Đối với công ty của Pennybacker, Bigler và Small, mùa đông vừa qua quả là một khoảng thời gian tồi tệ. Những nhà thầu nổi tiếng này thường kiếm được nhiều tiền hơn trong các kỳ họp lập pháp ở Harrisburg so với tất cả các công việc trong mùa hè của họ, thế mà mùa đông năm nay lại chẳng thu được gì. Đối với Bigler, điều đó thật khó hiểu.

“Anh thấy đấy, ông Bolton,” anh ta nói, và có cả Philip ở đó trong buổi trò chuyện, “điều đó làm chúng tôi đảo lộn hết cả. Cứ như thể chính trị đã hết thời rồi ấy. Chúng tôi đã trông cậy vào năm tái đắc cử của Simon. Thế mà giờ đây, ông ấy đã tái đắc cử, vậy mà tôi vẫn chưa thấy người đầu tiên nào được hưởng lợi từ việc đó cả.”

“Ý anh muốn nói,” Philip hỏi, “là ông ấy đắc cử mà chẳng tốn một xu nào ư?”

“Không một xu, không một cắc rách nào hết, theo như tôi được biết,” ông Bigler bực bội nhắc lại. “Tôi gọi đó là một vụ lừa đảo đối với tiểu bang. Làm sao mà được như thế cơ chứ, tôi chịu chết không hiểu nổi. Tôi chưa từng thấy thời điểm nào mà tiền bạc lại eo hẹp ở Harrisburg đến thế.”

“Không có sự liên minh nào, không có dự án đường sắt nào, không có kế hoạch khai mỏ nào được thông qua liên quan đến cuộc bầu cử sao?”

“Không có cái nào mà tôi biết,” Bigler vừa nói vừa lắc đầu đầy chán nản. “Thực ra người ta còn công khai nói rằng chẳng có đồng tiền nào trong cuộc bầu cử này cả. Thật là chuyện chưa từng nghe thấy bao giờ.”

“Có lẽ,” Philip gợi ý, “nó được thực hiện theo cái mà các công ty bảo hiểm gọi là kế hoạch ‘trợ cấp’ hoặc ‘đóng phí trọn gói’, nhờ đó người ta được đảm bảo một chính sách sau một thời gian nhất định mà không cần phải đóng thêm khoản nào nữa.”

“Vậy anh nghĩ rằng,” ông Bolton cười nói, “một chính trị gia hào phóng và khôn ngoan sau một thời gian có thể thâu tóm một cơ quan lập pháp mà không bị phiền toái vì phải tiếp tục chi trả nữa hay sao?”

“Dù đó là cái quái gì đi nữa,” ông Bigler ngắt lời, “thì nó cũng khôn ngoan đến quỷ quái và vượt qua cả những tính toán của tôi; nó đã vét sạch túi tôi, trong khi tôi cứ đinh ninh rằng chúng ta nắm chắc phần thắng trong tay. Tôi nói cho các anh hay, tôi sẽ quay sang ủng hộ cải cách. Mọi thứ đã trở nên quá ư hỗn độn khi một cơ quan lập pháp lại nỡ đem hiến tặng một chiếc ghế thượng nghị sĩ Hoa Kỳ.”

Thật là ảm đạm, nhưng Bigler không phải là mẫu người dễ bị quật ngã chỉ vì một lần bất hạnh, hay đánh mất niềm tin vào bản chất con người chỉ vì một biểu hiện có vẻ trung thực. Anh ta đã đứng vững trở lại, hoặc sẽ sớm như vậy nếu ông Bolton có thể giúp anh ta vượt qua vùng nước nông trong vòng chín mươi ngày.

“Chúng tôi có một việc có tiền trong đó,” anh ta giải thích với ông Bolton, “vớ được nhờ may mắn thôi. Chúng tôi đã giành được toàn bộ hợp đồng làm Đường nhựa Sáng chế của Dobson cho thành phố Mobile. Xem đây này.”

Ông Bolton biết rất rõ từ kinh nghiệm đau thương rằng luôn có sự nhầm lẫn trong các con số khi Bigler hoặc Small đưa ra, và ông biết rằng đáng lẽ mình nên đuổi cổ gã này đi cho rảnh nợ. Thế nhưng thay vì làm vậy, ông lại để mặc hắn huyên thuyên.

