Nhiêm đã đến.

“Cha…… Cha ông ấy……”

Vẻ mặt Nhiêm vô cùng đau thương, ánh mắt đượm buồn hơi sương.

Đã lâu Nhiêm không đến.

Tôi nói: “Nhiêm, cha em ốm à?”

“Mất rồi……”

Nhiêm bỗng chốc tuôn rơi dòng lệ. Cô chậm rãi ngồi xuống sô-pha, hai tay che mặt, bất động, tựa như định giữ nguyên tư thế ấy mãi mãi…… Tôi không khỏi kinh ngạc.

Hồi lâu, tôi ấp úng hỏi: “Bệnh gì thế?……”

Nhiêm buông hai tay xuống, ánh mắt thẫn thờ, dường như không biết nên nhìn về đâu.

“Không phải bệnh…… Không phải…… Ông ấy cãi nhau với một người phụ nữ ở bãi gửi xe đạp, đối phương dùng ô đâm ông ấy.

Ô mới, đầu ô bằng kim loại. Đâm xuyên qua khe giữa hai chiếc xương sườn của ông ấy, đâm trúng tim……”

Tôi lại một trận kinh ngạc.

“Theo ý em, thì không tổ chức lễ truy điệu nữa. Nhưng mẹ cứ kiên quyết đòi tổ chức, một số học trò của ông ấy cũng chủ trương phải tổ chức. Cho nên, cho nên em đến đưa cái này cho anh……”

Nhiêm lấy ra một tấm cáo phó từ chiếc túi nhỏ, do dự đặt lên bàn. Nó được in ấn rất trang trọng và tinh xảo.

“Có thời gian thì anh đến dự; không có thời gian thì thôi. Dù sao người cũng đã mất rồi, trước sau cũng chỉ có thế thôi……”

Tôi lập tức nói: “Anh đi, anh đi chứ! Sao lại không đi cơ chứ!……”

Nhiêm vội vã cáo từ……

Tôi thẫn thờ đứng một mình……

Một bậc quyền uy tâm lý học xã hội, một cụ già có tính khí cực kỳ điềm đạm, hiền hòa như một vồ nước lặng, vậy mà lại cãi nhau với người phụ nữ ở bãi gửi xe đạp, lại bị đối phương dùng ô đâm chết. Càng ngẫm nghĩ kỹ, càng cảm thấy sự vô thường của cuộc đời…… Tôi quen ông ấy mới hơn một năm. Hôm nọ, một người bạn ở Bắc Ảnh tìm tôi, nhờ tôi một việc. Hỏi việc gì, bảo chỉ là chuyện nhỏ, nói hy vọng tôi xin giúp anh ấy một “giấy phép chăn nuôi”.

“Cả anh cũng sinh lòng thương xót với Hoa Hoa ư?”

“Hoa Hoa” là một chú chó nhỏ, một chú chó nhỏ lông đen trắng. Vào mùa đông lạnh giá, nó chạy đến khu dân cư của chúng tôi. Ngay bả vai trái có một vết chém rất sâu, da thịt tróc ra trông đến rợn người. Những người phát hiện ra nó đầu tiên là mấy đứa trẻ. Nó cuộn mình phía sau bức tường đầu hồi phòng thường trực của khu tập thể Xưởng phim Hoè Thượng nhi đồng, vì lạnh và đau nên run lẩy bẩy co ro. Bảy đứa trẻ phát hiện ra nó liền vây quanh lại.

Trong đó có con trai tôi. Tôi nghĩ lúc ấy chúng nhìn nó, chắc chắn giống như nhìn một cậu bé hay cô bé nào đó còn nhỏ tuổi hơn cả tụi nó, một cậu bé hay cô bé lang thang vô gia cư, một đứa trẻ lang thang nhỏ bé bị thương nặng đangoi ngóp chờ chết. Tụi nó thương hại nó cũng là chuyện đương nhiên. Bên cạnh phòng thường trực khu tập thể Xưởng phim thiếu nhi, người ta dựng một ngôi nhà tranh vách đất đơn sơ, ở vài công nhân di dân. Đúng lúc giữa trưa, là thời điểm bọn trẻ tan học về nhà ăn cơm trưa. Các công nhân di dân thấy bọn trẻ vây quanh cái gì đó liền tò mò đi tới. Chú chó nhỏ đó trong mắt họ chắc chắn khác với trong mắt bọn trẻ. Họ đại khái nhìn thấy một bát thịt. Một người trong số đó bèn kéo lấy một chân sau của nó, định lôi nó về căn nhà tranh vách đất nơi họ ở để giết thịt, ăn thịt nó. Có lẽ họ cho rằng, nếu không giết nó, nó cũng chẳng sống qua nổi mấy tiếng đồng hồ, đằng nào cũng phải chết. Lúc người ta kéo nó, nó không hề cắn người cũng không kêu. Tôi nghĩ lúc ấy trong mắt nó chắc chắn tràn ngập sợ hãi, chắc chắn tràn ngập tuyệt vọng, chắc chắn tràn ngập sự bi thương bất lực phó mặc cho số phận. Nếu nó thực sự là một cậu bé hay cô bé, thực sự là một đứa trẻ lang thang nhỏ bé, có lẽ chỉ cầu được chết? Chỉ cầu chết nhanh chóng?

Nhưng có một đứa trẻ đột nhiên hét lên: “Không được kéo nó!”

Vào khoảnh khắc của ngày hôm đó, tôi vừa mở cửa sổ ban công để xua đi làn khói thuốc đặc quánh cả phòng do việc viết lách tạo ra. Thế là cảnh tượng dưới đây chính là những gì tôi tận mắt chứng kiến khi vươn người ra ngoài cửa sổ: Các công nhân di dân không hề coi tiếng hét của một đứa trẻ ra gì, kẻ kéo chú chó nhỏ vẫn tiếp tục kéo.

“Không được kéo nó!”

Rất nhiều đứa trẻ đều hét lên.

“Của tụi mày chắc? Của tụi mày chắc?”

Công nhân di dân không chịu thua kém.

“Của tụi mày ư?! Của tụi mày ư?!”

Bọn trẻ càng không chịu thua kém.

“Tụi mày muốn giết nó, ăn thịt nó chứ gì?!”

Đứa trẻ hét lên đầu tiên hùng hổ chất vấn nhóm công nhân di dân. “Phải đấy, thì sao nào? Tụi mày mà còn hét nữa, bọn tao lập tức cho nó chết luôn! Tụi mày có tin không?”

“Tụi mày dám không?!”

“Xì, xì, sao lại không dám?”

Người công nhân di dân kéo con chó vừa nói vừa buông nó ra, đưa mắt tìm kiếm xung quanh thứ gì đó có thể làm chết nó ngay lập tức.

Chẳng có thứ gì tiện tay có thể được anh ta tận dụng tại chỗ, anh ta liền đi ôm một hòn đá lớn.

Đứa trẻ hét lên đầu tiên lao về phía anh ta, cắn vào tay anh ta. Hòn đá lớn rơi xuống đất, lại đập trúng chân anh ta.

Anh ta đau đớn nhấc cái chân đó lên, một chân đứng lò cò nhảy nhót loạn xạ. Anh ta thẹn quá hóa giận, tát đứa trẻ đó một cái, còn đấm ngã đứa trẻ ấy xuống đất.

Thế là đám trẻ đồng loạt hô lên một tiếng, đều lao về phía những người công nhân di dân. Dù sao thì trẻ con vẫn đông hơn, công nhân di dân thì ít hơn, cảnh tượng đó vừa ngoạn mục lại vừa kích thích. Từng đứa trẻ vô cùng dũng cảm, thậm chí có thể nói là vô cùng hung mãnh, giống như một bầy chó săn quen đường xông pha trận mạc, chuẩn bị phát huy tinh thần hy sinh nối gót nhau, không sợ trời không sợ đất vây đánh mấy con mãnh thú lớn; giống như tụi nó từ lâu đã ngóng chờ một cơ hội nào đó và một lý do chính đáng nào đó để phát động một cuộc tấn công vào một số người lớn nào đó. Nhìn từ trên cao xuống, tôi phát hiện con trai mình thể hiện không hề kém cỏi chút nào so với những đứa trẻ khác. Nó cắm đầu lao sầm vào một gã công nhân nam, tông gã đó lảo đảo lùi lại mấy bước.

Tôi hét lên: “Lương Sảng, không được làm càn! Có lý thì nói lý! Không được……” Nào ngờ còn có thể thu hút sự chú ý của con trai nữa!.

Nó cúi gằm đầu, như một chú bê con, lại lao sầm vào một gã đàn ông khác. Tôi suýt chút nữa không tin vào mắt mình, không tin những gì mình đang nhìn thấy chính là đứa con trai vốn dĩ luôn ôn lương khiêm nhượng, rất được người lớn yêu mến và ca ngợi của tôi. Mấy đứa trẻ vây đánh một công nhân di dân. Đồng tâm hiệp lực, sự tấn công là không gì cản nổi.

Nhóm công nhân di dân không chỉ thẹn quá hóa giận mà còn động chân động tay, bắt đầu phản công. Đều là những thanh niên nông thôn độ tuổi đôi mươi, thực sự nổi giận lên rồi thì họ nào còn quan tâm đối phương có phải là trẻ con hay không nữa. Mặc dù họ ở thế yếu về số lượng, nhưng một khi đã bắt đầu đối xử với trẻ con bằng sự tàn nhẫn giống như đối phó với người lớn, thì bên chịu thiệt cuối cùng chắc chắn không nghi ngờ gì chính là lũ trẻ.

Tôi trơ mắt nhìn con trai mình bị một gã đàn ông đá ngã nhào xuống đất. Nó bò dậy lại lao lên, lại bị đá ngã xuống đất…… Tôi hét lên: “Này, cái thằng kia, mày mà dám đá con trai tao nữa, tao xuống dưới đấy tẩn nhau với mày đấy!……”

Con trai vẫn không nghe thấy tiếng hét của tôi, vẫn không chú ý đến tôi. Nó lao về phía gã đàn ông đó lần thứ ba, tông ngã gã đó xuống đất. Thế là mấy đứa trẻ xông lên đè nghiến gã đó xuống, một trận đấm đá tơi bời…… Gã đó lúc này mới nghe thấy tiếng hét của tôi, vừa chống đỡ vừa bò dậy, ngẩng đầu nhìn lên tôi, quay người chạy thẳng về phía phòng tranh vách đất nhỏ của họ……

Lúc ấy cửa sổ ban công của hai tòa nhà đối diện lần lượt bật mở, một số ông bà bố mẹ bác dì chú thím đều vươn người ra ngoài cửa sổ, mắng mỏ nhóm công nhân di dân: “Loạn rồi đấy phỏng, lại còn bắt nạt cả trẻ con thế à!……”

“Ai đánh trẻ con đấy? Ai đánh trẻ con đấy? Nhớ mặt nó đấy, không tha cho nó đâu!”

“Mẹ kiếp, đồ khốn kiếp mày đứng yên đấy cho tao! Có giống thì đứng yên đấy cho tao! Lão tử nhìn thấy rõ mồn một, mày đánh con gái tao đấy!……”

“Tiểu Hải, con có bị đánh không? Cục cưng, con có bị đánh không? Sao con lại không nói năng gì thế này!……”

Dưới sự cổ vũ của người lớn, đám trẻ càng thể hiện sự hung mãnh hơn. Tâm lý của nhóm công nhân di dân dẫu sao cũng có điều kiêng dè, không một ai còn lòng dạ nào chiến đấu tiếp, lần lượt rút lui.

Khi mấy người ông bà chú bác dì thím rời khỏi ban công nhà mình ra bên ngoài thì nhóm công nhân di dân đã rút vào nơi ở của họ rồi. Thế nhưng lũ trẻ vẫn không chịu buông tha, vây lấy căn nhà tranh vách đất nhỏ đó khiêu chiến, lớn tiếng đe dọa sẽ tiếp tục hỏa công. Người lớn hỏi rõ ngọn ngành, đều nói cũng trách sao lũ trẻ lại phẫn nài đến thế; đều nói chú chó nhỏ đó quả thực rất đáng thương; đều nói công nhân di dân quá mức nhẫn tâm coi việc tạo nghiệt chẳng là gì, một chú chó nhỏ đáng thương như vậy mà cũng nỡ giết? Lại còn nỡ ăn thịt nó? Huống hồ nó gầy trơ xương, dù có giết nó đi thì xẻ ra được mấy lạng thịt chứ? Nhóm công nhân di dân thấy hổ thẹn nên đóng cửa trốn biệt không dám ra ngoài.

Lũ trẻ chiếm được lý lẽ, lại có sự hậu thuẫn về mặt đạo đức của người lớn nên nhao nhao vô cùng nghiêm túc đưa ra yêu sách: Nhóm công nhân di dân buộc phải trực tiếp cam kết trước mặt tụi nó rằng sau này không được phép sinh lòng ác ý làm hại chú chó nhỏ nữa; còn tụi nó từ nay sẽ gánh vác trách nhiệm chăm sóc chú chó nhỏ……

Người lớn bị sự lương thiện của lũ trẻ làm cho cảm động, gọi nhóm công nhân di dân ra, ép họ phải thề thốt hứa hẹn trước mặt lũ trẻ, một trận phong ba lúc này mới xem như tạm lắng xuống. Từ đó chú chó nhỏ đã có người bảo vệ. Lũ trẻ đặt tên cho nó là “Hoa Hoa”. Dùng bìa các-tông rách dựng cho nó một cái ổ, bên ngoài ổ trùm một chiếc chăn nhỏ rách nưới ai đó vứt đi. Lót trong ổ mấy chiếc áo bông cũ, lót vừa xốp vừa mềm, vừa ấm áp. Những hành động thiện lương này của lũ trẻ khiến một vị phụ huynh làm bác sĩ tại Bệnh viện Tam viện Đại học Y khoa Bắc Kinh vô cùng xúc động. Anh ấy đã thực hiện một ca phẫu thuật ngoại giao cho Hoa Hoa, khâu lại vết thương của nó rất tỉ mỉ, còn truyền cho nó hai chai glucose. Tiểu Hoa Hoa ngoan lắm, lúc truyền dịch nằm im thít. Chỉ cần có trẻ con ở bên cạnh canh chừng nó, vuốt ve nó, nó không hề động đậy, trong mắt đong đầy sự biết ơn. Bọn trẻ còn làm mấy tấm thiệp, gọi là “giấy phép chăn nuôi”. Hơn nữa còn quy định tiêu chuẩn tư cách nuôi dưỡng, phải là học sinh “Ba tốt” mới có đủ tư cách nuôi dưỡng, học sinh không phải “Ba tốt” thì không có tư cách. Những đứa trẻ không có tư cách đương nhiên vẫn có thể cho Hoa Hoa ăn, có thể chơi đùa cùng nó, nhưng tuyệt đối không được dùng thức ăn dụ dỗ Hoa Hoa ra khỏi phạm vi khu dân cư này. Mà Hoa Hoa gan nhỏ như thỏ đế, dường như hiểu rằng chỉ trong phạm vi khu dân cư này, nó mới được bảo vệ, mới an toàn.

Dù có dùng đồ ăn ngon đến mấy, cũng không thể dụ dỗ nó đi xa được. Trên thực tế, cũng chẳng có đứa trẻ nào ôm ấp ý đồ dụ dỗ nó đi xa cả.

Con trai tôi là học sinh “Ba tốt”, hơn nữa lại được công nhận trong cuộc chiến bảo vệ Hoa Hoa thể hiện cực kỳ dũng cảm, nghiễm nhiên là một trong những đứa trẻ nhận được “giấy phép chăn nuôi” đợt đầu tiên.

Hôm đó tôi đón nó từ bên ngoài về nhà, bắt nó đứng nghiêm trước mặt tôi, nghiêm khắc hỏi: “Con làm càn như thế, đúng à?”

Nó nói: “Đúng.”

Tôi nói: “Con còn dám già mồm? Còn dám nói con làm càn là đúng á?”

Nó nói: “Nếu thấy chết mà không cứu thì thế có đúng không?”

Tôi nói: “Con có thể dùng ngôn ngữ để biểu đạt lập trường và thái độ của mình đối với việc này cơ mà! Con làm càn với người lớn, chẳng phải con tự chuốc lấy thiệt thòi rành rành ra đấy sao? Lỡ mà bị đá thành thương tích bên trong thì con có hối hận cũng muộn rồi!”

Nó nói: “Con không hối hận.”

Tôi nổi giận, nói: “Đứng quay mặt vào tường, đi kiểm điểm lại đi!”

Nó bèn đứng quay mặt vào tường thật, nhưng trong mắt lập tức ngấn đầy nước mắt.

Tôi lại nói: “Con đừng có cảm thấy uất ức! Con vì một con chó nhỏ mà ăn hai phát đạp, con tự cho là đáng giá lắm chắc?”

Nó vẫn không chịu phục quản giáo, nói: “Tụi con mà đều nghĩ như bố thì con chó bây giờ đã chết chắc rồi!”

Tôi trừng mắt nhìn nó hồi lâu, nhất thời không biết nói gì cho phải. Thấy nước mắt nó rơi xuống như chuỗi hạt đứt đoạn, bèn quay người lấy hai chiếc bánh bao trong bếp nhét vào tay nó, bảo nó đi cho chó ăn……

Tôi đã nhận lời rắp tâm với người bạn ở Bắc Ảnh nhờ vả, mặc dù tôi cảm thấy việc này không phải không có yếu tố buồn cười. Người lớn nếu thích chó thì hoàn toàn có thể tự nuôi một con chứ. Người lớn ở Bắc Ảnh, Xưởng phim thiếu nhi nuôi chó không ít. Cần gì phải chen chân vào giữa đám trẻ con làm gì chứ? Người lớn một lòng mong muốn có được “giấy phép chăn nuôi” đó không biết là một người lớn thế nào nhỉ, đúng là hơi kỳ lạ!

Con trai tan học về nhà, tôi đem chuyện này nói với con trai. Tôi nghĩ chuyện cỏn con thế này chắc chắn con trai sẽ giúp tôi lo xong.

Nào ngờ con trai đáp: “Phải nghiên cứu đã.”

Tôi khựng lại, hỏi: “Nghiên cứu à? Ai nghiên cứu?”

Nó nói: “Đương nhiên là các thành viên nòng cốt trong nhóm nuôi chó của tụi con rồi chứ ai!” Giọng điệu đó, cứ như nó là một ủy viên Bộ Chính trị, còn tôi đây với tư cách là bố nó lại đang định thông qua quan hệ của nó để xin một chức tước quan lại cho chiến hữu của mình vậy. Tôi trêu chọc nó: “Các người coi như là có một thứ quyền lực rồi đấy nhỉ! Được, thế thì các người cứ nghiên cứu đi, sớm đưa câu trả lời cho bố!”

Con trai ra vẻ rất quan trọng nói: “Đây không phải là vấn đề quyền lực hay không quyền lực, đây là nguyên tắc, là thủ tục xét duyệt tư cách cần thiết. Đối với người lớn các bác, tính chất còn khác hơn nữa. Tụi con lúc đầu không hề tính đến người lớn, cho nên bố cũng đừng ôm hy vọng quá lớn.”

Tôi nói: “Con bớt diễn cái trò này với bố đi! Ngày mai con phải cho bố một câu trả lời đấy!” Hôm sau, tôi vẫn luôn ghi nhớ chuyện này, bèn hỏi kết quả thế nào.

Con trai nói: “Mọi người muốn gặp người bạn của bố.”

Tôi nói: “Sao cơ sao cơ, bạn do bố con giới thiệu mà còn phải phỏng vấn nữa cơ à?”

Nó nói: “Không thể vì bố là bố của con mà không nói nguyên tắc chứ.” Tôi thương lượng nói: “Thôi đi con trai, người ta bận lắm, miễn mấy cái nguyên tắc của các con đi! Con đi nói khó với mấy thành viên nòng cốt kia giúp bố một tiếng, coi như nể mặt bố không được à?”

Con trai đáp gọn lỏn: “Không được.”

Thấy tôi trừng mắt cạn lời, nó lại nói: “Tụi con không bận chắc? Sáng bốn tiết, chiều ba tiết, tối còn có bài tập, khác gì người lớn đi làm đâu chứ? Mọi người muốn gặp người bạn đó của bố cũng coi như là nể mặt con lắm rồi, nể mặt bố lắm rồi đấy. Tụi con làm sao có thể tùy tiện phát ra một chiếc giấy phép chăn nuôi được chứ?”

Giọng điệu của con trai, ý ngầm bên trong hình như là —— Bố mẹ người lớn các người cũng đừng có không biết điều quá đấy!

---❊ ❖ ❊---

Buổi tối, người bạn ở Bắc Ảnh gọi điện thoại hỏi chuyện nhờ vả tôi đã quên chưa? Tôi nói chưa quên, bảo chỉ là mọi chuyện có lẽ không dễ giải quyết như tôi nghĩ. Bạn tôi hỏi việc cỏn con thế này có khó khăn gì chứ? Tôi đành phải kể thật —— Bọn trẻ muốn gặp người muốn có được “giấy phép chăn nuôi” đó một lần, gặp xong phải trực tiếp đánh giá xem người đó có tư cách hay không, sau đó tụi nó còn phải nghiên cứu…… “Là —— thế —— à?……”

Trong điện thoại, giọng điệu của bạn tôi kéo dài rất lâu rất lâu.

Mười mấy phút sau, bạn tôi lại gọi điện đến, nói người đó vô cùng tôn trọng tính nguyên tắc của bọn trẻ, sẵn sàng tiếp nhận bất kỳ hình thức xét duyệt tư cách nào của bọn trẻ, hỏi hôm nào có thể nhận phỏng vấn?

Tôi bịt ống nghe điện thoại lại, gọi con trai đến, bực bội nói: “Một chuyện nhỏ xíu mà con cũng không giúp bố giải quyết suôn sẻ được! Con nhìn cái sự phức tạp mà các con gây ra xem! Con định ngày cho mấy thành viên nòng cốt của các con đi, hôm nào?”

Con trai nói: “Chê phức tạp á? Chê phức tạp thì thôi đi! Là người lớn các bác tìm đến tụi con chứ có phải tụi con chủ động tìm đến người lớn các bác đâu.” Tôi nói: “Đừng có lém lỉnh nữa, hỏi con hôm nào cơ mà!”

Con trai suy nghĩ một lát, nói: “Vậy thì thứ bảy đi. Chiều thứ bảy tụi con không có tiết.” Tôi tiếp tục hỏi: “Ở đâu?” Tôi nói: “Thầy Kiều, thực sự rất xin lỗi. Chuyện cỏn con như vậy mà còn làm phiền ngài phải đích thân đến một chuyến. Đáng lẽ ra tụi cháu phải đến xin rồi mang đến tặng ngài mới phải.” Cậu ấy nói: “Không có gì, nên đến mà. Nhà cháu ở cách đây không xa, ở ngay bên sông Tiểu Nguyệt hà kia kìa. Xa quá thì cháu cũng chẳng biết ở đây lại có mấy đứa trẻ vì một chú chó nhỏ mà tuyên chiến với người lớn. Trẻ con càng nghiêm túc, trong lòng cháu lại càng vui mừng. Từ nhỏ đã cợt nhả, đối với bất kỳ chuyện gì cũng mang thái độ lưu manh, thì đất nước Trung Quốc của chúng ta chẳng còn hy vọng gì lớn lao nữa đâu. Đừng nói là làm chủ nghĩa xã hội, làm cải cách không xong, làm chủ nghĩa tư bản cũng không xứng. Lịch sử chủ nghĩa tư bản, cũng không phải là một cuốn lịch sử của bọn lưu manh, mà là lịch sử do mấy thế hệ người coi trọng hai chữ nghiêm túc nhất cùng nhau tạo nên. Hứng thú của cháu không nằm ở con chó, hứng thú của cháu nằm ở lũ trẻ, cháu thực sự vì ngưỡng mộ chúng mà đến đấy.”

Tôi nhìn người bạn của mình, trong lòng thầm kinh ngạc. Chủ đề mà đã quá nghiêm túc thì tôi đây thường không biết nên tiếp tục trò chuyện với người ta thế nào, chỉ đành chọn cách im lặng. Tưởng rằng đối với mấy đứa trẻ, bao gồm cả con trai tôi, vì bảo vệ một chú chó nhỏ mà công khai tuyên chiến với người lớn là chuyện không thể quá dung túng và ca ngợi. Nhưng vì phép lịch sự, chúng tôi đáp lại bằng nụ cười và cái gật đầu, dẫu sao thì lời của lão tiên sinh cũng không phải là không có lý.

Bạn tôi lại phụ họa theo: “Nói rất có lý, nói rất có lý. Thật hiếm có khi thầy Kiều lại có một tấm lòng lo nước thương dân như vậy.”

Cha của Nhiêm xua xua tay, vẫn dùng cái giọng điệu khiêm tốn đó mà nói: “Xấu hổ khi nhắc đến chuyện lo nước thương dân, xấu hổ khi nhắc đến chuyện lo nước thương dân. Chẳng qua là bệnh nghề nghiệp, ba câu không rời bản ngành mà thôi. Phàm là chuyện của Trung Quốc, phái luận thuyết chính trị có, phái luận thuyết kinh tế có, phái luận thuyết văn hóa có, chỉ là người giỏi phân tích từ góc độ tâm lý học xã hội thì thực sự quá ít. Một số người nghiên cứu vấn đề Trung Quốc, bao gồm cả một số chuyên gia học giả, từ trước đến nay vẫn cho rằng chính trị kinh tế là nguyên nhân, hiện tượng tâm lý xã hội là kết quả, đây là một sai lầm lớn. Mối quan hệ nhân quả này cũng là mối quan hệ nhị nguyên nghịch đảo. Bây giờ có thể cho rằng, tâm lý xã hội đã không còn chỉ đơn thuần là hiện tượng nữa, mà là một trong những nhân tố chủ yếu, quyết định cái cây cải cách sẽ kết ra quả ngọt chính trị nào, và quả ngọt kinh tế nào. Một nhóm người dẫu ở trong điều kiện đao canh hỏa chủng cũng có thể sáng tạo ra văn minh vật chất và văn minh tinh thần, còn một bầy khỉ thì không. Từ vượn người cho đến con người đã trải qua quá trình tiến hóa hàng vạn năm, nhưng từ con người thoái hóa trở lại thành loài khỉ thì thường dễ dàng giống như một con ve lột xác vậy……” “Tôi đi pha trà cho các anh. Tôi đi pha trà cho các anh……”

Tôi đứng dậy đi về phía nhà bếp.

Bạn tôi là kẻ rất giỏi quan sát sắc mặt, liền lẽo đẽo theo vào bếp.

Tôi thì thầm hỏi: “Lão tiên sinh bị làm sao thế nhỉ? Tôi cũng có nói câu nào ông ấy không thích nghe đâu, sao lại khơi mào cho một tràng luận điệu lớn của ông ấy thế?”

Bạn tôi cũng thì thầm: “Anh ngàn vạn lần đừng để bụng nhé. Ông ấy từ trước đến nay vẫn thế, làm gia sư quen rồi. Trước mặt người tôn sùng ông ấy, ông ấy mới ba hoa chích choè; còn trước mặt người ông ấy ghét, ông ấy sẽ chẳng nói một câu nào, cố ý khiến người ta khó xử.”

“Đừng pha trà nữa. Tranh thủ lúc lũ trẻ chưa đến, vẫn là trò chuyện một lúc đi! Tôi rất thích trò chuyện với mấy người trẻ tuổi các anh. Dân không thể đều là thánh hiền, dân cũng nên cảm thấy xấu hổ vì không phải ai cũng là người hiền. Kẻ không hiền, chính là lưu manh……”

Cha của Nhiêm vẫn tự nói một mình. Giọng điệu đó dẫu rất điềm đạm, không hề hùng hổ dọa người, nhưng nghe vào tai người ta luôn có một cảm giác dạy bảo ân cần, một cảm giác dạy học không biết mệt mỏi, và một cảm giác lo lắng trùng điệp.

Tôi không dám tiếp lời. Chỉ sợ hễ tiếp lời, cuộc trò chuyện thông thường sẽ biến thành một cuộc thảo luận nghiêm túc. Tôi đã lâu không thảo luận gì với người ta rồi. Khắc phục được cái thói quen lớn từng nhiễm phải này, tôi cảm thấy bản thân và cuộc sống xung quanh bình an hơn rất nhiều, bản thân không còn chán ghét chính mình đến thế, cũng không còn chán ghét người khác và cuộc sống xung quanh đến thế. Tựa như người nghiện thuốc lá đã cai được thuốc, tìm được một cảm giác sảng khoái phổi gan, xua đi rất nhiều khí trọc của bản thân.

Thế nhưng tôi không vì lão tiên sinh mượn đề tài để phát biểu mà phá hỏng ấn tượng tốt đẹp mà ông ấy dành cho tôi. Có một dạo, tôi cũng ba câu không rời văn nghệ, tóm được bất cứ ai cũng bàn chuyện văn nghệ với người ta, hoàn toàn không màng người ta có thích nghe hay không.

Cái gọi là trọc đầu không khinh thường hòa thượng.

Tôi vừa dùng khay bưng trà vào nhà thì con trai đã về, dẫn theo bốn thành viên nòng cốt của tụi nó.

Tôi nhìn đồng hồ nói: “Các con đúng giờ thật đấy chứ!”

Tụi nó đều nhìn đồng hồ, sau đó đồng loạt nhìn bạn tôi.

Bạn tôi nói: “Đừng nhìn tôi. Người các con muốn phỏng vấn không phải là tôi.”

Tôi nói: “Đúng, không phải ông ấy, là vị này.” Vừa chỉ vào cha của Nhiêm, bảo tụi nó gọi là ông.

Tụi nó không ngờ người phải xét duyệt tư cách lại là một “ông cụ”, nhìn nhau ngơ ngác, hình như không biết phải làm sao.

Mỗi đứa ngượng ngùng một lát, lần lượt gọi một tiếng “ông”. Cha của Nhiêm vội vàng đứng dậy, nhường ghế sô-pha, tỏ thái độ trọng dụng nhân tài mà nói: “Các cháu mời ngồi sô-pha, các cháu mời ngồi sô-pha.”

Bạn tôi cũng đành đứng dậy khỏi ghế sô-pha, ngồi mép giường.

Bọn trẻ ngược lại không khách khí, thản nhiên chiếm lấy hai chiếc ghế đơn và một chiếc ghế sô-pha đôi.

Cha của Nhiêm đặt chiếc ghế ngay ngắn đối diện với tụi nó, ngồi nghiêm trang như chiếc chuông, cung kính hỏi: “Thế chúng ta bắt đầu nhé?”

Một đứa trẻ mở lời trước: “Tại sao ông lại có hứng thú với con Hoa Hoa nhà tụi cháu?”

Chưa đợi cha của Nhiêm trả lời, bạn tôi đã dùng cái giọng điệu bề trên quen thuộc của người lớn đối với trẻ con mà nói: “Các cháu nghe cho rõ đây —— Ông Kiều không phải có hứng thú với con chó các cháu nuôi, mà là có chút hứng thú với chính bản thân các cháu. Còn về chó ấy mà, nó muốn nuôi loại chó gì, tôi đều có thể kiếm hộ nó! ‘Chó bẹc-giê’ Đức, ‘chó sói’ Nhật, ‘chó kéo xe tuyết’ của Canada, chó chăn cừu Australia, chó ngao Tây Tạng, cần gì phải cứ phải đi tranh nuôi một con chó con lai căng lôi thôi với các cháu chứ?”

Lũ trẻ trầm mặc một lúc, lại nhìn nhau ngơ ngác.

Trong đó có một đứa, có vẻ là cốt cán của cốt cán, liền đứng dậy, không thèm liếc mắt nhìn ba người lớn chúng tôi một cái, chỉ nhìn con trai tôi, nhẫn nhịn nói: “Lương Sảng, thế thì tụi mình đi thôi.”

Con trai trừng mắt nhìn tôi, cứ như chịu phải sự sỉ nhục nặng nề, hừ một tiếng đầy phẫn nộ.

Tôi nói: “Đừng đi chứ đừng đi chứ! Ăn kẹo đi ăn kẹo đi……” Vội vàng lấy hộp kẹo ở ngăn dưới bàn trà, bốc kẹo nhét vào tay tụi nó.

Cha của Nhiêm cũng lập tức thanh minh: “Lời của cậu ấy không đại diện cho tôi, không đại diện cho tôi. Tôi vừa có hứng thú với chú chó nhỏ của các cháu, vừa có hứng thú với chính bản thân các cháu. Là vì các cháu nên mới có hứng thú với chó…… Không, không phải, là vì chó nên mới có hứng thú với các cháu, nhưng chủ yếu là có hứng thú với chó……”

Bạn tôi thấy vô vị, bèn trốn sang phòng khác.

Tôi lại nói: “Ông Kiều là một vị ông rất đáng để các cháu kính trọng đấy, là nhà tâm lý học xã hội đấy nhé!”

Con trai tôi nói: “Bố, bố đừng lôi mấy cái này ra nữa, mấy cái này không có tác dụng với tụi con đâu.”

Thế là một đứa trẻ trừng mắt nhìn nhà tâm lý học xã hội xấp xỉ bảy mươi tuổi, hết sức nghiêm túc nói: “Thực ra ông vẫn chưa trả lời câu hỏi đầu tiên của tụi cháu mà!”

Nhà tâm lý học xã hội xấp xỉ bảy mươi tuổi suy nghĩ một lát, trả lời chẳng mấy chắc chắn lắm: “Tôi…… tôi đồng tình với thân thế của chú chó nhỏ đó……”

“Ông cho rằng chó cũng có thân thế ư?”

“Đúng vậy, có chứ, có chứ. Tất cả những sinh vật có sinh mệnh thì đều có thân thế cả. Ví dụ như một nhành hoa cỏ, nó kết nụ vào mùa xuân, nở hoa vào mùa hè, tàn lụi vào mùa thu, chết vào mùa đông, chúng ta thường sẽ không vì nó mà đau thương, bởi vì đối với nó mà nói, thân thế như thế là tốt lắm rồi. Thế nhưng, nếu như nó phải đợi đến mùa hè mới kết nụ, còn chưa kịp nở thì mùa thu đã đến, tiếp theo mùa đông lạnh giá làm nó chết cóng, chúng ta sẽ vì nó mà đau thương phải không nào? Có sự yêu thương chăm sóc của các cháu, thân thế của Hoa Hoa đã thay đổi, trở nên tốt đẹp hơn. Nếu như chúng ta có thể khiến thân thế của thứ gì đó trở nên tốt đẹp hơn, bất kể đó là thứ gì, miễn không phải là thứ xấu xa tồi tệ độc ác, thì đều rất đáng để chúng ta làm phải không nào?……”

Lũ trẻ gật đầu liên hồi, có vẻ tụi nó rất hài lòng với câu trả lời của ông ấy. Cứ như đáp án chuẩn cho câu hỏi của tụi nó chính là như thế. Thế nhưng tôi nhìn ra được tụi nó đang giả vờ hiểu. Tụi nó rất hài lòng, có lẽ chẳng qua chỉ là vì thái độ của nhà tâm lý học xã hội xấp xỉ bảy mươi tuổi đó mà thôi. Thái độ thành kính đó của ông ấy rõ ràng đã khiến tụi nó sinh ra ảo tưởng lớn, ít nhất vào khoảnh khắc đó đã sinh ra ảo tưởng lớn —— Tựa như tụi nó là người lớn, còn ông ấy là trẻ con. Tôi đoán đối với câu hỏi đó của tụi nó, hoàn toàn chẳng có đáp án thống nhất nào cả.

“Bố mẹ của Tiểu Minh có ba đứa con, đứa cả tên Đại Mao, đứa thứ hai tên Nhị Mao, đứa thứ ba tên gì?”

Một đứa trẻ non nớt nhất đưa ra câu hỏi thứ hai. Câu hỏi này khiến tôi ngẩn người, câu hỏi này quá đường đột, vô lý hết sức. Chẳng qua chỉ là có tư cách cùng nuôi dưỡng một chú chó nhỏ hay không thôi, sao lại có thể tiến hành phỏng vấn một cách đàng hoàng đối với trí lực của một cụ già đáng tuổi ông chứ?

Tôi nhìn cha của Nhiêm —— Nhà tâm lý học xã hội già cũng không khỏi ngẩn người. Bọn trẻ trao đổi cho nhau những ánh mắt ý vị.

Cha của Nhiêm do dự nói: “Đứa thứ ba tên Tam Mao à?”

Bọn trẻ đều cười.

“Thế…… tên…… tên Tiểu Mao?”

Bọn trẻ đều đắc ý lắc đầu.

Tôi nói: “Tên A Mao phỏng?”

Con trai tôi nói: “Bố đừng có giúp đoán mò nữa được không? Rốt cuộc là đang khảo thí anh hay khảo thí ông ấy thế?” Lại nói với cha của Nhiêm: “Đoán mò thì không đoán ra được đâu, phải biết động não suy nghĩ cơ.”

Thế là cha của Nhiêm bèn nỗ lực động não suy nghĩ.

Tôi đưa cho ông ấy một điếu thuốc, quay người đi sang phòng khác hỏi bạn tôi, mang theo đầy hy vọng rằng bạn tôi có chỉ số thông minh cao hơn tôi và cha của Nhiêm.

Bạn tôi bực bội làu bàu: “Mấy đứa trẻ này! Định làm cái gì thế này? Đây gọi là câu hỏi gì chứ?”

Tôi nói: “Đúng thế đúng thế, câu hỏi đánh lừa thuần túy của trẻ con ấy mà? Cậu mau nói tôi biết đi, để tôi còn ra gợi ý, đỡ cho ông ấy bị làm khó.”

“Tôi biết thế quá nào được!”

Bạn tôi nhún vai, tiếp tục đọc sách của mình, ra vẻ chuyện không liên quan đến mình, gác tay đứng nhìn.

Tôi chán nản quay trở lại “phòng thi”, thấy cha của Nhiêm hết hút điếu này đến điếu khác, đã tỏ ra vô cùng không tự nhiên.

Đứa trẻ đưa ra câu hỏi này nói: “Vậy cháu giảng lại một lần nữa, ông nghe cho kỹ vào.” Nhìn tôi, lại nói với tôi: “Cả chú cũng nghe cho kỹ vào. Hai người cùng động não, gợi ý cho ông ấy xem nào.” Thế là đứa trẻ đó lại giảng một lần nữa.

Cha của Nhiêm vẫn không trả lời được. Tôi cũng thế.

Con trai tôi không nhịn được nói: “Câu hỏi đơn giản thế này mà cũng không trả lời được à? Đứa thứ ba tên là Tiểu Minh chứ gì nữa! Trong câu hỏi đã được nói rõ rành mành ra rồi còn gì!”

Tiếp theo tụi nó lại ra một câu hỏi nữa —— Tại sao nước biển lại mặn? Cha của Nhiêm lại tiếp tục bị làm khó.

Tôi cũng không biết tại sao nước biển lại mặn.

Một đứa trẻ liền kể một câu chuyện —— Kể rằng có một người, làm được ít đồ ăn ngon, mùi thơm thu hút cả quỷ. Quỷ muốn dùng một cối xay để đổi lấy những đồ ăn ngon đó của người nọ. Quỷ nói cối xay hễ quay là ra muối. Người nọ cảm thấy hời, liền đổi với quỷ. Người nọ giấu cối xay trong hang núi, lúc bản thân cần muối thì lén lút đến hang núi, không muốn đồng loại của mình cũng có được muối. Quỷ vô cùng coi thường sự ích kỷ tư lợi của con người, một đêm nọ, đã ném cối xay xuống biển. Thế là nước biển liền mặn, thế là hy vọng dùng một cối xay để phát tài lớn của kẻ ích kỷ tư lợi đó đã tan thành mây khói……

Bạn tôi không biết từ lúc nào cũng đã đi sang, nghe câu chuyện này liền vỗ tay rần rần, vừa vỗ tay vừa nói: “Ồ, nước biển biến thành mặn như thế này đây!”

Tôi và cha của Nhiêm, tương ứng cũng nói vài câu đại loại như kiến thức của bản thân rất nghèo nàn, hôm nay kiến thức đã có sự tăng trưởng vân vân.

Hôm đó bọn trẻ tiến hành xét duyệt tư cách đối với cha của Nhiêm hơn một tiếng đồng hồ, cuối cùng cốt cán của cốt cán của tụi nó hỏi mọi người thế nào? Tụi nó đều nói “tạm ổn”. Cha của Nhiêm trút được gánh nặng mỉm cười, bọn trẻ cũng mỉm cười theo.

Tôi thấy trong hơn một tiếng đồng hồ đó tụi nó cũng chẳng thoải mái gì cho cam. Khi tụi nó đều nói “tạm ổn” thì cũng là lúc trút được gánh nặng. Tôi và bạn tôi, đi theo người xét duyệt và người bị xét duyệt, cùng nhau cảm thấy trút được gánh nặng.

Bọn trẻ cuối cùng cũng giao “giấy phép chăn nuôi” cho cha của Nhiêm. Dặn dò ông ấy đừng làm mất, không được phép chuyển nhượng, không được phép tự ý tẩy xóa vội vàng vân vân. Tụi nó còn nhấn mạnh chỉ ra rằng: Sở dĩ bắt buộc phải thực thi thủ tục xét duyệt là bởi vì, theo như tụi nó tìm hiểu được —— Người hiền lành thì nuôi chó cũng hiền lành; người độc ác thì nuôi chó cũng độc ác. Người chỉ số thông minh cao thì nuôi chó cũng thông minh; người thiểu năng thì nuôi chó cũng đần độn. Tụi nó không muốn con Hoa Hoa của tụi nó sau này lớn lên thành một con chó lớn vừa độc ác vừa đần độn……

Sau khi con trai tôi tiễn những người bạn nhỏ của nó ra về, cha của Nhiêm nói: “Thế này là tốt rồi, thế này là tốt rồi. Trung Quốc vẫn còn có những đứa trẻ thế này, quả thực là một phúc khí lớn của Trung Quốc.”

Bạn tôi phụ họa theo: “Đúng, đúng. Thầy Kiều nhìn vấn đề, chính là tư duy khoáng đạt, có tầm nhìn xa trông rộng.”

Đối với tương lai của Trung Quốc và những đứa trẻ hiện tại của Trung Quốc, tôi chưa từng lạc quan thế nào, cũng chưa từng bi quan lo xa theo kiểu lo bò trắng răng. Chẳng có ý kiến gì đáng để phát biểu, chỉ đành cười đầy lòng kính trọng với cha của Nhiêm mà thôi.

Kể từ ngày hôm đó, buổi sáng, buổi trưa hoặc buổi tối, mỗi ngày ít nhất tôi đều có thể nhìn thấy cha của Nhiêm một lần.

Ông ấy xách chiếc chậu nhỏ có nắp bằng túi lưới ra cho chó ăn. Rất nhanh chóng, ông ấy không chỉ quen thuộc với tất cả bọn trẻ mà còn giành được sự tín nhiệm của tụi nó. Tụi nó nhìn thấy ông ấy, bắt đầu lịch sự và thân thiết gọi ông ấy là “ông Kiều”, coi ông ấy là một trong những thành viên nòng cốt của nhóm nuôi chó của tụi nó rồi. Hoa Hoa tự nhiên cũng trở nên quen thuộc với ông ấy, tín nhiệm ông ấy. Trong nhận thức của chú chó nhỏ đó, có lẽ không chỉ cho rằng đã có thêm một người bảo vệ mà còn cho rằng một người mẹ đã tìm thấy nó chăng? Suy cho cùng, sự thương xót, lòng yêu thương và tinh thần trách nhiệm của một cụ già đối với một chú chó nhỏ giống như đứa trẻ lang thang vô gia cư sẽ chu đáo hơn so với lũ trẻ. Dường như có thêm nội dung gì đó; dường như ông ấy vô cùng cần có được một chú chó nhỏ như thế, dẫu chỉ là có được một phần; dường như nó đáng lẽ phải là “Hoa Hoa nhất”; dường như nếu không phải thì sẽ thiếu đi ý nghĩa nào đó.

Khi đi dạo, tôi thường nhìn thấy Hoa Hoa đứng sững ở ngã tư đường. Tôi biết nó đang đợi ông ấy. Nó hễ nhìn thấy ông ấy là vui mừng chạy nhảy qua đón. Tôi cũng thường nhìn thấy cảnh tượng thế này —— Ông ấy đang tập động tác vung tay, còn Hoa Hoa thì ngồi xổm trước mặt ông ấy, đăm đăm nhìn ông ấy. Ông ấy vung tay trái, đầu nó liền nghiêng sang bên trái; ông ấy vung tay phải, đầu nó liền nghiêng sang bên phải.

Đó là một cảnh tượng khá hài hước.

Sau đó tôi phát hiện Hoa Hoa đã sạch sẽ, xinh đẹp hơn rồi. Lông trắng muốt như tuyết, lông đen tuyền như mực. Hoa Hoa rạch ròi đen trắng, vô cùng tinh thần, dường như đã là một chú chó có thân thế cao quý, được sủng ái vô cùng rồi.

Con trai nói với tôi —— Ông Kiều đã đưa Hoa Hoa về nhà, đã tắm cho nó mấy lần rồi.

Chẳng bao lâu sau con trai lại nói với tôi —— Ông Kiều bảo, mấy hôm nữa ông ấy sẽ mời mấy người đến tiêm phòng cho Hoa Hoa……

Trưa một ngày Chủ nhật, tôi đang ở nhà viết lách, chợt nghe thấy tiếng bước chân con trai chạy thịch thịch thịch lên lầu với tốc độ bất thường. Con trai vừa vào cửa đã hét lên: “Bố ơi bố ơi, bố mau ra ngoài giúp tụi con cứu Hoa Hoa đi!”

Trong mắt con trai tràn ngập hoảng sợ. Đôi mắt đó của con trai khiến tôi liên tưởng đến đôi mắt của chú chó nhỏ đáng thương vào ngày nhóm công nhân di dân muốn giết Hoa Hoa.

Tôi hỏi: “Sao thế? Lại có ai làm hại Hoa Hoa của các con à?”

Vừa dứt lời, liền nghe thấy một tiếng chó kêu thảm thiết.

Tôi cứ tưởng ác niệm của nhóm công nhân di dân lại bùng phát, cảm thấy bọn họ quá đáng ghét. “Mẹ kiếp!”

Tôi lao ra ban công, một tay đẩy tung cửa sổ —— Không phải nhóm công nhân di dân, mà là một đám người lớn khác, trên tay ai nấy đều cầm gậy gỗ, gậy sắt, xẻng sắt. Hoa Hoa lao vào hàng rào xe đạp, co rúm lại phía sau mấy chiếc xe đạp.

Bọn trẻ đứng ở đằng xa, nhìn sang. Đối với những thứ vũ khí trong tay đám người lớn hung thần ác sát đó, tụi nó đã hoàn toàn mất đi dũng khí phát động cuộc đấu tranh với nhóm công nhân di dân như lúc ban đầu. Tôi nghĩ tụi nó đều đã sợ ngây người rồi.

“Chính là người do lão già đó tìm đến! Ông ấy lừa tụi con! Ông ấy nói họ đến để tiêm phòng cho Hoa Hoa, nhưng họ không phải! Họ đến để lấy mạng Hoa Hoa đấy! Bố ơi bố ơi, xin bố đấy, cứu Hoa Hoa của tụi con đi!……”

Con trai oà khóc nức nở.

Tôi hét lên: “Đồ khốn! Không được đánh con chó đó!……”

Tụi nó đều ngẩng phắt mặt lên.

Tên cầm đầu nói: “Ai chửi đấy?”

Tên khác chỉ vào tôi: “Thằng nhãi đó!”

“Mày mới là đồ khốn!” Hắn cúi người nhặt nửa viên gạch —— “Cho mày nhãi ranh chửi này!” —— Viên gạch đập vỡ kính, bay vào ban công nhà tôi. Mảnh thủy tinh rơi đầy sàn ban công……

Tôi không ngờ hắn lại làm vậy, tôi ngẩn người ra một lúc. Con trai sợ đến mức không khóc nữa, ôm đầu chạy trốn vào trong nhà.

Cửa sổ ban công của một số hộ gia đình vừa đẩy ra đều lần lượt đóng lại.

Bên ngoài chỉ còn lại một lũ trẻ, một lũ trẻ sợ ngây người, đứng tụ tập thành một nhóm ở đằng xa, trừng đôi mắt kinh hoàng nhìn sang…… Nhóm công nhân di dân ùa ra từ ngôi nhà tranh vách đất nhỏ của họ.

“Này! Các người làm gì thế? Dựa vào cái gì? Đây không phải là chó hoang! Lại càng không phải là chó dại!……”

Nhóm công nhân di dân hình như muốn xả thân nghĩa hiệp.

“Dựa vào cái gì? Trong nội thành không cho phép nuôi chó! Ai nhìn thấy cũng có quyền đánh chết!”

“Thế…… thế các người cũng không thể ra tay trước mặt trẻ con chứ……”

“Chúng mày bớt lo chuyện bao đồng của mẹ chúng mày đi! Mấy thằng công nhân di dân thối tha, đứng sang một bên đi!”

“Công nhân di dân thối tha là bố chúng mày!”

“Là con trai chúng mày!”

“Đm chúng mày!”

“Mấy thằng nhãi ranh này ngứa đòn rồi!”

Cả hai bên đều là thanh niên, kết quả của việc chửi nhau chính là động chân động tay.

Tôi nhìn thấy một kẻ cầm gậy sắt trong một bên, hung hăng lao về phía bãi gửi xe đạp, nhắm vào con Hoa Hoa đang co rúm sau mấy chiếc xe đạp mà đâm một cú thật tàn độc…… Một tiếng chó nhỏ kêu thảm thiết, kéo dài rất lâu rất lâu…… Tôi biết Hoa Hoa tiêu đời rồi……

Tôi quay đầu nhìn con trai, con trai đang giậm chân, đang dùng đầu đập vào tường…… Tôi rút từ trên tường xuống một thanh kiếm dài bằng hợp kim nhôm. Mua về treo ở đó, tôi chưa từng chạm vào nó bao giờ. Dùng nó để đâm chết một người thì chắc chắn không thành vấn đề. Toàn thân mạch máu của tôi căng phồng lên, tôi muốn lao ra ngoài giết chết một người. Không chỉ vì Hoa Hoa, mà còn vì cửa sổ ban công nhà tôi, vì đứa con trai đang khóc không ra tiếng, giậm chân dùng đầu đập vào tường cùng với bạn học của nó, những người bạn nhỏ của nó…… Tôi nghĩ giữa tôi và một kẻ nào đó, hôm nay nhất định phải chết một người…… Khi tôi lao ra ngoài, mọi thứ đã kết thúc —— Một chiếc xe tải nhỏ vừa mới lái đi. Kẻ cầm gậy sắt đó vẫn đứng trên xe dùng gậy sắt chọc chọc, giống như người dân tộc Triều Tiên dùng chày gỗ giã gạo nếp vậy……

Tôi biết bọn họ đang giã cái gì…… Bọn trẻ dần dần vây lại bãi gửi xe đạp, vây quanh nơi chết chóc của con Hoa Hoa nhà tụi nó. Ở đó có một vũng máu……

Bỗng chốc trước mắt tôi hiện lên những chuyện hồi nhỏ —— Tôi cùng các em cũng từng nuôi một chú chó nhỏ có thân thế đáng thương y hệt như Hoa Hoa. Chúng tôi gọi nó là “Tiểu Bằng Hữu”. Vào một buổi sáng mùa đông lạnh giá ở miền Bắc, nó đã bị những công nhân xây dựng đánh chết, treo lên giàn giáo lột da…… Đó là những năm tháng nạn đói, thời kỳ đó con người ta rất đói rất đói…… Còn con người ngày nay thì đâu đến mức đói kém như vậy…… Đột nhiên lũ trẻ òa khóc nức nở. Tiếng khóc đó khiến người lớn nghe thấy nát cả cõi lòng. Cứ như kẻ vừa chết oan uổng không phải là một chú chó nhỏ tụi nó nuôi, mà là một người thân ruột thịt yêu quý nhất của tụi nó, thậm chí còn giống như người chị gái nhỏ người mẹ nhỏ vậy…… Nhóm công nhân di dân trên mặt trên tay đều dính màu vẽ, thông cảm nhìn lũ trẻ, lặng lẽ lắng nghe tiếng khóc của tụi nó, lần lượt lắc đầu thở dài…… Chẳng ai thèm để ý đến tôi đang cầm một thanh kiếm dài bằng hợp kim nhôm cả.

Tôi không khỏi cảm thấy bản thân thật nực cười.

Tôi cúi gằm đầu, xách theo thứ mà ban đầu tôi muốn giết người nhưng không thành, vội vã đi về nhà……

Trở về nhà tôi dỗ dành con trai. Con trai phũ phàng đẩy tôi ra, trừng mắt nhìn tôi với ánh mắt coi nhau như kẻ thù không đội trời chung, nghiến răng nghiến lợi nói: “Bố đừng để ý đến con! Bố đã bán đứng tụi con rồi!……”

Tôi vô cùng hổ thẹn, không nói nên lời.

Hôm đó trước bữa tối khi đi dạo, tôi đã chạm mặt cha của Nhiêm, ông ấy vẫn xách chiếc chậu nhỏ có nắp bằng túi lưới theo lệ thường.

Ông ấy nói: “Lại gặp rồi.”

Tôi nói: “Đúng thế, lại gặp rồi.”

Ông ấy nói: “Sáng sớm tối muộn, đi dạo một chút vẫn tốt hơn.”

Tôi nói: “Cái này tôi hiểu. Không phiền ngài ban ơn dạy bảo.”

Ông ấy bèn có hơi hoang mang nhìn tôi.

Tôi nói: “Ngài không cần mang thức ăn cho chó nữa đâu. Nó cũng sẽ không bao giờ ra ngã tư đường đón ngài nữa, sẽ không bao giờ cúi đầu trước mặt ngài để thưởng thức ngài vung tay múa chân nữa đâu.”

Vẻ mặt ông ấy trở nên bất an, hỏi: “Hoa Hoa chạy mất rồi à? Bị người ta trộm mất rồi à?”

Tôi cố tình bình tĩnh nói: “Nó bị người ta đánh chết rồi, bị chính những người mà ngài bảo với lũ trẻ là mời đến tiêm phòng cho nó đánh chết đấy.”

“Điều này không thể nào! Điều này không thể nào! Sao lại có thể như thế được!……”

Ông ấy quay người nhìn ra ngã tư đường. Rành rành ra đấy, một lòng muốn phát hiện Hoa Hoa đang ở ngã tư đường, và đang chạy về phía ông ấy.

Đương nhiên là không phát hiện thấy rồi.

“Cậu đùa tôi đấy à?”

Ông ấy dò xét tôi.

Tôi nói: “Không phải tôi đùa ngài, mà là ngài đùa tôi, đùa lũ trẻ. Nhưng mà tôi ghét những trò đùa như thế.”

Hôm đó, tôi cứ nghĩ rằng tất cả đều do ông ấy tỉ mỉ lên kế hoạch. Vì để xuất bản một bài luận văn tâm lý học nào đó mà tiến hành trắc nghiệm tâm lý đối với mấy đứa trẻ bị ông ấy lừa gạt lòng tin. Kẻ vì màng danh trục lợi mà bất chấp thủ đoạn, mượn nhờ mánh khóe, dù già hay trẻ, tôi đều chán ghét.

Hôm đó tôi vẫn luôn hận ông ấy, từ trong thâm tâm bắt đầu khinh bỉ ông ấy, hối hận vì sao mình lại giới thiệu ông ấy cho lũ trẻ.

“Cái này…… cái này…… điều này không thể nào……”

Ông ấy lẩm bẩm, hoảng hốt cắm cổ bước đi. Đương nhiên là không phải đi ngược về.

Tôi đi một vòng quanh sông Tiểu Nguyệt hà, lại nhìn thấy ông ấy. Chỉ là ông ấy ở phía bên kia con đường, còn tôi ở phía bên này con đường.

Bước chân của ông ấy vẫn hoảng hốt, tựa như một kẻ nào đó trong phim ảnh, đã cảm thấy bị sát thủ âm thầm theo dõi vậy.

Tôi không muốn nói thêm bất kỳ lời thừa thãi nào với ông ấy nữa, dẫu đã đến lúc phải băng qua đường rồi nhưng cũng không bước qua đó nữa, tiếp tục đi về phía trước trên vỉa hè bên này.

Nào ngờ ông ấy đã phát hiện ra tôi. Ông ấy băng qua đường, nghênh diện đi tới.

Tôi ngược lại cũng không muốn khiến ông ấy cho rằng tôi đang trốn tránh mình, đành phải đứng lại.

Ông ấy bước đến trước mặt tôi, giơ cao chiếc túi lưới cho tôi xem, nói: “Là sườn đấy. Tôi đặc biệt hầm ít sườn cho Hoa Hoa……”

Tôi chẳng nói gì cả. Thực sự là không có lời nào để nói.

“Bọn họ đều không thèm đếm xỉa đến tôi nữa, đều dùng cái ánh mắt như thế nhìn tôi……”

Tôi nói: “Bọn họ cũng đều không thèm đếm xỉa đến tôi nữa, cũng đều dùng cái ánh mắt như thế nhìn tôi rồi.”

Những gì tôi nói là sự thật. Bởi vì chính là tôi, thông qua con trai mình, đã giới thiệu ông ấy và lũ trẻ làm quen với nhau.

Bọn trẻ, bao gồm cả con trai tôi, lúc nhìn tôi giống như đang nhìn một kẻ xấu từng vô duyên vô cớ đẩy tụi nó xuống hố nước sâu vậy. Tụi nó dẫu không bị chết đuối, nhưng rành rành ra đấy, sẽ không bao giờ dùng ánh mắt bình thường của trẻ con để nhìn loại người đó nữa. Phải, trong ánh mắt đó chứa đựng sự căm hận. Nhưng căm hận vẫn chưa phải là nội dung chính, nội dung chính là sự khinh miệt cực độ, và dùng ánh mắt để biểu đạt hàm ý lạnh lùng gấp mười lần so với dùng lời nói thốt ra —— Bọn cháu đã nhìn thấu bố rồi……

Ánh mắt lạnh lùng nếu do bọn trẻ phóng chiếu về phía người lớn, tôi nghĩ sẽ khó đối phó hơn nhiều so với việc được phóng chiếu từ người lớn về phía trẻ con.

Tôi từ lâu đã là một kẻ từng chịu đựng sự khinh miệt nhiều lần và đa dạng rồi, cho nên đối với sự khinh miệt của mấy đứa trẻ, và cái hàm ý đã nhìn thấu tôi trong ánh mắt của tụi nó, dẫu có không thoải mái đi chăng nữa nhưng vẫn có thể thản nhiên đối mặt, không lấy làm bận tâm lắm.

Tôi nghĩ đối với ông ấy, đại khái là sẽ khác đi. Ông ấy là một cụ già, là người già thuộc hàng “cây đa cây đề”, là một lão già làm gia sư cả đời, hiện tại vẫn đang làm gia sư. Là một lão già vẫn luôn quen được kính trọng. Bị khinh miệt cực độ và bị nhìn thấu, nhất là lại bị chính mấy đứa trẻ, ông ấy chưa chắc đã có thể thản nhiên đối mặt như tôi, không lấy làm bận tâm lắm.

Điều này khiến tôi vô cùng sảng khoái, vô cùng hả dạ.

Tôi vậy mà lại mỉm cười.

Tôi lại nói: “Bởi vì chuyện này, con trai tôi đã đánh mất tình bạn và sự tin tưởng của bạn học và những người bạn nhỏ dành cho nó. Tôi đã đánh mất sự tin tưởng của con trai dành cho tôi. Liệu ông có cho rằng cần thiết phải giải thích với tôi vài câu không?”

Ông ấy nói: “Phải phải, tôi giải thích tôi giải thích…… Thế nhưng tôi…… tôi không…… Tôi đã nói rõ rành mành với bọn họ rồi, là mời họ đến tiêm phòng. Lúc đó họ cũng đáp ứng rất sảng khoái, đều nói là việc tôi nhờ họ, không nói hai lời…… Tôi…… thực sự đau lòng…… thực sự xin lỗi……”

Ông ấy hoảng hốt nhìn tôi, bộ dạng suýt chút nữa thì khóc òa lên.

Tôi đã tin lời ông ấy. Tôi nghĩ, nhất định là đã xảy ra một sự hiểu lầm nào đó không nên xảy ra, mới cướp đi sinh mệnh của chú chó nhỏ đáng thương Hoa Hoa đó. Tôi nói: “Ban nãy tôi nói hơi nặng lời, ông cũng đừng đau lòng quá, chẳng bao lâu nữa bọn trẻ sẽ quên chuyện này thôi.”

Thế nhưng, tôi nhìn ra được tôi vẫn không thể an ủi được tận sâu trong nội tâm ông ấy.

“Sao lại thành ra thế này, sao lại thành ra thế này, tôi hoàn toàn không hiểu nổi, tôi…… tạm biệt……”

Tôi nói: “Tạm biệt.”

Tôi biết sau này tôi sẽ rất ít khi gặp lại ông ấy.

“Sao lại thành ra thế này……”

Ông ấy lẩm bẩm, hoảng hốt bước đi. Vừa đi vừa ngoảnh đầu nhìn lại, cứ như sợ bọn trẻ đuổi theo mắng chửi đánh đập mình vậy. Ông ấy suýt thì đâm sầm vào gốc cây. Chiếc chậu nhỏ ông ấy xách theo rơi xuống đất. Ông ấy cúi người xuống, hình như muốn nhặt lên. Chỉ là cúi người xuống mà thôi, chứ hoàn toàn không nhặt lên. Một cô gái dắt chó đi dạo đi ngang qua đó. Một chú chó sói “bẹc-giê” cường tráng. Chú chó sói lớn thản nhiên ăn ngấu nghiến chỗ sườn mà ban đầu ông ấy hầm cho Hoa Hoa…… Trẻ con dẫu sao vẫn là trẻ con. Nỗi bi thương sẽ không trú ngụ mãi trong tâm hồn tụi nó, đối với tụi nó mà nói đó không khác gì một sự may mắn. Mười mấy ngày trôi qua, Hoa Hoa cùng với sự việc do nó gây ra đã bị bàn tay to lớn của thời gian nhẹ nhàng xóa sạch khỏi ký ức của tụi nó, triệt để giống như dùng một chiếc khăn khô lau sạch một lớp hơi nước trên gương vậy. Chỉ khi tụi nó nhìn thấy những người khác dắt theo những chú chó cưng lớn nhỏ, vẻ mặt kiêu hãnh phô trương như đang sở hữu một khối tài sản đặc biệt nào đó thong thả dạo bước, tụi nó mới như sực nhớ ra điều gì. Giống như những người già nhớ lại chuyện cũ từ thuở xa xôi nào đó. Kiểu hồi tưởng đó đã không còn chút bi thương hay thậm chí cả thành phần xót xa nào nữa, đơn thuần chỉ là bản năng của ký ức mà thôi.

Các hộ gia đình nuôi chó ở Bắc Ảnh và Xưởng phim thiếu nhi rất nhiều, có những con chó còn từng là tân tinh và ngôi sao trong phim điện ảnh hoặc phim truyền hình. Cuộc sống của chúng tuy không giàu sang phú quý bằng những chú chó do người phương Tây giàu có nuôi, nhưng nếu so với đại đa số những chú chó ở Trung Quốc, thì không nghi ngờ gì phải nói là sống rất hạnh phúc. Đương nhiên cũng tuyệt đối không đến mức bị tổn thương, càng không bị đánh đập đến chết tươi.

Đội bắt chó chuyên nghiệp sẽ không đánh chúng đâu. Đội bắt chó chuyên nghiệp bắt chó phải nhìn chủ. Ngược lại là tôi, mỗi khi nhìn thấy những chú chó lớn chó nhỏ chó lông xoăn chó Sa Pi sống vô tư vô lự hạnh phúc tư lới đó, thì lại không kìm lòng được mà nhớ đến chú chó nhỏ đáng thương vô gia cư y như một đứa trẻ lang thang nhỏ bé là Hoa Hoa, đồng thời nhớ đến câu nói của cha của Nhiêm rằng tất cả mọi sinh vật đều có thân thế. Cảm thấy câu nói đó nếu nói là thông thái nhân hậu, chi bằng nói là bất lực khiến người ta chán nản. Hơn nữa, tôi vậy mà lại ghen tị với những chú chó hạnh phúc đó thay cho Hoa Hoa bị đánh chết tươi. Mặc dù lúc nó còn sống, tôi chưa từng dành cho nó mảy may lòng yêu thương hay sinh ra dù chỉ một chút tinh thần nghĩa vụ hay trách nhiệm nào với nó, mặc dù tôi có ghen tị thay nó, bất bình thay nó thì đối với nó cũng đã chẳng còn bất kỳ ý nghĩa nào nữa. Hễ nghe thấy tiếng chó sủa khác, bên tai tôi lại sinh ra ảo thính, hình như lại nghe thấy tiếng kêu thảm thiết cầu cứu thảm thương trước lúc chết của nó…… Mỗi ngày sáng tối tôi vẫn đi dạo theo lệ thường. Đúng như tôi dự đoán, không còn bắt gặp cha của Nhiêm nữa. Tôi nghĩ, có lẽ ông ấy sẽ không bao giờ đến phía sông Tiểu Nguyệt hà này nữa. Cái chết của Hoa Hoa vậy mà lại phong tỏa luôn cả thế giới đi dạo của ông ấy, điều này chẳng lẽ ngụ ý là quả báo ư?

Một buổi sáng nọ, nhà tôi có một cô gái đến thăm, chính là Nhiên. Ngay khi cô ấy thốt lên tên cha mình, tôi đã đoán được lý do cô ấy đến đây. Lúc đó đã là độ xuân ấm hoa nở, lúc ấy khi nhìn thấy những chú chó hạnh phúc được người ta dắt đi trên phố, tôi không còn đau lòng thay cho thân thế của Hoa Hoa, không còn vì nó mà ghen tị với chúng nữa... Nhiên nói cô ấy chịu sự ủy thác của cha mình, đến để làm rõ thêm với tôi về chuyện của Hoa Hoa. Tôi bảo việc này cần gì phải thế, con chó đã chết mấy tháng rồi, cũng đâu phải chó do tôi nuôi. Tôi cũng chẳng vì cái chết của Hoa Hoa mà ôm hận khó giải với cha cô ấy. Mấy đứa trẻ, bao gồm cả con trai tôi, đã quên chuyện đó từ lâu rồi.

Nhiên nói đối với cha cô ấy, chuyện đó lại trở thành một tội lỗi lớn hành hạ tâm hồn. Nói cha cô ấy vẫn luôn vô cùng, vô cùng áy náy, cảm thấy có lỗi với Hoa Hoa, có lỗi với lũ trẻ, và cũng có lỗi với những người bạn Bắc Ảnh của ông và tôi.

Nhiên nói cha mình là một người kém giao thiệp, chưa bao giờ chủ động qua lại với ai. Ngoại trừ các học trò và học trò của học trò, chẳng có ai thường xuyên đến nhà cô ấy. Nói cha cô ấy nếu không nhận được lời mời trọng thị thì cũng không sang nhà người khác. Nói mẹ cô ấy vốn dạy môn Mác - Lênin ở một trường đại học nào đó. Dạy trọn đời môn Mác - Lênin, mãi trước khi nghỉ hưu mới được phong phó giáo sư. Bây giờ suốt ngày ở nhà trồng hoa, nuôi cá, nuôi mèo, tập khí công. Thậm chí còn trở thành người triệu tập những người cao tuổi nhiệt tình nhất với bộ môn nhảy disco người cao tuổi ở bên kia sông Nguyệt Hà. Nói cha cô ấy và mẹ cô ấy không tài nào nói chuyện hợp nhau. Cả đời vẫn luôn tìm kiếm tiếng nói chung nhưng chẳng tìm được mấy lần. Nói cha cô ấy không có hứng thú với việc trồng hoa, cũng chẳng có hứng thú với việc nuôi cá, lại chán ghét mèo. Hễ nhìn thấy dáng vẻ mẹ cô ấy tập khí công là lại nghi ngờ mẹ cô ấy bị tẩu hỏa nhập ma. Còn cô ấy là nhân viên trong một công ty có vốn đầu tư nước ngoài, thường xuyên xuất ngoại, số lần xuất ngoại nhiều hơn cha cô ấy rất nhiều...

"Anh đừng nhìn bề ngoài cha em có vẻ như đã ngộ thiền đắc đạo," Nhiên nói, "thực ra trong thâm tâm ông ấy thường xuyên cảm thấy vô cùng cô độc, tịch mịch. Nhưng ông ấy không bao giờ thổ lộ với mẹ em. Mẹ em sẽ cho rằng hoàn toàn là tâm lý học xã hội đã hại ông ấy, sẽ khuyên ông ấy đọc thêm vài cuốn sách Mác - Lênin, dùng chủ nghĩa Mác - Lênin để tự điều tiết lại. Ông ấy cũng không bao giờ thổ lộ với em, vì sợ bị em chế giễu. Con cún nhỏ đó tên là gì ấy nhỉ? Tên là Hoa Hoa phải không? Em cũng rất thích nó, em từng giúp cha tắm cho nó đấy. Khúc sườn heo mà cha mang cho nó hôm đó, chính tay em hầm đấy chứ! Con cún nhỏ đáng thương, đến một miếng cũng chưa được ăn. Ánh mắt của nó, quả thực chính là ánh mắt của một đứa trẻ hiểu chuyện. Khi nhìn chằm chằm vào con người, trong ánh mắt tràn ngập sự tin tưởng vô bờ bạt và vẻ cầu xin thầm lặng đối với con người. Em cảm thấy ánh mắt của con cún nhỏ đó biết nói, hình như lúc nào cũng đang nói với người ta rằng—— xin đừng làm tổn thương em, em là một chú cún ngoan mà. Cha em nói trong mắt Hoa Hoa có sự u sầu. Cha em nói loại chó như thế này mà không đối xử với nó như con người thì thật là vô đạo đức. Ông ấy còn nói trên thế giới này, muôn loài động vật, thế nhưng chỉ có ánh mắt của ngựa, bò, voi, đười ươi và chó là giống với ánh mắt của con người, đôi khi sẽ bộc lộ sự u sầu. Cha em nói tuổi tác của con người thực ra chính là tuổi tác của tâm hồn người đó. Khi còn trẻ mà chưa từng yêu, thì tâm hồn của người đó chưa từng thực sự có thời điểm tuổi trẻ. Mà khi về già mà chưa từng xót thương, thì con người ta cũng chẳng khác nào một kẻ tàn tật về mặt tâm hồn. Hoa Hoa đã mang lại chỗ dựa cho sự xót thương của ông ấy. Cha em, ông ấy có vẻ rất khác biệt với những người cao tuổi khác, ông ấy quá quen với việc nghiên cứu và phân tích tâm hồn của chính mình. Càng nghiên cứu càng phân tích, càng cảm thấy tâm hồn mình không lành lặn. Điều này cũng giống như một người coi việc chăm sóc khu vườn của mình là chuyện quá quan trọng, lúc nào cũng muốn trồng tất cả những loài hoa đẹp đẽ lên mảnh đất mà mình sở hữu, lúc nào cũng cảm thấy khu vườn của mình quá mức không xứng đáng là một khu vườn. Anh nói xem như thế có phải hơi hoang đường, hơi cố chấp hay không? Em kể cho anh những điều này, thực ra chủ yếu là muốn nói với anh rằng, Hoa Hoa đối với ông ấy quan trọng biết nhường nào. Độ quan trọng tuyệt đối không hề kém cạnh những đứa trẻ đó..."

Tôi nói: "Điều này tôi không khó hiểu, nhưng tôi vẫn rất mơ hồ. Đã là cha cô ủy thác cho cô đến, vậy cô có thể nói cho tôi hiểu rõ một chuyện: Tại sao người đánh chết Hoa Hoa tươi sống lại chính là những kẻ do cha cô mời đến?"

Nhiên nói: "Là em giới thiệu cha em và những người đó quen nhau. Bằng không, sao cha em lại quen biết những người đó chứ? Em cũng không quen, là bạn em giới thiệu em quen đấy. Bạn em đã dẫn em và cha cùng đi cầu cạnh họ. Họ sảng khoái đáp ứng, cũng sảng khoái nhận lấy một cây thuốc lá Vân Yên mà cha tặng. Hoa Hoa bị họ đánh chết, cha nổi lôi đình với em, chất vấn em rốt cuộc là chuyện thế gì. Ông ấy chưa từng tức giận đến thế bao giờ. Em cũng không hiểu rốt cuộc là chuyện gì. Em đến tận cửa tìm bạn bè, nổi lôi đình với bạn, chất vấn thẳng mặt bạn rốt cuộc là chuyện thế nào. Bạn em cũng tương tự không hiểu rốt cuộc là chuyện gì. Bạn em gọi điện thoại cho những người đó ngay trước mặt em, mức độ nổi lôi đình không hề kém hơn em và cha em. Họ trả lời trong điện thoại rằng, vốn dĩ họ định tiêm phòng cho Hoa Hoa, nhưng trước lúc xuất phát, có một người đề xuất: Chiếc đánh chết con chó quách đi cho rồi, lại còn được ăn một bữa thịt chó miễn phí. Thời buổi này một cân thịt đắt lắm, thịt chó lại là món tráng dương, việc gì mà không làm chứ? Bằng không, tiêm phòng lần này rồi, mùa thu vẫn phải tiêm một mũi, đầu xuân năm sau vẫn phải tiêm một mũi. Tóm lại một năm ít nhất phải tiêm hai lần. Chuyện nhờ vả tình nghĩa thì không đáng để phải nghiêm túc như thế. Nếu lão già kia nổi giận hỏi tội, trưng ra mấy điều lệ cấm nuôi chó ở thành phố, há chẳng lẽ không đối phó được sao? Bọn họ đều tán thành lời nói của kẻ đó, kết quả đề xuất của kẻ đó chẳng khác nào tuyên án tử hình cho Hoa Hoa. Sự tình chính là như vậy. Hoàn toàn không tồn tại cái gọi là vấn đề hiểu lầm hay không hiểu lầm. Bọn họ rất không vui, cho rằng bạn của em đã làm cớ lớn cho chuyện nhỏ. Nói cây thuốc lá cha em tặng họ là Vân Yên giả, chất lượng kém đến mức hoàn toàn không thể hút nổi."

Vì chuyện này mà cho tới tận hôm nay cha vẫn không chịu chủ động ngó ngàng đến em. Còn em chỉ đành trút giận lên đầu bạn bè, bạn bè lại trút giận lên đầu những kẻ đó. Cha em bất kể ở hoàn cảnh nào, hễ có cơ hội là lại nhắc đến chuyện này. Giảng bài thì nhắc; làm báo cáo thì nhắc; họp Đại hội đại biểu nhân dân quận thì nhắc. Lại còn với danh nghĩa đại biểu Đại hội đại biểu nhân dân quận kiêm ủy viên Hiệp hội bảo vệ động vật nhỏ, đăng một bài báo trên buổi chiều báo, mắng những kẻ đó một trận nhừ tử. Mắng họ là những giáo viên phản diện tồi tệ, đáng khinh đến cực điểm chuyên đi làm gương xấu cho lũ trẻ. Sao thế, anh không nhìn thấy bài báo này à?..."

Tôi bảo tôi không thấy. Tôi không đặt báo buổi chiều.

Nhiên lại nói, những kẻ đó đương nhiên là đã nhìn thấy bài báo rồi. Mức độ tức giận của bọn họ thì có thể tưởng tượng được. Bọn họ mời một phóng viên nào đó đi ăn một bữa, phóng viên đó liền viết thay họ một bài báo, phản bác cha cô ấy, dùng từ vô cùng cay độc, chua ngoa. Cha cô ấy đọc xong, chẳng khác nào đổ thêm dầu vào lửa, dù có tu dưỡng đến đâu thì cũng hết tu dưỡng nổi, thế là viết bài báo phản công thứ hai gửi cho báo buổi chiều, nhưng bị báo buổi chiều ém lại, không đăng, cho rằng nên dừng lại đúng lúc, không cần thiết phải mở ra một chuyên mục để tiếp tục "tranh luận" nữa. Kết quả là cha cô ấy tức giận đến mức đổ bệnh một trận, còn phải nằm viện hơn nửa tháng trời. Những kẻ đó lại trút giận lên đầu bạn của cô ấy. Bạn cảm thấy ấm ức, cũng trách cha của Nhiên quả thực là quá làm rùm beng chuyện bé xé ra to, không nên mang chuyện không vui giữa bạn bè ra phơi bày trên mặt báo, làm rùm beng cả thành phố, náo động khắp nơi. Thế là ngược lại quay sang hỏi tội Nhiên, nổi lôi đình. Nhiên đương nhiên không có lời nào khách sáo để đáp lại. Kết quả là hai người bạn nhiều năm tuyệt giao. Mà bạn của cô ấy cũng tuyệt giao với những kẻ đó luôn... Nhiên nói xong những lời này với nụ cười khổ trên khuôn mặt. Giống như sổ tiết kiệm bị người ta trộm mất, tiền tích góp bao nhiêu năm bị người ta mạo lĩnh mất vậy.

Tôi chỉ đành cười trừ bầu bạn mà thôi. Thế nhưng tôi nhìn ra, Nhiên không hề thỏa mãn với điểm này. Cô ấy rõ ràng đang hy vọng tôi có biểu hiện gì đó. Tôi cảm thấy, nếu không nói câu gì, dường như có nghĩa là tôi tâm địa hẹp hòi.

"Nhiều người thế, ăn thịt của một con cún nhỏ xíu như Hoa Hoa, mỗi người cũng đâu ăn được mấy miếng chứ!"

Thế là tôi cố gắng dùng giọng điệu bình thản nhất để nói. Nói xong, không khỏi cảm thấy hơi hối hận. Những lời thế này rất dễ khiến cô ấy hiểu lầm rằng tôi vẫn còn đang canh cánh trong lòng.

Nhiên thở dài một tiếng. Nhiên nói những người đó không hề ăn thịt Hoa Hoa. Nói sau khi đánh chết Hoa Hoa, bọn họ đều cảm thấy, Hoa Hoa thực ra quá nhỏ. Nhỏ đến mức khiến họ cảm thấy nhàm chán, mất hứng. Nếu vì ăn được vài miếng thịt chó mà chuốc lấy phiền phức đi lột da nó, mổ lồng ngực nó,óc xương nó thì quả thực chẳng có gì thú vị cả. Đi ngang qua một trạm thu gom rác, bọn họ đã vém Hoa Hoa từ trên xe vứt thẳng vào thùng rác, thậm chí xe cũng chẳng thèm dừng lại một nhịp... Tôi lại nghĩ đến câu nói của cha Nhiên, rằng vạn vật có sinh mệnh đều có thân thế...

Bỗng chốc tôi chợt ngộ ra—— trong cuộc sống, những chuyện không được một số người coi là ra gì, hoặc những chuyện được một số người làm theo thói quen bất cần đời của đám lưu manh, thực ra lại bao hàm sự khủng bố khiến người ta sợ hãi tâm can. Chúng ta thường dửng dưng trước những điều đó, ngoài việc chứng minh sự đê tiện và vô cảm của chúng ta ra, thì chẳng thể chứng minh được điều gì khác...

Nhiên cuối cùng nói, sứ mệnh mà cha giao phó, cô ấy đã hoàn thành rồi. Nói nếu mấy ngày tới tôi có thể đến nhà cô ấy thăm cha cô ấy, thì đó sẽ là sự an ủi cực lớn đối với cha cô ấy, chẳng khác nào giúp cha cô ấy thoát khỏi chuyện này.

Nhiên nói câu này mang theo thành phần thỉnh cầu.

Tôi đã đồng ý.

Hôm sau tôi liền đến nhà cô ấy. Ăn cơm ở nhà cô ấy, còn tặng cha cô ấy hai cuốn sách mới xuất bản của tôi. Tôi không đả động gì đến chuyện của Hoa Hoa. Cha của Nhiên cũng không nhắc tới. Lúc tôi đi, ông kiên quyết đòi tiễn tôi. Ông tiễn tôi mãi đến đầu cầu "Tử Vi", chính là đầu cây cầu nhỏ duy nhất trên sông Nguyệt Hà.

Ông dừng bước nói: "Tôi không qua cầu nữa."

Ông đăm đăm nhìn sang bên kia cầu—— trên bãi cỏ, có một con chó lớn và một con chó nhỏ đang rượt đuổi đùa nghịch lẫn nhau...

Tôi nói: "Tôi sẽ còn đến thăm ông."

Ông nói: "Xin anh... hãy giải thích giùm tôi nhiều hơn với lũ trẻ..." Tôi nói: "Nhất định."

Nhưng tôi đã không đến thăm ông nữa, chỉ gọi điện thoại với ông mấy lần, hơn nữa toàn là do ông gọi tới. Ngược lại, Nhiên lại đến nhà tôi mấy lần. Có lần chuyên đến để đưa sách cho tôi thay cha, đó là cuốn "Nhập môn tâm lý học xã hội" do cha cô ấy trước tác. Lão tiên sinh đã dùng bút lông viết lời đề tặng, đóng dấu mộc...

Không ngờ ông lại chết. Bị một người phụ nữ dùng ô đâm chết. Cây ô đâm chết một nhà tâm lý học xã hội nổi tiếng trong và ngoài nước, sẽ là một cây ô như thế nào nhỉ? Còn người phụ nữ đó, lại sẽ là một người phụ nữ ra sao nhỉ? Tôi không buồn bã cho lắm, thậm chí có thể nói thẳng là không buồn nổi. Bởi vì lão tiên sinh đối với tôi, chẳng khác nào một ký hiệu. Buồn bã, thực ra là thứ cảm xúc keo kiệt hơn cả sự đồng cảm, sự xót thương, lòng nhân ái và mọi thứ tình cảm. Nếu bản thân chúng ta chết đi, những người không phải người thân bạn bè của chúng ta, và những người không qua lại mật thiết với chúng ta, cũng sẽ chẳng rộng lượng với chúng ta đến thế đâu. Điều tôi cảm nhận rõ hơn về cái chết của ông chính là sự hoang đường—— chết cũng thật là đặc biệt quá đi mất... Tôi đã đi dự lễ truy điệu của ông. Số người tham gia không nhiều, hơn bốn mươi người. Ngoài người thân bạn bè ra, thì chính là các học trò và học trò của học trò ông.

Người hơn hai mươi tuổi có, người hơn ba mươi tuổi có, người năm mươi tuổi cũng có. Ý tôi là các học trò của ông.

Một học giả có tới ba đời học trò, cũng coi như không uổng phí một đời làm học giả rồi. Mấy người học trò của ông, có người tóc đã điểm bạc, có người đã hói đầu, lại có những nghiên cứu sinh với vẻ mặt đầy tự tin như thể kiến thức sâu không thấy đáy. Nếu không phải tham gia lễ truy điệu của một nhà tâm lý học xã hội, thì quả thực tôi đã không thể ngờ rằng, ở Trung Quốc lại có nhiều người kiếm sống bằng nghề tâm lý học xã hội đến thế.

Bầu không khí đau thương bao quanh và bao trùm lấy mọi người. Đương nhiên người đau thương nhất là người vợ già của ông, tiếp đến là các học trò của ông, và các học trò của học trò ông. Tôi thấy sự đau thương của họ và sự đau thương của người vợ già có sự khác biệt rất lớn, là hai chủng loại đau thương khác nhau. Sự khác biệt ấy cũng không chỉ nằm ở chỗ: Đối với người vợ già mà nói thì người chết là chồng, đối với các học trò và học trò của học trò mà nói thì người chết là người thầy. Hình như sự khác biệt còn nằm ở chỗ: Ông rất quan trọng đối với bà, còn ông đối với họ tuy chẳng nói là quan trọng hay không quan trọng, nhưng dường như lại có nhiều tình cảm hơn. Giống như một người đã quen dùng một cây bút máy kiểu cũ, bây giờ nó bị hỏng rồi, tuyệt đối không thể sửa được nữa, sau này tuyệt đối không thể dùng nó được nữa, hơn nữa đến việc giữ lại làm kỷ niệm cũng không được luôn. Mặc dù có thể đổi một cây bút khác, thậm chí là một sản phẩm mới nhất, nhưng thói quen đặc biệt khi dùng cây bút máy kiểu cũ ban đầu ấy đã bị cắt đứt, có lẽ ngay cả cách cầm bút cũng bắt buộc phải thay đổi và thích ứng lại... Nói về mặt nghi thức, đó là buổi lễ truy điệu có trình tự ngặt nghèo nhất, thời gian ngắn nhất mà tôi từng tham gia, từ lúc bắt đầu cho đến khi kết thúc chỉ vỏn vẹn hơn mười phút. Chất lượng lại là hạng nhất. Ý tôi là, thái độ của mọi người đều rất thành kính, không nhìn ra ai là kẻ đến để diễn kịch qua loa cho có tụ. Đương nhiên điều này đang chỉ các học trò và học trò của học trò ông. Tôi tuy không phải học trò hay học trò của học trò ông, nhưng chịu ảnh hưởng của bầu không khí, cũng đã rơi vài giọt nước mắt.

Khi mọi người tản ra tứ phía, Nhiên đi đến bên cạnh tôi, thấp giọng nói với tôi: "Mẹ em muốn mời anh đi xe cùng về nhà em."

Tôi hỏi: "Bà cụ có chuyện gì cần tôi tham mưu sao?"

Nhiên cười khổ một tiếng, vẻ mặt mông lung nói: "Em không rõ. Có một số chuyện, hình như mẹ em không muốn em nhúng tay vào ý kiến."

Tôi cảm thấy được sủng mà sợ, thề thốt hứa hẹn đáp lại: "Cô cứ trả lời bà cụ rằng, chỉ cần là chuyện tôi có thể làm được, tôi tuyệt đối không thoái thác."

Tôi bước lên chiếc xe van, bà cụ đã ngồi sẵn trong xe. Biểu cảm của bà vô cùng nghiêm nghị, tựa như chiếc xe không phải chuẩn bị đưa bà về nhà, mà là muốn đưa bà đến một ngôi am nào đó; tựa như bà vì cái chết của chồng mà nhìn thấu hồng trần, quyết định cạo đầu đi tu vậy. Bà khẽ gật đầu với tôi, trong ánh mắt mang theo một sự tín nhiệm nào đó. Tôi nghĩ chắc chắn Nhiên đã đem lời của tôi chuyển đạt lại cho bà rồi.

Tôi theo hai mẹ con Nhiên về nhà họ. Vừa mới an tọa trong phòng khách, Nhiên vừa pha xong một chén trà đưa cho tôi, bà cụ liền nói với Nhiên: "Nhiên, con sang phòng khác trước đi. Chúng ta có chuyện cần nói chuyện riêng."

Nhiên im lặng tuân theo rồi lui khỏi phòng khách.

Tôi lại đâm ra có chút thấp thỏm bất an, tôi không nắm chắc được việc mình đi theo có phải là sáng suốt hay không. Lỡ như bà cụ này vì tính toán gì đó mà quay sang hỏi tội tôi thì sao? Nhưng ngẫm lại cho kỹ, tôi với cái gia đình không mấy quen thuộc này, đặc biệt là với cha của Nhiên, cũng chẳng làm chuyện gì hổ thẹn cả mà.

Tôi chuẩn bị sẵn sàng tinh thần sẽ phản kháng ngay khi phải chịu trách nhiệm.

"Anh uống trà trước đi."

Bà cụ cười với tôi một cái. Nụ cười cực kỳ ngắn ngủi, chớp mắt đã lại nghiêm nghị như cũ, tiếp đó chuyển hóa thành vẻ uy nghiêm. Nói bà thực sự cười, chi bằng nói tôi thực sự cảm thấy bà cười thì đúng hơn.

Tôi nhấp một ngụm trà, thấy bà coi như vẫn ôn hòa với mình, liền tự chế giễu bản thân đa nghi, tâm trạng bình thản hơn rất nhiều.

Tôi dò xét nói: "Thưa bác, mặc dù cháu và thầy Kiều qua lại chưa sâu, nhưng cháu rất kính trọng thầy. Nay thầy Kiều đã không còn nữa, cháu muốn tiếp tục bù đắp lại sự tiếc nuối vì chưa qua lại sâu sắc với thầy Kiều lúc sinh thời trong mối quan hệ với hai bác. Đã được bác tin tưởng nhường ấy, nếu có việc gì cần cháu gánh vác chút nghĩa vụ, bác cứ việc phân phó!"

Bà lại khẽ cười. Lần này nụ cười rõ ràng hơn một chút.

"Nghe nói, anh quen biết rất nhiều người?"

Hiển nhiên, bà cảm thấy hài lòng, được an ủi trước lời nói của tôi, đồng thời đánh giá cao sự thành kính của tôi.

Tôi cũng tự cho rằng mình rất thành kính. Con người đôi khi không thể tự mình chải chuốt rõ ràng rốt cuộc bản thân có thành kính hay không. Có một phần thành kính, thường tự tưởng tượng thành mười phần. Con người rất thích thú với việc thực hiện kiểu tự tưởng tượng này.

Tôi nói: "Thực ra số người tôi quen rất hạn chế, chỉ có điều các chiến hữu thanh niên trí thức Đại Hoang Bắc năm xưa thì hơi nhiều thôi. Nhưng đều không thường xuyên qua lại."

"Nghe nói, mấy người chiến hữu của anh phân bố ở khắp các ngành các nghề ư?"

Mấy người chiến hữu của anh phân bố ở khắp các ngành các nghề sao?

"Cái này... cũng coi như phù hợp với thực tế."

“Thế, có ai làm luật sư không? Có ai làm việc ở tòa án và viện kiểm sát không?”

Tôi ra vẻ vắt óc suy nghĩ. Chốc lát sau, lắc đầu.

“Anh nghĩ lại cho kỹ xem, nghĩ cho kỹ vào. Nhiên!……”

Nhiên lên tiếng rồi bước đến ngay.

“Châm thêm nước vào chén cho chú đi. Mẹ quên mất là cậu ấy hút thuốc, tìm thuốc lá ra đây.” Tôi vội nói: “Cháu có thuốc rồi, cháu tự có thuốc rồi.”

Rồi lôi thuốc ra hút.

Nhiên thấy nước trong chén của tôi không vơi đi đáng kể nào, bèn tượng trưng nhấc chiếc bình thủy lên một chút, rồi lại đặt xuống bên bàn trà. Cô ấy dường như hoàn toàn chỉ muốn thể hiện sự tuân mệnh mẹ nên mới làm vậy. Tiếp đó cô ấy liền tha thẩn đi tới bên bể cá để cho cá ăn.

Bà cụ nói: “Nhiên, con việc gì phải cho chúng ăn nữa, đã cho ăn rồi cơ mà.” Thế là Nhiên không cho ăn nữa, nhưng không quay người lại. Ngắm cá.

Bà cụ lại nói: “Bảo con châm thêm nước vào chén cho khách cơ mà, sao con không châm?” Nhiên nói: “Đầy thế này cơ mà. Không cần châm nữa.”

Lúc này cô ấy mới quay người lại, đầy vẻ u sầu nhìn mẹ mình.

Tôi phát hiện chân mày của bà cụ khẽ nhíu lại.

“Chắc chắn là nguội rồi. Đổ đi, châm nước nóng vào.”

Giọng điệu của bà cụ không cao, lời nói cực kỳ bình tĩnh, nhưng lại khiến người ta nghe ra một thứ ý vị mệnh lệnh không cho phép cãi lại.

Tôi vội nói: “Không nguội đâu, không nguội đâu.”

Thế nhưng Nhiên đã cầm chiếc chén đi mất rồi... Lúc Nhiên bước vào phòng khách lần nữa, trên tay bưng một chiếc khay. Trên khay không chỉ có chén trà đó, mà còn có một chiếc ấm trà cổ kính. Hiển nhiên cô ấy muốn làm một lần cho xong chuyện. Cô ấy đặt khay xuống, định ngồi xuống chiếc ghế sofa bên cạnh mẹ.

Bà cụ không chào đón cô ấy tham gia vào cuộc nói chuyện, liền nói: “Nhiên, con sang nhà bác Lý ở đơn nguyên số 3 đi, chuyển lời cảm ơn của mẹ.”

Nhiên mang theo vẻ bối rối nhìn mẹ mình.

“Chiếc xe đưa đón chúng ta hôm nay, là xe của cơ quan bác Lý con đấy. Đi nhanh đi!”

Hiển nhiên, mục đích thực sự của bà cụ cũng là để làm một lần cho rồi. Không những đuổi con gái rời khỏi phòng khách, mà còn một mũi tên trúng hai đích tống thẳng sang nhà người khác luôn.

Nhiên không thốt một tiếng nào rồi bước đi. Tôi không biết Nhiên ở nhà từ trước tới nay, đối với lời nói của mẹ có phải đều tuân rắp như vậy không. Quả thực là vậy, thì tính cách của cô ấy đúng là quá ôn hòa rồi. Tôi thầm nghĩ, vậy thì điểm này chứng minh gen di truyền từ cha cô ấy chiếm tỷ lệ quá lớn ở người cô ấy. Có lẽ tính cách của cô ấy không phải như thế chăng? Chỉ vì ở trước mặt tôi, và vì tang sự của cha vừa mới cử hành xong ngày hôm nay, nên mới đành lòng thể hiện sự vâng lời mẹ đến vậy chăng? Tôi cảm thấy, sự vâng lời của cô ấy dường như quả thực bao hàm thành phần thông cảm với mẹ.

Bà cụ nhìn chằm chằm vào tôi hỏi: “Nhớ ra chưa?”

Tôi dụi tắt điếu thuốc vào gạt tàn, lại áy náy lắc đầu. Tôi thực sự không nhớ ra trong số các chiến hữu thanh niên trí thức của mình có những loại người mà bà nói.

Bà cụ liền im lặng thở dài. Hơn nữa, nước mắt lưng tròng.

Tôi vội vàng nói: “Bác ơi, bác đừng thất vọng. Nhà cháu có một cuốn “Danh lục người Đại Hoang Bắc”, trên đó đăng ký hơn hai vạn người cơ. Cháu về lật tìm xem, có lẽ, không, nhất định là có người làm luật sư, và làm việc ở viện kiểm sát, ở tòa án cho xem.”

Bà móc khăn tay ra, chấm chấm mắt, lại im lặng thở dài một hơi, nhìn tôi bằng ánh mắt càng thêm phần tin tưởng, chậm rãi cất giọng nói: “Thế thì tốt. Vậy chuyện của bác, hoàn toàn phó thác cho anh rồi nhé.”

Tôi hỏi: “Thưa bác, rốt cuộc là chuyện gì ạ?”

Bà nói: “Tòa án mới tuyên con mụ đó có bảy năm.”

“Chính là người phụ nữ đó. Chắc chắn Nhiên đã kể cho anh rồi, chính là người phụ nữ dùng ô đâm chết cha của Nhiên ấy...”

Tôi nói: “À, vâng vâng vâng. Nhiên đã kể cho cháu rồi. Chuyện này quả thực là...”

Tôi không biết nên nói thế nào cho phải.

“Tòa án cho rằng người phụ nữ đó ngộ sát nhân mạng, cho nên mới tuyên ả ta bảy năm. Sao lại có thể cho là ngộ sát nhân mạng chứ? Đó rõ ràng là hành hung mà! Lại không phải là vô ý gây ra chuyện, cây ô đó chính là hung khí mà! Nếu đối phương không phải là một người phụ nữ tâm độc thủ lạt, thì chắc chắn cũng là một kẻ chanh chua đanh đá! Bằng không một cây ô sao có thể đâm thủng vào cơ thể người ta, sao có thể đâm chết người ta chứ? Bảy năm... mới tuyên bảy năm, tôi nuốt không trôi cục tức này. Dù thế nào tôi cũng không nuốt trôi cục tức này. Lão già nhà tôi chết thảm quá... Huống hồ ông ấy lại còn là một học giả nổi tiếng. Ngay vào ngày ông ấy qua đời, nước ngoài lại gửi thư mời tới, mời ông ấy ra nước ngoài giảng bài. Trước kia người ta nước ngoài, chỗ nào công nhận chúng ta có tâm lý học và học giả về lĩnh vực này chứ! Mạng sống của một học giả nổi tiếng, chẳng lẽ chỉ đáng đổi lấy bảy năm tù thôi sao? Lão già đáng thương, có một cuốn sách mới viết được một nửa...”

Lúc này tôi mới phát hiện trên bàn đặt di ảnh của lão tiên sinh họ Kiều, được trang trí bằng khăn tang đen và hoa trắng. Ông nhìn tôi với vẻ mặt đạm bạc tĩnh lặng.

Bà cụ quay người sang một bên nức nở khóc. Hiển nhiên ngay cả trong lúc cực kỳ đau thương, bà vẫn chú ý đến phong thái của bản thân, không muốn để tôi nhìn thấy bộ dạng mình đang khóc.

Lời nói của bà đã chi phối phần lớn tư duy phán đoán của tôi. Tôi nghĩ cũng phải thôi—— dùng một chiếc ô mà lại có thể đâm thủng vào cơ thể người ta, lại có thể đâm chết người ta, thì phải dùng lực lớn đến nhường nào cơ chứ? Nếu là việc do bọn đồ tể hung hãn làm ra thì dường như cũng chẳng có gì lạ, đằng này lại là một người phụ nữ cơ mà! Một người phụ nữ, gom hết sức mạnh vốn chỉ có ở đám đồ tể hung hãn vào một cây ô để đâm người, quả đúng như lời bà cụ nói—— “không phải là một người phụ nữ tâm độc thủ lạt, thì ắt hẳn phải là một mụ đàn bà đanh đá”. Cho rằng là “ngộ sát nhân mạng”, quả thực cũng có chỗ nói không thông, cũng quả thực khó lòng khiến người ta tâm phục khẩu phục. Tôi không kìm được sự kích động chính nghĩa trỗi dậy.

“Nếu tôi nuốt cục tức này. Tôi cảm thấy mình quá có lỗi với cha của Nhiên. Bảy năm, quá hời cho người phụ nữ đó rồi! Một gia đình ba người đang yên đang lành của chúng ta, lại bị người phụ nữ đó hủy hoại! Trong lòng tôi hận lắm! Không tuyên ả ta mười năm, hai mươi năm, tôi quyết không bỏ qua! Nhưng chuyện này, nếu nói với Nhiên, chắc chắn Nhiên sẽ phản đối. Cũng không thể cầu cứu mấy đứa học trò của ông ấy. Học trò chung quy cũng chỉ là học trò. Bọn chúng sẽ tưởng nhớ lão già, nhưng tuyệt đối sẽ không bỏ tinh thần vào chuyện thưa kiện cho lão già đâu.

Cho nên... cho nên bác mới hạ thể diện để cầu cứu đến cháu...”

Bà khóc trông gần giống như một cô bé chịu tổn thương cực lớn về cả thể xác lẫn tinh thần.

Khi bà nói “trong lòng tôi rất hận”, tuy không hề nghiến răng nghiến lợi, thế nhưng tôi có thể nhìn ra, nghe ra, trong lòng bà quả thực là “rất hận”.

Tôi lại châm một điếu thuốc. Tư tưởng vô cùng mâu thuẫn. Đương nhiên tôi hiểu những loại chuyện thế này, một khi đã hứa hẹn điều gì, thì cũng đồng nghĩa với việc bị cuốn vào rắc rối đó rồi. Mà một khi đã bị cuốn vào, ắt sẽ lôi kéo không ít tâm sức, thậm chí nếu làm không thỏa đáng còn mang theo kết quả bị oán trách suốt ngày.

Thế nhưng, nếu cứ hút thuốc, cứ im lặng mãi, trong tình huống lúc bấy giờ, đối với tôi mà nói sẽ vô cùng lúng túng, vô cùng không tự nhiên.

Cuối cùng tôi cũng hạ quyết tâm, trang trọng nói: “Bác ơi, bác đừng đau lòng nữa, bác đừng tức giận nữa, bác phải giữ gìn sức khỏe. Chuyện này, cứ coi như bác ủy thác cho cháu đi! Cháu nhất định sẽ dốc hết sức mình.”

Bà cụ lập tức nín khóc. Bên ngoài vọng lại tiếng bước chân leo lầu, bà lắng nghe một chút, đứng dậy nói: “Là Nhiên đấy, tôi phải đi lau mặt cái đã...”

Quả nhiên là Nhiên.

Nhiên kỳ lạ hỏi: “Mẹ em đâu ạ?”

Tôi bảo: “Mẹ cháu đi lau mặt rồi.”

Nhiên rất nhạy cảm, lại nhỏ giọng hỏi: “Mẹ em khóc à?”

Tôi đáp: “Không khóc. Bà chỉ muốn lau mặt một chút thôi.”

Tôi vừa dứt lời, bà cụ đã bước vào phòng khách. Nhiên ném cho mẹ mình một cái liếc mắt mang theo nỗi nghi ngờ trong lòng. Rõ ràng, cô ấy không hề nhìn ra mẹ mình đã khóc. Tôi thậm chí cũng chẳng nhìn ra, bởi vì bà cụ đã đeo một cặp kính gọng trà nhạt.

Nhiên dùng giọng điệu đề nghị nói: “Mẹ, đừng làm lỡ thêm thời gian của người ta nữa. Nếu chuyện đã bàn xong rồi, thì để người ta về đi. Thời gian của người ta quý giá lắm đấy.” Bà cụ nói: “Thực ra chúng ta cũng có bàn chuyện gì đâu, chỉ là trò chuyện vẩn vơ thôi. Nó là tri kỷ vong niên lúc sinh thời của cha con, lại không thường xuyên đến nhà mình, chẳng qua là thay cha con chuyện trò tâm sự với cậu ấy một chút thôi.”

Tôi được cất nhắc lên địa vị tri kỷ vong niên, lại không khỏi có chút được sủng mà sợ. Nhưng vẫn chưa đến mức quên cả trời đất, thế nên tôi rất khôn ngoan đứng dậy cáo từ.

Bà cụ bắt tay tôi ở cửa, là cái bắt tay khá dùng sức giữa những người đàn ông với nhau. Tôi hoàn toàn hiểu rõ hàm ý bên trong nó, hai bên ngầm hiểu lẫn nhau. Nhiên tiễn tôi mãi qua cầu Tử Vi.

Trên đường đi, cô ấy hỏi mẹ cô ấy và tôi đã bàn những gì? Tôi cảm thấy mình không có lý do gì để giấu giếm cô ấy chuyện gì, bèn kể lại sự thật.

Nhiên hỏi: “Anh đồng ý rồi à?”

Tôi cảm thấy cô ấy hỏi thật lạ lùng. Tựa như chuyện đó chẳng liên quan gì đến cô ấy vậy, tựa như có ngầm ý bảo tôi hà tất phải xen vào việc người khác vậy.

Tôi gật gật đầu.

“Người chết không thể sống lại. Tuyên đối phương mười năm hai mươi năm thì thế nào chứ? Em tin kết luận của tòa án trong chuyện này là công bằng. Mấy ngày hôm đó em có linh tính, luôn cảm thấy không chừng lúc nào cha em cũng sẽ cãi nhau với ai đó, quả nhiên không nằm ngoài dự đoán của em... Cha hy vọng em xin nghỉ vài ngày, cùng cha về miền Nam hóng mát giải khuây, nhưng em lại không làm thế. Kì nghỉ ấy ư? Phí đi lại tự túc, có gì là không được chứ, thế mà em lại nói là không được. Em sợ mang theo ông ấy, dọc đường phải chăm sóc ông ấy, bản thân chơi không đã đời. Em... em quá ích kỷ. Lúc đó cha tỏ ra chán chường biết bao, thất vọng biết bao. Cha vẫn luôn khen em là đứa con gái ngoan của ông ấy. Nhìn từ chuyện này, em tính là đứa con gái ngoan gì chứ? Em là một đứa con gái tồi. Em quá có lỗi với cha...”

Nhiên dừng bước không đi nữa. Đứng bên bờ sông, đối mặt với sông Nguyệt Hà, tự lẩm bẩm tâm sự. Phải, cô ấy đang tự lẩm bẩm tâm sự. Rõ ràng, không hoàn toàn là nói cho tôi nghe. Mà càng là khao khát được thổ lộ cho vơi đi trong thâm tâm. Tôi tin cho dù tôi không đứng bên cạnh cô ấy, cô ấy cũng sẽ đối mặt với sông Nguyệt Hà mà nghẹn ngào thốt lên ngần ấy lời... Những giọt nước mắt to tướng, tí tách, từng giọt từng giọt xuôi theo gò má hốc hác của cô ấy chảy xuống...

Tôi nói: “Nhiên, đừng tự trách mình quá. Mỗi chúng ta vĩnh viễn không thể dự đoán được, bản thân chúng ta và người thân của mình, sẽ chết vào lúc nào và chết ra sao. Rất nhiều chuyện có lẽ là số mệnh đã định của nhiều người, tự trách cũng vô ích, nghĩ thoáng lên chút đi. Còn về chuyện mẹ cô cầu xin tôi, lúc đó từ chối thẳng thừng thì không hay, chỉ đành đồng ý trước đã. Có lẽ hôm nay bà ấy nhất thời chấp niệm, dăm ba hôm nữa lại quên mất, bản thân không nhắc lại nữa thôi...” Nhiên không đáp lời tôi.

Tôi còn muốn nói gì đó với cô ấy, lại cảm thấy nói gì cũng vô cùng thừa thãi, bèn quay người đi về nhà.

Tôi ngoảnh lại nhìn một lần, thấy Nhiên vẫn đứng đó, đối mặt với sông Nguyệt Hà. Tôi không biết cô ấy có còn đang tự lẩm bẩm tâm sự nữa hay không. Bóng lưng của cô ấy cô độc biết bao... Tôi đã đoán sai rồi. Chỉ cách có một ngày, mẹ của Nhiên liền gọi điện tới, hỏi tôi tiến triển sự việc đến đâu rồi? Mà lúc đó tôi đang mừng thầm vì bà cụ có lẽ đã thực sự quên mất rồi... Tôi nói dối rằng đang tiến triển, tính ra thì khá thuận lợi.

Bà cụ nói: “Cảm ơn anh nhé. Anh nghe rõ chưa? Tôi cảm ơn anh. Cũng đại diện cho lão già cảm ơn anh...”

Thứ giọng điệu gửi gắm trọn vẹn sự chân thành và ơn nghĩa khắc cốt ghi tâm ấy, khiến tôi hiểu rằng, nếu cứ trông chờ bà ấy quên đi, thì quả thực là tôi đang nằm mơ giữa ban ngày... Cúp điện thoại xong tôi liền tìm cuốn “Danh lục người Đại Hoang Bắc”. Tìm được rồi thì lật ra xem. Cảm ơn trời đất, đúng là tôi đã tra ra được thật. Trên đó thế nào lại có người làm luật sư, và có cả người làm kiểm sát viên với thẩm phán nữa, chỉ có điều đều không phải là người tôi quen biết. Không quen, thì cũng đành phải mặt dày đến làm quen và cầu cạnh họ thử xem sao.

Đúng như câu nói—— nước đến chân mới nhảy.

Ba ngày tiếp theo, tôi gác lại mọi chuyện sang một bên, mỗi ngày chuyên tâm chạy đôn chạy đáo lo chuyện thưa kiện giúp người ta. Các chiến hữu thanh niên trí thức ở các mặt trận đều rất nể mặt tôi, đều nói nếu sự việc quả thực giống như tôi kể, thì vụ kiện này vẫn rất đáng để đánh một trận, mục đích của việc đánh vụ kiện này vẫn có khả năng thực hiện được, đồng thời đều bày tỏ sẵn sàng dốc hết sức mình. Giống như cách tôi bày tỏ với mẹ của Nhiên rằng tôi sẵn sàng dốc hết sức mình vậy—— ba phần thành kính bảy phần ngại ngùng không dám từ chối thẳng thừng trước mặt...

Đến tối ngày thứ ba, tôi mới về đến nhà. Ba ngày nay vắt kiệt sức lực, vừa về đến nhà là nằm bẹp dí lên giường. Nằm xuống rồi là chẳng muốn động đậy gì nữa, nhưng tôi vẫn tự nhủ phải gọi một cuộc điện thoại về nhà Nhiên. Người nhấc máy là Nhiên.

Tôi nói: “Nhiên, mẹ em vẫn chưa quên chuyện đó đâu đấy.”

Cô ấy đáp: “Mẹ đang ngồi bên cạnh em đây.”

Tôi nói: “Thế thì, bảo bác ấy nghe điện thoại đi!”

Vốn dĩ tôi có chút cảm xúc muốn tâm sự với Nhiên. Đương nhiên cũng bao hàm ý định kể lể sự vất vả, bày tỏ công sức với cô ấy.

Nhưng cô ấy bảo mẹ đang ngồi ngay bên cạnh, thế là tôi cụt hứng. Hơn nữa tôi nghe ra, lời nói của cô ấy mang theo một ý vị tuyên bố tựa như thế—— chuyện nhờ vả và hứa hẹn giữa tôi và mẹ cô ấy, tốt nhất là tôi nên trực tiếp nói với mẹ cô ấy thì hơn. Cho dù có nói với cô ấy thì cũng vô ích, nói gì cũng vô ích, ít nhất là vào khoảnh khắc đó. Bởi vì cô ấy không thể và cũng không muốn đưa ra biểu hiện gì đối với sự nhiệt tình của tôi, bởi vì cô ấy không thể và cũng không muốn tham gia vào bất kỳ ý kiến gì, bởi vì mẹ cô ấy đang ngồi ngay bên cạnh cô ấy... Sau khi tôi “báo cáo” xong xuôi với bà cụ, nghe thấy đầu dây bên kia bà cụ bảo: “Nhiên, đi đun ấm nước đi.” Đầu dây im lặng một lát, rồi mới lại nghe thấy bà nói tiếp: “Chỗ nào cần tiêu tiền, cậu cứ thay tôi quyết định nhé, ví dụ như mời luật sư. Tôi trăm phần trăm tin tưởng cậu. Dù sao lúc sinh thời lão già cũng xuất bản vài cuốn sách, tiền thì vẫn còn tích cóp lại được một ít. Bây giờ dùng vào người lão già, nếu dưới suối vàng ông ấy có linh thiêng, thì cũng sẽ hiểu rõ rốt cuộc tôi đối với ông ấy như thế nào...”

Tôi nghe ra bà đang dùng tay che ống nghe điện thoại lại đấy... Cúp điện thoại xong, tôi nghĩ từ ngày mai, mình lại có thể bước vào trạng thái sáng tác như bình thường rồi. Thế là thể xác và tinh thần chốc lát thả lỏng, nhét một cuộn băng video vào máy, chính là phim “Thần Bài” do Châu Nhuận Phát thủ vai. Vợ con tôi và tôi đều là khán giả trung thành của Châu Nhuận Phát.

Nay một chuyện đã xong xuôi, thể xác tinh thần thả lỏng, vợ con cũng được thơm lây, ngồi xem cùng tôi. Ba ngày nay, vợ và con trai cũng vô cùng quan tâm đến chuyện tôi lo liệu, cũng vô cùng hy vọng tôi nhanh chóng giải quyết xong xuôi, giải quyết ổn thỏa sự việc. Hoặc, ít nhất là nhanh chóng giải quyết cho ra một kết quả có thể ăn nói đàng hoàng cho qua chuyện. Bởi vì họ biết rằng, cầu chúc tôi giải quyết suôn sẻ một chút, khôn ngoan hơn nhiều so với việc khuyên tôi đừng lãng phí tinh thần mù quáng. Họ hiểu rõ, tôi là buộc phải làm thì phải làm cho bằng được. Nếu tôi va tường khắp nơi bó tay hết cách, thì thể xác tinh thần của họ cũng chẳng thể nào thả lỏng nổi. Nhất là con trai, khi biết rằng ông nội Kiều—— người mà nó và đám bạn nhỏ từng nguyền rủa —— lại bị một người phụ nữ dùng một chiếc ô đâm chết, thì tỏ ra vô cùng bất an trong lòng, thậm chí không thiếu cảm giác tội lỗi, sợ phải hứng chịu sự trả thù huyền bí nào đó. Nó thấp thỏm hỏi tôi con người chết đi liệu có thực sự có linh hồn không. Tôi bảo thế giới tin vào khoa học trước kia cho rằng con người chết đi thì chẳng có cái gọi là linh hồn nào cả. Chết là hết, tro tàn khói lạnh, một sinh thể hóa thành hư vô.

Nhưng khoa học hiện đại cũng thừa nhận, con người chết đi có lẽ có “linh hồn”, chính là một số thông tin tàn dư của sinh mệnh, thế nhưng thời gian tồn tại của cái gọi là “linh hồn” tuyệt đối sẽ không dài, hơn nữa ngoại trừ sự tồn tại trong ngắn hạn ra, thì sẽ chẳng thể làm được bất cứ chuyện gì cả.

Con trai lại hỏi liệu có chuyện nhập hồn không? Tôi bảo đương nhiên là không rồi. Con trai hình như yên tâm hơn rất nhiều, tiếp tục hỏi tôi, linh hồn rốt cuộc sẽ tồn tại trong thời gian bao lâu. Tôi bảo câu hỏi này không những tôi không biết, mà chưa có ai thực sự biết cả. Ai mà tự xưng là thực sự biết, thì kẻ đó là kẻ lừa đảo, hoặc tự lừa mình dối người. Nó lại tỏ ra khá cố chấp, nói rằngKý nhiên con người hiện nay đã biết linh hồn nặng bảy gram rưỡi, thì chắc chắn cũng đã biết linh hồn rốt cuộc sẽ tồn tại trong thời gian bao lâu rồi chứ.

Bác bỏ chuyện tôi không biết, thì cho rằng tất cả mọi người đều không biết. Tôi phản bác lại nó rằng nó biết điểm linh hồn nặng bảy gram rưỡi này từ đâu. Nó bảo bạn học của nó nói cho nó biết. Mà bạn học của nó thì xem được từ một cuốn sách có tên là “Trân văn thế giới”. Tôi vô cùng kinh ngạc, mấy đứa học trò tiểu học lớp bốn, mấy đứa trẻ răng sữa còn chưa thay hết, thế mà lại biết linh hồn nặng bảy gram rưỡi, hèn chi người ta lại sáng tạo ra một câu nói—— “kiến thức bùng nổ”! Con trai còn nài nỉ tôi đi hỏi thăm những người có tầm hiểu biết rộng hơn tôi giúp nó và đám bạn nhỏ xem linh hồn rốt cuộc sẽ tồn tại trong thời gian bao lâu. Cuối cùng nó thừa nhận, nó và đám bạn nhỏ của nó, đều từng nguyền rủa ông nội Kiều đó chết không được tử tế. Nó biện minh thề thốt thay cho nó và đám bạn nhỏ—— mặc dù cách chết mà chúng nguyền rủa tuy kỳ lạ muôn hình vạn trạng, phong phú trí tưởng tượng, nhưng tuyệt đối không có một đứa nào trong số chúng nguyền rủa ông nội Kiều bị phụ nữ dùng ô đâm chết cả. Hơn nữa còn thừa nhận, sở dĩ nó vô cùng quan tâm đến vấn đề linh hồn rốt cuộc tồn tại trong thời gian bao lâu, là bởi vì nó hy vọng, linh hồn của ông nội Kiều đó, đã vượt quá giới hạn thời gian tồn tại lâu nhất có thể của nó rồi. Nói cách khác, tuy từng tồn tại, nhưng lại không còn tồn tại nữa. Đương nhiên đây cũng là nguyện vọng chung của đám bạn nhỏ của nó. Nó bảo tôi rằng nó đã thông báo cho bọn chúng biết là ông nội Kiều đã chết rồi, bọn chúng đều giống như nó, trong lòng sinh ra cảm giác tội lỗi vì từng nguyền rủa ông nội Kiều, và nỗi sợ hãi lo bị trả thù. Con trai hy vọng nhận được sự xác nhận chắc chắn từ miệng tôi—— không những ông nội Kiều đã chết, mà ngay cả linh hồn của ông ấy cũng “chết” luôn rồi...

Nghe xong lời của con trai, tôi cười không được mà khóc cũng không xong. Tôi bảo nó—— ông nội Kiều thực ra là một ông cụ rất tốt rất tốt, chỉ vì bọn chúng không hiểu ông, nên mới có lúc vì cái chết của Hoa Hoa mà cho rằng ông rất xấu (mà tôi hiểu ông được bao nhiêu chứ)? Ông nội Kiều cực kