Whatsoe'er at eve had raised the workmen,

Did the Vila raze ere dawn of morning.

Bowring, Servian Popular Poetry.

Một con quỷ cái trong lạng trang phục của người góa phụ tang tóc, trước kia thường đi qua các cánh đồng vào buổi trưa mùa gặt ở miền Đông nước Nga, bẻ gãy chân tay của những người thợ không chịu phủ phục xuống đất khi nhìn thấy nó. Tuy nhiên, vẫn có một phương thuốc chữa trị cho chuyện này. Trong khu rừng cận kề mọc những cội cây đã được tôn kính từ lâu, mà phần vỏ của chúng hễ đắp lên vết thương là sẽ xoa dịu nỗi đau và làm lành nó.[574]

Người Vend tin vào một sinh linh tương tự; nhưng một người Vend biết rằng khi trò chuyện với ả suốt một giờ đồng hồ về cây lanh cùng công đoạn chuẩn bị cho nó, nếu anh ta luôn luôn cãi lại ả, hoặc đọc ngược kinh Lạy Cha không ngừng nghỉ, thì anh ta sẽ được an toàn.[575]

Người Nga cũng tin vào một loài tiên nước và tiên rừng,[Pg 491] gọi là Rusalki. Chúng có hình dáng kiều diễm, với mái tóc xanh thướt tha; chúng đung đưa và giữ thăng bằng trên các cành cây—tắm lội trong hồ và sông—vui đùa trên mặt nước—và vắt tóc trên những thảm cỏ xanh bên mép nước. Chủ yếu vào dịp lễ Ngũ Tuần, chúng mới xuất hiện, và khi ấy người dân ca hát nhảy múa, kết những vòng hoa cho chúng rồi ném xuống dòng suối.[576]

Dưới đây là phiên bản Ba Lan của một truyền thuyết mà chúng ta đã bắt gặp ở vài nơi:[577]

Có một kẻ lạ mặt đến gặp một nhà quý tộc, tự xưng là Iskrzycki (tia lửa hoặc đá lửa), và ngỏ ý xin vào làm việc cho ông. Hợp đồng vừa được soạn thảo và ký kết thì người chủ nhận ra rằng Iskrzycki có đôi móng guốc ngựa, và ông bèn muốn hủy bỏ thỏa thuận; nhưng tên đầy tớ đứng ở phía bên phải, tuyên bố rằng hắn sẽ bắt tay vào làm nhiệm vụ ngay cả khi trái ý chủ nhân. Kể từ đó trở đi, hắn đến ở ẩn trong chiếc lò sưởi và thực hiện mọi công việc được giao. Dần dà mọi người cũng quen với sự hiện diện của hắn, nhưng cuối cùng người phu nhân đã thuyết phục phu quân dời nhà đi nơi khác, và ông bèn thuê một điền trang khác. Người nhà rời khỏi lâu đài, và họ đã đi được quãng đường dài, thì đến một đoạn đường xấu, cỗ xe suýt bị lật, và người phu nhân thét lên một tiếng đầy kinh hãi. Ngay lập tức, một tiếng nói vang lên từ phía sau cỗ xe—"Đừng sợ! Iskrzycki đang đi cùng quý vị đây!" Lúc này, vị chúa đất và phu nhân hiểu rằng chẳng có cách nào tống cổ được hắn đi, thế là họ quay trở lại ngôi nhà cũ, sống ở đó hòa thuận với tên đầy tớ cho đến khi thời hạn hợp đồng kết thúc.

Những bản ballad Serbia mới xuất hiện gần đây[578] đã giúp chúng ta làm quen với một loài sinh vật thú vị mang tên Vila. Chúng được miêu tả là những nữ thần núi non, trẻ trung và xinh đẹp, mặc áo trắng, với mái tóc dài buông xõa bay bay. Giọng của chúng được cho là giống với tiếng chim gõ kiến. Theo tín ngưỡng dân gian, chúng bắn ra những mũi tên chết người vào[Pg 492] con người, và đôi khi bắt cóc những đứa trẻ mà vì giận hờn, mẹ chúng đã phó mặc cho chúng hoặc cho quỷ dữ; thế nhưng bản chất chung của các Vila là không hãm hại ai ngoài những kẻ xâm phạm vào các vòng vũ đạo kolo của chúng.

Các Vila đôi khi xuất hiện đang vui vẻ nhảy múa vòng tròn kolo dưới những tán cây anh đào Vishnia hay Vistula; đôi khi một nàng Vila lại hiện ra để xoa dịu nỗi buồn của một chú hươu đang yêu; lúc khác lại tụ hội giông bão trên bầu trời;[579] khi thì báo trước cho một anh hùng cái chết cận kề của mình;[580] lúc lại nhẫn tâm xô sập các bức tường của một pháo đài đang xây vào mỗi đêm, cho đến khi một thiếu nữ trẻ trung xinh đẹp được chôn vùi bên trong đó.[581] Nàng thường cưỡi một con hươu đực bảy năm tuổi, với bộ cương làm bằng loài rắn.

Dưới đây là các ví dụ về những khúc ballad Serbia này: