Nói rằng con đường phía trước của mình hãy còn rộng mở quả là một lời khẳng định cao đẹp, rất xứng với một người từng trải chốn chiến trường. Thiếu tướng Ople vốn là một quý ông đầy lòng trung thực, chẳng bao giờ mảy may nghĩ đến con đường nào khác. Dù vậy, dẫu không phải là người giàu tưởng tượng, ông vẫn không thể giấu được cảm giác rằng mình đang đối diện với Mùa Đông lạnh giá. Ông chợt nhận ra bản thân đang bước thẳng vào giữa tâm bão của mùa đông, một mùa đông buốt giá thấu xương. Quả thật, phu nhân đã tỏ ra vô cùng sắc sảo và cay nghiệt. Những câu cửa miệng nhỏ nhặt của ông mà phu nhân Camper hết mực chê bai, thú thật ông chẳng thấy có gì là đáng trách. Trò chuyện với bà trong chốn gia đình sẽ chẳng bao giờ có thể uyển chuyển, mượt mà như khi giao thiệp với những người khác. Nó đòi hỏi một sự cảnh giác thường trực, những bước nhảy cóc, những cú vấp váp, ngập ngừng và cả những lời xin lỗi liên miên.

Đây không phải là một viễn cảnh dễ chịu gì.

Mặt khác, bà lại là cháu gái của một vị bá tước. Bà giàu có. Bà có thể trở thành một người bạn tuyệt vời của Elizabeth; và khi hứng chí, bà vừa có thể ra oai phong cách cách, lại vừa duyên dáng quyến rũ không kém ai.

Thế thì tốt chứ sao! Nhưng ngặt nỗi ông là một Sĩ quan Thiếu tướng mới chỉ bước sang tuổi năm mươi lăm, đang độ cường tráng, trong khi bà đã là một phụ nữ tuổi thất thập cổ lai hy!

Viễn cảnh ấy thật ảm đạm. Nó giống như một chốn thảo nguyên hoang vu lạnh lẽo. Về mặt kỷ luật mà ông phải tuân thủ, ông chẳng khác nào một tân binh ngây thơ, mà lại ngay chính trong ngôi nhà của mình!

Tuy nhiên, bà là một người phụ nữ sắc sảo. Có được bà, người ta hẳn phải hãnh diện lắm.

Nhưng liệu ông đã biết hết mọi thói hư tật xấu của bà chưa? Một nỗi linh cảm khủng khiếp rằng ông vẫn chưa thấu hết những góc khuất ở bà đã dội lên trong tâm trí Thiếu tướng Ople cả một đại dương ảm đạm, làm lóe lên một ý nghĩ đơn độc giữa chốn tối tăm: rằng ông sắp phải chịu phạt vì đã rời bỏ đời sống quân ngũ để về hưu an nhàn khi tuổi đời còn tương đối trẻ và vẫn còn sung sức trên đường hành quân. Và cái bóng của ý nghĩ ấy chính là: ông hoàn toàn xứng đáng nhận lấy hình phạt đó!

Ông đã ra khu vườn từ lúc rạng đông. Vận động mạnh là thứ thuốc phiện tốt nhất để xua tan những nỗi niềm ảm đạm. Vị Thiếu tướng khiến cô con gái nhỏ bối rối khi ngỏ ý muốn đồng hành cùng con bé trong buổi cưỡi ngựa buổi sáng trước bữa ăn. Con bé cho rằng điều đó sẽ khiến ông kiệt sức. “Cha không phải là một ông lão tám mươi!” ông kêu lên. Chỉ tiếc là ước gì mình được đúng như vậy.

Ông dẫn đầu đi về phía công viên, nơi chẳng mấy chốc họ đã trông thấy cậu trẻ Rolles. Cậu ta liền kìm cương đứng lại dò xét như một tên lính trinh sát, nhưng khi nhận ra mình đã bị phát hiện, cậu liền phi nước kiệu tới gần và cất tiếng chào vị Thiếu tướng với vẻ ngạc nhiên hồ hởi.

