“Vậy hóa ra chính một mỏ vàng đã kéo các anh chị lên tận chốn hoang vu này ư? Chà, gần đây tôi đã vắt óc suy nghĩ rất nhiều để hiểu nhữngtoan tính của các anh; nhưng việc tìm ra một mạch vàng phong phú như lượng vàng tự nhiên mà anh hứa hẹn đủ sức làm bất cứ ai phải choáng váng trong chốc lát. Thôi nào; anh quả là một kẻ may mắn, Overton.”

“Vâng, tôi không nghi ngờ gì rằng giữa vận may và vận rủi, tôi cũng có đủ thứ may mắn như bất kỳ ai,” Overton đáp với một cái nhăn mặt, “nhưng độ một tuần trước, anh đâu có nghĩ tôi may mắn—anh lại tưởng tôi ‘hâm dở’ cơ.”

“Anh nói đúng hơn nửa phần rồi đấy,” vị bác sĩ đồng tình; “những gì bề ngoài thể hiện đã biện minh cho tôi. Vợ chồng tôi đã mắng mỏ anh—sau lưng anh đấy—vì tội đưa ’Tana theo cùng trong chuyến câu cá; anh biết đấy, đối với người nhà tôi thì đó là một việc chưa từng có tiền lệ. Hừm! Tôi tự hỏi họ sẽ nói gì khi biết tin cô ấy đã tham gia một chuyến khảo sát, và thương vụ này sẽ mang lại cho cô ấy khoản lợi nhuận tính bằng hàng chục ngàn đô-la. Chúa tôi! Nghe cứ như không thể tin nổi! Tựa như một chương trong những câu chuyện cổ tích ngày xưa vậy.”

“Vâng. Thỉnh thoảng chính tôi cũng thấy mình nghĩ về nó theo cách ấy,” Overton nói; “hơi e dè khi vạch ra các kế hoạch, vì sợ rằng rốt cuộc tất cả chỉ là một giấc mơ. Tôi chưa từng đặt nhiều hy vọng vào nó; tôi đến đây dưới sự phản đối, và vận may này có vẻ vượt quá những gì tôi xứng đáng.”

“Có lẽ đó là lý do anh đón nhận nó với một vẻ mặt ủ rũ đến thế,” vị bác sĩ nhận xét, “vì, thề có chúa, tôi nghĩ mình còn phấn khích trước vận may của anh hơn cả chính anh đấy. Anh chẳng hề tỏ chút nhiệt huyết nào vì nó cả.”

“Chà, tôi cũng đâu có được những người cộng sự nhiệt tình cho lắm. Harris ở đây thì không thể cử động; ’Tana thì tưởng chừng không qua khỏi; còn tôi thì bất ngờ đối mặt với toàn bộ trách nhiệm chăm sóc họ. Chừng đó đủ cho tôi khối thứ để bận tâm rồi.”

“Anh nói phải. Tôi chỉ ngạc nhiên là anh chưa bạc cả tóc. Một mỏ vàng mới đang chờ anh làm cho thiên hạ biết đến, và đồng thời anh lại phải canh chừng nó, có lẽ là khỏi lũ da đỏ lang thang cứ rình mò quanh quảng. Nhưng anh thật may mắn, Dan; mọi thứ đều mỉm cười với anh, thậm chí cả một nhà tư bản sẵn sàng theo lời anh mà đổ tiền vào dựa trên số quặng anh mang ra trưng bày. Này anh bạn, biết bao gã thợ mỏ khốn khổ đã phải chịu đựng những trận đói kém kéo dài, ngay cả khi quặng vàng đã hiện ra trước mắt, chỉ vì chẳng có ai có tư bản chịu mua hoặc chống lưng cho họ.”

“Tôi biết. Tôi hiểu điều đó; và vì lợi ích của hai người kia, tôi rất mừng vì chẳng cần phải chờ đợi lợi nhuận nữa.”

