Đến đây, chúng ta khép lại tác phẩm. Nhiệm vụ mà chúng tôi tự đặt ra cho mình là thu thập, sắp xếp, phân loại và tổng hợp dưới một góc nhìn những ý tưởng cùng truyền thuyết khác nhau về các nàng tiên và những sinh vật tương tự trong tín ngưỡng dân gian vốn nằm rải rác trong vô số sách vở và ngôn ngữ. Chúng tôi đã chỉ ra những điểm tương đồng, truy nguyên những sự trùng hợp và đưa ra các từ nguyên. Chúng tôi biết rằng vẫn còn nhiều truyền thuyết, đặc biệt là các truyền thuyết Đức, không có mặt trong tác phẩm này; tuy nhiên, nhìn chung chúng không mang lại nét đặc sắc nào mới mẻ về tri thức dân gian, và chúng tôi thiết nghĩ phần lớn độc giả sẽ cảm thấy hài lòng với những gì chúng tôi đã cung cấp.

Công sức của hai ông Grimm trong lĩnh vực triết học này không bao giờ có thể ca ngợi cho đủ. Thực chất, họ chính là những người khai sáng ra nó, và bộ Thần thoại Đức là một công trình mang tầm bác học uyên bác nhất, được viết với tinh thần triết học đích thực. Đây không phải là lời tán dương xáo rỗng; bởi trong mọi đề tài, thần thoại có lẽ là lĩnh vực mà trí tưởng tượng dễ bề phóng túng nhất. Do đó, nó thường suýt bị đẩy vào chỗ rẻ rúng bởi những ý tưởng kỳ quặc, viển vông của những kẻ cả gan viết về nó mà thiếu đi sự phán đoán của lẽ thông thường. Dù không phải tất cả mọi người đều đồng tình với các quan điểm hay suy luận trong những trang viết trước, chúng tôi vẫn hy vọng độc giả sẽ không tìm thấy ở đó bất kỳ dấu vết nào của một trí tưởng tượng thiếu kiểm soát.

Vì những tác phẩm dạng này chẳng đem lại lợi ích vật chất nào, số lượng những kẻ coi nhẹ chúng trong thời đại này ắt hẳn không hề nhỏ. Nhưng dưới lăng kính của lý trí lành mạnh và triết học, đề tài này hoàn trọng không hề tầm thường, thậm chí nó còn quan trọng hơn nhiều đề tài mang vẻ ngoài cao sang hơn. Việc truy nguyên sự tha hóa và suy đồi của tôn giáo thuần khiết theo Phúc âm từ xưa vẫn luôn được xem là sứ mệnh xứng tầm với những bộ óc vĩ đại nhất; do đó, chúng ta không nên xem nhẹ công trình hiện tại, vốn có bản chất tương tự dẫu khác biệt về cấp độ. Chúng ta đã thấy rằng tất cả những sinh vật huyền thoại này cùng tính cách và hành vi của chúng đều là tàn tích của các hệ thống tôn giáo cổ đại, là sản phẩm tinh thần của những bậc hiền triết uyên sâu. Vậy nên, việc dò tìm hành trình phát triển của chúng cho đến hình thái và trạng thái hiện tại chắc chắn không phải là điều tẻ nhạt. Ngay cả từ góc độ lịch sử, chúng cũng rất đáng được quan tâm.

Chẳng hạn, nếu lý thuyết của chúng tôi về vấn đề này là chính xác, thì việc quan sát cách các bộ tộc quanh vùng Biển Baltic mang theo tư tưởng tôn giáo của tổ tiên khi tiến hành chinh phạt Đế chế La Mã, để rồi để lại những dấu ấn mà ta vẫn có thể nhận ra tận ngày nay, mang ý nghĩa hết sức quan trọng. Hơn nữa, chẳng có gì làm nhà thực vật học thích thú hơn việc tìm thấy những loài thực vật giống nhau, dẫu biến đổi đôi chút do hoàn cảnh địa phương, lại mọc ở những vùng đất cách xa nhau muôn trùng. Sự hứng thú ấy cũng tương tự khi chúng ta bắt gặp những truyền thuyết y hệt, cũng chịu sự cải biến của hoàn cảnh, lại nảy sinh ở những xứ sở xa xôi, giữa các bộ tộc và quốc gia hầu như chẳng có chút giao du nào.

Do đó, tác phẩm này nên được xem là một phần của triết học về văn học dân gian hư cấu. Nó hoàn toàn không mang mục đích giải trí thuần túy, và những ai nhìn nhận hoặc đánh giá nó theo hướng đó là đã gây ra một sự bất công rõ mười mươi. Hiển nhiên là nhiều truyền thuyết có sức hút ngay cả với trẻ nhỏ; nhưng điều đó cũng đúng với những câu chuyện của Herodotus, và càng đúng hơn với các trước tác trong Cựu Ước, thế nên điều ấy không thể làm giảm đi tầm quan trọng thực sự của tác phẩm. Song song đó, chúng tôi đã chọn một văn phong nhẹ nhàng, uyển chuyển, bởi chúng tôi cho rằng đó là hình thức phù hợp nhất với bản chất của đề tài cũng như thị hiếu ở đất nước này; dẫu vậy, chúng tôi vẫn hy vọng điều này không làm giảm đi giá trị của đề tài cũng như vị thế của chính chúng tôi trong mắt độc giả.