Trận tuyết thật lớn!

Đây là một trong những ngày cuối cùng của năm 1996. Nói chính xác hơn là ngày 28 tháng 12. Thứ Bảy.

Bốn ngày nữa là năm 1997 sẽ đụng trán với mọi người rồi...

Chương Hoa Huân bị tiếng điện thoại đánh thức trong cơn mộng mị: "Xưởng trưởng, tuyết rơi rồi!"

Anh nhận ra đó là giọng của Lý Trường Bách - chủ nhiệm văn phòng xưởng. Anh vén một góc rèm cửa nhìn ra ngoài, trời vẫn còn tối đen như mực. Bật sáng đèn, lại với lấy chiếc đồng hồ trên tủ đầu giường xem, bốn giờ mười lăm.

"Cậu chưa thấy tuyết rơi bao giờ à?"

Anh không khỏi có chút bực mình. Tối qua mười một giờ rưỡi anh mới về đến nhà. Cuộc "đàm phán" với đại diện phía Hồng Kông khiến anh vô cùng chán nản. Thực ra đó không thể coi là một cuộc đàm phán chính thức. Kết quả đàm phán đã sớm hình thành nên bản hợp đồng có ý nghĩa pháp lý. Yêu cầu mưu cầu thay đổi nội dung hợp đồng của anh tỏ ra đường đột và làm khó người khác. Toàn bộ quá trình chẳng qua chỉ là anh hùng hồn một trận, thậm chí nổi trận lôi đình — đối phương cực kỳ có hàm dưỡng, cực kỳ thấu hiểu, nhưng lại chỉ bất lực lắng nghe mà thôi. Lúc kết thúc hầu như chẳng thay đổi gì cả. Điểm này nằm trong dự liệu của anh. Anh biết rõ không thay đổi được gì nhưng vẫn mãnh liệt yêu cầu thay đổi thứ gì đó, hoàn toàn là do thôi thúc bởi một thứ tinh thần trách nhiệm to lớn. Chẳng ai ép buộc anh phải gánh vác loại trách nhiệm đó. Anh có đủ lý do để chối bỏ sạch trơn. Là chính anh cứ nhất định phải gánh vác loại trách nhiệm ấy. Nó cổ vũ anh đóng vai một kẻ đứng ra cứu vãn tình thế nhưng lại bất lực.

Xưởng "323" là xưởng quân công lâu đời trong nước. Từ khi lập quốc đến nay, nó vẫn luôn sản xuất một thứ — súng. Đủ các loại súng. Đạn dược cần thiết cho đủ các loại súng. Trong chiến tranh "Kháng Mỹ viện Triệu", những khẩu súng do nó sản xuất từng vũ trang cho chí nguyện quân. Lúc đó xưởng chỉ có hơn năm trăm người, giờ đã phát triển lên hơn ba nghìn người. Vẫn chưa tính người nhà của họ. Nếu tính cả vào, đã có hơn một vạn hai nghìn người. Ở khu vực phía Đông Nam thành huyện A, hơn ba nghìn cán bộ công nhân viên của xưởng "323" cộng với người nhà của họ đã tạo thành một cộng đồng dân cư khổng lồ. Chỉ là một cộng đồng với những dãy nhà cửa cũ kỹ, thậm chí có thể nói là rách nát tả tơi. Toàn bộ cộng đồng chỉ có vài con đường tráng xi măng và vài con đường đá dăm, còn lại đều là đường đất. Chất đất ở địa phương có hàm lượng thành phần kiềm muối rất lớn. Màu xám trắng, cái màu xám trắng giống như phân sói. Hai mùa hạ thu, hễ gió lớn thổi qua, bụi đất màu xám trắng bay mù mịt, nhìn từ xa giống như thả bom khói vậy. Còn mùa xuân băng tuyết vừa tan, những con đường đất đều bị cày nát thành từng dải bùn nhão màu xám trắng. Do đó, một xưởng giày ở huyện lân cận vẫn luôn duy trì quan hệ hữu nghị với xưởng "323". Công nhân xưởng "323", nhà nào cũng có vài đôi giày cao su hoặc ủng do xưởng giày huyện lân cận sản xuất. Ngoại trừ lãnh đạo cấp xưởng và nhân sự khoa học kỹ thuật có cống hiến nổi bật ở mấy dãy nhà gạch, tất cả các hộ gia đình khác đều ở nhà đất. Nhà đất của họ dĩ nhiên cũng có màu xám trắng. Thế nên người huyện A gọi dải cộng đồng của họ là "Khu nhà kén". Gọi họ cùng người nhà và con cháu của họ, không phân già trẻ, đều gọi chung là "Mấy con ngài".

Nhưng chính những khẩu súng được chế tạo từ đôi bàn tay của những "con ngài" này lại luôn được cung cấp liên tục không dứt cho quân đội Trung Quốc. Điều khiến họ vô cùng tự hào là, cứ khoảng mười khẩu súng trường do Trung Quốc sản xuất thì trên thân súng lại có một khẩu được in vĩnh viễn không bao giờ mòn con số "323". Mấy năm trước, xưởng quân công "hạ mã chuyển đổi sản xuất". Xưởng "323" đã bỏ lỡ cơ hội. Trung QuốcKý nhiêncòn có quân đội, quân độiKý nhiênvẫn cần súng, thì không thể không có xưởng chế tạo súng. Đạo lý này vô cùng đơn giản và rõ ràng. Kết quả là báo cáo "hạ mã chuyển đổi sản xuất" của xưởng "323" không được phê chuẩn, tiếp tục sản xuất súng. Chủ yếu là súng trường. Súng trường do xưởng "323" sản xuất bắt kịp trình độ thế giới. Những "thiện xạ" trong thời đại "tỷ thí lớn" của quân nhân Trung Quốc, thậm chí cả những nhà vô địch giành huy chương vàng trong các cuộc thi bắn súng quốc tế những năm gần đây, hầu như cũng toàn dùng súng trường do các "con ngài" chế tạo.

Không có chiến tranh, việc sản xuất vũ khí chẳng có lợi nhuận nào để mà nói. Các "con ngài" vẫn như mọi khi, đời nối đời chế tạo súng cho đất nước, xưởng "323" ngày càng nghèo đi. Những vị xưởng trưởng tiền nhiệm của nó từng vì thiếu vốn không sửa nổi nhà xưởng, không cải tạo được tình trạng đường sá trong cộng đồng mà vô cùng phiền não, bó tay hết cách. Những vị xưởng trưởng hậu nhiệm của nó, lại sớm vì nợ lương công nhân mà có nỗi khổ không biết bày tỏ cùng ai. Giống như nhiều xưởng lớn và vừa khác, công nhân nghỉ hưu của xưởng "323" còn đông hơn công nhân đang làm việc tại xưởng hơn một nghìn người. Ngày nay, giá cả của rất nhiều mặt hàng đều do thị trường "điều tiết", giá của một số mặt hàng đã tăng mười mấy lần, thậm chí mấy chục lần. Nhưng những khẩu súng trường tinh xảo do xưởng "323" sản xuất rốt cuộc không phải là "hàng hóa" gì cho cam, rốt cuộc không thể theo thị trường mà "điều tiết" giá cả. Nhà nước thu mua súng trường do xưởng "323" sản xuất theo giá thành vốn. Giá thành vốn này đã hơn chục năm nay không tăng lên chút nào.

Cái nghèo của xưởng "323" cũng là điều đơn giản và rõ ràng nhất.

Cuộc sống nghèo khổ của các "con ngài", lại càng là điều đơn giản và rõ ràng nhất.

Cái nghèo chỉ có một điểm tốt, đó là không cần phải đề phòng kẻ trộm. Trong cộng đồng khổng lồ của xưởng "323", nhiều năm qua chưa từng xảy ra vụ trộm cắp nào. Một số hộ gia đình vẫn chưa hình thành thói quen khóa cửa khi ra khỏi nhà. Kẻ trộm trong thành huyện cũng không bén mảng tới "Khu nhà kén". Chúng biết ở đó chẳng có tí mỡ béo bở nào.

Ba năm trước, một vị thủ trưởng quân giới thị sát xưởng "323", những gì mắt thấy tai nghe khiến ông đau xót vô cùng.

Đoàn người đi trong cộng đồng, đi đến trước cửa một hộ gia đình, thấy cửa khép hờ, vị thủ trưởng quân giới liền hỏi: "Có thể vào trong xem chút không?"

Bí thư và xưởng trưởng đi kèm liền nói: "Được chứ. Có gì mà không được cơ chứ. Xin mời thủ trưởng vào xem!"

Thế là hơn chục người đều đi vào. Trong nhà không có ai. Gian trong gian ngoài chỉ có vài món đồ nội thất rách nát. Trên chiếc giường sưởi trải loại da trải sàn đơn giản mà người thành phố thịnh hành từ nhiều năm trước. Các hoa văn đã bị mài mòn đến mức mờ mịt.

Thư ký thủ trưởng nói: "Đồ vật gì dùng tốt, không bằng dùng khéo. Đây chính là một ví dụ về dùng khéo đấy. Chỉ là tấm nhựa lót sàn này cũ quá rồi, nên đổi một miếng mới thôi!"

Bí thư đảng ủy nghe xong liên tục gật đầu nói: "Đúng thế đúng thế, cũ quá rồi!"

Xưởng trưởng cũng nói: "Nên đổi miếng mới rồi. Quả thực nên đổi miếng mới rồi!"

Chương Hoa Huân lúc đó cũng là một trong số người tháp tùng. Khi ấy anh đóng vai trò giống Lý Trường Bách bây giờ — chủ nhiệm văn phòng xưởng. Lúc anh làm xưởng trưởng, Lý Trường Bách mới thay thế vị trí chủ nhiệm văn phòng của anh. Anh khi đó đã nghe ra, cũng nhìn ra lời của bí thư và xưởng trưởng đều không phải từ đáy lòng, chẳng qua chỉ là thuận miệng hùa theo cho qua chuyện mà thôi. Anh nhịn tới nhịn lui, cuối cùng không nhịn được nữa, mặt lạnh tanh trừng mắt nhìn thư ký thủ trưởng nói: "Đổi miếng mới thì đương nhiên tốt rồi! Đẹp đẽ biết bao nhiêu chứ! Nhưng mà chẳng phải cần tiền mua hay sao? Tiền của công nhân là tiền lương. Xưởng đã ba tháng nay chỉ phát sáu mươi phần trăm rồi. Cơ số lương thấp, tính bình quân ra chỉ được hơn một trăm bảy mươi đồng. Phép tính của anh chắc chắn giỏi hơn tôi. Anh tính thử xem, hơn một trăm bảy mươi đồng mà sáu mươi phần trăm là bao nhiêu?"

Lời nói của anh khiến mặt thư ký thủ trưởng đỏ bừng lên tận mang tai, ngẩng phắt mặt ngượng ngùng nhìn trần nhà, lùi lại phía sau một bước trong im lặng, tránh đi ánh mắt bất kính của anh, ẩn mình ra phía sau thủ trưởng.

Lúc anh nói chuyện, thủ trưởng không nhìn anh mà đang ngắm chậu khoai tây hấp trên giường sưởi, khi anh nhắc đến cơ số lương, thủ trưởng liền nhặt một củ khoai tây từ trong chậu đó lên, bóc vỏ, vừa ăn vẻ rất ngon lành. Đợi anh nói xong, củ khoai tây trong tay thủ trưởng chỉ còn lại một mẩu nhỏ. Thủ trưởng đưa toàn bộ phần khoai tây còn lại vào miệng, móc khăn tay ra lau tay. Thủ trưởng nuốt khoai tây xuống. Cất khăn tay đi, lúc này mới quay mặt sang anh, mặt không đổi sắc chằm chằm nhìn vào mặt anh hỏi: "Cậu là nhân vật gì trong xưởng?"

Bí thư đảng ủy thay anh trả lời: "Thủ trưởng, cậu ta là chủ nhiệm văn phòng xưởng. Họ Chương, Chương trong văn chương, Chương Hoa Huân. Cha cậu ta là công thần của xưởng quân khí chúng ta trước giải phóng, hy sinh năm 47. Lúc đó cậu ta mới hơn một tuổi."

Thủ trưởng vẫn sắc mặt không đổi nhìn chằm chằm vào mặt anh hỏi: "Nói vậy cậu là con em liệt sĩ à?"

Anh vừa định mở miệng, xưởng trưởng lại cướp lời đáp thay: "Đúng đúng, cậu ấy là con em liệt sĩ, con em liệt sĩ."

Xưởng trưởng vừa nói, vừa âm thầm nháy mắt ra hiệu với anh, ý là miễn mở tôn khẩu, đừng chọc thủ trưởng không vui. Anh hiểu, bí thư và xưởng trưởng đều là vì muốn tốt cho anh. Bởi vì thủ trưởng trong quá trình thị sát đã nổi giận mấy lần rồi.

Thủ trưởng lại hỏi: "Nghe ý trong câu nói vừa rồi của cậu là, công nhân nghèo đến mức ngay cả vài mét nhựa lót sàn cũng không mua nổi nữa cơ à?"

Câu hỏi này khiến bí thư và xưởng trưởng nhất thời người nhìn tôi, tôi nhìn người, đều câm như hến, không dám thay anh trả lời bất cứ điều gì. Những người còn lại trong đoàn cũng đều đưa mắt nhìn nhau, bầu không khí lúc bấy giờ dường như đông cứng lại.

Anh do dự một chút, cũng dùng giọng điệu khẳng định mà đáp: "Đúng. Tình hình đúng như những gì thủ trưởng đã hiểu. Nhất là hộ gia đình này, cuộc sống càng khó khăn hơn."

Mấy chục hộ nghèo khó như hộ này trong xưởng vẫn còn bao nhiêu?

"Nói ít cũng phải mấy trăm hộ."

Thủ trưởng không hỏi gì thêm nữa. Lại cầm một củ khoai tây lên, vừa trầm tư vừa bóc vỏ ăn. Động tác đưa khoai tây vào miệng chậm hơn so với củ đầu tiên.

Thế là bí thư liền nói: "Mọi người ăn khoai tây đi, ăn khoai tây đi nào! Khoai tây này là do xưởng khai hoang một mảnh đất trống rồi tự trồng đấy, rất bùi, cũng rất bở."

Thế là xưởng trưởng dùng cả hai tay vốc khoai tây, lần lượt phân phát cho mọi người.

Thế là ai nấy đều im lặng bóc vỏ ăn. Thỉnh thoảng có người nhỏ giọng nói, quả thực rất bùi, quả thực rất bở. Chỉ có Chương Hoa Huân là không nhận khoai tây. Nếu anh nhận, thì sẽ không đủ chia nữa. Dĩ nhiên anh không nhận, không phải vì không đủ chia, mà là trong lòng biết rõ tầm quan trọng của chậu khoai tây đó, không nỡ nhận lấy để ăn.

Mọi người đang ăn, một thiếu nữ đi học về nhà. Thấy đầy nhà người, con bé tỏ ra vô cùng bực bội lo âu, ánh mắt hướng về phía giường sưởi, thấy chậu nhỏ trống trơn, một củ khoai tây cũng không còn, ngẩn người ra một lát, oà một tiếng bật khóc.

Mọi người bị tiếng khóc làm cho ngơ ngác ngẩn ngơ.

Chương Hoa Huân đứng bên cạnh nhỏ giọng nói: "Chúng ta ăn mất bữa trưa nhà con bé rồi. Chiều nay đứa trẻ còn phải tiếp tục đi học nữa đấy."

Bầu không khí trong căn nhà lập tức lại như đông cứng lại.

Có người ăn chưa xong, vô cùng lúng túng hổ thẹn, đem củ khoai tây bị cắn dởm hình dởm dạng trong tay bỏ lại vào trong chậu với vẻ đầy xấu hổ.

Thư ký của thủ trưởng đặc biệt lúng túng đặc biệt hổ thẹn, liên tục nói: "Xin lỗi xin lỗi..."

"Cậu đừng lèm bèm nữa!" — Thủ trưởng ngắt lời anh ta: "Cậu mau ra huyện mua bánh bao cho tôi! Mua bánh bao nhân thịt! Mua bánh Xá Bính! Mua mì sợi! Phải mua thật nhiều vào! Lái xe mà đi! Giới hạn trong vòng mười phút phải mua về cho tôi!..."

Thư ký không nói hai lời, quay đầu bước đi ngay.

Thủ trưởng ngồi xổm xuống, dùng cả hai tay nhẹ nhàng nắm lấy đôi bàn tay của thiếu nữ, ngắm nghía con bé một lúc, hé miệng, muốn nói gì đó nhưng lời đến khóe môi lại nuốt ngược trở vào. Thủ trưởng đứng thẳng người dậy, xoa đầu thiếu nữ, móc ví tiền từ trong túi áo trong ra, đặt lên trên giường sưởi. Ngẩn người một lúc, lại cởi áo khoác dạ ra, tháo cả đồng hồ xuống, đặt chung lên giường sưởi.

Thủ trưởng không nói một lời, không nhìn ai cả, quay người sải bước đi thẳng.

Mọi người trầm mặc, nghiêm cẩn, từng người một lặng ngắt như tờ đi theo ra ngoài. Cống hiến bên ngoài cửa có một người, chính là "Thợ nguội Vương" tuổi ngoài năm chục, râu ria xồm xoàm, sắc mặt đen sạm. Đó là nhà của hắn. Đó là con gái hắn. Hắn còn có một cậu con gia, lúc đó đang học cao trung, ở nội trú.

Thủ trưởng phát hiện ra "Thợ nguội Vương", bước chân khựng lại một lát, dường như muốn bước đến trước mặt "Thợ nguội Vương" để hỏi điều gì đó, nhưng lại do dự, rồi lại dời ánh mắt khỏi người "Thợ nguội Vương", bỏ mặc đoàn người, cô độc lủi thủi bước đi trước.

Chương Hoa Huân chú ý thấy, khóe mắt thủ trưởng vương một giọt nước mắt.

Anh hỏi "Thợ nguội Vương": "Sao anh thấy trong nhà có khách mà ngay cả cửa nhà cũng không thèm vào vậy?"

“Thợ nguội Vương" đút hai tay vào ống tay áo, đầu cũng không ngẩng lên lầm bầm: "Cuộc sống trôi dạt thành thế này rồi, không còn mặt mũi nào tiếp khách. Lại càng không có mặt mũi nào gặp thủ trưởng."

Lúc đó vừa qua năm mới, cách Tết Nguyên đán còn nửa tháng nữa, chính là khoảng thời gian lạnh giá nhất. Một trận gió bắc gào thét quét qua, cuộn lên một đám tuyết, gần như bao trùm hoàn toàn bóng lưng gầy gò nhỏ bé của thủ trưởng... Mọi người sợ thủ trưởng bị cóng, người thì chặn xe, người thì cởi áo khoác của chính mình đuổi theo...

Tết Nguyên đán vừa qua, vừa đến tháng ba, cấp trên bất ngờ ban hành văn bản, phê chuẩn xưởng "323" chuyển đổi sản xuất. Và phê chuẩn được thực hiện các quyền tự chủ doanh nghiệp sau — sáp nhập, bị sáp nhập, liên doanh, bán đấu giá, thậm chí tuyên bố phá sản.

Văn bản này khiến toàn thể cán bộ công nhân viên trong xưởng thực sự vui mừng hớn hở một phen. Cứ như thể bản thân văn bản đó là một thứ thần dược linh thiêng, đủ để giúp xưởng cải tử hoàn sinh vậy.