“Anh có biết không, Dan, tôi có cảm giác là bé ’Tana đang có cơ hội được chăm sóc chu đáo, ngay cả khi không có vận may này,” vị bác sĩ quan sát, đưa mắt nhìn người kia đầy vẻ dò hỏi. “Hôm qua tôi chợt nhận ra rằng cậu thanh niên tuấn tú Lyster đó có vẻ quý mến cô bé một cách bất thường. Có thể đơn giản là vì cô bé đang ốm và cậu ta thấy thương hại; nhưng sự tận tụy của cậu ta có vẻ mang sắc thái tình cảm, và tôi đã nghĩ thật là một điều tuyệt vời biết bao.”

“Quá tuyệt ấy chứ,” Overton đồng tình; “và bản thân anh cũng đủ lãng mạn để vạch sẵn mọi thứ cho họ cơ mà. Tôi đoán Haydon đã góp phần nhét ý nghĩ đó vào đầu anh phải không?”

Vị bác sĩ bật cười.

“À, vâng, cậu ấy có nhắc đến sự tận tụy của Lyster đối với cô gái được anh bảo trợ,” ông thừa nhận; “và anh nghĩ chúng tôi là một cặp chuyên làm mai bất đắc dĩ phải không?”

“Tôi nghĩ có lẽ anh nên để ’Tana tự quyết định thì hơn,” Overton đáp, “và tôi cũng cho rằng trường học mới là điều đầu tiên cô bé cần cân nhắc. Anh biết đấy, cô bé hãy còn rất trẻ.”

“Có lẽ mười bảy tuổi,” vị bác sĩ phỏng đoán; nhưng Overton không đáp lời.

Anh đang dõi theo chiếc xuồng vừa được những người chèo thuyền da đỏ hạ thủy. Họ sẽ đưa ông Haydon trở lại Ferry. Ông ấy sẽ cử thợ lên đây, và Overton sẽ quản lý công việc trước mắt—hoặc ít nhất là cho đến khi ông Seldon có thể đến và tổ chức công việc khai thác mạch quặng mà ông Haydon đã phát hiện ra là giàu có đến mức lời đề nghị của ông dành cho các chủ sở hữu cũng lớn tương ứng. Overton đã nhanh chóng chấp nhận các điều kiện được đưa ra; Harris cũng đồng ý; và ngay cả khi ’Tana không thuận tình, Dan quyết định rằng từ phần của chính mình, anh có thể bù đắp bất kỳ khoản tiền bổ sung nào mà cô bé muốn cho phần của cô, mặc dù anh chẳng cho là cô bé sẽ chê trách các sắp xếp của mình. Chính cô! Người mà vào ngày tìm thấy mỏ vàng đã nghĩ rằng thà để khu trại nhỏ của họ không bị đám đông mà vàng mang đến làm xáo trộn—rằng thà nghèo khó còn hơn là để cuộc sống hạnh phúc của họ thay đổi.

Và giờ thì mọi chuyện đã qua. Những người khác đã đến và vây quanh cô, trong khi anh đã chẳng gặp cô kể từ sáng hôm trước, lúc cô thức dậy và quay sang tìm Max. Thôi thì, anh nên thấy thỏa mãn với điều đó, anh tự nhủ. Cô sắp khỏe lại rồi. Cô sắp được hạnh phúc rồi. Sự giàu có vượt quá mong đợi đã đến với cô, và cùng với nó, cô tất nhiên sẽ rời khỏi chốn đồi núi này, sẽ bước vào cuộc sống nơi đô thị, và rồi chẳng mấy chốc sẽ vui vẻ quên đi cuộc sống giản dị, nguyên sơ mà họ đã cùng chia sẻ trong suốt mấy ngày hè ngắn ngủi ở Kootenai. Thôi nào, cô ấy sẽ hạnh phúc thôi.

