Ngày xửa ngày xưa, có một người vô cùng giàu có nhưng lại keo kiệt bủn xỉn vô độ, chưa từng làm một việc thiện nào trong đời, và chưa từng bố thí cho người nghèo dẫu chỉ một đồng xu rách.

Vào một đêm mùa đông, khoảng từ mười hai giờ đến một giờ sáng, có một kẻ đến gõ cửa nhà kẻ hà tiện này thật mạnh. Ông ta mở cửa sổ ra, trông thấy một người đứng ngoài cửa liền hỏi có việc gì. Người kia đáp rằng hắn muốn ông đi cùng mình đến một ngôi làng cách thị trấn mười hai dặm để làm lễ cắt bì cho một đứa trẻ vừa tròn tám ngày tuổi vào buổi sáng hôm sau.

Lại nói, người mà chúng ta đang nhắc tới vốn là người theo đạo Do Thái và hành nghề Moohel — tức là người chuyên làm lễ cắt bì cho trẻ sơ sinh; và dẫu vô cùng bủn xỉn trong chuyện tiền bạc, ông lại không hề vụ lợi trong công việc này, bởi ông tin vào ngày tận thế và vì thế nên ông đã làm việc thiện này.

Do đó, ông đồng ý đi theo người lạ mặt, châm lửa sưởi ấm quần áo trước lò sưởi, rồi chuẩn bị sẵn các dụng cụ cần thiết cho nghi lễ. Xếp soạn xong xuôi, ông lên đường cùng người đàn ông lạ mặt mà mình chẳng hề quen biết, dẫu ngoài trời đang là mùa đông tối tăm, lạnh lẽo và mưa gió; họ cứ thế dắt nhau đi, hành trình xuyên qua vùng hoang mạc. Người Moohel bất hạnh ấy không rành đường lối trong chốn hoang vu tối mịt, nên chốc chốc lại vấp phải những hòn đá dọc đường; nhưng họ vẫn tiếp tục bước đi cho đến khi tới một ngọn núi lớn và cao chót vót nằm giữa chốn thâm sơn cùng cốc — nơi bóng người qua lại vốn vắng bóng, chẳng thấy một ai, chỉ có những dãy núi tối đen như mực khiến bất cứ ai nhìn vào cũng phải kinh hoàng khiếp vía.

Kẻ đi cùng người Moohel bấy giờ đặt tay lên một tảng đá lớn trên sườn núi, tảng đá to đến mức năm trăm người chung sức cũng không tài nào lay chuyển hay nhấc lên nổi; thế mà hắn chỉ dùng một tay đã nhấc bổng nó lên. Nơi đó liền mở ra một lối đi, và cả hai cùng bước xuống. Có rất nhiều bậc thềm dẫn sâu vào lòng đất, và sâu thẳm bên dưới là cả một thành phố lớn. Họ tiến vào một cung điện vô cùng rộng lớn và tráng lệ; trong đó có những khu vườn tuyệt đẹp, ngập tràn ánh sáng, tiếng nhạc rộn rã cùng những vũ điệu tưng bừng của nam lẫn nữ. Khi thấy vị Moohel này bước tới, họ bắt đầu cười cợt và chế giễu ông; nhưng vị Moohel tội nghiệp vô cùng kinh ngạc trước mọi thứ đang bày ra trước mắt, và khi đứng ngẩn ra quan sát, ông bắt đầu ngẫm nghĩ và tự chiêm nghiệm về chúng; rồi ông nhận ra họ không phải là con người bằng xương bằng thịt giống như chúng ta, và một nỗi sợ hãi tột cùng bao trùm lấy ông; song chẳng còn cách nào để tẩu thoát hay tự cứu mình, ông đành nén sợ và đứng im lặng.