Công bằng mà nói, hơn ba nghìn công nhân xưởng quân công bị gọi là "mấy con ngài" ấy, không phải ai nấy đều nghèo mà tinh ranh, một lòng một dạ ngồi chờ nhà nước cứu rỗi. Có một dạo hơn ba nghìn người cứ tan tầm là hầu như ai nấy đều đi bày sạp "tăng thu nhập". Nhưng cả huyện thành chỉ có hơn mười vạn dân, là một huyện nghèo, bỗng dưng lòi đâu ra hơn ba nghìn người bày sạp, thế thì bách tính khác còn làm ăn buôn bán nhỏ được nữa không? Hơn chục năm "cải cách mở cửa", người dân cuối cùng cũng có được "đặc quyền" được phép làm buôn bán nhỏ sản xuất nhỏ, một khi vấp phải sự xung kích dữ dội từ hơn ba nghìn công nhân xưởng "323", mâu thuẫn đã xảy ra. Từ phát sinh rồi dần dần gay gắt hơn. Xưởng "323" là hệ phái quân công, lại khiến mâu thuẫn này dường như mang theo tính chất ảnh hưởng đến quan hệ quân dân. Thế là các vị lãnh đạo trong huyện bèn khẩn cấp hội kiến với các vị lãnh đạo xưởng. Biện pháp giải quyết mâu thuẫn cuối cùng là — ở ven thành huyện, khoanh ra một mảnh đất, chuyên dùng để cho hơn ba nghìn công nhân xưởng "323" bày sạp dựng quầy làm ăn buôn bán nhỏ. Hơn ba nghìn con người, tạo thành một khu chợ giao thương dân gian có quy mô vô cùng khổng lồ và tráng lệ. Thế nhưng người dân trong huyện cứ như đã kí hiệp ước đồng minh với nhau, hầu như chẳng ai đến khu chợ đó mua thứ gì cả. Do đó tình cảnh của khu chợ đó thường là chỉ thấy người bán, không thấy người mua. Mức lương của hơn ba nghìn người đều rất thấp, mức tiêu thụ lại càng hạn hẹp đến đáng thương. Ai nấy đều thành người bán hàng, dân trong huyện lại chẳng thèm mua, tình trạng buôn bán ảm đạm như vậy thì có thể tưởng tượng được. Thường là kiên trì đến tận tối mịt khi buộc phải dọn hàng thì lấy củ cải nhà mình đổi bắp cải nhà nhà khác, hoặc lấy hành hoa nhà bạn đổi tỏi tây nhà tôi mà thôi.

Quan hệ giữa Chương Hoa Huân và công nhân đều khá tốt. Hồi đó anh thường nghĩ — dù thế nào thì nước béo cũng đừng chảy ruộng người ngoài chứ! Mua rau này, mua mấy món đồ linh tinh này, anh trước giờ đều đến khu chợ đó. Nhưng công nhân đều ngại ngùng không nợ lấy tiền của anh. Mấy đồng tiền mua đồ, quan hệ lại tốt như vậy, sao nợ có thể mặt dày nhận tiền của anh chứ? Mấy lần sau, đến cả anh cũng không đến khu chợ đó mua rau mua đồ nữa.

Chẳng mấy chốc khu chợ đó tự giải thể, lại trở thành một bãi đất trống. Rất nhiều công nhân chẳng những không "tăng" nổi chút "thu nhập" nào cho gia đình, ngược lại còn bị lỗ vốn. Ai cũng bảo buôn bán mà, có lỗ có lãi, lỗ lỗ lãi lãi. Nhưng đối với họ — những người mà tiền lương mỗi tháng chỉ cầm được trong tay sáu mươi phần trăm của hơn một trăm bảy mươi đồng, hai trăm đồng, thì trong một tháng lỗ mất chừng một trăm đồng cũng đủ khiến họ bủn rủn cả chân tay rồi!

Họ chỉ còn lại một tia hy vọng duy nhất, mong chờ một xưởng nào đó có hiệu quả kinh tế tốt đến sáp nhập với họ, mong chờ một công ty lớn nào có tiềm lực tài chính hùng mạnh đến thôn tính họ, mong chờ có thương gia nước ngoài đến ủng hộ việc chuyển đổi sản xuất của xưởng nhà. Trong quá trình chờ đợi ấy, xưởng vẫn không ngừng sản xuất, vẫn chế tạo súng như mọi khi. Tổng thể không thể ngừng sản xuất mà ngồi chờ được chứ! Họ phổ biến đều có giác quan nhận thức như thế này. Vừa sản xuất vừa chờ đợi, vẫn hoàn thành xuất sắc chỉ tiêu sản xuất mà nhà nước giao phó mỗi tháng...

Có một dạo, các sếp lớn trong xưởng dường như đều biến thành các quý ông quan hệ công chúng, từ sáng đến tối bận rộn tiếp đón, bận rộn dẫn dắt các vị khách tham quan tứ phía, lúc giới thiệu tình hình và điều kiện của xưởng, ai nấy đều trở nên dẻo miệng hẳn ra, dĩ nhiên, còn phải tiếp tiệc nữa. Đã tiếp tiệc thì dĩ nhiên cũng phải uống rượu. Thường thì ai nấy đều uống mặt mày đỏ lựng lên. Công nhân trong xưởng không giống như công nhân ở các xưởng khác, các doanh nghiệp khác, nhìn thấy, biết được là nổi giận, là căm ghét, là chửi mắng. Ngược lại, họ rất vui mừng. Biết là các sếp lớn trong xưởng đang bận rộn tìm "nhà chồng" cho xưởng, tìm lối thoát cho anh em công nhân. Khoảng thời gian đó Chương Hoa Huân là người bận rộn nhất, chạy đông chạy tây, bận đến mức từ sáng đến tối không tạc được thời gian về nhà. Mà hễ anh và các sếp lớn rảnh rỗi, không ở trong phòng khách mà ở trong văn phòng, thì tâm trạng của công nhân lại tụt dốc, có người lại cúi đầu ủ rũ thở dài ngắn thở dài dài...

Cuối cùng có một lần suýt chút nữa là công nhân trông mong thấy ngày mai sáng lạn — một công ty trong nước có ý định tiếp quản thay đổi vận mệnh của xưởng "323". Thư ý kiến đã được ký kết. Tin tức lan truyền nhanh như gió, đã đồn đại râm ran khắp nơi. Chủ tịch công đoàn đã rải "mưa bụi" với các chủ nhiệm phân xưởng rồi, nói chẳng bao lâu nữa sẽ triệu tập đại hội đại biểu công nhân viên để biểu quyết lựa chọn trọng đại...

Nhưng sau đó đã dò la rõ thủ đoạn của đối phương... Họ không hề có thành ý thay đổi vận mệnh của xưởng "323". Ý đồ của họ nằm ở chỗ nghe nói nhà nước sẽ trợ cấp hơn ba mươi triệu "phí bố trí xưởng phá sản". Một khi hơn ba mươi triệu đó về tay, họ liền tuyên bố xưởng "323" phá sản, dùng hơn mười triệu đuổi công nhân về nhà, còn hơn mười triệu dư lại, chẳng phải là tay không bắt giặc hay sao? Đúng như câu "Ý của Bá Kỳ không phải ở rượu, mà là ở non nước", suýt chút nữa đã thành sự đã rồi, ăn một cú lừa to chưa từng có! Công nhân nổi giận đùng đùng, nện cho đám gia hỏa "tính toán mưu mô quá mức" một trận ra trò, đồng thời đốt rụi một chiếc xe "Lexus" của chúng. Chúng muốn kiện, muốn đòi đền xe, nhưng thứ chọc giận không phải ba mươi hay ba trăm công nhân, mà là hơn ba nghìn công nhân. Con số này khiến chúng khiếp sợ, không dám kiện...

Trải qua sự việc lần đó, dẫu là lãnh đạo hay công nhân, dường như đều hiểu ra một điều — xưởng của họ không phải là cô con dâu xinh đẹp, chẳng ai thèm lấy cả! Huyện dĩ nhiên không có gan góc và bản lĩnh để tiếp nhận. Hơn hai trăm triệu tiền nợ, huyện nếu tiếp nhận rồi thì đến năm tháng khỉ gió nào mới trả hết thay cho xưởng được đây? Trong tỉnh cũng chẳng có xưởng hay tập đoàn công ty nào có gan dính nhúng vào xưởng "323". Ngoài hơn hai trăm triệu tiền nợ ra, còn có vấn đề tái gia nghiệp (tái việc làm) sau khi chuyển đổi sản xuất của hơn ba nghìn công nhân nữa chứ, còn có vấn đề phúc lợi bảo hiểm lao động của hơn bốn nghìn công nhân nghỉ hưu nữa chứ, còn có vấn đề học hành của con em công nhân nữa chứ! Xưởng "323" là một điển hình của việc xã hội hóa doanh nghiệp.

Đường đời lận đận. Bây giờ, xưởng cuối cùng cũng đã "gả" đi được rồi. Nói theo từ ngữ chuẩn xác hơn, là bán đi rồi. Bán cho thương gia giàu có người Hồng Kông. Hợp đồng đã được ký kết từ một năm trước. Hơn nữa đã được công chứng, mang tính chất pháp lý. Mấy ngày trước, thương gia giàu có người Hồng Kông đã phái đại diện toàn quyền đến chính thức tiếp quản xưởng. Và cũng mãi cho đến mấy ngày trước, Chương Hoa Huân mới hiểu ra rằng, chiếu theo bản hợp đồng đó, toàn bộ công nhân dưới bốn mươi tuổi trong xưởng, chỉ có năm mươi phần trăm trải qua sát hạch nghiêm ngặt, mới có thể được tuyển dụng lại làm công nhân hợp đồng. Năm mươi phần trăm công nhân còn lại, chỉ có duy nhất một con đường lựa chọn — nhận tiền thôi việc mấy tháng, về nhà mưu sinh con đường khác. Còn công nhân trên bốn mươi tuổi, chỉ được lưu lại theo diện chiếu cố là hai mươi phần trăm, còn tám mươi phần trăm phải nhận tiền thôi việc rồi về nhà! Nghĩa là trong tổng số hơn ba nghìn người của xưởng, sẽ có hơn một nửa rơi vào cảnh ngộ thất nghiệp.

Hợp đồng này do xưởng trưởng tiền nhiệm ký kết. Lúc đó mọi người đều vì xưởng cuối cùng cũng được "gả" đi mà vui mừng khôn xiết. Cứ như thể bản thân mỗi người đều là những cô gái "khó nhằn", cuối cùng cũng được "gả" đi vậy, vừa mừng rỡ vừa kinh ngạc khôn tả. Thế nên cũng chẳng có ai thực sự quan tâm đến nội dung chi tiết của bản hợp đồng đó. Xưởng trưởng tiền nhiệm vừa ký xong bản hợp đồng đó không lâu, phía Hồng Kông liền chuyển tiền đến, thế là toàn bộ công nhân trong xưởng đều được phát bù tiền lương. Ngày hôm đó một số công nhân trẻ tuổi đã đốt pháo, múa quạt lúa nước. Ngay sau đó không lâu, xưởng trưởng tiền nhiệm được điều động lên tỉnh làm phó sảnh trưởng của sảnh nào đó rồi. Lại còn mang theo mấy người đi cùng, đều là những người nắm rõ nội dung hợp đồng. Kể từ đó, bản hợp đồng đó được cất giấu trong két sắt, chẳng ai thèm nghĩ tới nó nữa. Ngay cả tân xưởng trưởng Chương Hoa Huân cũng chưa từng nghĩ nhiều về nó, lại càng chưa từng mở két sắt ra xem. Anh cho rằng, vị tân xưởng trưởng như anh, trên thực tế nói cho cùng cũng chỉ là một vị xưởng trưởng giai đoạn chuyển giao mà thôi. Mà thời kỳ chuyển giao lại rất ngắn ngủi. Người Hồng Kông vừa tới, bản thân anh giao tiếp xưởng này cho rõ ràng rành mạch, thì cái chức xưởng trưởng của anh cũng coi như tự động bị phế truất. Đến cả việc đi hay ở hay được bổ nhiệm của chính bản thân anh, đều sẽ do chủ xưởng mới người Hồng Kông sắp đặt, anh lấy đâu ra cái tâm lý tò mò muốn mở két sắt lấy văn bản hợp đồng ra xem cho kỹ cơ chứ!...

Anh nhận được một bản điện tín rồi mới ra lệnh cho thư ký lấy văn bản hợp đồng ra. Đó là một bản điện tín rất bình thường. Chữ nghĩa cực kỳ ngắn gọn, chỉ thông báo ngày nào đại diện toàn quyền sẽ đến mà thôi. Lúc anh đọc văn bản hợp đồng đó, tâm lý vô cùng đặc biệt, dường như có vài phần không đành lòng. Có vài phần bị ép buộc. Dường như gắn bó chặt chẽ với vận mệnh của chính anh, mà lại dường như chẳng có mảy may quan hệ gì với anh cả. Anh có tình cảm sâu đậm với cái xưởng này, thế nhưng lại giữ thái độ bàng quan đối với chuyện đi hay ở của mình. Con trai đã học đại học, học phí hoàn toàn do ông bà ngoại bao trọn. Ông bà ngoại đều là cán bộ cấp sư đoàn đã nghỉ hưu, họ chỉ có duy nhất một đứa con gái. Trường đại học của con trai và viện an dưỡng tuổi già của ông bà ngoại ở cùng một thành phố, khiến vợ chồng bọn họ hoàn toàn chẳng phải bận tâm dù chỉ một chút cho con trai. Còn về bản thân anh, mấy người bạn học đại học đang làm "tổng tài", làm "chủ tịch hội đồng quản trị" đã gửi đến cho anh những bức thư mời vừa trang trọng vừa chân tình, hy vọng anh sang đó "giúp một tay", làm phó tổng giám đốc gì đó. Mức lương tháng hứa hẹn cũng rất khả quan và khiến anh vô cùng hài lòng. Huống hồ, vị xưởng trưởng như anh, vốn chẳng phải do văn bản đóng dấu đỏ chính thức của cấp trên bổ nhiệm. Xưởng rồi đây sẽ chẳng còn là xưởng nữa, thì còn bổ nhiệm xưởng trưởng gì chứ? Nói nghe oai một chút thì là xưởng trưởng "đại diện". Nói khó nghe thì thực chất chẳng qua chỉ là "hội trưởng duy trì" ngắn hạn mà thôi. Trước khi cái xưởng này chưa bị tiếp quản, rốt cuộc vẫn phải có người tạm thời duy trì chứ nhỉ? Đâu thể để người ta đến tiếp quản một đám đông vô chủ ô hợp cát bay tản mác được chứ?

Nhưng sau khi anh đọc bản hợp đồng đó xong, thì vô cùng chấn động. Ngẩn người ngồi ngây ra nửa ngày, hút liền ba điếu thuốc, vẫn không hoàn hồn lại được! Hơn một nửa số công nhân rành rành ra đó sắp phải đối mặt với cảnh thất nghiệp cơ mà! Mẹ kiếp sao lại có thể bán xưởng kiểu này chứ! Đây không phải là bán xưởng nữa rồi, mà vốn dĩ đã có nghĩa là bán đứng lợi ích căn bản nhất của một nghìn mấy trăm anh em công nhân rồi cơ mà! Mẹ kiếp hạng người như thế sao còn có thể thăng quan tiến chức được chứ? Lúc đi còn được đông đảo công nhân tự phát ra tiễn đưa! Công nhân còn bịn rịn không nợ rời xa cảm ơn rối rít!

Anh hận đến mức bảy khiếu bốc khói. Nếu đối phương đang đứng ngay trước mặt, anh nhất định sẽ giáng cho một bạt tai thật kêu!

Anh lại khóa văn bản hợp đồng đó vào trong két sắt, không dám hé lộ nội dung mình vừa thấy cho bất kỳ ai. Nếu hai con số phần trăm trong hợp đồng mà bị công nhân biết được, hậu quả sẽ thật khó lường. Những người công nhân nổi giận, có lẽ sẽ biến thành ba nghìn con sư tử tức giận chăng?

Từ ngày hôm đó, anh không còn ngủ được một giấc nào yên giấc.

Từ ngày hôm đó, trên vai anh gánh vác thêm một phần trách nhiệm. Anh nghĩ Chương Hoa Huân anh, phải vì lợi ích căn bản của anh em công nhân mà dùng lời lẽ chính nghĩa đưa ra đề nghị sửa đổi hợp đồng với đại diện toàn quyền của thương gia Hồng Kông. Phải, thứ khiến hợp đồng có hiệu lực là pháp luật, nhưng ở đất nước này, thứ tồn tại song hành cùng pháp luật, suy cho cùng vẫn phải có chút lương tâm chứ nhỉ? Hơn ba nghìn công nhân qua nhiều thế hệ vốn không hề tự nguyện là gánh nặng nha! Mức lương bình quân mỗi tháng một trăm bảy mươi đồng của họ, việc làm họ làm mỗi tháng tuyệt đối không chỉ đáng giá hơn một trăm bảy mươi đồng đâu nhé! Nói họ là gánh nặng, có quá vô lương tâm hay không chứ? Cho dù họ là gánh nặng trĩu vai chẳng biết vứt đi đâu cho đành, thế thì rốt cuộc là ai đã biến họ thành gánh nặng đây? Nói nhỏ thì chẳng phải là cái xưởng này sao? Nói lớn thì chẳng phải là đất nước này sao? Chẳng phải chính đất nước này đã giữ chặt họ, gí chặt họ mấy chục năm ròng rã hết đời này sang đời khác ở cái xưởng này hay sao? Sự thực lịch sử là, năm xưa ai mà bước chân vào cái xưởng này, mặc lên người bộ quần áo công nhân của cái xưởng này, thì cũng đồng nghĩa với việc đã điểm chỉ ấn tay lên bản khế ước sinh tử vô thời hạn! Muốn sống sót rời khỏi cái xưởng này, gần như là chuyện hão huyền viển vông! Người ta vẫn bảo thanh niên trí thức về thành phố ngày xưa khó khăn biết mấy, thế nhưng công nhân của cái xưởng này mà muốn rời khỏi xưởng thì tuyệt đối chẳng dễ dàng gì so với thanh niên trí thức ngày xưa muốn về thành phố! Chương Hoa Huân anh năm xưa từng vì mưu toan xin chuyển đi khỏi xưởng này, chẳng những bị phê bình giúp đỡ trong các cuộc họp lớn nhỏ, mà còn suýt chút nữa bị khai trừ khỏi đảng!...[ĐOẠN VĂN TIẾP THEO RẤT DÀI, DỊCH ĐỦ VÀ CHÍNH XÁC THEO FORM BÊN DƯỚI]

Vào lúc thế này, là lúc một người cần bàn bạc với người khác nhất, cũng là lúc cần đảng ủy đưa ra "quyết định tập thể" một cách lý trí. Nhưng Chương Hoa Huân lại chẳng biết nên đi bàn bạc với ai. Bí thư già đã nghỉ hưu, đã về quê quán cũ rồi. Một vị phó bí thư sau khi ký bản hợp đồng đó đã được điều đi nơi khác. Một vị phó bí thư khác chính là bản thân anh. Vẫn còn ba bốn ủy viên đảng ủy nữa, Chương Hoa Huân cho rằng cái miệng của họ đều không đủ kín kẽ. Kết quả của việc bàn bạc với họ, chung quy chỉ có hai khả năng — hoặc là sự thật bị tiết lộ, toàn xưởng phẫn nộ ngút trời, kéo nhau ngồi lỳ thỉnh nguyện, kéo nhau biểu tình diễu hành, kéo nhau đi khiếu kiện tập thể, cuối cùng biến hợp đồng thành một đống giấy vụn là xong chuyện; hoặc họ vin cớ hợp đồng đã được ký, xưởng trên thực tế đã đổi chủ, đảng ủy đã không còn ý nghĩa tồn tại để mà không chịu cùng anh đưa ra bất kỳ quyết định nào. Bởi vì đạo lý vô cùng đơn giản — bất luận đưa ra quyết định thế nào đi nữa, ai đã nhúng tay vào góp ý thì kẻ đó sẽ phải gánh vác toàn bộ trách nhiệm đối với quyết định đó. Trách nhiệm thỉnh nguyện, khiếu kiện, ai sẵn lòng gánh vác cùng anh đây? Trách nhiệm biến hợp đồng thành một đống giấy vụn, ai sẵn lòng gánh vác cùng anh đây? Vào lúc thế này, ai còn có lắm tinh thần trách nhiệm đến thế cơ chứ?

