Nàng cứ khăng khăng rằng vì cậu đã cưới nàng bằng những lời lẽ dối trá, nên giờ đây cậu không có quyền làm nhục danh tiếng của nàng. Nàng nói đúng, cậu thừa biết điều đó, nhưng cậu ước gì có đôi khi nàng biết sống vị tha một chút.
Cứ thế, cậu trằn trọc qua suốt đêm dài, quằn quại trở mình trên chiếc giường lớn, với một gánh nặng đè nặng tâm can, một nỗi đau nhói buốt không dứt trong tim.
Đến gần sáng cậu mới thiếp đi và chỉ tỉnh giấc khi người ta mang sô-cô-la vào cho cậu. Cậu cay đắng ngẫm nghĩ rằng ít ra John không có cái lương tâm nào để mà dằn vặt; anh không chìm vào giấc ngủ với bộ óc sục sôi những tranh cãi mâu thuẫn, để rồi thức dậy mà quyết định thì vẫn còn xa vời vợi như ngày nào. Hôm nay cái đầu của cậu đau như búa bổ, và cậu nằm lì trên giường một lúc để ngắm nhìn buổi sáng xám xịt. Một làn sương mù bao trùm lấy Quảng trường, và xuyên qua lớp sương ấy, những hàng cây với chiếc lá mùa thu tàn úa hiện lên thật ảm đạm trước khung cửa sổ. Cung cảnh ảm đạm ấy mang một vẻ phiền muộn đến nao lòng, và chẳng mấy chốc cậu đứng dậy để người hầu nam mặc quần áo giúp, không thể chịu đựng thêm sự bất động này nữa. Cơn đau đầu đã đỡ hơn vào lúc cậu sang phòng vợ để thăm nàng, lắng nghe những lời kể đầy hào hứng của nàng về bữa tiệc tùng tối hôm qua, và rồi bước ra ngoài quảng trường, cậu gọi một chiếc kiệu, ra lệnh cho phu phen khiêng mình đến câu lạc bộ White's, nơi cậu dự định viết hai bức thư. Chẳng hiểu sao, dinh thự Wyncham House hôm nay lại ngập tràn những ký ức nhói lòng về John, và cậu thầm cảm thấy biết ơn vì đã rời khỏi nơi đó.
White's đông nghịt người ngay cả vào giờ này của buổi sáng, và tiếng ồn ào dường như cứứa xuyên qua đầu cậu. Mấy gã đàn ông gọi với theo cậu từ mọi phía, gạ gẫm cá cược; có kẻ cố kể cho cậu nghe một câu chuyện tai tiếng nào đó; họ cứ quấy rầy không để cậu yên, và cuối cùng thần kinh căng như dây đàn của cậu không thể chịu đựng thêm được nữa, thế nên cậu rời khỏi đó để đi tiếp xuống phố đến câu lạc bộ thứ hai của mình, Cocoa-Tree, nơi cậu hy vọng sẽ ít ồn ào hơn. Nơi đó đông hơn cậu tưởng, nhưng nhiều người cũng đến giống như cậu, để viết thư và tìm chút không gian yên tĩnh. Vẫn chưa có ván bài bạc nào diễn ra.
Richard chăm chú viết suốt chừng một tiếng đồng hồ, và niêm phong bức thư cuối cùng để chuẩn bị rời đi. Khi vừa dán con dấu lên, cậu chợt nhận ra có tiếng động xôn xao phía sau, và nghe thấy những tiếng kêu lên:
“Từ xó xỉnh nào mà cậu chui đầu ra thế này?”
“Trời ạ, lâu lắm rồi mới thấy mặt cậu đấy!”
“Chúa ơi, O'Haranì đây mà!”
Rồi tiếng nói mang âm điệu Ai-len dịu dàng vang lên đáp lời, và cậu xoay người trên ghế đối diện với tất cả bọn họ. Miles O'Hara đang đứng giữa một nhóm nhỏ những thành viên câu lạc bộ đầy hào hứng chào đón, giải thích về sự xuất hiện của mình.
“Thì đấy, tôi có việc công chuyện ở thị trấn, và nghĩ rằng mình phải ghé qua câu lạc bộ để thăm tất cả các cậu trong lúc còn ở đây, vì đâu phải lúc nào tôi cũng có dịp...”
Richard đứng dậy, gom những bức thư lại và đăm đăm nhìn sang người đàn ông từng là người bạn thân thiết nhất của Jack. Cậu bước tới một bước. Khi cậu vừa làm vậy, O'Hara quay người lại và bắt gặp ánh mắt cậu. Richard định cởi mở gọi tên anh, thì cậu chợt nhận ra sự biến đổi trong biểu cảm của đối phương. Vẻ hòa nhã biến mất khỏi đôi mắt của gã người Ai-len, để lại đó sự lạnh lùng và khinh miệt. Khóe miệng vui vẻ của gã cong lên thành một đường nét đầy khinh bỉ. Carstares đứng khựng lại, một tay vịn vào lưng ghế, mắt dán chặt vào gương mặt O'Hara, đọc lấy tất cả sự trách cứ, ngọn lửa giận dữ hừng hực mà Miles đang cố trút lên cậu. O'Hara nhếch môi cười khẩy rồi quay lưng đi, tiếp tục trò chuyện với đám bạn của mình.