Lúc này, kẻ đã dẫn ông tới chính là một trong những thủ lĩnh của chúng, một nhân vật có vai vế lớn ở nơi đây. Hắn đưa ông đến căn phòng của người phụ nữ mới sinh để ông thăm khám đứa trẻ. Người đàn ông liền rời đi, để mặc ông ở lại cùng sản phụ. Người phụ nữ cất tiếng rên rỉ đầy đau khổ rồi bật khóc nức nở. Vị Moohel bèn hỏi nàng vì sao lại đau đớn nhường ấy? Sản phụ liền thưa với vị Moohel rằng: "Làm thế nào mà ông lại lạc đến chốn này? Ông có biết mình đang ở đâu và giữa những ai không?" Vị Moohel đáp rằng ông không hề hay biết, bởi từ nãy đến giờ ông nào dám lên tiếng mở lời. Người phụ nữ liền giải thích: "Ông đang ở vương quốc của loài Mazikeen, và tất cả những kẻ ở đây đều là quỷ Mazikeen; nhưng tôi lại là một con người bằng xương bằng thịt giống như ông; thuở còn thơ bé, khi tôi từng một mình lang thang ở một nơi tối tăm, lũ chúng đã bắt tôi mang đến đây; rồi tôi bị ép gả cho người chồng này — một trong những kẻ tai to mặt lớn của chúng, ngặt một nỗi hắn lại là người Do Thái, bởi giữa bọn chúng cũng có muôn hình vạn trạng tôn giáo; và bản thân tôi cũng là một phụ nữ Do Thái; khi đứa trẻ này chào đời, tôi đã khẩn khoản nài nỉ chồng mình tìm một vị Moohel đến làm lễ cắt bì cho con trẻ; và thế là hắn đã đưa ông đến đây. Nhưng ông đang gặp nguy hiểm tột cùng và cầm chắc cái chết ở chốn này; bởi ông sẽ chẳng bao giờ có đường ra khỏi đây và sẽ mãi mãi biến thành một kẻ giống như bọn chúng. Dẫu vậy, vì lòng trắc ẩn dành cho ông, đặc biệt là vì ơn nghĩa ông đã không quản ngại đường xá xa xôi đến đây để cắt bì cho đứa trẻ bằng cả tấm lòng nhân hậu, tôi sẽ hiến kế giúp ông thoát nạn; đó là khi chúng mời ông ăn uống, hãy hết sức cẩn thận đừng chạm vào bất cứ thứ gì; vì nếu ông nếm thử bất cứ món gì của chúng, ông sẽ trở thành một kẻ giống như chúng và phải giam mình ở chốn này với vạn kiếp tương lai."

Người chồng lúc bấy giờ bước vào, và họ cùng nhau đi đến hội đường để làm lễ cầu nguyện buổi sáng. Sau buổi lễ, họ trở về nhà để tiến hành nghi thức cắt bì. Vị Moohel nâng một chén rượu vang lên, dâng cho sản phụ, đứa trẻ và tất cả những vị khách được mời đến dự nghi lễ cùng nếm thử; bởi đó là lề thói và tập tục ở nơi đây. Thế nhưng, kẻ đã dẫn vị Moohel đến lại giục ông: "Cả ông nữa, cũng hãy nếm một ngụm đi." Vị Moohel từ chối, viện cớ rằng ông vừa gặp một giấc mộng gở nên phải nhịn ăn; nhờ cái cớ ấy mà ông thoát nạn. Thế nhưng hắn vẫn nài nỉ chờ ông cho đến tận tối muộn, rồi chúng mang thức ăn và thức uống đến mời; ông lại đáp rằng mình không thể ăn cho đến khi đã trải qua hai ba ngày chay tịnh. Khi kẻ đã đưa ông đến thấy ông cương quyết nhịn ăn nhịn uống suốt khoảng thời gian dài như vậy, hắn đâm ra thương hại, liền bảo rằng: "Có chuyện gì với ông thế, sao lại cứ khăng khăng không chịu ăn uống gì vậy?" — "Thưa ngài," vị Moohel đáp, "tôi chẳng cầu mong hay ước ao điều gì khác ngoài việc được trở về đoàn tụ với gia đình; tuần này nhà tôi có tiệc tùng, lẽ ra tôi phải ở bên người thân. Vậy nên tôi thành tâm khẩn khoản ngài hãy đưa tôi về tận nhà." Ông bắt đầu van nài và thiết tha nài ép hắn hết mực, người phụ nữ cũng lên tiếng cầu xin thay cho ông.