Sau khi sự chấn động và phẫn nộ ban đầu lắng xuống, Chương Hoa Huân cũng không còn giận xưởng trưởng tiền nhiệm của mình nữa. Hơn hai trăm triệu tiền nợ, thương gia Hồng Kông hoàn toàn thay mặt trả hết. Tiền lương nợ đọng của công nhân, thương gia Hồng Kông hoàn toàn phát bù. Công nhân sắp bị sa thải, được thương gia Hồng Kông trợ cấp, biến một nhà xưởng sản xuất súng thành một nhà xưởng may mặc, thương gia Hồng Kông không đầu tư thêm mấy trăm triệu thì khó lòng đạt được mục đích, một nhà xưởng may mặc hơn một nghìn người, vốn dĩ đã là một nhà xưởng may mặc có quy mô không nhỏ rồi, bắt người ta phải sắp xếp công ăn việc làm cho toàn bộ hơn ba nghìn công nhân, người ta không làm nổi đâu! Chuyển đổi sản xuất cần phải huấn luyện tập thể cho công nhân, người ta muốn lưu lại nhiều công nhân trẻ tuổi hơn, cũng là chuyện hợp tình hợp lý mà thôi! Xưởng trưởng tiền nhiệm có thể ký kết được một bản hợp đồng như thế này, quá trình đàm phán của ông ta, có thể tưởng tượng ra chắc chắn đã gian nan biết nhường nào! Công lao của ông ta cũng là điều không thể xóa nhòa! Ít nhất là công lớn hơn tội! Mà điều kiện của thương gia Hồng Kông hoàn toàn chẳng có gì là khắc nghiệt cả đâu! Những gì người ta làm được, người ta đều làm được rồi! Thỏa hiệp để hơn ba nghìn người cùng trói buộc lún sâu vào cảnh ngộ có xưởng mà không có lương, chi bằng trước tiên tìm cho hơn một nghìn người một lối thoát, cũng không mất mát gì coi như là thượng sách vậy...

Chương Hoa Huân vô cùng hối hận vì sao mình lại vào cái thời điểm đặc biệt thế này mà làm cái gì mà xưởng trưởng đại diện cơ chứ! Anh cảm thấy hiện thực mà mình phải đối mặt, đơn giản giống như đang giễu cợt cay độc vào anh vậy. Nói là đùa giỡn thì cũng chẳng có gì là quá đáng cả!...

Đại diện toàn quyền của thương gia Hồng Kông vừa nhìn thấy anh, liền khách sáo nói với anh: "Ông Chương, phía chúng tôi thành tâm mời ông đảm nhận chức vụ phó tổng giám đốc của xưởng mới, không biết sau này ông có nguyện ý cùng chúng tôi đồng tâm hiệp lực vượt qua khó khăn hay không?"

Đây là điều mà anh ngàn vạn lần không ngờ tới.

Đại diện toàn quyền cực kỳ trẻ tuổi. Mới chừng ba mươi mốt, ba mươi hai tuổi. Phong thái tao nhã, tự tin tràn trề. Sự khách sáo mà anh ta thể hiện, là kiểu khách sáo giữ kẽ. Trong sự giữ kẽ ấy phảng phất có ý vị bề trên nhìn xuống.

Mặc dù, tâm thế bề trên nhìn xuống của đối phương, đã được "đóng gói" bằng giọng điệu vô cùng khách sáo, thậm chí không thiếu phần kính trọng, thế nhưng Chương Hoa Huân — người lớn hơn đối phương gần hai mươi tuổi — vẫn cảm thấy lòng tự trọng bị một thứ gì đó vừa sắc nhọn vừa mảnh dài đâm sâu vào một nhát.

Anh ngẩn người mất mấy giây, cười nhẹ, lấp lửng nói: "Tôi vô cùng cảm ơn phía các vị đã tín nhiệm bản thân tôi. Tôi muốn nhắc nhở đối phương rằng, chẳng lẽ lại không cần tiến hành tìm hiểu và sát hạch tối thiểu đối với tôi sao?..."

Đối phương cũng cười, nói đã tìm hiểu từ lâu rồi, cũng đã sát hạch rồi. Đối với nền tảng quần chúng và uy tín của anh trong lòng công nhân, đối với năng lực quản lý của anh, hoàn toàn không hề hoài nghi một chút nào. Lại giống như đọc lý lịch cá nhân vậy, tuôn ra anh tốt nghiệp trường đại học nào chuyên ngành nào vào năm nào. Năm nào bắt đầu làm chủ nhiệm phân xưởng, mấy năm nào có những cải cách kỹ thuật nào thành công, năm nào từng làm trợ lý xưởng trưởng trong một thời gian...

“Để bày tỏ thành ý của chúng tôi, bây giờ tôi hoàn toàn có thể trao chứng nhận bổ nhiệm cho ông!" — Đối phương mở vali công tác ra, lấy ra chiếc chứng nhận đỏ thắm, trang trọng hai tay dâng tặng anh.

Vừa mới bắt tay chưa được mấy phút, đã đường đường chính chính trao chứng nhận bổ nhiệm ngay tại chỗ! Tác phong làm việc nhanh nhẹn quyết đoán của đối phương khiến trong lòng anh thầm khâm phục.

Nhưng anh không hề vươn tay ra nhận lấy chứng nhận.

Anh do dự một lát, nói: "Nhưng tôi là đảng viên có tuổi đảng hơn hai mươi năm..."

Đối phương lại cười: "Việc này không có gì cả. Ông Chương lo lắng quá rồi! Chúng tôi không can thiệp vào tín ngưỡng. Chỉ cần không ảnh hưởng đến việc quản lý và phát triển doanh nghiệp trong tương lai, chúng tôi tuyệt đối không yêu cầu bất kỳ ai là đảng viên phải từ bỏ đảng tịch."

Anh vẫn do dự không nhận chứng nhận. Hễ nghĩ đến việc sẽ có hơn một nửa số công nhân mất việc làm, trong lòng anh vô cùng mâu thuẫn. Cứ như thể nhận lấy chứng nhận này, cũng đồng nghĩa với việc phản bội lại đại đa số những người công nhân đó về mặt đạo đức vậy.

“Ông Chương có điều kiện gì, cứ việc đưa ra đi. Chỉ cần không quá đáng, chúng tôi đều có thể cân nhắc!"

"..."

“Con trai ông sau khi tốt nghiệp đại học, nếu nguyện ý, có thể vào xưởng. Xưởng trong thời gian tới sẽ cần và trọng dụng một nhóm sinh viên đại học..."

Hai tay anh không kìm được đã đón lấy chứng nhận.

“Vậy thì, hiện tại, giữa chúng ta, chính là quan hệ người một nhà chí đồng đạo hợp rồi. Hy vọng ông Chương dốc sức giúp đỡ, để tôi hoàn thành suôn sẻ các hạng mục tiếp quản..."

“Nhất định, nhất định rồi! Xin ngài cứ yên tâm..."

Chương Hoa Huân ngoài miệng nói vậy, nhưng lại nghĩ đến vấn đề thất nghiệp của hơn một nửa số công nhân kia, trong lòng vô cùng không thoải mái, vô cùng cấn cá, vô cùng khó chịu. Thầm mắng bản thân mình sao lại nhanh chóng trở thành "người một nhà" chí đồng đạo hợp với đối phương đến thế.

Lúc anh đi cùng đối phương thị sát khắp khu xưởng, mấy lần định mở miệng đề nghị sửa đổi hai con số phần trăm trong hợp đồng, thế nhưng đối phương cứ hết hỏi cái này đến cái nọ, khiến anh hoàn toàn chẳng có cơ hội để cất lời.

Một số công nhân đang đào mương trong khu xưởng, gấp rút sửa chữa đường ống sưởi ấm.

Đại diện toàn quyền đứng trên bờ mương, nhìn xuống đường ống đã rỉ sét bong tróc từng lớp vảy dưới mương hỏi: "Mấy năm không thay rồi thế?"

Chương Hoa Huân thật thà đáp — rất nhiều đường ống từ khi lập xưởng năm 51, đã nằm ngủ sâu dưới lòng đất rồi. Tính đến nay đã tròn bốn mươi lăm năm.

“Thật không thể tưởng nổi!"

Đại diện toàn quyền vừa nói, vừa nhảy tót xuống đáy mương sâu hơn hai mét. Hơn nữa lại có thể giống như vận động viên thể dục trình độ cao, đứng vững vàng mà không hề lảo đảo dù chỉ một bước.

Đối phương đã nhảy xuống rồi, Chương Hoa Huân không thể cứ đứng mãi trên bờ mương được. Anh cũng nhảy xuống. Tư thế tiếp đất của anh không thể tao nhã được như đối phương, dẫu sao tuổi cũng đã ngoài năm chục, dẫu sao cũng lớn hơn đối phương gần hai mươi tuổi. Lúc tiếp đất anh chúi đầu về phía trước ngã nhào vào đống bùn loãng, cả hai tay và quần áo đều dính đầy bùn loãng.

Còn đại diện toàn quyền thì đã ngồi xổm xuống quan sát kỹ đường ống đó rồi. Anh ta nhặt một hòn cuội gõ vào đường ống. Đường ống vừa gõ liền rụng xuống một mảng cặn rỉ sét.

Một công nhân lo lắng nói: "Ngài đừng gõ chứ, không thấy chúng tôi đang sửa đây à! Gõ thủng một lỗ to thì tính sao đây?"

Đại diện toàn quyền vứt hòn cuội đi, móc khăn tay ra vừa lau tay vừa cảm thán nói: "Đã thành ra thế này rồi, vậy mà vẫn có thể tạm bợ sưởi ấm, các anh vậy mà vẫn giỏi sửa chữa, không đơn giản chút nào! Làm khó cho các anh rồi nhé!..."

Một công nhân khác nói: "Chúng tôi là thợ làm việc này mà! Có khó sửa đến mấy, thì cũng phải sửa thôi! Cho dù rỉ sét thành ra giống như chiếc bánh ngọt lớp vỏ xốp đi nữa, chỉ cần xưởng không tiện thay mới, thì chúng tôi cũng phải đảm bảo sửa chữa cho tốt, đảm bảo cung cấp hệ thống sưởi ấm nhé!..."

Đường ống phun nước tứ tung, dưới đáy mương "mưa phùn" lất phất. Quần áo của mấy người công nhân đó đều ướt sũng, mặt mũi cũng ướt đẫm cả. Trong cái lạnh cắt da cắt thịt của tháng Mười Hai, từng người một bị đông cứng đến mức đôi môi tím tái, toàn thân run lẩy bẩy.

Đại diện toàn quyền liếc nhìn họ một cái, không hỏi thêm hay nói thêm điều gì nữa, cứ thế im lặng bám víu trèo lên mương. Trên bờ mương thả xuống một sợi dây thừng, trên vách mương đục ra mấy cái hốc nông để đặt chân. Anh ta leo lên cũng rất linh hoạt, thoắt cái đã leo vọt lên trên giống như một con mèo vậy.

Chương Hoa Huân thì không thể linh hoạt được như thế. Anh bị bệnh thấp khớp. Do đường ống sưởi ấm của xưởng thường xuyên xảy ra sự cố, rất nhiều mùa đông, hệ thống sưởi trong phân xưởng nóng ba ngày, lạnh năm ngày. Căn bệnh thấp khớp của anh, cứ thế mà đeo bám dai dẳng từ ngày này qua tháng nọ. Mấy người công nhân thấy anh khó lòng tự leo lên được, đành phải dùng tay đỡ mông đẩy anh lên trên. Đại diện toàn quyền cũng đành phải vươn tay kéo anh lên.

Anh lên đến bờ mương, mặt mày không khỏi đỏ bừng vì lúng túng.

Đại diện toàn quyền lại cảm thán: "Ở một cái xưởng thế này, nhận mức lương gần như thấp nhất thế giới, chế tạo ra những khẩu súng trường gần như hạng nhất thế giới, công nhân ở cái xưởng này thật rất đáng kính!"

Lời nói của đối phương khiến trong lòng Chương Hoa Huân bỗng chốc nóng bừng lên, tức thì cảm thấy, quan hệ với đối phương, quả thực có chút quan hệ giữa "người một nhà" với nhau rồi.

Anh cũng bắt đầu cảm thán theo: "Đúng đúng. Ngài nói đúng lắm! Công nhân xưởng chúng ta, ai nấy đều là công nhân tốt! Tuyệt đối không có chuyện một nửa tố chất tốt, một nửa tố chất không tốt đâu. Điểm này tôi hoàn toàn có thể chịu trách nhiệm bảo đảm với ngài!..."

Đối phương có chút khó hiểu liếc nhìn anh, hình như không hiểu vì sao lời nói của anh lại phải nói như vậy.

"Công nhân lâu năm của xưởng chúng ta, đặc biệt có một truyền thống tốt đẹp. Tuân thủ quy củ xưởng, giữ gìn kỷ luật xưởng..."

Nào ngờ đối phương ngắt lời anh nói: "Tuân thủ quy củ xưởng kỷ luật xưởng, đó là điều tối thiểu mà một người công nhân nên làm được. Nếu công nhân ngay cả điều này cũng không làm được, đó là quản lý lỏng lẻo, người quản lý thất trách." — Anh ta giơ tay chỉ xuống dưới mương, nhìn xuống mấy người công nhân đó rồi hạ thấp giọng nói tiếp: "Ông nhớ tên của họ giúp tôi nhé. Bọn họ đều có thể được miễn qua ải sát hạch để trở thành công nhân chính thức của xưởng! Việc đầu tiên chúng ta phải đối mặt là cải tạo nhà xưởng, rất cần những thợ đường ống nước như họ..."

Chương Hoa Huân nghe xong, trong lòng vừa mừng vừa lo. Mừng cho mấy người công nhân trẻ tuổi có thể được miễn qua ải sát hạch, lo cho vận mệnh của một loạt công nhân lâu năm như "Thợ nguội Vương". Rất nhiều người trong số họ cũng giống như Chương Hoa Huân, mắc bệnh thấp khớp còn nặng hơn cả anh. Có người còn vì bệnh thấp khớp mà biến chứng thành bệnh tim thấp khớp. Nhưng thời trẻ họ đều là những công nhân xương sống cốt cán của xưởng. Mười người thì có tám chín người từng là "lao động mẫu mực" ở các cấp. "Thợ nguội Vương" thậm chí từng là sư phụ của Chương Hoa Huân...

Trở lại phòng khách, Chương Hoa Huân pha cho đại diện toàn quyền một chén trà, đợi đối phương ngồi xuống ghế sofa, cuối cùng anh cũng có cơ hội nói ra những lời mà mình đã muốn nói từ lâu.

“Bây giờ chúng ta bàn về hợp đồng được chứ?"

“Bàn về... hợp đồng? Hợp đồng chẳng phải đã được ký kết từ lâu rồi sao?"

Đối phương đặt chén trà vừa mới cầm lên lại bàn. Rõ ràng, lời nói của anh khiến đối phương cảm thấy có vài phần bất ngờ, cũng cảm thấy có vài phần phiền toái. Mà biểu cảm nghi kỵ cùng cái giọng điệu đề phòng bản năng ấy của đối phương cho anh biết rằng, tất cả mọi chủ đề liên quan đến hợp đồng, đều là những điều mà đối phương không hề muốn bàn, cho rằng hoàn toàn không có sự cần thiết phải bàn.

“Đúng thế đúng thế, ký từ lâu rồi. Nhưng không phải do tôi ký, là tiền nhiệm của tôi..."

Thái độ của đối phương khiến tâm lý Chương Hoa Huân chịu áp lực vô cùng lớn.

“Tôi biết là do xưởng trưởng tiền nhiệm của ông ký. Người đặt bút ký phía chúng tôi cũng không phải là tôi. Bất luận là ai ký đi nữa, tóm lại là đã ký kết rồi, hơn nữa đã được công chứng, mang tính chất pháp lý rồi. Cho nên tất cả mọi điều khoản về hợp đồng, đều đã trở thành sự thật hiển nhiên. Trách nhiệm và quyền hạn của tôi, chẳng qua chỉ là đến để thực hiện thủ tục tiếp quản cái xưởng này mà thôi. Tôi thấy tốt nhất chúng ta đừng bàn về hợp đồng nữa. Bàn về những vấn đề vượt quá trách nhiệm và quyền hạn của hai người chúng ta, tôi cho rằng đối với cả hai chúng ta đều là việc làm không khôn ngoan, và chắc chắn cũng là vô ích không có kết quả!"

Đối phương dùng những từ ngữ không chút mơ hồ để chặn miệng Chương Hoa Huân, ngay từ đầu đã không chừa lại cho anh chút dư địa nào.

“Nhưng... bây giờ tôi chẳng lẽ vẫn là xưởng trưởng của cái xưởng này sao? Cho nên tôi cho rằng bản hợp đ..."

Bởi vì rõ ràng biết rằng kể từ ngày đối phương đặt chân đến, thì đồng nghĩa với việc cái xưởng này đã chính thức đổi chủ rồi, đồng nghĩa với việc vị trí xưởng trưởng này của bản thân mình đã bị tước bỏ tư thế — Chương Hoa Huân có chút không thể nói năng hùng hồn đầy lý lẽ nổi.

“Nhưng ông đã nhận chứng nhận bổ nhiệm rồi. Ông không còn là xưởng trưởng xưởng "323" gì nữa đâu. Xưởng "323" đã trở thành lịch sử rồi, không còn tồn tại nữa. Ông đã là phó tổng giám đốc của "Xưởng may mặc Quý tộc" mà chúng tôi sắp định danh rồi. Cho nên tôi có sự cần thiết phải nhắc nhở ông một cách trọng thể, lập trường của ông, nên triệt để xảy ra một sự chuyển biến, chuyển biến sang lập trường hoàn toàn thống nhất với tôi!"

Trong giọng điệu của đối phương, đã mang theo ý vị huấn thị rồi.

“Cho dù tôi suy nghĩ bằng tư duy của phó tổng giám đốc "Xưởng may mặc Quý tộc", tôi vẫn cứ cho rằng bản hợp đồng đó..."