Và anh sẽ ở lại đây, ngay chính nơi từng là khu trại xinh xắn của họ. Không một suy nghĩ rời đi nào thoáng qua trong đầu anh. Tất nhiên mọi thứ sẽ thay đổi; con người và máy móc sẽ làm hỏng toàn bộ vẻ đẹp chốn hoang vu này. Nhưng cho đến nay, chưa có kế hoạch nào cho tương lai của chính anh xuất hiện trong đầu. Việc bản thân anh đã có đủ tài sản để bảo đảm không phải nhọc nhằn lao động và một thế giới sung sướng đang nằm trong tầm tay dường như chẳng hề gợi lên trong anh chút cảm giác lôi cuốn nào. Anh sẽ ở lại cho đến khi mạch quặng ở Twin Springs bị khoét một cái hố lớn; và mảnh đất màu mỡ dọc theo dòng sông cũ mà anh đã cắm cọc dành riêng cho mình cùng các cộng sự, để tự khai thác hoặc bán đi. Qua những cuộc trò chuyện một chiều với Harris, anh biết rằng người kia cũng muốn ở lại khu trại nơi họ tìm thấy vàng. Bác sĩ, thuốc men, những thứ xa hoa có thể được mang đến cho anh ta, nhưng anh ta vẫn sẽ ở lại.

Bà Huzzard đã ngay lập tức được ngỏ lời một khoản tiền mà trong mắt bà là vô cùng hào phóng, với mục đích rõ ràng là quản lý cơ ngơi của các cộng sự—khi nó được xây dựng. Cho đến lúc đó, bà sẽ nhận lương và đóng vai trò y tá hoặc đầu bếp trong những căn nhà thô sơ mà trước mắt phải đáp ứng mọi giấc mơ xa hoa của họ.

Một cuộc rời đi khỏi Sinna Ferry được trù tính; rất nhiều thay đổi sắp diễn ra; và Overton cùng vị bác sĩ đi xuống bên chiếc xuồng để đưa ra những chỉ thị cuối cùng cho sứ giả người da đỏ của họ.

Lyster cũng có mặt ở đó, mang theo một danh sách dài dằng dặc những vật dụng mà ông Haydon phải gửi từ Helena lên.

“Dan, có mấy thứ này tôi ghi hộ cho ’Tana, vì tình cờ nghĩ đến chúng,” cậu nói và giở ra một cuộn giấy nhỏ làm từ các trang sổ tay dán dính các mép bằng mật mía. “Anh xem qua xem có ổn không. Tôi để trống một trang cho bất cứ thứ gì anh muốn ghi thêm vào.”

Dan cầm lấy, liếc nhìn đầy ngờ vực tờ giấy dài dằng dặc cùng vô số món đồ được liệt kê.

“Tôi nghĩ tốt nhất là chẳng nên thêm thắt gì vào cho đến khi những chiếc thuyền lớn hơn chở hàng hóa trên sông Kootenai,” anh nhận xét, rồi bắt đầu đọc to một số món trong danh sách:

Gối lông tơ.

Thảm và võng.

Một cây đàn ghi-ta.

Túi chườm nước nóng.

Một ít rượu u-uy-ky ngon.

Xà phòng tắm.

Thơ của Bret Harte.

Một bộ váy du lịch cho thiếu nữ. (Theo sau là các số đo và chỉ dẫn cho thợ may.) Sau đó toàn bộ bị gạch đi và thay thế bằng dòng sau: Vải nỉ hoặc vải sẹ nâu—chín thước.

“Tôi phải nhờ bà Huzzard chỉ cho vài thứ đấy,” Lyster nói, có vẻ hơi khó chịu trước những nụ cười trêu chọc của Dan và vị bác sĩ.

“Tôi cũng tưởng tượng ra thế,” Overton nhận xét. “Tôi mà gom cho đủ chừng ấy chiến lợi phẩm chắc phải cần đến sự trợ giúp của cả khu trại mất. Một bộ dao cạo râu xịn và một đôi đế giày bằng bần cỡ số 8, chúng cũng dành cho ’Tana đấy à?”