Người đàn ông bấy giờ mới bảo ông rằng: "Đã thế, vì ngươi khát khao được về nhà đến vậy, hãy đi theo ta; ta sẽ tặng ngươi một món quà vì công sức ngươi đã cất công tới đây. Hãy theo ta, nơi ngươi có thể tận mắt nhìn thấy và chọn lấy bất cứ thứ gì ngươi ưng ý." Vị Moohel đáp: "Tôi chẳng màng thứ gì hết. Tạ ơn Chúa! Tôi vô cùng giàu có — tôi chẳng thiếu thốn thứ gì, chỉ mong sớm được quay về với gia đình mà thôi." — "Dẫu sao đi nữa," hắn nói, "cứ theo ta, ta sẽ cho ngươi chiêm ngưỡng những kỳ trân dị bảo mà ngươi chưa từng thấy bao giờ trong đời." Nghe thế, ông đành xiêu lòng; ông đi theo hắn, và hắn dẫn ông đi xem vô số căn phòng chất đầy bạc, vàng, kim cương, đủ loại đá quý cùng muôn vàn báu vật tinh xảo, tráng lệ đến mức chưa từng thấy bao giờ trong đời.

Cứ thế, hắn dẫn ông đi từ gian phòng này sang gian phòng khác, liên tục hỏi xem ông có ưng ý thứ gì không; bởi nếu thích, ông hoàn toàn có thể lấy nó. Thế nhưng ông vẫn một mực khước từ và chẳng nhận bất cứ thứ gì. Cuối cùng, họ đến căn phòng tận cùng — nơi chẳng có gì ngoài những chùm chìa khóa treo lủng lẳng. Vị Moohel ngước mắt lên khi trông thấy một số lượng chìa khóa lớn đến vậy, và kìa! Ông nhận ra có một chùm chìa khóa chính là của nhà mình. Lập tức, ông đâm ra trầm ngâm suy nghĩ sâu xa; người đàn ông liền bảo ông rằng: "Sao ngươi lại cứ đứng đờ ra ngắm nghía thế? Ta đã cho ngươi xem biết bao nhiêu báu vật trân quý lạ thường, vậy mà ngươi lại chẳng thèm bận tâm chú ý đến chúng bằng mấy chiếc chìa khóa cũ kỹ chẳng đáng là bao này." — "Xin ngài đừng trách phạt," vị Moohel đáp, "nhưng những chiếc chìa khóa này trông giống của tôi quá, và tôi tin chắc chúng chính là đồ của tôi." Ông bèn cầm chùm chìa khóa lên, bắt đầu xem xét kỹ lưỡng và chỉ rõ từng chiếc một cho người đàn ông nọ, để rồi cuối cùng hắn phải thốt lên rằng: "Ngươi nói đúng đấy, chúng chính là chìa khóa của ngươi. Hãy biết cho rằng ta chính là chúa tể cai quản tâm can của những kẻ chưa từng làm việc thiện; và vì ngươi đã làm việc phước đức là cắt bì cho đứa trẻ, lại dám dấn thân vào những chuyến hành trình hiểm nguy tột cùng, sẵn sàng đi cùng mọi hạng người để chu toàn giới răn của Chúa trời xứ Israel, hãy cầm lấy chùm chìa khóa này! Từ nay về sau, tấm lòng của ngươi sẽ rộng mở[594], biết xót thương và rộng lượng với người nghèo khó, điều đó sẽ ban cho ngươi một cuộc đời trường thọ và hạnh phúc bên gia đình. Giờ thì hãy theo ta; ta sẽ đưa ngươi về tận nhà với người thân. Nắm chặt mắt lại nào."

Ông nhắm nghiền mắt lại, và ngay lập tức thấy mình đang ở trong chính ngôi nhà thân yêu giữa vòng tay gia đình. Từ dạo ấy, ông bắt đầu mang tiền bạc phân phát cho tất cả người nghèo khó trong vùng, đều đặn mỗi tuần mỗi tháng. Thế nhưng thói đời vẫn luôn tò mò muốn nghe những chuyện tân kỳ lạ lùng, và dân làng, thậm chí cả người vợ của ông, vì đây là một câu chuyện quá đỗi kỳ diệu nên cứ gặng hỏi và nài nỉ mãi, cho đến khi ông đal đành phải kể hết toàn bộ sự tình đã xảy ra với mình từ đầu chí cuối[595]; và câu chuyện ấy mang lại niềm thích thú lớn lao cho tất cả mọi người; rồi họ cùng nhau làm nhiều việc thiện giúp đỡ người nghèo, ai nấy đều trở nên giàu có trong sự thịnh vượng ngập tràn. Và vị Moohel sống rất trường thọ, trải qua một cuộc đời vĩ đại và hạnh phúc bên gia đình, trở thành tấm gương sáng ngời cho muôn người noi theo.