“Thiên hạ đang đồn đại chuyện gì thế này, thưa Thiếu tướng?” cậu ta nói. “Nhưng tất cả chúng tôi đều hoan nghênh khiếu thẩm mỹ của ngài. Dì Angela của tôi từng là người phụ nữ đẹp nhất thời bà ấy đấy.”

Vị Thiếu tướng ngượng ngùng lẩm bẩm, “Trời ạ!” rồi nhìn cậu thanh niên, thầm nghĩ rằng chắc hẳn cậu ta chẳng thể nào biết được cái thời đại đó ra sao.

“Mọi chuyện đã được sắp xếp ổn thỏa cả rồi phải không, thưa Thiếu tướng kính mến?”

“Chẳng có gì được sắp xếp cả, và tôi xin—tôi nói là tôi xin... Tôi ra ngoài để hít thở không khí trong lành và vận động thôi.”...

Thiếu tướng thúc ngựa phi điên cuồng.

Bất chấp bầu không khí trong lành, ông chẳng thể nuốt nổi bữa sáng. Đương nhiên, theo phép xã giao thông thường, ông bắt buộc phải đến diện kiến phu nhân Camper ngay sau đó.

Và trước hết, những cụm từ nào mà ông phải tránh thốt ra trước mặt bà? Ông chỉ có thể nhớ mỗi câu “căn nhà kiểu cách của một quý ông.” Mà đó quả thực là một ngôi nhà tươm tất của một quý ông lịch thiệp, ông thầm nghĩ khi rời khỏi nơi đó. Đó là một cái tên được đặt khéo léo cho phù hợp với khung cảnh. Phu nhân Camper quả thực là một con người vô cùng kỳ quặc! Ông tự kết luận như vậy dựa trên những gì mình đã trải nghiệm từ bà.

Ông khá ngạc nhiên khi cậu trẻ Rolles lại có thể thốt lên một cách thản nhiên đến vậy trước ý định muốn kết hôn của người dì; nhưng có lẽ tuổi chính xác của bà vẫn là một điều bí ẩn đối với các thành viên nhỏ tuổi trong gia đình.

Ý nghĩ này đã vực dậy tinh thần ông khi nó gợi ý về bản chất vô cùng đáng trân trọng đằng sau lời thú nhận đầy gượng gạo của phu nhân Camper.

Bản thân ông cũng có một lời thú nhận đầy ngượng ngập cần phải bày tỏ. Ông sẽ phải nói về thu nhập của mình. Ông đang chi tiêu gần như cạn sạch số tiền kiếm được.

Bà ấy là một phụ nữ chính trực, và mình cũng phải quang minh chính đại như thế! ông tự nhủ, may là không để bà nghe thấy.

Chủ đề này vốn chẳng mấy dễ chịu gì đối với một người rất nhạy cảm chuyện tiền bạc, lại thêm cảm giác rằng sự thận trọng của mình gần đây đã bị đánh lừa cốt để duy trì vẻ bề ngoài hào nhoáng.

Phu nhân Camper đang ở trong vườn, ngả người nghỉ ngơi dưới chiếc ô che nắng. Bên cạnh bà có đặt một chiếc ghế, và sau khi đáp lễ vị cầu hôn của mình, bà ra hiệu mời ông ngồi xuống.

“Sáng nay gặp cháu tôi là Reginald rồi chứ, thưa Thiếu tướng?”

“Thật kỳ lạ, sáng nay trong công viên, trước bữa sáng, tôi có gặp, vâng. Hừm! Tôi, tôi xin nói là tôi có gặp cậu ấy. Phu nhân đã gặp nó chưa?”

“Chưa. Công viên lúc sáng sớm trông rất đẹp.”

“Đẹp một cách ngọt ngào.”

Phu nhân Camper ngẩng đầu lên, với vẻ điềm đạm của một kẻ nắm quyền tuyệt đối, bà phán rằng: “Đừng bao giờ nói câu đó trước mặt tôi.”

“Tôi xin vâng lời, thưa phu nhân,” tội nghiệp cho con người vừa bị quất roi tơi tả thốt lên.

“Sao lại không chứ, đương nhiên là anh phải vâng lời rồi. Những cụm từ thông tục là thứ phải chịu đựng, trừ khi những người thân thiết của chúng ta mắc phải, và khi ấy chúng ta không chỉ cảm thấy khó chịu mà còn bị vướng lụy vì chúng nữa. Anh vẫn giữ nguyên tâm trạng như lúc chia tay tôi ngày hôm qua chứ? Anh đã già đi một ngày rồi đấy. Nhưng tôi cảnh báo trước, tôi cũng vậy.”

“Vâng, thưa phu nhân, chúng ta không thể, ý tôi là chúng ta không thể ngăn cản thời gian trôi. Chắc chắn là tôi vẫn giữ nguyên ý định đó. Hoàn toàn là như vậy.”

“Làm ơn đừng bao giờ nói câu ‘Hoàn toàn là như vậy’ nữa. Luật sư của tôi hay dùng câu đó. Nó sực nức mùi của khu tài chính Thành phố London. Và đừng có trưng cái bộ mặt thê thảm ấy ra nữa.”

“Tôi ư, thưa phu nhân? Ôi phu nhân kính mến của tôi!” vị Thiếu tướng bật cười rạng rỡ nhưng rồi nét mặt vụt tắt ngay lập tức.

“Được rồi,” bà vui vẻ nói, “vậy là anh đã chấm cô vợ già này rồi chứ?”

“Tôi thuộc về phu nhân Camper.”

“Những lời nịnh hót của anh nghe thật có sức mê hoặc đấy, Thiếu tướng. Thôi được, giờ chúng ta phải bàn chuyện chính.”

“Chuyện gia thế của tôi——” Thiếu tướng Ople bắt đầu lên tiếng với vầng trán nhăn lại vì lo lắng; nhưng phu nhân Camper liền giơ một ngón tay lên ngăn lại.

“Chúng ta sẽ chỉ chạm đến chuyện của anh một cách nhân tiện thôi. Giờ thì hãy nghe tôi nói đây, và đừng có kêu ca gì cho đến khi tôi nói xong. Anh biết là hai đứa trẻ này đã thì thầm to nhỏ qua bức tường suốt mấy tháng nay rồi chứ. Chúng vẫn hay gặp nhau bên bờ sông và trong công viên, rõ ràng là có sự đồng thuận của anh.”

“Thưa phu nhân!”

“Tôi không hề nói là có sự ngấm ngầm dung túng của anh.”

“Ý phu nhân là con gái tôi Elizabeth ư?”

“Và cháu trai tôi Reginald. Chúng ta đã gọi đích danh chúng ra rồi đấy, nếu như thế giúp ích cho câu chuyện. Giờ thì, kết cục của những cuộc gặp gỡ kiểu đó chính là hôn nhân, và càng sớm càng tốt, nếu chúng còn muốn tiếp tục. Tôi thì không thích điều đó chút nào; tôi không cho rằng việc các sĩ quan trẻ kết hôn là hay ho gì. Nhưng nếu chúng đã lấy nhau, thì chắc chắn một điều là tiền lương của chúng không thể nuôi nổi một gia đình; và trong một cuộc hôn nhân giữa hai người trẻ tuổi khỏe mạnh, chúng ta buộc phải tính đến sự ra đời của con cái. Anh đã để mọi chuyện đi quá xa đến mức cậu con trai đã say đắm ngập đầu; tôi đoán con bé cũng vậy thôi. Nó là một cô gái tốt. Bản thân tôi không có điều gì phàn nàn về nó cả. Nhưng tôi đòi hỏi phải có một khoản tiền định sản được lập cho con bé trước khi tôi cho cháu trai mình một xu. Hãy nghe tôi nói cho hết, vì tôi không thích bàn chuyện làm ăn, và sẽ rất mừng nếu giải quyết xong những lời giải thích này. Reginald chẳng có gì trong tay ngoài tấm thân. Nó là con trai chị gái tôi, và tôi rất yêu thương người chị ấy, đồng thời cũng khá quý mến thằng bé. Hiện tại nó đang nhận được bốn trăm bảng một năm từ tôi. Tôi sẽ gấp đôi số tiền đó lên, với điều kiện là anh phải sang tên ngay lập tức mười nghìn bảng—không ít hơn một xu; và hãy trả lời là đồng ý hay không đồng ý đi!—số tiền này sẽ được lập thành quỹ định sản cho con gái anh và sau đó sẽ thuộc về con cái nó, độc lập với người chồng—cela va sans dire [điều đó là hiển nhiên]. Giờ thì anh có thể lên tiếng được rồi, thưa Thiếu tướng.”

Vị Thiếu tướng cất lời, hơi thở được lấy ra từ tận đáy lòng:

“Mười nghìn bảng! Hừm! Mười nghìn! Thú thật là—mười nghìn, thưa phu nhân! Về thu nhập của một người—tôi thực sự bị choáng váng đây. Tôi muốn nói là hạnh kiểm của Elizabeth—mặc dù, tội nghiệp con bé! việc nó tìm kiếm một người bạn đời là điều hết sức tự nhiên, ý tôi là chấp nhận một người bạn đời và một mái ấm gia đình, và Reginald là một chàng trai đầy triển vọng—ý tôi vừa nãy là, chúng nhảy bổ vào tôi từ một cuộc phục kích, và tôi chúc chúng trăm năm hạnh phúc. Hơn nữa nó lại là một người rất nhiệt tình với quân đội, và nó phải lấy một người lính làm chồng. Thế nhưng mười nghìn bảng cơ đấy!”

“Đó là để đảm bảo hạnh phúc cho con gái anh đấy, Thiếu tướng.”

“Bảng Anh đấy, thưa phu nhân. Số tiền đó sẽ làm tôi què quặt mất.”

“Anh sẽ có nhà của tôi, thưa Thiếu tướng; anh sẽ có một nửa, theo như cách gọi của giới luật sư, tức là một nửa hầu bao của tôi; anh sẽ có ngựa, xe cộ, người hầu; tôi thực sự chẳng thể đoán ra anh còn muốn gì hơn thế nữa.”

“Nhưng thưa phu nhân—tôi chỉ là một kẻ ăn lương hưu của Chính phủ! Tôi có thể nhìn lại những chiến công quá khứ, ý tôi là những cống hiến thời xưa, và tôi chấp nhận vị trí hiện tại của mình. Nhưng thưa phu nhân, nếu làm kẻ ăn bám vào vợ, đem theo của hồi môn gần như chẳng có gì vào khối tài sản chung! Tôi e rằng lòng tự trọng của tôi sẽ, ý tôi là sẽ...”

“Thế nào, và nó sẽ ra sao nào, Thiếu tướng Ople?”

“Ý tôi vừa nói là lòng tự trọng của tôi khi trở thành kẻ ăn bám của vợ, thưa phu nhân. Tôi không thể đến với nàng trong tình trạng tay trắng được.”

“Anh lại còn mong đợi rằng tôi sẽ là người đứng ra lập quỹ tiền bạc cho con gái anh, để cứu nó khỏi những rủi ro chắc? Chẳng hạn như vớ phải một người chồng phóng đãng; vì Reginald còn trẻ, và chẳng ai đoán trước được rồi nó sẽ ra sao đâu.”

“Quả thực phu nhân nói rất đúng. Hay chúng ta thử cho tội nghiệp con bé rời xa nhau một thời gian xem sao. Tôi không có họ hàng là nữ giới nào cả, nhưng tôi có thể gửi nó đến vùng biển ở nhờ nhà một người bạn nữ của tôi.”

