Bạn đọc thân mến, chúng tôi chẳng thể nào đoán biết được ngài sẽ là hạng người thế nào; bởi có lẽ, ngài uyên bác về bản tính con người chẳng kém gì chính Shakespear, nhưng cũng có lẽ, ngài chẳng khôn ngoan hơn là bao so với một vài kẻ biên tập tác phẩm của ông. Nay, phòng khi rơi vào trường hợp thứ hai, trước khi đôi ta cùng bước tiếp con đường dài hơn, chúng tôi thiết nghĩ nên gửi tới ngài vài lời khuyên nhủ chân tình; để ngài không hiểu lầm và xuyên tạc chúng tôi một cách thô bạo, y như cách một vài vị biên tập viên nọ đã từng hiểu lầm và xuyên tạc tác giả của họ vậy.

Trước tiên, chúng tôi xin cảnh báo ngài chớ vội vàng lên án bất kỳ tình tiết nào trong câu chuyện này là lạc lõng hay xa lạ với mục đích chính của chúng tôi, chỉ vì ngài chưa nhận thức được ngay tình tiết ấy có thể phục vụ cho mục đích đó ra sao. Tác phẩm này, quả thực, có thể xem như một sáng tạo vĩ đại của riêng chúng tôi; và nếu một tên phê bình tiểu tư sản lại cả gan chê bai bất cứ phần nào trong đó, khi mà y còn chẳng rõ toàn bộ cấu trúc được kết nối ra sao, lại dám mở miệng trước khi chạm đến đoạn kết cục, thì đó quả là một sự ngớ ngẩn đầy kiêu ngạo. Chúng tôi phải thừa nhận rằng lối ẩn dụ và so sánh mà chúng tôi vừa dùng ở đây là quá lớn lao so với hoàn cảnh hiện tại; nhưng thực ra, chẳng còn từ ngữ nào khác thích hợp hơn để diễn tả sự khác biệt giữa một tác giả bậc thầy và một kẻ phê bình hạng bét.

Một lời khuyên nữa mà chúng tôi muốn dành cho ngài, anh bạn nhỏ mọn của tôi, là chớ nên tìm kiếm sự tương đồng quá mức giữa một số nhân vật được giới thiệu ở đây; chẳng hạn như giữa bà chủ nhà xuất hiện ở quyển thứ bảy với người ở quyển thứ chín. Xin ngài hãy hiểu cho, bạn tôi ơi, có những đặc điểm chung mà hầu hết cá nhân trong cùng một ngành nghề hay công việc đều giống nhau. Khả năng gìn giữ những đặc trưng ấy đồng thời làm phong phú cách thức thể hiện chúng chính là một tài năng của người cầm bút giỏi. Thêm vào nữa, việc vạch ra ranh giới mong manh giữa hai con người cùng bị chi phối bởi một thói hư tật xấu hay sự ngu ngốc lại là một tài năng khác; và ngặt một nỗi, cũng giống như tài năng sau này chỉ tìm thấy ở rất ít cây bút, thì sự tinh tường để nhận ra nó cũng chỉ có ở ngấy ngây ngấy vài độc giả; dẫu rằng, tôi tin tưởng, việc quan sát điều này lại mang đến niềm vui vô bờ bến cho những ai có đủ khả năng khám phá; đơn cử như ai nấy đều có thể phân biệt được ngài Sir Epicure Mammon với ngài Sir Fopling Flutter; nhưng để nhận ra sự khác biệt giữa ngài Sir Fopling Flutter và ngài Sir Courtly Nice lại đòi hỏi một sự phán đoán tinh tế hơn nhiều; chính vì thiếu đi điều này, những khán giả bình dân thường hay gây ra những điều bất công lớn tại các rạp hát; nơi mà đôi khi tôi từng chứng kiến cảnh một nhà thơ có nguy cơ bị kết tội là kẻ trộm cắp, dựa trên những bằng chứng còn tồi tệ hơn cả cái gọi là sự tương đồng về chữ viết trong luật pháp. Trên thực tế, tôi e rằng bất cứ mụ góa phụ đa tình nào trên sân khấu cũng sẽ đối mặt với nguy cơ bị phán xét là kẻ bắt chước thảm hại nàng Dido, nếu như may thay không phải vì rất ít nhà phê bình kịch trường của chúng ta đủ hiểu tiếng Latinh để mà đọc Virgil.

Kế đến, chúng tôi phải nhắc nhở ngài, người bạn quý mến của tôi (vì biết đâu, tâm can ngài lại tốt đẹp hơn là đầu óc ngài), chớ nên lên án một nhân vật là tồi tệ, chỉ vì họ chưa phải là một kẻ hoàn hảo về mọi mặt. Nếu ngài ưa chuộng những khuôn mẫu hoàn mỹ ấy, ngoài kia đã có đủ thứ sách vở được viết ra để chiều chuộng sở thích của ngài; nhưng ngặt một nỗi, trong suốt đường đời giao thiệp, chúng tôi chưa từng may mắn gặp gỡ bất kỳ con người nào như thế, nên chúng tôi cũng chẳng chọn đưa dạng người ấy vào đây. Nói thật lòng, tôi có đôi chút hoài nghi liệu cõi trần có phàm nhân nào từng vươn tới đỉnh cao tuyệt mỹ ấy hay không, cũng như liệu có từng tồn tại một con quái vật nào đủ ác độc để minh chứng cho câu

trong tác phẩm của Juvenal; và thực tình tôi cũng chẳng tài nào hiểu nổi những mục đích tốt đẹp nào sẽ đạt được khi nhồi nhét những nhân vật có sự hoàn hảo tựa thiên thần, hay sự đồi bại tựa ma quỷ, vào bất kỳ tác phẩm sáng tạo nào; bởi vì khi chiêm ngưỡng một trong hai thái cực đó, tâm trí con người ta dễ bị chìm ngập trong nỗi buồn phiền và hổ thẹn hơn là rút ra được bất kỳ bài học hữu ích nào từ những khuôn mẫu ấy; vì ở trường hợp thứ nhất, con người ta vừa thấy bận tâm vừa hổ thẹn khi chứng kiến một chuẩn mực hoàn mỹ nằm ngay trong bản tính loài người mà bản thân có lẽ phải tuyệt vọng chẳng bao giờ với tới được; còn khi ngắm nhìn trường hợp thứ hai, họ cũng chẳng kém phần dằn vặt bởi những cảm giác khó chịu khi thấy bản chất mà mình đang mang lại bị tha hóa thành một sinh vật đáng ghê tởm và căm phẫn đến thế.

Thực ra, nếu một nhân vật có đủ sự lương thiện để khơi gợi sự ngưỡng mộ và tình cảm từ một tâm hồn ngay thẳng, dẫu cho họ có vướng phải một vài tì vết nhỏ quas humana parum cavit natura, thì những điều đó sẽ chỉ khơi gợi lòng trắc ẩn của chúng ta nhiều hơn là sự căm ghét. Quả thực, chẳng có gì mang lại giá trị đạo đức cao hơn những sự bất toàn xuất hiện ở những mẫu nhân vật như vậy; bởi chúng tạo ra một thứ ngỡ ngàng, dễ có sức lay động và lưu hằn trong tâm trí chúng ta hơn là lỗi lầm của những kẻ vô cùng đồi bại và độc ác. Những thói hư tật xấu và điểm yếu của con người, những kẻ mà trong đó có sự pha trộn lớn của lòng tốt, lại trở nên nổi cộp lên nhờ những đức tính làm nền để tương phản và phơi bày sự xấu xí của chúng; và khi chúng ta nhận thấy những thói hư ấy dẫn đến hậu quả tai hại cho những nhân vật mà chúng ta yêu mến, chúng ta không chỉ được dạy phải tránh xa chúng vì chính bản thân mình, mà còn phải căm ghét chúng vì những khổ đau mà chúng đã giáng xuống những người ta thương yêu.

Và giờ đây, anh bạn của tôi, sau khi đã trao gửi đến ngài dăm ba lời khuyên nhủ ấy, nếu ngài không phiền, chúng ta sẽ lại tiếp tục bước đi cùng câu chuyện của mình.