Nhưng Lyster khinh bỉ chẳng thèm đáp lời, còn Overton, sau khi đọc “Tất cả các tạp chí mới ra” và “Một cái nồi đôi để nấu cháo yến mạch”, liền gấp tờ giấy lại và trả lại.

“Vì tôi mới chỉ đọc một phần rất nhỏ trong danh sách, tôi đoán cậu chẳng bỏ sót thứ gì có thể kéo nổi dọc theo dòng sông đâu,” anh nói. “Nhưng ổn cả thôi, cậu bạn trẻ ạ. Tôi chưa bao giờ nghĩ tới một nửa số đồ đạc ấy, nhưng tôi không nghi ngờ gì rằng tất cả chúng sẽ hữu ích, và ’Tana sẽ cảm ơn cậu.”

“Anh đoán bao lâu nữa cô ấy có thể đi lại, hoặc được di chuyển?” ông Haydon hỏi vị bác sĩ.

“Ồ, trong khoảng hai hoặc ba tuần nữa, nếu không có gì cản trở quá trình hồi phục đã hứa hẹn của cô bé. Con bé bệnh khá nặng; nhưng tôi nghĩ thể chất tốt sẽ giúp cô bé đứng vững lên được vào khoảng thời gian đó.”

“Và đến lúc đó tôi sẽ quay lại đây,” Haydon nói, hướng về phía Lyster.

Ông lấy từ túi áo trong ra một phong bì được dán kín và đưa cho chàng thanh niên.

“Khi con bé khỏe lên để đọc được thứ này, hãy đưa nó cho con bé, Max,” ông nói bằng giọng trầm thấp. “Đó là thứ có thể khiến con bé hơi ngạc nhiên, nên tôi tin tưởng vào sự kín đáo của cậu về thời điểm thích hợp để con bé xem nó. Qua những gì tôi nghe được về con bé, hẳn đó là một thiếu nữ khá điềm tĩnh và độc lập. Và vì tôi có vài điều muốn nói mà con bé cần phải biết, tôi quyết định để lại bức thư này. Nào, đừng có ra vẻ khó hiểu thế. Khi tôi quay lại, có lẽ con bé sẽ kể cho cậu nghe ý nghĩa của nó là gì, nhưng cậu có thể chắc chắn đó không phải là tin xấu gì đâu. Cậu sẽ lo việc này chứ?”

“Chắc chắn rồi. Nhưng tôi không hiểu—”

“Và cậu chẳng cần phải hiểu đâu—chưa cần lúc này. Hãy chăm sóc con bé thật tốt, và giúp đỡ Overton mọi cách có thể để trông nom các lợi ích của chúng ta ở đây. Sẽ có rất nhiều việc phải ngó ngàng cho đến khi tôi hoặc Seldon có thể quay lại.”

“Ồ, bản thân Dan đã là cả một lực lượng rồi,” Lyster nói. “Cậu ấy sẽ chẳng cần tôi vướng chân khi quản lý đám thợ đâu. Nhưng tôi có thể giúp Flap-Jacks xách nước, hoặc giúp cụ già Akkomi hút thuốc, vì ngày nào cụ ấy cũng mò đến đây chỉ vì mục đích đó—với lại để ăn tối nữa—nên cứ yên tâm là tôi sẽ biết làm cho mình trở nên hữu ích.”

Từ ô cửa lều—cửa lều chỉ là một tấm chăn—cô Slocum dõi theo chiếc xuồng lướt nhanh xuống dòng suối nhỏ, rồi thở dài ảo não khi nó hoàn toàn biến mất.

“Này Lavina,” bà Huzzard can ngăn, “tôi thực lòng hy vọng là chị không tính toán chuyện làm một phần trong chuyến xe rời đi tiếp theo ở đây; vì giờ đã đến được đây rồi, tôi sẽ tiếc đứt ruột nếu mất đi chị đấy. Các mỏ vàng đúng là những thứ hay ho để sống cạnh bên, tôi dám cá thế; nhưng tôi vẫn thèm có con người để mà hò hét giao du lắm—vâng, quả thật là thế.”