“Thiếu tướng Ople, nếu anh còn quý trọng lòng mến mộ của tôi, tôi cấm tiệt anh—và tôi xin nhắc lại, tôi cấm anh—không bao giờ được làm ô uế tai tôi bằng cái cụm từ ‘bạn nữ’ đó nữa!”

Vị Thiếu tướng chớp mắt trong một trạng thái khiêm nhường đầy nổi loạn.

Những trận đòn roi liên miên ấy làm sao mà không buốt nhói cho được đối với một con người khiêm nhường nhất mực; và cụm từ “bạn nữ”, ông chắc chắn một điều rằng, là một từ rất phổ biến, được sử dụng, ông dám cá là vậy, ở ngay cả những tầng lớp thượng lưu cao quý nhất. Ông chưa từng nghe Nữ hoàng nói tại các buổi thiết triều về một người bạn nữ nào cả, nhưng ông hoàn toàn chắc chắn rằng bà có những người bạn như thế; và nếu vậy, thì thần dân của bà dùng nó như một thuật ngữ phù hợp với hoàn cảnh của riêng họ thì có gì là sai trái chứ?

Ông cảm thấy phiền muộn và bối rối trước cách đối xử của phu nhân Camper dành cho mình, và ông tự quyết định sẽ không gọi bà là Angela nữa, ngay cả khi được nài nỉ—ít ra là không phải trong ngày hôm nay.

Bà nói, “Anh sẽ không cần phải mang theo bất kỳ thứ tài sản nào vào khối tài sản chung; tôi không trông đợi cũng chẳng mong mỏi điều đó. Hành động rộng lượng nhất mà anh có thể làm là giao hết mọi thứ mình có cho con gái, rồi dọn đến ở với tôi.”

“Nhưng thưa phu nhân Camper, nếu tôi tự tước đoạt tài sản của mình hoặc cắt giảm thu nhập—một người đàn ông phó mặc vào sự định đoạt của vợ, tôi vừa nói là một người đàn ông rơi vào lòng thương xót của vợ...!”

Thiếu tướng Ople thực sự bị lòng tự trọng nam nhi ép buộc phải đưa ra lời kháng cự này để bảo vệ danh dự của mình. Ông không thấy mình có thể trốn tránh việc đó bằng cách nào khác; ông lúc bấy giờ giống một sứ giả truyền tin hơn là người chủ xốt. “Lòng thương xót của vợ tôi,” ông lại lặp lại lần nữa, nhưng đơn giản chỉ như một vị sứ giả đang hô hào lại những mệnh lệnh của bề trên.

Lông mày của phu nhân Camper giật giật đầy phẫn nộ. Một màu đỏ sậm hắt lên lớp phấn trang điểm, khoác lên khuôn mặt bà một vẻ giận dữ đáng sợ như giông bão.

“Hội nghị đến đây là giải tán, và hiệp ước không được ký kết,” tất cả những gì bà nói chỉ có thế.

Bà đứng dậy, cúi đầu chào ông, “Chào Thiếu tướng,” rồi quay lưng bỏ đi.

Ông thở dài thườn thượt. Ông đã được tự do. Nhưng có một điều không thể chối cãi—dù phu nhân có ở độ tuổi nào đi chăng nữa, bà vẫn là một người phụ nữ vĩ đại trong dáng đi phong thái, và khi tỏ vẻ tức giận, bà mang một vẻ uy nghi tựa nữ hoàng, vượt lên trên mọi sự tính toán của thời gian.

Thế là giờ đây ông đã biết rằng vẫn còn một thảm họa khủng khiếp hơn đang ẩn giấu đằng sau những gì ông từng biết trước đó. Ông đã quá vội vàng khi gọi đó là điều tồi tệ nhất. “Bây giờ,” ông tự nhủ với chính mình, “tôi mới thực sự biết thế nào là tồi tệ nhất!”

Chẳng ai nên thốt ra câu nói đó cả. Nhất là lại là một kẻ đã trót vướng vào mối quan hệ với một phu nhân kỳ quặc.