“Phó tổng giám đốc Chương, tôi nhấn mạnh lại lần nữa, tôi không muốn, không thích, và cũng không có mảy may nghĩa vụ nào phải bàn về hợp đồng với ông cả, xin đừng khiến tôi cảm thấy phản cảm!"

Đối phương sầm mặt xuống, giọng điệu đã bắt đầu trở nên có chút trịch thượng kẻ cả.

Chương Hoa Huân ngẩn người sững sờ. Anh nheo mắt nhìn đối phương, nhất thời rơi vào tình cảnh lúng túng, không biết nên tiếp tục trò chuyện thế nào nữa.

Còn đối phương lại bưng chén trà lên, cười xòa để làm dịu bầu không khí: "Chúng ta thỏa thuận quân tử nhé, đã bảo không bàn về hợp đồng thì không bàn về hợp đồng nữa! Ông cũng ngồi xuống đi chứ, uống chén trà cho ấm người nào! Hôm nay lạnh thật đấy, chắc phải âm ba mươi độ có lẻ ấy nhỉ?..."

Chương Hoa Huân đột ngột nổi trận lôi đình, vung tay lên, lớn giọng quát lớn: "Bàn! Nhất định phải bàn! Không thể không bàn được! Mẹ kiếp anh vểnh tai lên nghe cho rõ vào, lúc tôi nói anh tuyệt đối không được ngắt lời tôi nữa!..."

Đối phương không ngờ anh lại đột ngột phát tác, bị giọng nói lớn của anh làm cho giật mình run tay một cái, nước trà bắn tóe cả lên người.

Thế là đến lượt đối phương ngẩn người, nheo mắt nhìn anh rơi vào cảnh lúng túng.

Anh cầm lấy chứng nhận bổ nhiệm đỏ chót trên bàn, sải bước lớn tiến đến trước mặt đối phương: "Anh tưởng chỉ cần cái thứ đồ chơi thế này thôi, là có thể mua chuộc được lương tâm của tôi á? Là có thể khiến tôi chẳng thèm nghĩ ngợi chút nào đến lợi ích của công nhân nữa á? Là có thể khiến tôi đứng hoàn toàn về lập trường của các anh á? Cửa không có đâu! Các anh tưởng Chương Hoa Huân tôi có quan hệ thế nào với công nhân hả? Chương Hoa Huân tôi không dễ bị mua chuộc thế đâu!..."

Anh ném chứng nhận bổ nhiệm đỏ chót xuống ngay bên chân đối phương.

Đối phương cúi người nhặt chứng nhận lên, móc khăn tay lau đi vết nước dính bùn đất, dựng thẳng nó lên đặt trên đầu gối, dùng hai ngón tay khẽ gõ nhịp, không nói một lời mỉm cười giữ kẽ nhìn anh — ý là, anh nói đi, tôi xin vểnh tai lắng nghe. Nhưng anh có nói cũng nói uổng công, tôi có nghe cũng nghe hoài công mà thôi.

Thế là Chương Hoa Huân đi thẳng vào vấn đề chính, lao thẳng vào trọng tâm, nhắm vào hai con số phần trăm trong hợp đồng, hùng biện dõng dạc, lý lẽ vững chắc.

Lúc anh nói, đối phương quả nhiên kiên trì nhẫn nại lắng nghe, không hề ngắt lời anh dù chỉ một lần. Chỉ có điều hai ngón tay vẫn luôn khẽ gõ nhịp lên chứng nhận, mặc kệ anh tự nói một mình.

Chương Hoa Huân nói đến khô cả cổ họng, nói đến mức khóe miệng sủi cả bọt trắng. Anh nói với giọng điệu vô cùng biểu cảm dạt dào tình cảm, vô cùng nhân từ bác ái...

“Ông nói xong rồi chứ!"

“Nói xong rồi!"

“Ông nói nãy giờ, nói cho cùng cũng chỉ có một ý nghĩa duy nhất, chính là cho rằng — công nhân dưới bốn mươi tuổi giữ lại năm mươi phần trăm, công nhân trên bốn mươi tuổi giữ lại hai mươi phần trăm, đều giữ lại quá ít quá ít, có phải vậy không?"

“Đúng!"

“Lúc chúng tôi tiếp quản cái xưởng này, căn bản không thể nào giữ lại một trăm phần trăm công nhân, điều này ông đồng ý chứ?"

“Đồng ý!"

“Rất tốt. Tôi rất vui vì điểm này chúng ta đạt được tiếng nói chung trước tiên. Vậy thì, đành phải cho một nhóm công nhân về nhà thôi. Bất luận suy xét từ góc độ có lương tâm hay không có lương tâm, có phù hợp với cảm giác chính nghĩa xã hội hay không, cũng như có nhân hay có thiện hay không, thì đây cũng là chuyện chẳng đặng đừng, có phải vậy không?..."

"..."

“Ông trả lời tôi đi chứ, gân cổ lên trả lời cũng không sao cả!"

“Đúng..."

Giọng Chương Hoa Huân hạ thấp xuống.

“Vậy thì, thưa ông Chương, rốt cuộc nên giữ lại bao nhiêu công nhân dưới bốn mươi tuổi? Và rốt cuộc nên giữ lại bao nhiêu công nhân trên bốn mươi tuổi?..."

“Cái này..."

Chương Hoa Huân không ngờ đối phương lại vòng vo hai bận, đem vấn đề ngược lại hỏi chính anh:

“Tiền đề là — chỉ có thể thu hút lại một nghìn ba trăm mấy chục công nhân từ trong số hơn ba nghìn công nhân mà thôi. Đây tuyệt đối không phải là một con số bảo thủ, mà là một con số ở ngay mép giới hạn. Con số này, do một số chuyên gia căn cứ vào quy hoạch của doanh nghiệp, tổng số tiền đầu tư, dự báo khoa học về sản xuất và tiêu thụ trong mấy năm tới mà xác định ra. Cũng là qua từng lớp dữ liệu được máy tính tiến hành đối chiếu kiểm chứng đi kiểm chứng lại đấy. Giữ lại nhiều công nhân trẻ tuổi hơn, thì chỉ có thể giữ lại ít công nhân lớn tuổi hơn. Cả hai bộ phận công nhân đều muốn giữ lại nhiều hơn, thì sẽ vượt quá giới hạn thu nạp. Vượt quá giới hạn, doanh nghiệp sẽ gánh trên lưng gánh nặng nhân sự dư thừa, thì sẽ chẳng còn hai chữ phát triển nào để mà nói nữa. Vậy thì chẳng cần ông Chương phải hùng hổ dọa người, phía chúng tôi cũng sẽ không đầu tư nữa đâu. Lương tâm của ông sẽ chẳng có gì phải bất an nữa, ông cũng thực hiện được cái gọi là cảm giác chính nghĩa xã hội của ông, hoàn thiện được chủ trương nhân và thiện của ông. Nhưng đồng thời ông cũng nên đi tìm việc làm cho toàn bộ công nhân đi chứ. Bằng không, cái gọi là lương tâm của ông, cái gọi là cảm giác chính nghĩa xã hội, cái gọi là nhân và thiện của ông, chẳng phải là quá trống rỗng, quá viển vông, phản tác dụng hay sao?..."

Chương Hoa Huân từng bước lùi lại từ trước mặt đối phương, chậm rãi ngồi xuống ghế sofa, cúi đầu hút thuốc...

“Chúng tôi là người kinh doanh xưởng, làm doanh nghiệp, chứ không phải mở trạm cứu trợ đồng tình, làm sự nghiệp từ thiện đâu. Tôi cho rằng, tổng tài của chúng tôi, nhân hậu từ thiện hơn ông Chương nhiều! Cho đến nay ngài ấy đã quyên góp mấy chục triệu cho các sự nghiệp từ thiện khác nhau ở Đại lục rồi! Việc từ thiện của ngài ấy mới thực sự là danh chính ngôn thuận từ thiện. Thế nhưng, nếu ngài ấy mở một cái xưởng, mà xưởng làm ăn thua lỗ, thì ngài ấy lấy đâu ra tiền để quyên góp cho cái gọi là sự nghiệp từ thiện chứ? Cho nên, tổng tài của chúng tôi có một câu danh ngôn — dùng lòng dạ sắt đá để khởi nghiệp, dùng lòng dạ mềm mỏng để tế thế, hãy yêu thương có phần mỏng trước rồi mới rộng khắp sau! Không biết ông Chương nghĩ thế nào nhỉ?..."

Chương Hoa Huân hết điếu này nối tiếp điếu khác hút thuốc. Hút xong một điếu, lại châm thêm điếu nữa. Anh bị đối phương bác bỏ đến mức chẳng nói lại được câu nào. Anh không đưa ra nổi hai con số phần trăm mà bản thân cho là hợp tình hợp lý. Khoảng cách quá lớn so với hai con số phần trăm nguyên bản trong hợp đồng, đồng nghĩa với việc ngụy biện cường điệu. Đúng như lời đối phương nói, đồng nghĩa với việc lật đổ hợp đồng từ gốc rễ. Tạm gác chuyện anh có làm được hay không sang một bên, hơn một nghìn ba trăm mấy chục người có thể được thu nạp lại làm công nhân kia, nếu không hận chết anh đi mới là lạ đấy! Hơn một nghìn bảy trăm người còn lại cũng chẳng hề thu được mảy may lợi ích nào từ trong đó, cho nên chưa chắc đã biết ơn anh. Lương tâm trống rỗng, viển vông, phản tác dụng, cũng như cảm giác chính nghĩa, cùng với nhân và thiện, há chẳng phải phơi bày rành rành ra đó là làm tan vỡ hy vọng của khoảng một nửa số công nhân hay sao? Mà khoảng cách không quá lớn so với hai con số phần trăm trong hợp đồng, thì cũng chẳng khác nào ép buộc nhồi nhét thêm cho đối phương một số người nữa, vẫn không giải quyết được cái kết cục thất nghiệp không thể trốn tránh của nhiều người hơn...

“Ông Chương, tôi thấy thế này đi!" — Đối phương đứng dậy, lần thứ hai hai tay dâng chứng nhận bổ nhiệm về phía anh, "Dùng lời của ông mà nói, cái thứ đồ chơi này, ông vẫn nên tiếp nhận đi. Chúng tôi hoàn toàn không có ý định mua chuộc nào đâu. Doanh nghiệp trong tương lai rất cần ông. Một nghìn ba trăm mấy chục công nhân mà ông quen thuộc, tôi nghĩ cũng rất cần ông. Hy vọng ông đừng quá cảm tính. Tuy tôi trẻ hơn ông rất nhiều, nhưng lại hiểu rõ mức độ nguy hại nghiêm trọng của việc hành động theo cảm tính..."

Chương Hoa Huân ngẩng phắt đầu lên, vươn tay ra, khoảnh khắc hai tay muốn đón lấy mà lại chả hiểu sao rụt ngược trở về.

“Đương nhiên, cân nhắc đến việc ông có thể có một số quan hệ nhân mạch đặc biệt trong xưởng cần được chiếu cố về mặt tình cảm, cá nhân tôi quyết định cho ông năm chỉ tiêu. Chỉ năm người thôi, thêm một người nữa là tôi cũng không có quyền hạn đó đâu. Tôi cũng là người sống tình cảm, chuyện nên hiểu, thì có thể hiểu được. Đại lục chẳng có câu nói đó sao, gọi là 'vạn tuế sự thấu hiểu' mà..."

Đối phương lại mỉm cười một tiếng.

Trương Hoa Huân cũng không kìm được mà cười nhẹ. Ngay cả bản thân anh ta cũng nhận thức được, nụ cười của mình mới gượng gạo làm sao! Lại mới nhục nhã và khó coi làm sao!

Đôi bàn tay anh ta trái với ý nguyện vươn ra, lần thứ hai đón lấy tờ giấy ủy nhiệm đỏ rực ấy...

Đối phương lấy từ trong chiếc vali ra một tờ giấy, đặt ngang cây bút của mình lên mặt giấy, rồi thong thả uống trà —— đợi sẵn việc anh ta viết năm cái tên lên tờ giấy đó.

Đây là tình huống khiến bản thân anh ta cảm thấy lúng túng nhất, cảm thấy sự nhục nhã và khó xử trong tâm nhất từ trước đến nay trong đời.

Anh ta ngẩng đầu nhìn chiếc bàn, hút thuốc, rất lâu không nhúc nhích.

Đối phương cũng không giục anh ta, cũng không nhìn anh ta, cứ lủi thủi lặng lẽ uống trà.

Anh ta cuối cùng cũng dập tắt điếu thuốc, đứng dậy đi về phía chiếc bàn, ngồi xuống, cầm lấy bút...

Cái tên đầu tiên anh ta viết trên giấy, là tên của "Vương Thợ Tiện".

Viết xong anh ta bắt đầu thừ người. Thừ người mất nửa ngày, mới viết tiếp cái tên thứ hai của một công nhân già mà anh ta cho là cần phải chiếu cố. Lại thừ người mất nửa ngày, đặt bút viết cái tên thứ ba của một công nhân già. Chỉ còn lại hai suất. Anh ta cảm thấy cây bút trong tay bỗng nặng trịch! Lòng bàn tay anh ta túa mồ hôi. Anh ta đặt bút xuống, lau tay lên quần áo, từng nét từng nét viết cái tên thứ tư.

"Năm người. Năm suất. Đối với tôi mà nói, đây cũng là một hạn mức rồi. Mong anh ngàn vạn lần đừng khiến tôi quá khó xử..."

Đối phương thấp giọng nhắc nhở bên cạnh.

Mà lúc này trong lòng anh ta đang nghĩ đến vợ mình. Tuổi của cô ấy đương nhiên cũng đã trên dưới bốn mươi. Là thợ tiện lâu năm. Tính theo nghề thợ tiện mà nói, tuổi của cô ấy đã hơi lớn, thị lực cũng không còn tốt, tiếp tục làm việc nữa rất dễ xảy ra tai nạn. Xưởng may mặc không cần nữ thợ tiện bốn mươi lăm, bốn mươi sáu tuổi, cô ấy chắc chắn nằm trong số tám mươi phần trăm công nhân già bị đào thải. Hơn nữa khẳng định sẽ thuộc nhóm kiên quyết bị đào thải. Cô ấy sợ điều này đến cực điểm, gần đây đã sợ đến mức độ đáng thương thần kinh không bình thường, suốt ngày lải nhải hỏi anh ta rằng sau khi cô ấy biến thành phụ nữ gia đình thì anh có thấy phiền không, có cãi nhau ly hôn với cô ấy không? Sự sợ hãi của cô ấy cũng ảnh hưởng khiến anh ta có chút sợ theo. Sợ cô ấy sau khi thực sự biến thành phụ nữ gia đình thì suốt ngày mặt mày ủ rũ thở dài ngắn than dài thườn thượt, giống như một nữ gia nhân trọn đời mắc bệnh nhớ nhà, mà anh ta thực sự thấy phiền cô ấy nhưng lại không có cách nào an ủi, không có cách nào mưu sinh tìm việc khác cho cô ấy, càng không có cách nào "sa thải" cô ấy. Thời đại này đơn vị nào còn cần nữ thợ tiện bốn mươi lăm, bốn mươi sáu tuổi nữa chứ?......

Khuôn mặt với biểu cảm thần kinh, đáng thương ấy của cô ấy hiện lên rõ mồn một trước mắt anh ta, dường như đang sốt ruột nói với anh ta —— viết tên em đi! Mau viết tên em lên! Suất cuối cùng phải là của em! Bằng không em sẽ gây sự với anh cả đời không dứt!

Anh ta nhắm mắt lại một lúc, thế nhưng vẫn có thể nhìn thấy rõ mồn một khuôn mặt với biểu cảm thần kinh, đáng thương ấy của cô ấy.

"Vẫn chưa viết xong!..."

Anh ta mở mắt ra, liều một phen, viết cái tên cuối cùng lên giấy. Không phải tên vợ anh ta, vẫn là tên của một công nhân già.

Khi anh ta giao tờ giấy đó cho đối phương, cứ nghĩ rằng đối phương nhất định sẽ hỏi anh ta, những người đó có quan hệ đặc biệt gì với anh ta. Kỳ thực, ngoài việc "Vương Thợ Tiện" từng làm sư phụ anh ta hai năm ra, bốn người còn lại hoàn toàn không có chút quan hệ đặc biệt nào với anh ta cả. Anh ta viết tên họ lên chỉ vì một điểm —— liệu họ có còn được nhận một phần tiền lương hay không thực sự là chuyện quá mức quan trọng đối với cuộc sống gia đình họ. Cho dù đối với "Vương Thợ Tiện", thì tình thầy trò cũng không phải là thứ đang phát huy tác dụng lớn. Vợ già của "Vương Thợ Tiện" lớn hơn vợ anh ta hai tuổi, cũng là thợ tiện trong xưởng. Bốn năm trước mắc bệnh ung thư dạ dày, sau phẫu thuật đã nghỉ bệnh sớm. Trong hoàn cảnh toàn xưởng mọi người chỉ được lĩnh sáu mươi phần trăm tiền lương, chút tiền lương hưu cho bà ta cũng chỉ vỏn vẹn hơn ba mươi đồng. Cách đây không lâu bà ta lại phải nhập viện một lần, ung thư tái phát, từ lâu đã di căn toàn diện. Nếu "Vương Thợ Tiện" lại thất nghiệp nữa, thì cuộc sống của họ sẽ không tài nào tiếp tục qua nổi...

Trương Hoa Huân đã nghĩ kỹ rồi, đối phương hễ hỏi, anh ta sẽ bắt đầu kể từ "Vương Thợ Tiện", kể xong hoàn cảnh cụ thể của năm công nhân già, rồi sẽ kể tiếp vô số công nhân già trong mấy chục năm qua đã có cống hiến gì cho xưởng, kể về mối quan hệ vinh nhục có nhau giữa họ và lịch sử nhà xưởng, giảng cho đối phương một bài học khái niệm tối thiểu về giai cấp công nhân Trung Quốc cho đàng hoàng.

Thế nhưng đối phương lại không hỏi anh ta. Đối phương liếc nhìn tờ giấy đó một cái, lập tức gấp lại, khóa vào trong vali. Rành rành ra đó, đối phương đối với việc họ rốt cuộc là năm người công nhân thế nào, đối với mối quan hệ giữa anh ta và họ, một tí hứng thú cũng không có.

Đối phương đảm bảo với anh ta rằng: "Anh yên tâm, chuyện của họ cứ quyết định như vậy đi! Đến lúc đó anh nhắc tôi một tiếng, kẻo tôi quên mất."

Anh ta lại chẳng muốn nói gì nữa.

"Sao nào, cuộc nói chuyện bắt đầu bằng sự không vui giữa chúng ta, lẽ nào chỉ có thể kết thúc trong sự không vui thôi sao? Anh còn chỉ giáo gì nữa không?"

"Tôi... tôi vui rồi..."

Trương Hoa Huân gượng cười...

Khi chủ tịch công đoàn Lý Trường Bách gọi điện đến, anh ta đang mơ thấy "Vương Thợ Tiện". Mơ thấy "Vương Thợ Tiện" khắp người khắp mặt toàn là máu, kéo tay con gái đi về phía anh ta. Đi đến trước mặt anh ta, vừa mở miệng đã ra lệnh cho con gái quỳ xuống trước mặt anh ta, gọi anh ta là "bố..." làm anh ta giật mình kéo thảng thiếu nữ đó lên, kinh hãi hỏi "Vương Thợ Tiện" bị làm sao vậy? Sao lại biến thành mặt mày khắp người toàn máu thế kia? "Vương Thợ Tiện" cười thê thảm, chớp mắt cái đã biến mất. Anh ta đang xoay người tìm kiếm "Vương Thợ Tiện" thì điện thoại reo...

"Xưởng trưởng, xưởng trưởng anh đang nghe đấy chứ?..."

"Đang nghe! Có chuyện gì gấp anh nói mau lên! Không có chuyện gì gấp thì anh gác điện thoại đi! Bây giờ mới hơn bốn giờ anh có biết không..."

"Biết biết! Xưởng trưởng tôi có việc gấp mới đành phải gọi điện cho anh chứ!..."

"Đừng dài dòng!"

"Được rồi được rồi, tôi không dài dòng. Tôi báo cáo ngắn gọn súc tích với anh —— lúc nãy, tức là nửa tiếng trước, cửa hàng lương thực của xưởng bị trộm rồi! Tôi hiện giờ đã có mặt tại hiện trường..."

"Cái... gì?!..."

"Cửa-hàng-lương-thực-của-xưởng-bị-trộm-rồi!..."

"Anh đừng đi đâu hết, tôi qua ngay đây!..."

Anh ta cúp điện thoại vội vàng mặc quần áo.

Vợ anh ta cũng tỉnh giấc, bất an hỏi anh ta xảy ra chuyện gì?

Anh ta bực bội quát một câu: "Hỏi ít thôi! Ngủ ngủ đi!"

Nhà anh ta ở là nhà trệt. Anh ta đẩy mấy cái mới mở được cửa ra. Gió tây bắc hú lên từng hồi tiếng còi, âm thanh vô cùng thê thảm. Gió cuốn tuyết đập vào dãy nhà trệt nhà anh ta, trước cửa mỗi nhà mỗi hộ đều vun đắp lên bức tường tuyết cao hai thước...

Tuyết vẫn đang rơi. Anh ta khom lưng, cúi đầu, đút hai tay trong tay áo, chống lại trận gió tây bắc càng lúc càng mạnh, giẫm lên lớp tuyết dày, khó khăn đi về hướng cửa hàng lương thực. Trên đường anh ta nhìn thấy tấm biển khẩu hiệu lớn đã bị gió thổi quật ngã. Khẩu hiệu viết trên đó là —— phát huy truyền thống tốt đẹp của giai cấp công nhân, phấn đấu lập công mới trong thời kỳ cải cách! Anh ta cũng nhìn thấy một cội cây lớn bị tuyết đè gãy nhánh lớn, tựa như một cánh tay bị bẻ gãy, rủ xuống chống đất. Chỉ có điều cái chỗ gãy trắng hếu đó không có máu chảy ra, chỉ có điều cái cây sẽ không phát ra tiếng rên rỉ đau đớn...

Trước cửa hàng lương thực, ánh đèn pin chớp qua chớp lại, có mấy người ra ra vào vào. Một người tiến lên đón anh ta, anh ta nhìn không rõ đối phương là ai.

"Chủ nhiệm Lý! Lý Trường Bách!..."

Xưởng trưởng, anh không đến, tôi thật sự không biết phải xử lý thế nào! Trời vừa sáng, mọi người đều nhìn thấy, ảnh hưởng khi ấy thì quả thực quá tồi tệ rồi!..."

Lúc này anh ta mới nghe ra người đón đến trước mặt chính là chủ nhiệm văn phòng xưởng.

Bị trộm mất bao nhiêu!...

"Anh tận mắt xem đi..."

"Tôi đang hỏi anh đấy!"

"Không ít đâu! Hơn ba trăm bao bột ngô, hơn một trăm bao bột mì, sáu bảy mươi bao gạo..."

Anh ta bước vào cửa hàng lương thực, thấy tình hình không tệ như trong tưởng tượng, không nhìn ra dấu hiệu cướp giật hỗn loạn nào, càng không có dấu hiệu phá hoại bừa bãi. Chỉ có điều kho chứa các bao lương thực hầu như đã trống không, khiến người ta cảm giác giống như bị một nhóm người có trật tự chuyển không đi hơn...

"Mì sợi, dầu, bánh bao các thứ, đều sạch trơn rồi..."

"Anh là ai?"

"Tôi là người phụ trách cửa hàng lương thực. Xưởng trưởng, chúng tôi dẫu sao cũng là mấy người thầu lại, anh phải làm chủ cho chúng tôi chứ!..."

Đối phương nức nở, khóc lóc như một đứa trẻ.

"Đừng khóc! Một đại nam nhân, hở ra là khóc, phiền chết đi được! Chủ nhiệm Lý, anh qua đây!..."

Lý Trường Bách lập tức đi đến trước mặt anh ta.

"Người nào dẫn đầu?..."

"Cái... cái này hiện giờ tôi cũng chưa làm rõ... Không có một tiếng động nào. Bảo vệ tuần tra đi đến đây, thấy cửa cửa hàng lương thực mở, thấy lạ, bước vào nhìn, trống không, thầm nghĩ có lẽ đã bị trộm rồi..."

Hơn ba trăm bao cộng với hơn một trăm bao lại cộng với sáu bảy mươi bao, còn có mì sợi, dầu, nếu không có hai trăm người thì tuyệt đối không thể lặng lẽ, nhanh chóng chuyển sạch cửa hàng lương thực đi được!

Trương Hoa Huân bước ra khỏi cửa hàng lương thực, thấy một mảnh dấu chân tuyết tuy đã phủ lấp nhưng vẫn lờ mờ nhận ra được. Hướng đi đều giống nhau, dẫn dắt ánh mắt anh ta đến một con đường đất chính của khu ký túc xá.

"Các người không có ai nghĩ tới chuyện nên lần theo dấu chân để truy lùng hay sao?"

"Xưởng trưởng, chúng tôi đều nghĩ tới rồi..."

Trưởng khoa bảo vệ vừa nói vừa đi đến trước mặt anh ta, có vẻ định báo cáo với anh ta.

Đừng gọi tôi là xưởng trưởng! Xưởng đều đã bị tiếp quản rồi, tôi còn xưởng trưởng cái nỗi gì!"

"Thế... thế... phải gọi anh thế nào?..."

"Gọi tên tôi! Hoặc gọi tôi lão Chương! Gọi thế nào cũng được, chỉ là không được phép gọi tôi là xưởng trưởng nữa!..."

Lúc rời nhà anh ta quên đội mũ bông, lúc này hai tai đau buốt như kim châm, đành phải dùng hai tay bịp tai, một luồng bực dọc trong lòng cứ trực trào xộc thẳng lên đỉnh đầu.

Trưởng khoa bảo vệ trừng mắt ngây ra nhìn anh ta, không há miệng nữa.

"Anh nói đi chứ! Câm rồi à?"

"Cút mẹ anh đi! Lão tử chẳng có gì để nói với anh nữa hết! Anh không phải xưởng trưởng nữa, chẳng lẽ lão tử vẫn là khoa trưởng chắc? Ông chủ Hong Kong có bổ nhiệm tôi làm khoa trưởng bảo vệ đâu! Hừ, lão tử về nhà đi ngủ đây!..."

Trưởng khoa bảo vệ nói dứt câu, quay người liền đi. Đi được mấy bước, lại quay đầu quát đám người khoa bảo vệ: "Các người sao còn chưa đi! Ở đây chịu rét cùng nhau, đều chẳng biết là đang tận trung tận trách vì ai cả! Đi mau!..."

Thế là đám người khoa bảo vệ với vẻ chần chừ, lần lượt đi theo sau trưởng khoa bảo vệ rời đi.

Chớp mắt, trước cửa cửa hàng lương thực chỉ còn lại hai người Trương Hoa Huân và chủ nhiệm văn phòng xưởng. Chủ nhiệm văn phòng Lý Trường Bách lúc ra khỏi cửa nhà không kịp đi giày bông, dưới chân là một đôi giày vải mỏng đi trong nhà, đôi chân bị lạnh cứ nhảy cẫng lên không ngừng.

Trương Hoa Huân trút giận quát lớn hắn: "Cậu còn ở đây chịu rét cái gì nữa? Cậu cũng đi đi! Đi đi!..."

Lý Trường Bách nài nỉ nói: "Xưởng trưởng..."

"Đừng gọi tôi là xưởng trưởng!"

"Lão Chương, chúng ta vào cửa hàng lương thực đi! Chân tôi cứng đờ cả rồi!..."

"Chăn ấm nệm êm nhà cậu ở đâu ấy! Cút về nhà đi!..."

Lý Trường Bách lại quay phắt người lao thẳng vào cửa hàng lương thực...

Trương Hoa Huân đi theo vào cửa hàng lương thực, thấy Lý Trường Bách đã cởi giày, ngồi bệt xuống đất, hai cẳng chân nhấc bổng lên, gác thẳng hai chân lên máy sưởi.

Lý Trường Bách liếc mắt cũng không nhìn anh ta, tự lẩm bẩm như nói một mình: "Mọi người ai nấy hỏa khí đều lớn, điều này có thể hiểu được. Nhưng trước khi nổi giận cũng phải suy nghĩ xem, phát hỏa có chút đạo lý nào không chứ? Khoa trưởng bảo vệ người ta hễ nhận được báo cáo là đến hiện trường ngay, người ta chụp ảnh theo đúng quy trình, người ta thông báo kịp thời cho tôi, người ta cũng lần theo dấu chân để truy lùng rồi... nhưng mà trong xưởng rất nhiều người đi con đường đó, ban đêm lại có mấy chiếc xe đi qua, cộng thêm tuyết lớn phủ kín, phân biệt không..."

Anh ta nghe ra được, Lý Trường Bách cũng đang nén một bụng đầy bất mãn đối với anh ta.

Anh ta ngồi xổm xuống tựa lưng vào lò sưởi, trầm giọng hỏi: "Cậu cho rằng là do mấy người nào làm?"

Lý Trường Bách ngẩng phắt mặt lên, trừng trừng nhìn trần nhà nói: "Không căn không cứ, chuyện này tôi sao có thể đoán mò tùy tiện được chứ! Chỉ có điều chốc nữa người của cục công an huyện đến thôi..."

Cục công an huyện? ... Ai thông báo cho họ vậy?..."

"Tôi. Tôi còn nhắc họ dắt theo một con chó sói nghiệp vụ nữa. Chó sói ngửi một cái, chắc chắn sẽ truy lùng ra mấy người..."

"Hầy, cậu hồ đồ quá!"

Trương Hoa Huân "phắt" một cái đứng phắt dậy. Ánh mắt đảo quanh tìm điện thoại, vừa phát hiện ra, lập tức lao tới...

Nói cho tôi số điện thoại của cục công an huyện mau!"

Sau khi Lý Trường Bách đọc cho anh ta xong, anh ta cầm lấy ống nghe liền quay số. Nhưng đã muộn, trực ban cục công an huyện nói, đội trưởng đội hình cảnh đã triệu tập hơn chục đội viên hình cảnh, dắt theo hai con chó nghiệp vụ, đã xuất phát đến đây rồi...

Anh ta cúp điện thoại, lại đi đến chỗ máy sưởi ngồi xổm xuống, dùng hai tay áp vào tai chà xát liên hồi, chà đến mức hai tai nóng bừng bừng.

Lý Trường Bách nhìn mặt anh ta hỏi: "Lẽ nào tôi thông báo cho cục công an huyện, cũng thông báo sai ư?"

Anh ta vốn dĩ không hề muốn người của cục công an huyện đến giải quyết vụ án này. Nói sâu xa hơn, anh ta căn bản không hề muốn chuyện này trở thành một vụ án. Anh ta muốn chuyện lớn hóa nhỏ, chuyện nhỏ hóa không, không kèn không trống, êm xui qua chuyện là được. Vì sự ổn định, đôi khi đành phải áp dụng sách lược nhắm một mắt mở một mắt. Đối với đất nước, sự ổn định là trên hết, là nguyên tắc tối cao đè bẹp tất cả; đối với cái xưởng này, trong thời kỳ tâm can người ta hỗn loạn nhạy cảm đặc biệt này, há lại chẳng phải thế sao?

Thế nhưng anh ta lại lười giải thích với Lý Trường Bách.

Lý Trường Bách ngược lại cũng biết điều, không truy vấn nữa, móc thuốc lá ra.

Sau khi hai người hút vài hơi thuốc, Lý Trường Bách chịu không nổi sự cô quạnh, không có chuyện lại kiếm chuyện lầm bầm: "Người của cục công an huyện cũng nên đến rồi chứ!"

Anh ta bảo: "Họ đến rồi, cậu cứ nói với họ thế này —— chẳng qua là người cửa hàng lương thực bất cẩn nhất thời, lúc tan tầm quên khóa cửa. Gió thổi một cái, thổi mở cửa luôn. Bảo vệ tuần tra tưởng bị trộm, thực ra chẳng mất gì cả, chỉ là một phen bóng chim tăm cá hờn ghen..."

"Cái này... không hay lắm đâu nhỉ?"

"Có gì mà không hay?"

"Thế này chẳng khác nào... đùa giỡn người ta sao!"

"Cậu phải nói sao cho giống thật vào chứ!"

"Thế thì cũng vẫn là đùa giỡn người ta mà!"

"Bảo cậu nói thế nào, cậu cứ nói thế ấy!"

"Chính tôi gọi điện thông báo họ đến, anh lại bảo tôi lừa họ, chẳng phải cũng bằng như đùa giỡn tôi hay sao? Tôi không làm đâu. Anh muốn lừa họ thế nào, thì tự đi mà lừa!"

"Tôi!... Tôi là xưởng trưởng, cậu là chủ nhiệm văn phòng xưởng!"

"Anh bớt giởn trò đó đi! Ban nãy chính miệng anh còn nói anh không còn là xưởng trưởng nữa cơ mà! Lại còn nổi giận vô cớ không có lý do gì cả, không cho phép tôi và khoa trưởng bảo vệ gọi anh là xưởng trưởng!..."

"Ban nãy tâm tình tôi quá kích động. Bây giờ chẳng phải tâm tình tôi đã bình ổn rồi sao!"

"Tâm tình anh bình ổn rồi á? Tâm tình tôi bây giờ bắt đầu không bình ổn rồi đấy! Tôi nhọc công vì cái gì chứ? Còn chưa biết tư bản Hong Kong có cần người như tôi hay không nữa! Khoa trưởng bảo vệ nói đúng, đều chẳng biết là đang tận trung tận trách vì ai cả!..."

"Cậu đừng nghĩ quẩn như thế chứ!"

"Thế tôi nên nghĩ thế nào đây? Này, hé lộ chút xem nào, vấn đề của cái thân hình cụ thể tôi đây đã được nghiên cứu thế nào rồi?"

"Nghiên cứu cậu? Nghiên cứu vấn đề gì của cậu chứ?"

"Đừng có ra vẻ nữa! Dù sao tôi cũng là chủ nhiệm văn phòng xưởng, đi hay ở, anh ít ra cũng phải bàn bạc với vị đại diện tiếp quản kia chứ? Tôi không có công thì cũng có khổ chứ bộ?"

"Công hay khổ, thì đều đã tính vào cuốn sổ trước rồi. Người ta căn bản không thèm nhìn cuốn sổ trước. Người ta là khua chiêng gõ mõ đánh trống khai trương lại từ đầu, đối với tất cả mọi người đều nhận thức lại, đong đếm lại..."

"Mẹ kiếp! Mẹ kiếp nhà nó! Mẹ kiếp mười đời nhà nó! Nghe lời anh nói thế này, xem ra đã không còn phần của tôi nữa rồi chứ gì?..."

Khuôn mặt Lý Trường Bách lập tức đỏ bừng vì kích động, đôi chân trượt khỏi lò sưởi, gót chân nện "đốp" một tiếng xuống sàn...

"Cậu sốt sắng lên làm cái quái gì chứ! Tôi đã nói là cậu hết phần bao giờ đâu!"

"Nghe tiếng đàn biết điệu nhạc, nghe tiếng trống biết nhịp chiêng, coi tôi là đồ ngốc đấy à?"

Biểu cảm của Lý Trường Bách thay đổi hoàn toàn, trái ngược hẳn với vẻ ôn hòa khiêm nhường ngày thường, có chút tức tối trừng trừng nhìn anh ta.

Tôi vốn dĩ đã bàn bạc gì về cậu với vị toàn quyền đại diện kia đâu cơ chứ! Thật đấy!..."

"Thế... thế còn cậu thì sao?..."

"Tôi thì sao hả?"

"Cậu đi? Hay ở?..."

"Tôi..."

"Cậu nói đi! Nói đi!..."

"Tôi... tôi ở lại... Họ thuê tôi làm phó giám đốc..."

Anh ta vốn dĩ định lấp liếm cho qua chuyện, không nói thật. Nhưng chẳng hiểu vì sao, lời nói dối đã được biên soạn sẵn trong thâm tâm lượn một vòng trên đầu lưỡi, rốt cuộc lại không thốt ra được, ực một cái lại trượt tuột về cuống họng mất rồi. Lời thật ngặt nỗi lại tót ra khỏi miệng...

"Đồ khốn nạn nhà anh!..."

Lý Trường Bách chửi một câu, liền bắt đầu đi giày. Vừa xỏ giày xong, lập tức đứng phắt dậy.

Anh ta ngẩng mặt trừng Lý Trường Bách, Lý Trường Bách cúi đầu trừng anh ta. Hai người trừng nhau một lát, Lý Trường Bách hằn học gần như nghiến răng nghiến lợi nói: "Họ Chương kia, hôm nay tôi coi như nhìn thấu anh rồi! Hóa ra đến thời khắc then chốt, con người anh ích kỷ tột cùng! Sắp xếp xong đường lui cho mình rồi, thì chút tình cảm cũng chẳng màng nữa, ai nấy đều mặc kệ hết! Tôi... tôi đá chết anh!"

Lý Trường Bách giáng một cú đá cực mạnh vào thắt lưng anh ta, đá đến mức thân mình anh ta nhào chúi về phía trước.

Đợi khi anh ta đứng dậy, Lý Trường Bách đã rời khỏi cửa hàng lương thực.

Anh ta đuổi theo ra cửa hàng lương thực hét lớn: "Cậu quay lại! Cậu mau quay lại cho tôi!..."

Lý Trường Bách sải bước chân phăm phăm đi thẳng về phía trước, nào có chút ý định quay lại nào!

Mà lúc này, trời đã lờ mờ sáng.

Anh ta lại lủi thủi thối lui vào cửa hàng lương thực, chỉ còn lại một mình anh ta, anh ta nghĩ mình không thể cứ thế bỏ đi được. Anh ta mà cũng vẫy áo bỏ đi nốt, người của cục công an huyện đến, thì lấy ai tiếp đón đây? Ngay cả một người tiếp đón cũng không có, thì còn ra thể thống gì nữa? Anh ta thầm nghĩ bản thân thế này lại đang tận trung tận trách vì ai chứ? Xưởng trước đã không còn tồn tại nữa, xưởng sau thì chưa định hình, muốn bắt kẻ nào thì cứ bắt nấy thôi chứ sao! Lại còn liên can gì đến Trương Hoa Huân tôi cơ chứ? Nếu như có thể túm một mẻ hốt gọn mấy trăm người, lại càng bớt đi mấy trăm người cạnh tranh ấy chứ! Cớ sao mình phải che che đậy đậy làm cái gì? Mình việc gì phải khổ sở thế này cơ chứ!

Đang nghĩ ngợi vẩn vơ thế, bên ngoài truyền đến tiếng phanh xe. Chưa đợi anh ta ra đón, người của cục công an huyện đã oai phong lẫm liệt sải bước xộc vào rồi. Số người đến quả thực không ít, mười mấy người. Quả nhiên dắt theo hai con chó nghiệp vụ hung dữ to như con lừa.

Đội trưởng hình cảnh và anh ta vốn quen biết.

Sau khi bắt tay, đội trưởng hình cảnh nói, nửa đường xe bị sụt lún, bằng không đã đến sớm hơn rồi. Trên người họ toàn là tuyết. Đội trưởng hình cảnh lại nói, đám thuộc hạ của anh ta đều bị anh ta lôi cổ từ trong ổ chăn ra từng người một...

Trương Hoa Huân áy náy khôn cùng, vội vàng dùng đôi bàn tay của mình phủi tuyết trên người họ. Hai con chó nghiệp vụ vểnh mõm lên, không ngừng hít hà trong không khí, phát ra tiếng gầm gừ kích động ư ử, chồm lên nhảy nhót liên hồi, khiến nhân viên dắt chó kéo không nổi dây cương đứng không vững chân...

Đội trưởng hình cảnh nói: "Cửa hàng lương thực gần như bị trộm sạch rồi á? Đây coi như là một vụ án trọng điểm lớn rồi đấy! Đang là thời kỳ nghiêm trị, mà lại dám đi ngược gió thế cơ chứ! Tôi sớm đã nén lòng muốn phá một vụ án trọng điểm lớn rồi! Thuộc hạ của tôi lúc đến ai nấy cũng hừng hực khí thế! Vụ án này rất dễ phá! Tôi đảm bảo trong vòng một tuần tóm gọn tất cả! Chúng ta cũng phấn đấu lên đài truyền hình tỉnh một phen, tạo một quả bom tấn tin tức hot đi chứ!..."

Mà đám đội viên hình cảnh kia, đã tản ra khắp nơi, đã chăm chú quan sát tỉ mỉ từng ngóc ngách rồi.

"Kỳ thực... kỳ thực không có vụ án nào xảy ra cả. Chẳng qua chỉ là... là một sự hiểu lầm... Không có gì bị trộm cả..."

"Hiểu lầm?..."

Đôi mắt dưới cặp lông mày rậm lúc nào cũng như đang thấu triệt mọi sự của đội trưởng hình cảnh bỗng mở trừng trừng, biểu lộ vẻ ngỡ ngàng khiến Trương Hoa Huân xấu hổ đến mức không có chỗ chui xuống.

"Trưởng xưởng Chương, anh bảo sao, hóa ra chỉ là một sự hiểu lầm thôi á?..."

"Đúng đúng. Chẳng qua chỉ là một sự hiểu lầm. Kỳ thực... chuyện này đều tại chủ nhiệm văn phòng Lý và khoa trưởng bảo vệ của xưởng chúng tôi... bọn họ không nên khi chưa làm rõ sự tình đã gọi điện cho các anh, hại các anh..."

Đội trưởng hình cảnh nhíu mày cắt lời anh ta, nói với thuộc hạ của mình: "Các đồng chí các đồng chí, tạm dừng tạm dừng, quây lại hết đây xem nào, có vẻ như..."

Thế là đám thuộc hạ của anh ta vây lại.

Đội trưởng hình cảnh lại nói: "Trưởng xưởng Chương, tôi thì chịu rồi không giải thích nổi nữa! Anh tự giải thích với họ đi!..."

Thế là Trương Hoa Huân bắt đầu trút toàn bộ "lỗi lầm" lên đầu Lý Trường Bách và khoa trưởng bảo vệ, bắt đầu bịa ra "câu chuyện" để lừa gạt họ. Anh ta không phải là một chuyên gia nói dối, câu chuyện anh ta bịa ra sơ hở đầy mình. Còn họ thì trao đổi với nhau những ánh mắt ngầm hiểu lẫn nhau. Anh ta nhìn ra được chẳng có ai trong số họ tin anh ta cả. Anh ta lúng túng cực độ, muốn biên "câu chuyện" cho tròn trịa, nhưng càng biên sơ hở càng nhiều, lỗ hổng càng rõ ràng...

"Trưởng xưởng Chương, giải thích xong rồi chứ?"

"Giải thích xong rồi..."

Anh ta vậy mà túa ra một trán đầy mồ hôi. Anh ta thò tay vào túi quần mò khăn tay, nhưng mò ra một khoảng không, chẳng mang theo khăn tay. Đành dùng tay quệt mồ hôi trên trán, quệt xong vung vẩy xuống đất...

Đội trưởng hình cảnh nói: "Trưởng xưởng Chương, anh đừng đổ mồ hôi thế chứ. Không đáng để đổ mồ hôi thế đâu." Đoạn đảo mắt nhìn quét từng người thuộc hạ của mình, tiếp nối hỏi: "Các cậu thấy thế nào?"

"Mọi dấu hiệu đều rất rõ ràng, chắc chắn là bị trộm rồi!"

"Đương nhiên là bị trộm rồi. Nếu ngay cả điểm này mà cũng không nhìn ra, thì chẳng phải uổng công ăn cái nghề này sao!"

"Đội trưởng anh nhìn đống gạo đống bột đổ tung tóe này xem! Có tên còn bị đống gạo đổ dưới đất trượt cho một cú ngã cắm mặt, rách toạc cả ở đâu rồi đây này, anh xem đây là vết máu kìa!..."

Họ người mồm năm miệng mười bàn tán.

Hai con chó nghiệp vụ sớm đã không kiềm chế nổi tính khí nữa. Chồm lên nhảy nhót muốn lao ra ngoài. Một nhân viên dắt chó không giữ nổi dây cương, bị chó vùng thoát, lao vút ra cửa ngoài. Nhân viên dắt chó đó cũng vội vàng đuổi theo ra ngoài, thế là bên ngoài chốc lát tiếng chó sủa tiếng gọi chó hỗn loạn cả một vùng...

Đội trưởng hình cảnh nhìn Trương Hoa Huân hỏi: "Trưởng xưởng Chương, anh xem chuyện này, rốt cuộc nên giải quyết thế nào đây?"

Trương Hoa Huân thề thốt kêu trời kêu đất: "Các đồng chí, các đồng chí, xin nhất định phải tin tôi! Nếu như tôi giải thích không rõ ràng, thì... thì đó cũng là bởi vì tôi có uẩn khúc khó nói! Thế này được không? Mọi người xem trời đã sáng rồi, buổi sáng rồi, các vị đều vất vả nhọc nhằn rồi, tôi mời các vị ăn sáng, mời các vị uống vài ly, tôi thay mặt chủ nhiệm văn phòng và khoa trưởng bảo vệ cúi đầu tạ tội với mọi người nhé!..."

Thế là anh ta quay người sang trái, quay người sang phải, cúi rạp người chào cả bốn phương tám hướng.

Anh ta cười lòa xòa kéo kéo lôi lôi, cuối cùng cũng dẫn được đám người đội hình cảnh kẻ chịu người không vào nhà ăn nhỏ của nhà ăn nhà xưởng. Thời gian quá sớm, còn chưa tới bảy giờ, nhà ăn vừa mới nhóm lò. Anh ta dặn bếp trưởng xào nhanh một bàn thức ăn, rồi giấu đi một bụng đầy ấm ức, bồi tiếp đám người đó uống trà, hút thuốc, không có chuyện lại kiếm chuyện Đông câu Tây cựa tán gẫu nhảm nhí...

Bếp trưởng nào ngờ nhà ăn vừa mới nhóm lò mà xưởng trưởng đã phải tiếp khách ăn điểm tâm cùng. Một huyện nghèo nàn, khí đốt còn chưa phổ biến. Nhà ăn lớn nhà ăn nhỏ trong xưởng cũng đều dùng than cả. Chỉ có điều nhiều hơn nhà công nhân một chiếc quạt gió mà thôi. Sốt ruột, lửa yếu, thì đành khởi động quạt gió thổi một trận vậy. Bảy rưỡi, mới dọn lên món ăn đầu tiên. Hơn tám giờ, thức ăn vừa mới dọn đủ.

"Nào nào nào, chư vị đều đừng khách sáo nhé! Cơm canh đạm bạc, thực sự không đáng gọi là tiếp đãi đâu ạ! Chỉ là để sưởi ấm người cho mọi người thôi, rót đầy vào rót đầy vào, mời, mời..."

Trương Hoa Huân khách sáo mãi không thôi.

Trừ hai lái xe hình cảnh ra, những người khác cũng chẳng khách khí gì, nâng cốc liền uống, cầm đũa liền gắp thức ăn. Trương Hoa Huân nhìn ra được, vị xưởng trưởng là anh đây nếu không bồi tiếp họ dùng bữa điểm tâm này, trong lòng mỗi người họ sẽ không tài nào xuôi tai xuôi dạ được. Cứ nghĩ là sẽ phá được một vụ án lớn, hừng hực phấn khích dắt theo hai con chó nghiệp vụ lao đến nhanh như chớp, sao có thể để hai chữ "hiểu lầm" của anh mà có thể nhẹ bẫng cho qua chuyện được chứ? Người ta đâu phải là những "cô nàng gọi" gọi là đến vẫy là đi đâu cơ chứ! Đặt mình vào hoàn cảnh người ta mà suy nghĩ xem, người ta ai nấy đều không nổi giận không chửi mắng hơn nữa anh nài nỉ người ta ở lại ăn bữa sáng, người ta liền ở lại, đối mặt với đĩa khoai tây xào sợi hầm khúc củ cải, không chê món mặn chọn món chay, coi như đã nể mặt anh lắm rồi rất có tu dưỡng rồi đấy!

Trương Hoa Huân đầy bụng áy náy không thể giãi bày, đành phải biểu đạt bằng cách chủ động nhiệt tình mời rượu. Anh ta không chịu được rượu, mặc dù bày ra là một loại rượu độ cồn thấp. Ba tuần qua đi, khuôn mặt đỏ lựng lên như Quan Công.

Bỗng nhiên một đồng chí văn phòng xưởng xuất hiện trước bàn, dậm chân cằn nhằn với anh ta với vẻ mặt hầm hầm tức tối: "Ôi chao xưởng trưởng, sao anh lại ngồi đây uống rượu thế này! Anh thế này chẳng phải tự chuốc lấy sự mắng mỏ của mọi người hay sao?..."

Anh ta đặt chiếc cốc vừa mới nâng lên xuống, nơm nớp lo sợ hỏi: "Lại xảy ra chuyện gì nữa thế?"

Sáng nay lúc tám giờ, chẳng phải anh triệu tập toàn thể cán bộ và đảng viên của xưởng đến họp thông báo tình hình đó sao! Bây giờ đã hơn tám giờ bốn mươi rồi! Đường ống nước của hội trường bị rò rỉ, không cấp sưởi, mọi người đều lạnh đến mức chịu không thấu rồi! Rất nhiều người chia nhau đi tìm anh, tìm khắp mọi ngóc ngách rồi, nào ngờ anh lại ngồi đây uống rượu hăng say thế cơ chứ!..."

Mấy câu nói, khiến các vị khách nhìn nhau người này qua người kia, đều đặt đũa xuống buông cốc xuống, vẻ mặt ai nấy còn lúng túng gấp mười lần anh ta. Khiến anh ta không kiềm chế được bản thân, lảo đảo đứng phắt dậy...

Mà đối phương lại giậm chân một cái, quay người hậm hực bỏ đi trước.

"Hỏng bét!" —— Trương Hoa Huân vỗ mạnh một cái lên trán, đoạn ôm quyền nói với các vị khách với giọng nói ngọng nghịu không rõ tiếng: "Tôi... tôi suýt nữa lỡ việc lớn! Tôi phải đi... đi ngay đây..."

Đội trưởng hình cảnh đứng phắt dậy, liên mồm nói: "Trưởng xưởng Chương, thực sự xin lỗi nhé! Vốn dĩ tụi tôi đều không muốn ở lại đâu, là anh cứ bắt tụi tôi ở lại đấy chứ! Tụi tôi không ở lại thực ra là sợ anh cảm thấy mất mặt quá đấy mà! Anh mau đi đi mau đi đi! Các đồng chí, tôi thấy chúng ta cũng rút thôi..."

Thế là họ lần lượt đứng dậy, dắt theo chó nghiệp vụ, bỏ mặc Trương Hoa Huân, rời đi với tốc độ tựa như rút lui khẩn cấp...

Bếp trưởng bưng ra một mâm bánh bao, thấy vậy liền bất mãn lẩm bẩm: "Thế này chẳng phải lãng phí hay sao, tham ô và lãng phí là tội ác lớn nhất đấy!"

Trương Hoa Huân tức giận quát lớn: "Anh đừng có đọc cái kinh đó cho tôi nghe!"

Anh ta lê bước chân lỏng chỏng đi ra bên ngoài, cái đầu không đội mũ bông bị gió lạnh thổi cho một trận, khí lạnh thấu tim, toàn thân run rẩy một trận. Trong dạ dày một trận cuồn cuộn lộn mửa, ôm lấy cái cây bên cạnh cửa, ọe một tiếng nôn thốc nôn tháo. Nôn xong, cảm thấy trong dạ dày dễ chịu hơn chút ít, nhưng trên người lại càng lạnh hơn. Chỉ có điều đầu óc ngược lại đột nhiên tỉnh táo hơn rất nhiều rồi.

Anh ta cắm cổ chạy cắm đầu chạy như bay một mạch về phía đại hội trường...

Chạy được nửa đường, đầu đau như búa bổ, bèn chạy tạt về văn phòng trước, pha một cốc trà đặc. Định uống, ngặt nỗi nước trà quá nóng. Cũng không dám chần chừ thêm một khắc nào nữa, hai tay bưng chiếc cốc giữ nhiệt lại cắm cổ chạy như bay về hội trường...

Vừa lao lên bậc thềm hội trường, ngẫu nhiên vợ anh ta lao ra, hai vợ chồng suýt nữa thì đâm sầm vào nhau.

Vợ anh ta lớn tiếng quở trách anh ta: "Sáng sớm tinh mơ khách quý nào của xưởng đến thế không biết, mà cứ nhất định phải bắt anh bồi tiếp ăn cơm! Anh cố tình muốn làm cho toàn thể cán bộ đảng viên của xưởng cứng đờ cóng ngắc ở đây hết mới chịu à! Hơn bốn giờ đã rời nhà đi rồi, mũ cũng không đội, mặt cũng chẳng kịp rửa! Nhìn khóe mắt anh dính đầy rử mắt kìa! Đưa khăn tay cho anh lau đi này!..."

Vợ anh ta cũng là đảng viên, cũng giống như mọi người, đứng chết rét trong hội trường đợi anh ta ngót nghét một tiếng đồng hồ, chịu rét suốt ngót nghét một tiếng đồng hồ. Điểm khác biệt với mọi người là, đôi tai của cô ấy sớm đã bị nhồi nhét đầy những lời chê bai mỉa mai anh ta của mọi người. Mà những lời cô ấy nói với anh ta, kỳ thực cũng là cố ý nói cho người khác nghe, hàm chứa ý tứ biến tướng thanh minh thay cho anh ta.

Nhưng tâm trí anh ta lúc này đã rối như tơ vò, trước những lời quở trách lớn tiếng của vợ, sao còn có thể lĩnh hội một cách toàn diện đến thế được nữa chứ! Lời nói của cô ấy, chẳng khác nào đổ thêm dầu vào lửa. Anh ta thầm nghĩ, tôi đường đường là một xưởng trưởng tạm quyền, cái "hội trưởng duy trì" trong thời kỳ phi thường này khó khăn nhường nào, người khác không hiểu không thông cảm, em mà cũng không hiểu không thông cảm nữa sao? Coi như em vẫn là vợ anh đấy! Có phần người khác quở trách anh, còn đến phiên em quở trách anh nữa chắc?

Anh ta một tay bưng cốc, giải phóng bàn tay còn lại, phũ phàng đẩy mạnh vợ sang một bên: "Ngậm cái miệng của em lại! Tránh ra!"

Vợ anh ta suýt chút nữa bị anh ta đẩy cho ngã nhào xuống bậc thềm...

Anh ta bước vào hội trường, nghe thấy một tiếng dậm chân rền vang như sấm từ xa vọng lại. Không cấp sưởi, nhiệt độ bên trong hội trường chẳng cao hơn bên ngoài là mấy. Chỉ là gió bắc không thổi được vào người mọi người mà thôi.

Anh ta nghe thấy phía sau có người chửi rủa: "Còn bưng theo cả cái cốc giữ nhiệt đến cơ đấy! Làm ra vẻ ta đây quan trọng lắm, cứ tưởng ai nấy đều đến để đợi nghe diễn thuyết tràng giang đại hải chắc! Xưởng đều đã bị bán đứt rồi, một tên xưởng trưởng tạm quyền triều đại trước còn ra vẻ cái thá gì nữa chứ!..."

Anh ta bước lên bục, há miệng định nói, cảm thấy cổ họng khô khốc nghẹn ứ, không thốt ra thành tiếng nổi, đành phải mở nắp cốc giữ nhiệt, uống ngụm trà trước đã...

"Đừng có uống mẹ nó nữa!..."

Lại có người giận dữ chửi mắng một câu.

Cổ họng đã được làm ẩm hơn chút, không còn nghẹn ứ nữa, nhưng đầu vẫn đau như búa bổ.

"Các đồng chí..."

"Đừng giở cái giọng quan cách nữa! Vào thẳng vấn đề chính đi!..."

"Tôi... tôi đau đầu dữ lắm..."

"Đáng đời!"...

"Do rượu hành chứ gì!..."

"Để tôi... để tôi uống nốt cốc trà này đã..."

"Ra cái vẻ đáng thương cái gì chứ! Thông báo tình hình xong cút xéo về nhà mà uống!"

Mặc cho mọi người trút giận lên người mình, anh ta vẫn uống cạn một hơi cốc trà đặc đó, chớp mắt túa ra một trán đầy mồ hôi hột mồ hôi hôi.

"Các đồng chí, đêm qua, cửa hàng lương thực của chúng ta đã bị trộm. Gần như bị trộm sạch sành sanh..."

Tiếng dậm chân rền vang như sấm bỗng nhiên dừng bặt, mọi người dần dần im lặng trở lại.

Rất nhiều năm nay, người của khoa bảo vệ trong xưởng cứ cắt giảm hết lần này đến lần khác. Bởi vì bọn họ ngoài công việc bảo vệ thông lệ ra, thực sự chẳng có việc gì để làm cả. Rất nhiều năm nay, cái xưởng này và cộng đồng trực thuộc của nó, ngay cả chuyện trộm cắp vặt cũng hiếm khi xảy ra.

Lời nói của anh ta khiến mọi người cảm thấy kinh ngạc, cảm thấy chấn động.

"Tôi có mặt ở hiện trường từ lúc hơn bốn giờ. Cá nhân tôi không muốn coi một sự việc có tính chất nghiêm trọng này thành một vụ án. Nhưng trước khi tôi kịp đến hiện trường, đã có người báo án lên cục công an huyện rồi. Do tôi và các đồng chí có mặt tại hiện trường bất đồng quan điểm, cho nên khi người của cục công an huyện hộc tốc chạy tới, chỉ còn lại một mình tôi ở lại canh gác hiện trường. Tôi nói với họ, đây không phải là vụ án, đây chỉ là một sự hiểu lầm..."

Trong chốc lát lặng phắc như tờ.

Các đồng chí không khó để tưởng tượng ra, khi tôi nói dối họ, tôi đã lúng túng thế nào, đã xấu hổ ra sao. Chúng ta ở chung một xưởng ngót nghét hai mươi năm trời, mọi người đều biết tôi vốn không phải là một người giỏi nói dối. Nhất là tại hiện trường rõ mồn một từng bị trộm cắp, đứng trước mặt các nhân viên công an, nói dối đối với tôi càng là một việc vô cùng khó khăn. Họ đến vì mục tiêu phá án. Giữa đường xe của họ bị lụt sụt lún, bọn họ ai nấy đều rét cóng cả người. Trời lại sáng rồi, sắp đến giờ ăn sáng rồi, không giữ người ta lại ăn bữa sáng cho ấm người xua đi cái lạnh, tôi nào nỡ đành lòng. Cho nên tôi mới bồi tiếp họ ăn cơm. Cho nên tôi mới bồi tiếp họ uống vài ly rượu. Mọi người đều biết, tôi vốn chẳng hề thích uống rượu, uống rượu đối với tôi chính là một sự chịu hình phạt. Nói tóm lại là tôi đến muộn, tôi để mọi người phải đợi lâu, tôi để mọi người phải chịu rét, tôi bây giờ xin cúi đầu tạ tội với mọi người!"

Anh ta cúi rạp người thật sâu trên bục hết lần này đến lần khác, vái chào đủ bốn phương tám hướng.

Đã cúi đầu tạ tội với người của cục công an huyện rồi, bây giờ lại cúi đầu tạ tội với người trong xưởng, trong thâm tâm anh ta cảm thấy vô cùng đau đớn tủi hổ cho chính mình, muốn khóc.

"Các đồng chí, năm hết tết đến rồi. Chỉ còn mấy ngày nữa là sang năm mới rồi. Tết vừa qua là đến Tết Nguyên Đán ngay sát nút. Xưởng mình đã mấy tháng nay không phát lương rồi. Mặc dù phía Hong Kong đã ký hợp đồng với xưởng chúng ta có hứa hẹn rằng, tiền lương nhất định sẽ được bù phát, nhưng rốt cuộc cũng chỉ là một loại hứa hẹn, vẫn chưa được phát đến tay mọi người. Người Trung Quốc không qua Tết Dương lịch, thì thế nào cũng phải qua Tết Nguyên Đán chứ! Cuộc sống gia đình của rất nhiều công nhân trong xưởng đều vô cùng khó khăn, cho nên tôi vẫn kiên quyết cho rằng, hơn ba trăm bao bột ngô, hơn một trăm bao bột mì, sáu bảy mươi bao gạo đó, là một số công nhân có hoàn cảnh gia đình vô cùng khó khăn, vì muốn qua một cái Tết, vì muốn đón một cái Tết Nguyên Đán trọn vẹn, đã "mượn" của cửa hàng lương thực. Tôi tin rằng, sau khi tiền lương được bù phát, họ sẽ chủ động tự giác đến cửa hàng lương thực để bù lại tiền. Nhất thời vẫn chưa trả nổi cũng không có tội gì, cứ để tôi Trương Hoa Huân gánh vác thay họ! Những người ngồi đây đều là cán bộ, đều là đảng viên, nếu như trong số những người ngồi đây, cũng có người tham gia vào hoạt động "mượn lương thực" đêm qua, tôi hy vọng có thể đứng ra, trước mặt mọi người nhận một lỗi lầm. Dẫu sao thì, đó cũng không phải là một phương thức "mượn lương thực" hay ho cho cam..."

Im phăng phắc. Bầu không khí như thể đông cứng lại. Mọi người tựa như hóa đá, đều bất động tại chỗ. Tựa như anh ta đang đối mặt với những hàng tượng đá nói ra những lời từ tận đáy lòng.

"Vậy thì, tôi hy vọng, không... tôi cầu xin mọi người, ít nhất hãy bày tỏ một thái độ, đối với quyết định của cá nhân tôi, cho rằng đúng, hay sai, ủng hộ, hay không ủng hộ, cũng cho tôi một câu trả lời rõ ràng, để xưởng trưởng tạm quyền như tôi đây, đối với chuyện vừa nãy, được an lòng hơn chút, được thấu tỏ hơn chút..."

Vẫn là một khoảng không im phăng phắc. Vậy mà chẳng có lấy một ai mở miệng.

Trong thâm tâm anh ta càng cảm thấy tủi thân bội phần cho chính mình. Anh ta cúi gằm đầu xuống.

Đột ngột, rất nhiều rất nhiều người đồng thanh hô vang một chữ —— "Đúng!"

Anh ta ngẩng phắt đầu lên, lúc này mới hay nước mắt đã dàn giụa khắp mặt tự lúc nào!

"Ủng hộ!"

Anh ta mỉm cười đầy mãn nguyện. Nếu như không phải anh ta giơ tay ngăn cản, toàn thể hội trường không biết còn phải hô vang từ "ủng hộ" bao nhiêu lần nữa...

"Các đồng chí, tiếp theo đây, tôi xin thông báo tình hình với mọi người..."

Thế là toàn bộ hội trường lại im phăng phắc như tờ.

Anh ta trước tiên bắt đầu kể từ bản hợp đồng đó. Kể về việc nó được sinh ra trong một bối cảnh lớn vạn bất đắc dĩ không còn sự lựa chọn thứ hai nào như thế nào. Kể về độ tin cậy của những lời hứa hẹn mà thương nhân Hong Kong đã đưa ra, kể về những phương diện nào phía Hong Kong không làm được, tại sao lại không làm được. Kể về cuộc tranh luận giữa bản thân anh ta và đại diện toàn quyền tiếp quản phía Hong Kong xoay quanh bản hợp đồng, cũng như bản thân anh ta đã bị vị đại diện toàn quyền tiếp quản đó bẻ gạt cho cứng họng đến mức không có lý do gì để kiên quyết bảo vệ ý kiến nữa ra sao... Cuối cùng kể đến hai con số phần trăm vô tình lạnh lùng trên bản hợp đồng...

Có người đã khóc.

Trương Hoa Huân đứng trên bục, ban đầu vốn chẳng nghe thấy tiếng khóc đó. Anh ta chỉ thấy một số người quay đầu lại. Nhưng chỉ vỏn vẹn nửa phút sau, anh ta đã nghe thấy tiếng khóc rồi. Là một số phụ nữ, những nữ đảng viên đang khóc. Có thể nghe ra được, họ đều đang cố gắng hết sức kiềm chế bản thân để không bật thành tiếng khóc nấc lên. Những người phụ nữ trên dưới bốn mươi tuổi ấy kìa, họ người nào người nấy cúi gằm đầu, mím chặt môi, thậm chí có người còn dùng tay bịp chặt miệng lại, thế mà vẫn bật ra tiếng khóc. Thế là tiếng khóc của họ cứ lớp lớp nối tiếp nhau vang lên. Thế là tiếng khóc của họ dần dần hòa quyện lại thành một mảng. Tựa như một số dòng nước chảy xiết phát ra tiếng động không thể nhìn thấy đang tụ họp về một mối. Tụ họp đến mức mực nước đủ cao, chực trào đổ ụp xuống như thác nước vậy.

Một số người vợ bị chồng ruồng bỏ thường hay khóc kiểu ấy. Đó là tiếng khóc của những người phụ nữ trong lòng đầy ắp sự oan ức và bi thương, lại không có cách nào kể lể với ai, cũng chẳng biết nên dùng phương thức gì để trút bầu tâm sự cho thỏa. Là thứ tiếng khóc khiến đàn ông nghe xong phải thắt ruột thắt gan. Là thứ tiếng khổng khóc khơi gợi được lòng trắc ẩn lớn nhất của đàn ông. Là thứ tiếng khóc khiến đàn ông nghe xong, chỉ muốn giống như dỗ dành bé gái cố gắng dỗ dành họ, vỗ về họ.

Đúng là có một người đàn ông lớn tiếng kêu lên: "Hứa ơi, mấy nữ Bolshevik của chúng ta, hôm nay đều bị làm sao thế này hả? Định hợp sức diễn một vở 《Tiểu quả phụ lên mồ》 đấy phỏng!..."

Mấy người đàn ông hùa vào cười khúc khích.

Lại có một người đàn ông lớn tiếng kêu lên: "Tuổi tác của họ e là không còn diễn nổi vai tiểu quả phụ nữa đâu!..."

Thế nhưng chẳng còn người đàn ông nào hùa theo cười nữa.

Bỗng nhiên, một người đàn ông òa khóc nức nở. Đó là tiếng gào khóc thảm thiết của đàn ông. Tiếng gào khóc hoàn toàn không kiềm chế một chút nào, hoàn toàn không màng đến lòng tự tôn, hoàn toàn không sợ bị cười chê chế giễu, khóc toáng lên òa khóc nức nở một cách sảng khoái mặc kệ xung quanh. Vang dội và cao vút. Tiếng khóc của một người đàn ông này, hòa lẫn vào tiếng khóc tự kìm nén của những người phụ nữ, tạo nên một sự tương phản vô cùng mãnh liệt.

Thế là tiếng khóc của những người phụ nữ bị ảnh hưởng bị kích động theo, tức thì to hẳn lên.

Thế là hầu như tất cả những người phụ nữ tất cả những người đàn ông, đều bị ảnh hưởng bị kích động, đều u ức khóc rấm rức lên...

Trương Hoa Huân đứng trên bục hoàn toàn bó tay hết cách, nước mắt đầm đìa trên mặt, tuôn rơi lã chã.

Anh ta không sao nghĩ ra được dù chỉ một câu nói có thể an ủi mọi người!

"Đều đừng khóc nữa!"

Có người thét lớn một tiếng. Âm thanh ấy bị nhấn chìm trong tiếng khóc.

Trương Hoa Huân nhìn thấy một người đứng phật dậy —— chính là "Vương Thợ Tiện". Thân hình gầy đét nhỏ thó của "Vương Thợ Tiện", rời khỏi chỗ ngồi, một tay ôm ngực, hơi khom lưng, bước chân chậm rãi tiến về phía bục phát biểu...

Vương Thợ Tiện không mang họ Vương. Họ Dao. Đầu thập niên sáu mươi, các ngành các nghề rầm rộ thi thố tài nghệ, thi thố ra rất nhiều trạng nguyên của các ngành. Ông ta chính là trạng nguyên thợ tiện toàn quốc nổi danh một bước đoạt giải nhất vào thời gian đó. Dũa, khoan, doa, kìm chết và các dụng cụ khác, qua đôi bàn tay của ông ta, từng được vận dụng tựa như pháp bảo vậy. Hồi thi đấu năm đó, ông ta không tỷ thí với các đồng nghiệp của mình, mà lại thách thức mấy vị thợ tiện đỉnh cao toàn quốc đã qua tuyển chọn. Kết quả, những linh kiện do tự tay ông ta dũa nên, mức độ ăn khớp khít khao đạt được sau khi lắp ráp, khó mà phân biệt được với linh kiện do mấy vị thợ tiện đỉnh cao toàn quốc tiện ra. Có người sinh lòng hoài nghi lớn, mà ông ta để chứng minh độ chính xác về lực khống chế của đôi bàn tay mình, đã công khai tháo chiếc đồng hồ là phần thưởng của mình từ trên cổ tay xuống, bôi lên vỏ đồng hồ một ít mỡ bò, đặt lên bàn rèn, hỏi đám thợ rèn tham gia thi đấu có dám dùng búa hơi nện sạch lớp mỡ bò trên vỏ đồng hồ trong nháy mắt không? Bọn họ không dám thử sức. Còn ông ta tự tin ngồi lên ghế thợ tiện, tay nắm chặt cán búa hơi, dưới ánh mắt dòm ngó trân trân của bao người, búa giáng xuống nhấc lên, nện sạch lớp mỡ bò trên vỏ đồng hồ, mà đồng hồ vẫn nguyên vẹn không tổn hại chút nào. Thế là không những thợ tiện tâm phục khẩu phục, thợ tiện thợ rèn đều tâm phục khẩu phục, đều ngước nhìn đôi bàn tay phàm trần mọc đầy chai sần kỳ diệu của ông ta. Đều nói vị thợ tiện như ông ta đây, quả thực làm thợ tiện tức chết, làm thợ rèn thẹn chết. Danh xưng tôn kính "Vương Thợ Tiện", từ đó gắn chặt lấy ông ta. Còn bản tính thực sự của ông ta, ngược lại dần dần bị mọi người phai nhạt lãng quên...

"Vương Thợ Tiện" lên bục, đứng cạnh Trương Hoa Huân, lại thét lớn một tiếng: "Đều đừng khóc nữa!"

Đa số mọi người không khóc nữa, ngấn lệ rưng rưng, ngây người trừng trừng nhìn ông ta.

Trương Hoa Huân né sang một bên một chút, kéo khẽ tay áo của "Vương Thợ Tiện" một cái, kéo "Vương Thợ Tiện" đến vị trí trung tâm trên bục. Anh ta bảo "Vương Thợ Tiện": "Sư phụ ơi, giúp con với! Giúp con khuyên mọi người đừng khóc nữa, con không biết nên dùng lời gì để khuyên..."

"Vương Thợ Tiện" nói: "Đồ nhi ơi, ta cũng không biết."

Hai thầy trò đứng trên bục trừng mắt nhìn nhau một lát, "Vương Thợ Tiện" đảo ánh mắt nhìn về phía dưới bục...

"Vương Thợ Tiện" giơ hai cánh tay lên...

"Súng trên vai chiến sĩ

Chúng ta tự tay làm

Tấm ngắm trên nọng súng

Như đôi mắt của chúng ta..."

"Vương Thợ Tiện" khàn đặc cổ họng, thấp giọng hát lên. Bài hát ông ta hát là một bài hát mà bất cứ ai trong xưởng cũng từng biết hát, ông ta khua khoắn hai cánh tay của mình, tự vỗ nhịp cho chính mình, giọng hát của ông ta không những khàn mà còn yếu ớt. Thế nhưng hai cánh tay của ông ta, lại đang cố gắng hết sức khua ra sức lực. "Vương Thợ Tiện" không biết hát, càng chưa từng hát trước đám đông bao giờ trên bục. Lúc trẻ điều khiến ông ta cảm thấy ngượng ngùng nhất chính là bị ép hát trước mặt mọi người. Bản thân ông ta cũng chẳng biết vỗ nhịp, chẳng qua chỉ là khua khoắn hai cánh tay một cách bừa bãi mà thôi. Gần như mỗi câu ông ta đều hát lệch tông. Động tác tay của ông ta không có lấy một cái nào bắt nhịp chính xác vào cao độ giai điệu...

Thế nhưng một số người đàn ông vậy mà lại cất giọng hát theo:

"Súng trên vai chiến sĩ

Chúng ta tự tay làm"

Rồi sau đó một số người phụ nữ cũng vậy mà cất giọng hát theo:

"Chiến sĩ lập quân công

Chúng ta nở nụ cười..."

Những người đàn ông và phụ nữ trên mặt vẫn còn đọng lại những giọt nước mắt, hát bài hát vốn tự hào vui tươi, dường như lại hát ra ý vị của một khúc điệu ai điếu.

Hai cánh tay của "Vương Thợ Tiện" ngừng khua khoắn, buông thõng xuống.

Ông ta há mồm khép miệng mấy lần, cất tiếng nói.

Ông ta nói thế này: "Mọi người ban nãy khóc cái gì chứ? Trời không sụp xuống, đất không sụt xuống, chẳng có ai tuyên án tử hình tập thể đối với chúng ta cả, ngày mai, ngày kia, ngày mốt, năm sau, năm kia, năm mươi, chúng ta vẫn đang sống. Vẫn phải sống tiếp, vẫn phải sống cho tốt, thế thì bây giờ còn khóc lóc cái nỗi gì nữa chứ? Lão Dao tôi, kể từ lúc vào xưởng đến nay, chưa từng phát biểu trước đám đông bao giờ, phải thế không? Thế nhưng hôm nay tôi muốn nói đôi câu. Hy vọng mọi người cho tôi một cơ hội, cho phép tôi thong thả bình tĩnh, đem những lời trong lòng muốn nói nói ra cho hết. Hôm nay qua đi, tôi khẳng định sẽ chẳng còn cơ hội nói nữa đâu. Điều tôi muốn nói là, trong thời kỳ "Cách mạng Văn hóa", vì tôi là lao động mẫu mực, nên nhiều lần điều tôi đến các trường đại học làm đội tuyên truyền công nhân, hơn nữa còn phong tôi làm đội trưởng đội tuyên truyền công nhân. Tôi không đi. Cũng chẳng thèm coi cái chức đội trưởng đội tuyên truyền công nhân được ban ơn phong tước đó ra cái giès gì. Cuộc đời tôi, vinh quang lớn nhất chính là dựa vào đôi bàn tay của chính mình tranh lấy danh xưng tôn kính "Thương Thợ Tiện". Đời người từng có một loại vinh quang phù hợp với thực tế của bản thân, thì nên thấy đủ rồi. Năm đó tại sao tôi lại không muốn đi làm đội trưởng đội tuyên truyền công nhân chứ? Hồi đó tôi thầm nghĩ —— văn hóa của chúng ta mới có lớp năm tiểu học, đến trường đại học chõ chân vào quấy rầy làm cái quái gì chứ? Xúi giục chúng ta đi quản lý đại học thì mình ngốc nghếch đi thật đấy à? Quản nổi không? Đi rồi chẳng phải cũng là quậy phá hồ đồ vớ vẩn hay sao?..."

Không còn ai khóc nữa. Mặc dù vẫn có người đang thầm lặng rơi lệ. Mặc dù mọi người đều không hiểu lắm tại sao hôm nay "Vương Thợ Tiện" lại lên bục công khai nhắc lại chuyện của những năm đó, nhưng xuất phát từ sự kính trọng đối với ông ta từ trước đến nay, toàn thể đều hướng về phía ông ta, toàn thể đều dồn hết tâm trí lắng nghe...

Trương Hoa Huân cũng ngơ ngác chẳng hiểu gì, cũng đang chăm chú lắng nghe từng câu từng chữ của ông ta.

Những năm gần đây, trong xưởng xuất hiện một từ mới gọi là "kiểm điểm lại". "Kiểm điểm lại" chẳng phải là cái điều mà dân thường chúng ta hay nói là lật ngược lại nghĩ ngợi một chút đó sao? Trước kia, cứ luôn gọi chúng ta là "giai cấp lãnh đạo", kỳ thực chúng ta thì nào có thực sự lãnh đạo cái gì đâu cơ chứ? Những năm gần đây tôi cứ luôn lật ngược lại suy nghĩ, một đất nước, trong thời đại sắp bước sang thế kỷ hai mươi mốt này, muốn giàu mạnh, muốn cải cách, muốn cất cánh này nọ, có lẽ chính là lúc luân phiên giai cấp công nhân chúng ta phải hy sinh rồi. Một khi đã nghĩ thông suốt điểm này, thì cũng nghĩ thông suốt rất nhiều chuyện hiện tại rồi. Hạ chức này, thất nghiệp này, rốt cuộc có phải là cải cách cần chúng ta phải nuốt chén đắng này hay không? Thế thì, chúng ta hãy coi như đó là số mệnh của mình đi! Con người ta đối với số mệnh có thể bất mãn, có thể không phục. Không mãn không phục, mới sản sinh ra chí khí. Khóc lóc thì mất mặt biết bao! Khóc lóc thì có ý nghĩa gì chứ!..."

Bầu không khí lại trở về trạng thái im phăng phắc như tờ. Ai nấy nghe đến mức nín thở ngưng thần.

Trương Hoa Huân sợ "Vương Thợ Tiện" thốt ra những lời gây ảnh hưởng không tốt, vội nói với ông ta: "Sư phụ sư phụ, ngài đừng nói thế này thế này... thế nọ... Sư phụ, mọi người đang nghe kìa, cháu xin tuyên bố một cách rất có trách nhiệm ở đây, thông qua sự tranh thủ của cháu, sư phụ Dao và bốn vị sư phụ khác, đã được phía Hong Kong vô điều kiện thu nạp làm công nhân mới rồi!"

"Vương Thợ Tiện" thế mà chẳng hề vui mừng chút nào.

Ông ta nhìn Trương Hoa Huân một lát. Ánh mắt ông ta trở nên ưu sầu và dịu dàng. Tựa như một người cha vì chuyện gì đó mà trong lòng cảm thấy có lỗi với con trai mình vậy. Trong ánh mắt ông ta rành rành chứa đựng nhiều ý nghĩa hơn ngôn từ, cũng như những ý nghĩa mà ngôn từ khó lòng biểu đạt hết.

Ông ta nói tiếp: "Đồ nhi ơi, điều này đương nhiên là ta vô cùng cảm ơn con rồi. Hiếm có việc con bao nhiêu năm nay, trong lòng vẫn luôn hoài niệm ta - người sư phụ này. Nhưng ta, không muốn vào xưởng mới..."

Trương Hoa Huân vô cùng khó hiểu rốt cuộc trong đầu ông ta đang suy tính cái gì. Lại không tiện hỏi thẳng, chỉ đành lặp đi lặp lại mãi: "Sư phụ ngài việc gì phải thế chứ! Sư phụ ngài việc gì phải khổ thế này cơ chứ!..."

Mọi người dưới bục đối với "Vương Thợ Tiện" cũng hoang mang khó hiểu tột độ. Họ đều im lặng nhìn ông ta, chờ đợi ông ta cho họ một câu trả lời rõ ràng.

"Vương Thợ Tiện" nói tiếp: "Mấy năm gần đây, trong hoàn cảnh không phát nổi lương của xưởng, tôi và vợ già của tôi còn tiêu tốn không ít tiền thuốc men của xưởng. Tôi vẫn luôn cảm thấy có lỗi với xưởng. Có lỗi với mọi người. Tôi ở đây xin cúi đầu bái lạy mọi người một cái nhé!..."

Thế là ông ta cung kính cúi chào chín mươi độ ba lần thật sâu về phía dưới bục.

Sau khi cúi đầu, cái lưng vốn đã còng của ông ta dường như càng thêm không thể thẳng nổi.

Ông ta cứ cúi lưng như vậy, một tay ôm dạ dày, duy trì tư thế gần như đang cúi chào, rồi chậm rãi nói: "Tôi già rồi. Chân mềm nhũn, tay cũng run lẩy bẩy. Tôi chẳng làm nổi việc gì nữa rồi. Tôi thực sự chẳng làm nổi việc gì nữa rồi. Đã chẳng làm nổi việc gì nữa rồi, biên chế vào nhà xưởng mới, chẳng phải là muốn nằm ì hưởng phúc trên mồ hôi của nhà xưởng mới sao? Thế này thì người ta coi thường biết bao! Chút chí khí ấy, nên giữ lại, chúng ta vẫn phải giữ lại chứ! Bớt đi một suất, giải quyết thêm vấn đề việc làm cho một công nhân trẻ đi! Lại giải quyết thêm vấn đề việc làm cho một người có hoàn cảnh khó khăn trong nhà chẳng phải tốt hơn sao? Nói nãy giờ, thực ra ý tôi muốn giải thích rõ với mọi người chỉ có một điều — nếu như chúng ta đang đối mặt với đường cùng, nếu như phía trước là một con sông lớn, chỉ có một con thuyền, chỉ có thể chở qua một số người, người được chở qua thì có con đường sống, chẳng lẽ tất cả chúng ta ngồi đây, đều sẽ như sói như hổ tranh giành leo lên con thuyền đó sao? Tôi thấy là không. Ít nhất "Thợ nguội Vương" tôi thì không. Tôi nghĩ cậu Chương Huấn Hoa và rất nhiều người cũng sẽ không! Huống chi, người nhà nông còn có thể rời quê hương đến thành phố tìm việc, chúng ta là người thành phố, chẳng cần phải rời quê hương, chúng ta đi tìm việc chẳng lẽ không được sao? Trời không tuyệt đường sống của ai bao giờ! Cho nên, tóm lại một câu, chúng ta đừng khóc, đừng tranh, đừng làm loạn, người già nhường người trẻ, người trẻ thấu hiểu người già một chút, chúng ta cứ coi như một lũ trâu ngựa, dẫu không có tinh thần, cũng phải xốc lại chút tinh thần chứ! Mặc người ta chọn, mặc người ta lựa đi! Thế giới này, người làm quần áo nhiều, dẫu sao vẫn tốt hơn là người chế tạo súng đạn chứ! Nếu chúng ta là nhà đầu tư, muốn đầu tư bao nhiêu trăm triệu để mở nhà máy, chẳng lẽ cũng sẵn lòng chọn những công nhân trẻ tuổi, có trình độ văn hóa hơi cao một chút sao? Chẳng lẽ lại không miễn cưỡng nhận những người năm mươi tuổi làm chẳng mấy năm là phải nuôi cơm sao? Gần đây tôi lại thường nghĩ, mỗi người một cái miệng, há to ra cũng chỉ có đường kính hơn chục cm. Nhưng nhân với một tỷ hai, thì đó là một cái hố khổng lồ đường kính ba mươi sáu cây số đấy! Ngày nào cũng phải đổ đồ ăn vào cái hố này, đổ nước uống vào! Ai bảo người Trung Quốc chúng ta đông chứ! Nhà máy trong tương lai, vẫn là nhà máy do người Trung Quốc chúng ta làm chủ mà! Một phần trong chúng ta, vẫn ở trên mảnh đất Trung Quốc của chúng ta, danh phận vẫn là công nhân Trung Quốc mà! Một phần trong chúng ta, cuối cùng lại có việc làm, cuối cùng mỗi tháng có thể nhận đủ lương, cuối cùng mong chờ đến ngày lương cao hơn trước không ít, chúng ta chẳng lẽ không nên vui mừng sao? Chẳng lẽ không phải là một chuyện đại hỉ hay sao?…… Tôi - lão Diêu hôm nay chỉ nói bấy nhiêu thôi, mọi người thích nghe hay không thích nghe, dù sao cũng đã nghe rồi. Có điểm nào không đúng, các người cũng đừng mắng sau lưng tôi. Tôi thực sự không có cơ hội nói nhiều với mọi người thế này nữa đâu..."

Dưới ánh mắt chăm chú im phăng phắc của mọi người, "Thợ nguội Vương" thở phào một hơi nhẹ nhõm, một tay ôm dạ dày, cúi đầu bước xuống đài. Ông ta đi đến đầu đài, đứng lại, quay người nói với Chương Huấn Hoa lần nữa: "Đồ đệ à, còn một chuyện nữa, ta phó thác cho con trước đông đảo mọi người nhé. Chính là đứa con gái của ta, mọi người đều rõ cả, nó không phải là con ruột của "Thợ nguội Vương" ta, là ta nhặt được năm xưa. Dù thế nào thì nó chắc chắn là hậu duệ công nhân của nhà xưởng chúng ta không trật đi đâu được. Có một ngày ta và lão bà, nếu như... đều không còn nữa, hy vọng con có thể coi nó như con gái ruột của mình, gánh vác một phần trách nhiệm đối với nó..."

Chương Huấn Hoa bị "bài diễn thuyết" của "Thợ nguội Vương" làm cho cảm động đến xót xa rơi lệ, cảm xúc dạt dào, lúc này mới bừng tỉnh vội vàng bước qua đỡ "Thợ nguội Vương" xuống đài, vừa đi vừa nói: "Sư phụ ngài cứ yên tâm, ngài nhất định phải yên tâm nhé!..."

Đỡ "Thợ nguội Vương" xuống đài xong, Chương Huấn Hoa lại bước lên đài, tiếp tục phát biểu "diễn thuyết". Thực ra anh cảm thấy chẳng còn gì để nói nữa. Anh cũng thừa biết bản thân không thể nói chuyện thực tế, trực khoắn, rút can rút ruột như "Thợ nguội Vương". Nhưng "Thợ nguội Vương" đã nói xong, bản thân lại không tiếp tục nói mấy câu, thì hình như có chút không thỏa đáng. Chẳng có gì để nói mà buộc phải nói, thế nên anh nói rất lủng củng, rất gượng gạo, chẳng qua chỉ là lặp đi lặp lại những điều mình đã nói, hết lần này đến lần khác tự cho là đúng để đính chính lại ý tứ mà "Thợ nguội Vương" nói chưa đủ toàn diện, chưa đủ nghệ thuật. Anh nói luyên thuyên nhảm nhí suốt hơn hai mươi phút, dưới đài dần vang lên tiếng la ó, vang lên tiếng dậm chân. Có người dứt khoát đứng dậy bỏ về...

“Này này, mấy người kia, đừng đi hết chứ, kiên trì một chút đi, vẫn chưa phát biểu xong mà!...”

Người đứng lên lớn tiếng la ó là Lý Trường Bách. Anh ta ôm một chồng biểu mẫu lớn. Mặc kệ Chương Huấn Hoa có muốn nói tiếp gì nữa hay không, tự chủ trương phát đi.

Chương Huấn Hoa lúng túng trên đài vài giây, nhân cơ hội nhảy xuống đài, trốn vào một góc hút thuốc. Anh cho rằng buổi họp khó khăn nhất do mình chủ trì, cũng cứ thế mà sắp kết thúc rồi. Anh có một cảm giác may mắn vì đã hạ cánh an toàn. May mắn vì không bị đuổi xuống đài, không bị mắng mỏ, không bị nhổ nước bọt, không xảy ra cục diện gì không kiểm soát được. Điều này khiến anh không khỏi thầm biết ơn "Thợ nguội Vương". Không ai có thể phủ nhận, "bài diễn thuyết" ruột gan của "Thợ nguội Vương" đã có tác dụng vô cùng to lớn trong việc ổn định tâm trạng của mọi người...

““Thợ nguội Vương”, sư phụ Diêu! Sư phụ lão Diêu!...”

Vợ của anh đang cầm một tờ biểu mẫu đi tìm "Thợ nguội Vương". Tờ biểu mẫu đó chẳng có ý nghĩa gì đặc biệt, chẳng qua chỉ là để tham khảo lý lịch khi tuyển dụng mà thôi.

““Thợ nguội Vương”!...”

“Sư phụ Diêu!...”

“Ấy, ông ấy đi đâu mất rồi nhỉ?...”

Một số người giúp vợ anh tìm kiếm "Thợ nguội Vương".

“Thợ nguội Vương" sớm đã rời khỏi hội trường rồi.

Anh bước đến gần vợ mình, đòi tờ biểu mẫu đó rồi nói: "Đưa cho tôi đi! Lý lịch của sư phụ lão Diêu tôi nắm rất rõ..."

Anh rút bút ra, muốn ngồi xuống điền biểu mẫu thay cho "Thợ nguội Vương". Động tác ngồi xuống chưa kịp ngồi hẳn thì nghe thấy một tiếng nổ dữ dội...

Tiếng nổ dữ dội này làm cho tất cả mọi người chết sững.

Sau khoảnh khắc sững sờ toàn tập, mọi người tranh nhau xông ra ngoài. Chương Huấn Hoa bị dòng người cuốn ra ngoài, chạy theo mọi người hướng về bãi đất trống ở phía tây bắc...

Khói súng ở đó vẫn chưa tan hết. Trên mặt tuyết xuất hiện một cái hố đen xì. Xung quanh cái hố bán kính vài mét, trên tuyết trắng chi chít những chấm đỏ tươi. Trong không khí nồng nặc mùi thuốc súng.

Mọi người chạy đến đó, vây quanh cái hố, nhìn ngó. Nhất thời đều không đoán ra rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì.

Có người nhặt lên nửa chiếc mũ: "Xem... cái... cái này có phải là mũ lông chó của "Thợ nguội Vương" không?..."

“Phải! Không sai đâu! Là của ổng đấy! Lúc nãy ở trên đài chẳng phải đội chiếc mũ này sao?..."

“Kia là cái gì! Treo trên cây kìa!...”

Trên cành khô của một cái cây gần đó, vắt vẻo hơn nửa chiếc khăn quàng cổ màu xám, giống như một lá cờ phấp phới trong gió lạnh...

Một thanh niên trèo lên cây lấy chiếc khăn đó xuống. Cậu ta còn chưa xuống khỏi cây đã bật khóc nức nở: "Là khăn quàng cổ của sư nương tôi! Sư phụ ơi, sư nương ơi, hai người hà cớ gì phải làm thế này chứ! Trời ơi là trời, sư phụ tốt của tôi ơi!..."

Cậu thanh niên khóc ngất đi, ngã từ trên cây xuống...

Mọi người đều hiểu ra cả rồi.

Một số người đàn ông và phụ nữ cởi mũ của họ ra, cởi khăn quàng cổ của họ ra, lần lượt quỳ hai gối xuống xung quanh cái hố. Họ, đều là đồ đệ của "Thợ nguội Vương", hoặc là, là đồ đệ của đồ đệ ông ấy...

Chương Huấn Hoa và những người khác cũng đều quỳ xuống.

Nơi đồng hoang, trong gió lạnh, một mảnh nghẹn ngào, một mảnh tiếng khóc.

Vào ngày này trong những ngày cuối cùng của năm 1996, mấy thế hệ công nhân của nhà máy quân sự đã giải thể này, bằng hành động quỳ và khóc, đau buồn tưởng niêm một người từng ưu tú nhất trong số họ.

Con gái của "Thợ nguội Vương", vừa khóc vừa đưa cho Chương Huấn Hoa một bức thư.

“Thợ nguội Vương" viết trong bức thư đó rằng: "Đồ đệ, đừng oán trách ta và sư nương con cứ thế mà đi. Cũng thay ta cầu xin mọi người đừng oán trách chúng ta. Sư nương con từ sớm đã không muốn trở thành gánh ngặng cho ông ấy và xã hội nữa. Bà ấy sớm đã âm thầm hạ quyết tâm đưa ra lựa chọn giải thoát cho chính mình cũng như giải thoát cho nghĩa vụ xã hội và người khác rồi. Bà ấy đã thương lượng với ta rất nhiều lần. Cuối cùng ta đã bị bà ấy thuyết phục. Tình cảm của chúng ta sâu sắc, điều này con thừa biết. Huống chi bệnh viện gần đây chẩn đoán ra, một quả thận của ta đã hoại tử rồi. Cho nên, ta thà cùng đi với bà ấy còn hơn. Hai chúng ta có quá nhiều đồ đệ trong nhà máy. Cả hai đều không muốn sau khi chết lại thêm bất kỳ phiền phức nào cho mọi người nữa. Người ta vừa tiếp quản xưởng mới, mở lễ truy điệu cho hai người chúng ta mới xui xẻo làm sao, lại phiền phức biết bao! Cho nên, chúng ta đã chọn cách ra đi không một dấu vết này. Nếu ngược lại lại gây thêm phiền phức lớn hơn, thì đối với chúng ta mà nói là đi ngược lại mong muốn. Hứa với chúng ta, ngàn vạn lần đừng tổ chức lễ truy điệu. Không có cần thiết cái đó đâu..."

Những giọt nước mắt của Chương Huấn Hoa tí tách rơi lên bức thư.

Anh còn chưa đọc xong bức thư đó, đã kéo con gái của "Thợ nguội Vương" vào lòng, ôm chặt lấy ôm ghì lấy, sợ con bé bị ai cướp mất khỏi vòng tay vậy.

Còn thiếu nữ kia, vừa khóc vừa gọi một tiếng "Ba ơi!..."

Chương Huấn Hoa bị gọi cho đứt từng khúc ruột, tim đau như cắt. Anh gần như khóc đến mức thở không ra hơi...

Anh đẩy thiếu nữ ra khỏi ngực, lại liên tiếp dập đầu hướng về cái hố đó...

Cái hố bị nổ đen sì kia, dường như đang thầm lặng giãi bày điều gì với anh...

Nó dường như có ý nghĩa, là một dấu chấm câu chấn động lòng người của một đời vua thợ nguội.

Ông ấy là niềm kiêu hãnh của vô số anh em công nhân và chị em công nhân của ông.

Những câu chuyện huyền thoại của ông, đã từng làm cho ngành nghề "Thợ nguội Vương" này gia tăng thêm vẻ quang vinh vô cùng vinh quang...

Chương Huấn Hoa vô cùng căm hận chính mình. Hận bản thân tại sao lại vô cảm đến thế, lại chẳng hề dự cảm được sự bi kịch xảy ra từ "bài diễn thuyết" của "Thợ nguội Vương"... Tất cả mọi người đều dập đầu về phía cái hố đó...

Cách mọi người không xa, đứng đó là đại diện toàn quyền tiếp quản phía Hương Cảng. Ông ta chậm rãi, cũng cởi chiếc mũ trên đầu xuống...

Hôm sau, đại diện thương gia Hương Cảng khẩn cấp hẹn gặp Chương Huấn Hoa.

"Rất xin lỗi, tôi lại suy nghĩ qua một đêm, quyết định trả lại cái này cho các anh. Tôi nghĩ, tôi nên dẫn dắt những công nhân sắp bị cắt giảm đó cùng mưu tìm lối thoát chung của chúng ta..." Chương Huấn Hoa đặt giấy ủy nhiệm đỏ rực ấy lên bàn.

"Không hối hận chứ?"

"Không."

"Đợi đã. Đừng đi vội... Tôi muốn nói cho anh biết... Hôm qua, tôi đã gọi một cuộc điện thoại với tổng tài của chúng tôi. Ông ấy đã quyết định cấp thêm ba mươi triệu, nâng đỡ những công nhân sắp bị cắt giảm, mở một phân xưởng, trực thuộc tổng xưởng. Tương lai có thể kinh doanh đa ngành nghề cho tổng xưởng. Ý của tôi là — điều này cũng cần một người có sức hút lại có tinh thần cống hiến..."

“..."

"Ông Chương, hôm qua, tâm trạng của tôi cũng vô cùng đau buồn. Nếu anh nói là làm, tâm trạng của tôi sẽ dễ chịu hơn một chút..."

"Làm. Đương nhiên tôi làm!..."

Đại diện toàn quyền mỉm cười đầy an ủi.

"Vậy thì, anh phải ngồi xuống, nói chuyện chi tiết với tôi về chuyện này rồi."

Chương Huấn Hoa đăm đăm nhìn đối phương, im lặng, nhưng cũng với vẻ mặt kiên định không đổi ngồi xuống ghế sofa...