“Đúng y chang cảm xúc của tôi, em họ Lorena ạ,” cô Slocum thừa nhận, “và tôi lấy làm tiếc trước sự ra đi của bất kỳ thành viên nào trong nhóm chúng ta—trừ đám người da đỏ ra. Tôi thực sự không nghĩ rằng dù sống chung với họ bao lâu đi chăng nữa thì tôi lại có thể cảm thấy cô quạnh khi họ vắng mặt. Và cái lão Akkomi đáng sợ ấy nữa chứ!”

“Ừ, lão ta đúng là một nỗi truân chuyên phải không? Không phải vì lão bao giờ làm điều ác đâu; mà lão cứ làm cho người ta phải nơm nớp lo sợ, chỉ vì nhỡ đâu lão nổi hứng lên thì sao.”

“Thế mà ông Overton có vẻ cho rằng lão hoàn toàn thân thiện đấy chứ.”

“Hừm! Phải. Nhưng nếu ’Tana mà vuốt ve một con rắn chuông, ông Overton cũng sẽ tin tưởng nó thôi. Hắn ta luôn kiên định với bạn bè như thế đấy.”

“Chà, thế đấy,” cô Lavina nói, với chút ngạc nhiên dịu dàng trong giọng điệu, “thực tình tôi chẳng thấy trong cung cách của ông ta có chút biểu hiện nào cho thấy sự quý mến quá mức dành cho cô gái, dù cô ta là người được ông ấy bảo trợ. Này nhé, vị thanh niên sáng sủa kia, cậu Lyster ấy—”

“Thôi đi, thôi đi, Lavina! Lúc này Max Lyster toàn mắt với tay đối với con bé thôi. Cậu ta sẽ quạt mát và cười đùa với con bé; nhưng chính Dan mới là kẻ cuốc đất vì con bé và gánh vác phần nặng nhọc trong việc chăm sóc nó, dẫu cho hắn chẳng bao giờ thốt ra một lời nào về chuyện đó. Tính cách của Dan Overton vốn dĩ là thế.”

“Và đó là một tính cách rất tuyệt vời đấy, Lorena,” cô Slocum nói, trong khi ánh mắt hướng ra khoảng sân nơi anh đang đứng trò chuyện với Lyster. “Trong đời tôi đã gặp nhiều người có phong thái lịch thiệp, nhưng chưa bao giờ tôi bị ấn tượng mạnh mẽ ngay từ cái nhìn đầu tiên bởi bất kỳ ai như lúc ông ấy trực tiếp dẫn dắt tôi đến gặp chị khi tôi mới đến nơi. Người đàn ông đó chưa từng nghe thấy tên tôi trước đây, vậy mà ông ấy tiếp đón tôi cứ như thể khu trại này được sắp đặt riêng cho chuyến viếng thăm của tôi, và chính ông ấy đã mong chờ tôi từ lâu. Nếu điều đó không hàm chứa tinh hoa của phép lịch thiệp, thì tôi chưa từng thấy bất cứ thứ gì như thế bao giờ, Lorena Jane ạ.”

“Tôi—tôi đoán là thế, Lavina,” bà Huzzard đồng tình; “dù tôi chưa từng nghe ai nói nhiều đến thế về cung cách của hắn trước đây. Còn về phần tôi—à,” và bà có vẻ hơi bối rối, “tôi không phải là vị giám khảo giỏi giang gì cho cam. Tôi đã phải vật lộn quá ư khổ sở để kiếm sống kể từ khi chồng tôi qua đời, đến mức chẳng có thời gian để mà nghiên cứu cung cách lịch thiệp. Chắc chẳng mấy chốc tôi sẽ có thời gian thôi, vì Dan Overton quả thực đã trả cho tôi mức lương sinh hoạt rất hậu hĩnh. Nhưng, Lavina, ngay cả khi bây giờ tôi muốn học hỏi, tôi cũng chẳng biết phải bắt đầu từ đâu cơ chứ.”

“À, Lorena, đã nhắc đến thì tôi phải nói là có rất nhiều điểm cần phải trau dồi trong phong cách chung của chị đấy. Chắc là chị đã sống cùng những kẻ cẩu thả, và những thói hư tật xấu cứ thế mà nhiễm vào người. Bản thân tôi thì chẳng bao giờ là một thiên tài—đến cái mũ phớt mà tôi cũng chẳng thể trang trí lại cho ra hồn để mà cứu lấy cái mạng mình; nhưng tôi có một người mẹ vô cùng nguyên tắc; và bà cho rằng phép xã giao lịch thiệp chính là lời giới thiệu ở bất kỳ vùng đất nào. Thế nên, dù con cái bà không được để lại gia tài gì đi nữa, chúng vẫn được dạy cách cho thấy mình được nuôi dạy cẩn thận. Một trong những ý định của tôi khi đến đây là có thể dạy phép tắc ứng xử ở một ngôi trường da đỏ nào đó, nhưng giờ thì ý định đó chẳng còn lại bao nhiêu. Liệu tôi có bao giờ dạy được Flap-Jacks bỏ cái tật gãi đầu trước mặt các quý ông quý bà không? Không đời nào.”

“Tôi không nghĩ,” bà Huzzard nói vẻ đăm chiêu, “rằng tôi bận tâm chuyện gãi đầu cho bằng cái thói quen chết tiệt của con bé ấy là kẹp cái giẻ lau bát dưới nách khi không dùng đến nó. Điều đó cứ cào xé thần kinh tôi, thật đấy. Nhưng tôi nói cho chị hay thế này, Lavina—nếu chị có hơi thất vọng vì chưa kiếm được học sinh người da đỏ nào vừa ý, thì tôi hoàn toàn sẵn lòng để chị dạy phép xã giao cho, nếu chị bằng lòng nhận một học sinh da trắng bự con thay vì đám học sinh da đỏ nhỏ bé.”

“Vâng, quả thực là thế, và tôi rất sẵn lòng,” cô Slocum đáp thẳng thắn. “Tấm lòng của chị rất tốt, Lorena Jane ạ; nhưng một trái tim ấm áp sẽ không khiến người ta quên mất việc chị chống khuỷu tay lên bàn và đưa thức ăn vào miệng bằng dao. Những điều đó làm chói tai gai mắt người khác y hệt như cái cách mà Flap-Jacks và chiếc giẻ lau bát làm phiền lòng chị vậy. Chị có hiểu không? Nhưng mong muốn hoàn thiện bản thân của chị cho thấy chị là một phụ nữ rất đáng chú ý đấy, Lorena, vì rất ít người sẵn lòng học thói quen mới sau khi đã quen thói cẩu thả trong suốt bốn mươi năm.”

“Ba mươi chín,” Lorena Jane đính chính, cho thấy rằng dù sự khôn ngoan của bà có kỳ lạ và đáng nể đến đâu ở một số phương diện, nó vẫn không ngăn được cảm xúc nữ tính tự nhiên liên quan đến số tuổi mà bà đã trải qua.

“Chị thấy đấy,” bà tiếp lời một lát sau, khi cô Lavina giữ vẻ im lặng chừng mực, “cái cơn sốt vàng này dễ lây lắm; và nếu ai đó bắt đầu đi đúng hướng, thì chẳng thể biết trước được ngày nào người ta sẽ vớ phải một gia tài. Nó có thể rơi vào tay tôi—hoặc của chị, Lavina. Và, đúng như chị nói, cung cách lịch thiệp là trợ thủ đắc lực trong giới thượng lưu. Và nghĩ theo hướng đó khiến tôi cảm thấy mình muốn được chuẩn bị sẵn sàng để tận hưởng theo phong cách hạng nhất bất kỳ số tiền nào mà tôi có cơ hội kiếm được ở chốn này. Vì tôi nói cho chị hay, Lavina, vùng đất miền Tây này chính là xứ sở của phụ nữ. Cơ hội của họ trong hầu hết mọi việc luôn tốt bằng, và phần lớn là còn tốt hơn đàn ông nữa.”

“Vâng, nếu cô ta không chết vì khiếp sợ trước vẻ mặt rợn ngợp của những kẻ da đỏ thân thiện,” cô Slocum nói với một hơi thở run rẩy. “Tôi đã chẳng thể ngủ ngon dù chỉ một phút kể từ khi nhìn thấy lão hút thuốc gớm ghiếc chẳng bao giờ chịu rời cái cabin này quá vài thước. Còn ở dưới Sinna Ferry kia, tôi đã nghĩ nơi đó có vẻ khá dễ chịu, dù chúng tôi chỉ dừng chân một chút và tôi cũng chẳng lên phố. Ở đó có người nào thực sự tao nhã không?”

“À—có chứ,” Lorena Jane đáp sau một thoáng do dự không biết nên nói bao nhiêu là khôn ngoan về vị quý ông tao nhã cư ngụ tại Sinna Ferry, người trong mắt bà là hiện thân của sự văn minh và vẻ bề trên kiêu kỳ. Thả thay, chính sự kiêu kỳ đó lại là nguyên nhân đầu tiên thôi thúc mong muốn đạt được sự tao nhã mà bản thân hắn đang thụ hưởng—vượt lên trên cái tầng lớp bình dân thô tục vốn từ lâu từng có vẻ đủ tốt đối với bà. “Vâng, ở đó có vài người quyền quý; vợ con của vị bác sĩ là một ví dụ; và rồi ở đó còn có một người cực kỳ tao nhã—Đại úy Leek. Chị biết đấy, ông ấy là cựu sĩ quan trong cuộc chiến tranh vừa qua; một quý ông thực thụ trong quân ngũ, với một vết thương ở chân. Hơi thọt một chút, nhưng chưa đủ để khiến ông ấy trở nên vụng về. Ông ấy quản lý bưu điện. Nhưng nếu Chính quyền này chăm sóc các anh hùng của mình đúng mức như lẽ ra phải thế, thì ông ấy đã được nhận một khoản lương hưu hậu hĩnh rồi—chính xác là thế đấy. Tôi là một người ủng hộ Liên bang trung kiên đến mức đôi khi thấy sôi máu khi chứng kiến những người bảo vệ Hiến pháp phải chịu cảnh không được đền đáp.”

“Đừng nói là ‘sôi máu’, Lorena,” cô Slocum chỉnh đốn. “Chị phải bỏ từ đó cùng với từ ‘chết tiệt’ và ‘tôi thề đấy’ đi; vì tôi không nghĩ chị có thể biết rõ ý nghĩa của bất kỳ từ nào trong số đó. Chắc chắn là tôi chịu rồi. Nhưng ngày trước tôi từng biết một gia đình nhà Leek ở tận Ohio. Dù sao thì họ cũng là đảng viên Đảng Dân chủ, và con trai họ đã gia nhập Quân đội Liên minh miền Nam, dẫu tôi nghe nói họ chẳng đóng góp được gì nhiều cho đại sự. Nhưng tất nhiên là không giống họ lắm đâu.”

“Tôi nghĩ là không,” bà Huzzard quả quyết đáp. “Tôi chưa bao giờ nghe ông ấy bàn chuyện chính trị nhiều; nhưng tôi biết chắc rằng cho đến tận ngày nay ông ấy chẳng mặc gì ngoài sắc xanh của Liên minh miền Nam, và lúc nào cũng đội cái thứ mũ kiểu quân đội có viền dây thừng quanh đó—trông—trông ra dáng tôn nghiêm làm sao.”

“Không, tôi đã không ngờ đó lại là người mà tôi từng quen biết,” cô em họ của bà nói; “bộ quân phục chính là điểm phân định rõ ràng điều đó.”