Hãy bước ra ánh dương rạng rỡ, hỡi cuốn sách của ta;

Hân hoan thay, nếu được ánh nhìn lóa mắt ấy dung dưỡng.

Hãy dạo bước lang thang khắp muôn nẻo rộng dài đất lạ,

Và gắng sao cho xứng với bậc thầy mang trí tuệ uy dung.

Hãy chào ba nàng Vận Ân, cùng chín nàng Thơ cao quý,

Nếu những ai ái mộ tìm đến học hỏi uyên thừ từ ngươi.

Hãy tìm về chốn thôn quê, đô hội, cả những ngai vàng cao quý,

Và cung kính cúi đầu với nét nhã nhặn dịu hiêm.

Nếu những bậc quý tộc hào hiệp, những trang quân nhân thẳng thắn, can trường

Muốn làm quen với ngươi, hãy đáp lời từ chào hỏi đầu tiên:

Bằng nét duyên ngầm, ngươi có thể xua tan muộn phiền lo lắng,

Mang lại tiếng cười hay biết đâu ban cả những lời khuyên.

Dù là lão Cato cau có, một vị nghị viên khắc khổ,

Biết đâu lại muốn ngó nghiêng vào những trang sách của ngươi:

Hãy tỏ ra thật khiêm nhường—hãy run rẩy và cung kính kính:

Đại bng mạnh mẽ nào thèm ngó ngàng đến những cánh bướm chơi vơi.

Chúng chẳng thương ngươi đâu: vậy chớ mong cầu chi ở chúng,

Hãy tìm kiếm những độc giả ham vui, hời hợt giống như ngươi.

Hãy dõi theo cái nháy mắt tình tứ của người phụ nữ đài các trăng hoa,

Hay vị nữ bá tước kiêu kỳ, đầy nhung lụa với bạc tiền.

Họ có thể thốt lên “xì!” và cau mày, nhưng rồi vẫn đọc tiếp:

Kêu lên rằng thật quái đản, ngớ ngẩn, thô thiển nhưng thú vị vô biên.

Nếu những tiểu thư đài các muốn lật giở từng trang ngươi đọc,

Hãy bày ra những kho tàng đẹp nhất: đừng bao giờ từ chối họ:

Hãy thưa rằng, nàng kiều diễm ơi, chủ nhân yêu nàng nhường sống chết;

Ước gì ngài ở đây để ngắm nhìn ánh mắt ngọt ngào của nàng.

Nếu học trò dù quen hay lạ, đã thoát khỏi vòng chiến tranh

Của logic và chốn học đường, ghé mắt khám phá sách của ta:

Hãy xin nhà phê bình rủ lòng thương, và giấu đi trang sách:

Xin hãy dủ lòng tha thứ dẫu vài lỗi lầm có lỡ vướng vào:

Một kẻ sĩ hèn mọn cả gan khẩn cầu sự khoan dung từ ngươi,

Dù bản thân chẳng hề xứng đáng, xin hãy dủ lòng rộng lượng.

Nếu kẻ u sầu hay tình nhân mang nỗi niềm trăn trở,

Kẻ tầm vóc triều đình, thị dân nhàn hạ, hay hiệp sĩ văn phòng bảnh bao

Khám phá những đóa hoa của chúng ta, hắn sẽ thấy mình ngập chìm trong hạnh phúc,

Thu nhặt sự khôn ngoan từ lời dạy, tiếng cười từ nét dí dỏm của ta.

Nếu vị y sư thông thái với vẻ mặt trang nghiêm lật giở

Từng trang sách của ngươi, hãy cẩn trọng, lễ phép và khôn ngoan:

Biết đâu tập sách của ngươi chứa đựng nhiều lời khuyên uyên bác,

Và cái đầu uyên thâm của ông ấy sẽ tìm thấy món quà vô giá.

Nếu gã luật sư xảo quyệt dám bén mảng đến khu vườn của chúng ta,

Quân vô lại hãy xéo đi! Lũ người quấy phá hãy cút khỏi đây!

Trừ phi (như quạ trắng hiếm hoi) tìm được một kẻ thực thà;

Nhờ những lời ta nói, hắn sẽ trở nên tốt hơn và khôn ngoan hơn.

Nếu một bậc học giả uyên bác, hiền hòa và nhân hậu,

Đọc kỹ ngươi với sự vô tư, cẩn trọng và phán đoán khôn ngoan:

Ông sẽ ném những lỗi lầm của ngươi vào quên lãng dịu dàng;

Và chẳng tiếc lời tán dương những phẩm chất tốt đẹp của ngươi.

Ngươi có thể bị săm soi tìm kiếm những lời văn bóng bẩy, trau chuốt

Bởi kẻ ba hoa rỗng tuếch, tay khoác lác nhạt nhẽo vô cùng:

Hãy bảo hắn đi tìm chúng trong những vần thơ nhạt nhẽo mơn trớn:

Toàn bộ văn chương của ta đều gai góc tựa bàn bào hạt nhục đậu khấu.

Tên thi sĩ viết thơ con cóc, khi muốn đọc tác phẩm của ngươi,

Đừng từ chối hắn; cứ để hắn nhặt nhạnh chuyện vui và giai thoại.

Ta là anh em với hắn, cùng chung một giống loài khiêm nhường:

Chỉ vài người được thần Apollo ban cho vinh quang trên đỉnh Parnassus.

Bị nhà phê bình đe dọa với cái trán nhăn nheo cáu kỉnh,

Dù là Momus, Troilus hay tay nhà phê bình xứ Scotland:

Hãy xù lông cổ lên, nhe răng cười gằn, gầm gừ và thề thốt:

Bằng cách ấy ngươi sẽ thấy kẻ thù cay độc bớt đi một phần,

Khi những kẻ chửi bới vô lại, lắm điều cất tiếng chê bai ngươi,

Đừng đáp lời: hãy quay lưng đi và phô cái mông cho lũ khốn thấy;

Chúng chẳng đáng để ngươi bận tâm ban cho một cái cau mày:

Hơn nữa chúng chẳng bao giờ học được chút gu thẩm mỹ hay phép lịch sự nào;

Hoặc cứ mặc kệ chúng hò hét, hãy quay đi với tấm lòng chai sạn,

Tựa như đang phớt lờ tiếngọe mõm của một con lừa ngốc nghếch kêu vang.

Nếu bị kiểm duyệt quở trách, dù thân thiện nhưng vô cùng nghiêm khắc,

Hãy giải thích cho họ hiểu và đừng vội quay lưng bỏ đi.

Hắn có lẽ sẽ bảo rằng văn phong của ngươi quá đổi tự do;

Ngôn từ tục tĩu của ngươi chẳng phù hợp với ngòi bút của bậc học giả:

Hãy đáp rằng: Thưa ngài kính mến, xin hãy nhìn toàn bộ ngữ cảnh;

Ý nghĩ này kìm hãm ý nghĩ khác; vậy xin ngài hãy phán xét lại cho công tâm.

Ngoài ra, dẫu ngòi bút của chủ nhân ta có lúc lang thang

Đi qua những nẻo đường vòng vèo, nơi ngài không nên bước tới,

Thì đời sống của ngài vẫn trong sạch, vượt lên trên mọi lời sàm sỡ vu vơ:

Xin hãy mở lượng khoan hồng; đó chẳng qua chỉ là tính cách của ngài mà thôi.

Nếu gã côn đồ cộc cằn gây ra màn hỗn chiến kinh hoàng—

Hãy vung gậy lên, đe dọa giã cho hắn một trận nên thân;

Hãy quét sạch thứ nấm mốc dơ bẩn ấy ra khỏi cuộc đời ngươi;

Những bữa tiệc độc hại như thế chưa bao giờ hợp với khẩu vị của ta.

Tuy nhiên, hãy điềm tĩnh, cẩn trọng kìm nén cơn giận dữ,

Hãy luôn nhã nhặn nếu hoàn cảnh cho phép—

Mạch nha ngọt ngào luôn được nấu bằng ngọn lửa hiền hòa—

Hãy niềm nở với bạn bè, và cúi chào tất cả một cách lịch thiệp.

Ngay cả lời chỉ trích đôi khi cũng dạy ta cách tự hoàn thiện,

Những đợt sương giá nhẹ thường cứu rữa một vụ mùa quá xum xuê,

Thế nên, những lời chê bai thẳng thắn sẽ chẳng bao giờ làm ta phật lòng,

Bởi những người làm vườn khéo léo luôn biết cắt tỉa những cành cây ngổn ngang.

Giờ hãy đi đi, hỡi cuốn sách của ta, và ghi nhớ những lời ta dặn;

Ngươi sẽ thấy chúng vừa là người dẫn đường an toàn vừa đầy thú vị.