Họ chỉ muốn huy động năm mươi nghìn đô-la để thực hiện hợp đồng — khi tiêu hết số đó họ sẽ nhận được trái phiếu thành phố. Ông Bolton nói ông không có tiền. Nhưng Bigler có thể huy động dựa vào uy tín tên tuổi của ông. Ông Bolton nói ông không có quyền đẩy gia đình mình vào rủi ro đó. Nhưng toàn bộ hợp đồng có thể được chuyển nhượng cho ông — khoản bảo đảm rất dư dả — đó sẽ là một gia tài lớn cho ông nếu hợp đồng bị tịch thu. Hơn nữa ông Bigler đã gặp vận rủi, hắn chẳng biết phải trông cậy vào đâu để kiếm mấy thứ nhu yếu phẩm cho gia đình. Nếu chỉ được cho một cơ hội nữa, hắn chắc chắn mình có thể gỡ gạc lại. Hắn khẩn khoản nài nỉ.

Và ông Bolton đã mềm lòng. Ông không bao giờ có thể từ chối những lời khẩn cầu như vậy. Nếu ông từng đối xử tốt với một người nào đó rồi bị người đó lừa gạt, thì kẻ đó dường như vẫn giữ quyền đòi hỏi ở ông mãi mãi. Tuy nhiên, ông ngần ngại không dám kể với vợ về việc mình đã làm lần này, bởi ông biết rằng nếu có ai đó còn đáng ghét hơn cả Small đối với gia đình ông, thì đó chính là Bigler.

“Philip bảo với em,” bà Bolton nói vào buổi tối hôm đó, “rằng cái gã Bigler lại đến gặp mình ngày hôm nay nữa. Em hy vọng anh sẽ không dính líu gì thêm đến hắn ta nữa.”

“Hắn gặp rất nhiều bất hạnh,” ông Bolton lo lắng đáp.

“Hắn lúc nào chẳng bất hạnh, và hắn lúc nào cũng mang rắc rối đến cho anh. Nhưng anh đã không lại nghe lời hắn đấy chứ?”

“À, mình ạ, gia đình hắn đang túng thiếu, và anh đã bảo lãnh giúp hắn — nhưng anh đã nhận được sự bảo đảm rất chắc chắn. Điều tồi tệ nhất có thể xảy ra cũng chỉ là chút phiền phức nhỏ mà thôi.”

Bà Bolton trông có vẻ nghiêm nghị và lo lắng, nhưng bà không phàn nàn hay quở trách; bà thừa hiểu một “chút phiền phức nhỏ” có nghĩa là gì, nhưng bà cũng biết chẳng thể cứu vãn được nữa. Nếu ông Bolton đang trên đường ra chợ mua bữa tối cho gia đình với đúng một đồng duy nhất còn lại trong túi trên đời, ông cũng sẵn sàng đem cho một kẻ lang thang bất chợt xin tiền mình. Bà Bolton chỉ hỏi (và câu hỏi cho thấy bà chẳng hề tính toán thực tế hơn chồng mình ở những vấn đề thuộc về tình cảm),

“Nhưng anh đã chuẩn bị tiền cho Philip dùng vào việc khai thác mỏ than chưa?”

“Rồi, anh đã dành ra khoản tiền đúng bằng chi phí cần thiết để mở mỏ, đúng bằng số tiền chúng ta có thể chịu mất nếu không tìm thấy than. Philip là người trực tiếp quản lý, với tư cách là đối tác bình đẳng trong liên doanh, chỉ trừ đi số vốn đầu tư. Cậu ấy rất tự tin vào thành công của mình, và anh mong vì lợi ích của cậu ấy mà cậu ấy sẽ không phải thất vọng.”

Philip không khỏi cảm thấy mình được đối xử chẳng khác nào một thành viên trong gia đình Bolton — bởi tất cả mọi người ngoại trừ Ruth. Mẹ cậu, khi cậu trở về nhà sau khi bình phục tai nạn, đã tỏ ra ghen tị với bà Bolton, về người phụ nữ này và Ruth, bà hỏi hàng nghìn câu hỏi — một vẻ ghen tị giả vờ chắc chắn che giấu một nỗi đau tim thực sự, thứ vốn xuất hiện ở mọi người mẹ khi con trai mình bước ra ngoài xã hội và tạo lập những mối quan hệ mới. Và đối với góa phụ Sterling, người sống bằng một khoản thu nhập ít ỏi ở một ngôi làng hẻo lánh thuộc Massachusetts, Philadelphia là một thành phố đầy rẫy sự tráng lệ. Tất cả cư dân ở đó đều có vẻ vô cùng may mắn, sống trong sự nhàn hạ và được bao quanh bởi những điều kiện ưu việt hơn hẳn. Một vài người hàng xóm của bà có họ hàng sinh sống ở Philadelphia, và đối với họ, việc có họ hàng ở Philadelphia dường như là một sự bảo chứng cho thanh danh. Bà Sterling không lấy làm tiếc khi Philip tạo dựng được chỗ đứng giữa những con người khá giả như vậy, và bà tin chắc rằng không có vận may nào là quá lớn đối với những gì xứng đáng mà Philip nhận được.

“Thế đấy, thưa ngài,” Ruth nói khi Philip từ New York trở về, “anh vừa tiếp tay cho một vở bi kịch khá thú vị đấy. Em đã thấy tên anh trên báo chí. Người phụ nữ này là một mẫu hình về những người bạn miền Tây của anh sao?”

“Sự trợ giúp duy nhất của anh,” Philip đáp lại với vẻ hơi khó chịu, “chỉ là cố gắng giúp Harry tránh xa một rắc rối tồi tệ, thế mà cuối cùng anh lại thất bại. Cậu ta đã bước vào cái bẫy của cô ta, và cậu ta đã phải trả giá vì điều đó. Anh định đưa cậu ta lên Ilium để xem liệu cậu ta có chịu làm việc chăm chỉ vào một việc nào đó và từ bỏ những trò ngớ ngẩn đi không.”

“Cô ta có xinh đẹp như báo chí ca tụng không?”

“Anh không biết, cô ta có một kiểu sắc đẹp nào đó — cô ta không giống —”

“Không giống Alice ư?”

“À, cô ta sắc sảo; cô ta từng được gọi là người phụ nữ đẹp nhất Washington — phóng khoáng, em biết đấy, lại châm biếm và hóm hỉnh nữa. Ruth, em có tin rằng một người phụ nữ đôi khi trở thành ác quỷ không?”

“Đàn ông thì có đấy, và em chẳng thấy lý do gì mà phụ nữ lại không thể. Nhưng em chưa từng gặp ai như vậy cả.”

“Ừm, Laura Hawkins rất gần với điều đó rồi. Nhưng thật khủng khiếp khi nghĩ đến số phận của cô ta.”

“Sao cơ, anh nghĩ họ sẽ treo cổ một người phụ nữ à? Anh nghĩ họ lại dã man đến mức đó sao?”

“Anh không nghĩ đến chuyện đó — thật đáng ngờ việc bồi thẩm đoàn New York lại kết án một người phụ nữ với tội danh như thế. Nhưng nghĩ đến cuộc đời của cô ta nếu cô ta được tha bổng mới là điều đáng sợ.”

“Thật khủng khiếp,” Ruth trầm ngâm nói, “nhưng điều tồi tệ nhất là các anh không muốn phụ nữ được học hành để làm bất cứ việc gì, để có thể tự kiếm sống một cách lương thiện bằng chính sức lao động của mình. Họ được giáo dục như thể lúc nào cũng được nuông chiều, được chu cấp, và chẳng bao giờ có chuyện xảy ra bất trắc. Bây giờ chắc anh muốn em cứ ở nhà ăn bám và từ bỏ nghề nghiệp của mình phải không?”

“Ồ, không,” Philip kiên quyết nói, “anh rất tôn trọng quyết định của em. Nhưng, Ruth, em có nghĩ rằng em sẽ hạnh phúc hơn hoặc làm được nhiều điều có ích hơn khi theo đuổi nghề nghiệp của mình thay vì có một mái ấm của riêng em không?”

“Cái gì có thể cản trở em có một mái ấm của riêng mình chứ?”

“Chẳng có gì cả, có chăng là em sẽ chẳng bao giờ có mặt ở nhà — em sẽ đi suốt ngày lẫn đêm, nếu em có bệnh nhân; và điều đó sẽ tạo ra loại mái ấm gì cho chồng em cơ chứ?”

“Đó là loại mái ấm gì cho người vợ có chồng lúc nào cũng đi vắng ngồi xe ngựa đi khám bệnh cơ chứ?”

“À, em biết điều đó không công bằng mà. Người phụ nữ mới là người xây dựng tổ ấm.”

Philip và Ruth thường có những cuộc tranh luận kiểu này, và Philip luôn cố gắng lái nó theo hướng riêng tư. Cậu chuẩn bị đến Ilium để làm việc trong mùa này, và cậu không muốn rời đi mà không có được sự đảm bảo nào từ Ruth rằng có lẽ một ngày nào đó nàng sẽ yêu cậu; khi cậu xứng đáng với điều đó, và khi cậu có thể mang lại cho nàng một thứ gì đó tốt đẹp hơn là việc cùng chia sẻ sự nghèo khó với cậu.

“Anh sẽ làm việc với một tâm trạng phấn chấn hơn rất nhiều, Ruth,” cậu nói vào buổi sáng chuẩn bị lên đường, “nếu anh biết rằng em có chút quan tâm đến anh.”

Ruth cúi đầu nhìn xuống; màu hồng phớt hiện lên đôi má nàng, và nàng ngập ngừng. Cậu nghĩ nàng chẳng việc gì phải cúi đầu cả, bởi vì nàng thấp hơn Philip cao kều rất nhiều.

“Đó không phải là một nơi to tát gì cho cam, Ilium,” Philip nói tiếp, như thể một lời nhận xét mang tính địa lý lúc này phù hợp hơn bất cứ thứ gì khác, “và anh sẽ có dư dã thời gian để suy ngẫm về trách nhiệm mà anh đã gánh vác, và —” lời nhận xét của cậu xem chừng chẳng đi đến đâu cả.

Nhưng Ruth ngẩng đầu lên, và có một ánh sáng trong đôi mắt nàng khiến nhịp đập tim Philip chộn rộn. Nàng nắm lấy tay cậu, và với vẻ dịu dàng đầy nghiêm túc, nàng nói:

“Anh không được nản lòng đâu đấy, Philip.” Và rồi nàng nói thêm bằng một giọng điệu khác, “Anh biết là em sẽ tốt nghiệp vào mùa hè này và sẽ có văn bằng của mình. Và nếu có chuyện gì xảy ra — mỏ than đôi khi vẫn phát nổ — anh có thể cho gọi em. Tạm biệt.”

Việc khai mỏ than ở Ilium được khởi động với đầy nhiệt huyết, nhưng lại chẳng có mấy điềm báo về thành công. Philip đang cho đào một đường hầm đâm thẳng vào sườn núi, với niềm tin rằng vỉa than nằm ở đó đúng như dự tính. Cậu nghĩ mình biết rõ phải đi vào sâu bao nhiêu, nhưng chẳng ai có thể nói chính xác được. Một số thợ mỏ còn bảo rằng có khi họ sẽ đào xuyên qua ngọn núi luôn, và cái lỗ đó có thể được dùng làm đường hầm xe lửa. Dù sao thì khu trại khai mỏ cũng là một nơi vô cùng nhộn nhịp. Khá nhiều lán trại bằng ván gỗ và gỗ tròn đã mọc lên, kèm theo một xưởng rèn, một xưởng cơ khí nhỏ, và một cửa hàng tạm thời để cung cấp nhu yếu phẩm cho công nhân. Philip và Harry dựng một cái lều rộng rãi, và sống tận hưởng trọn vẹn cuộc sống phóng khoáng nơi đây.

Chẳng có mấy khó khăn trong việc đào một cái hố dưới đất, nếu bạn có đủ tiền trả công đào bới, nhưng những ai thử làm công việc này luôn phải ngạc nhiên trước số tiền khổng lồ cần thiết chỉ để tạo ra một cái hố nhỏ. Đất đai không bao giờ chịu nhượng lại một sản phẩm nào được giấu kín trong lòng nó mà không đòi hỏi một sự đền bù tương xứng. Và khi một người đòi hỏi than đá từ lòng đất, nó thường có xu hướng đòi lại vàng để đổi lấy.

Đó là một công việc đầy kích thích đối với tất cả những ai tham gia. Khi đường hầm tiến sâu hơn vào lớp đá, mỗi ngày trôi qua đều hứa hẹn sẽ là ngày hái ra vàng. Biết đâu phát nổ mìn lần này sẽ làm lộ ra kho báu.

Công việc cứ thế tiếp diễn tuần này qua tuần khác, và cuối cùng là cả ban đêm lẫn ban ngày. Các tốp thợ thay phiên nhau làm việc, và đường hầm cứ mỗi giờ trôi qua, từng inch từng bước một, lại nhích sâu vào lòng núi. Philip chìm trong sự căng thẳng của niềm hy vọng và sự phấn khích. Cứ đến ngày trả lương là cậu lại thấy tiền của mình vơi đi, thế mà vẫn chỉ thấy lấp ló một chút xíu cái mà thợ mỏ gọi là “dấu hiệu”.

Cuộc sống đó rất hợp với Harry, kẻ có bản tính lạc quan yêu đời chẳng bao giờ bị lung lay. Cậu ta liên tục đưa ra những phép tính bất tận, chẳng ai hiểu nổi, về vị trí dự kiến của vỉa than. Cậu ta cứ lảng vảng quanh đám công nhân với bộ dạng bận rộn nhất. Khi xuống tới Ilium, cậu ta tự xưng là kỹ sư công trình, và thường dành hàng giờ ngồi hút tẩu với người chủ quán trọ người Hà Lan ngoài hiên, rồi làm cho những kẻ rỗi rãi ở đó lác mắt bằng những câu chuyện về các công trình đường sắt của mình ở Missouri. Cậu ta cũng bàn với chủ quán trọ về việc mở rộng khách sạn, và mua vài mảnh đất trong làng với viễn cảnh giá đất sẽ tăng vọt khi mỏ than được khai thác. Cậu ta dạy ông chủ quán trọ cách pha chế rất nhiều loại đồ uống giải khát cho mùa hè, và có một khoản nợ hóa đơn tại khách sạn mà ông Dusenheimer ngắm nhìn với những sự kỳ vọng đầy phấn khởi. Anh chàng Brierly quả là một con người vô cùng hữu ích và mang lại nhiều niềm vui đi đến đâu là rộn ràng đến đó.

Giữa mùa hè đến: Philip chỉ có thể báo cáo với ông Bolton về tiến độ công việc, và đây không phải là một thông điệp vui vẻ gì để cậu gửi về Philadelphia nhằm đáp lại những lời thăm hỏi mà cậu nghĩ ngày càng trở nên lo lắng hơn. Bản thân Philip cũng là nạn nhân của nỗi sợ hãi thường trực rằng tiền sẽ cạn kiệt trước khi đụng phải vỉa than.

Vào thời điểm này, Harry được triệu tập về New York để tham dự phiên tòa xét xử Laura Hawkins. Luật sư của cô ta viết thư cho biết có khả năng Philip cũng phải đi, nhưng họ vẫn hy vọng sẽ được hoãn lại. Có những bằng chứng quan trọng mà họ vẫn chưa thể thu thập được, và ông ta hy vọng thẩm phán sẽ không ép họ ra tòa khi chưa chuẩn bị sẵn sàng. Có rất nhiều lý do để xin hoãn, những lý do tất nhiên không bao giờ được nhắc đến công khai, nhưng có vẻ như một thẩm phán ở New York đôi khi phải ngầm hiểu khi ông ta chấp thuận việc hoãn tòa theo một kiến nghị mà công chúng thấy hoàn toàn không thỏa đáng.

Harry đã đi, nhưng cậu ta sớm quay trở lại. Phiên tòa đã được hoãn lại. Vị luật sư cự phách Braham cho biết, cứ mỗi tuần chúng ta kéo dài được là cơ hội của chúng ta lại tăng lên. Sự phẫn nộ của dư luận chẳng bao giờ kéo dài lâu cả.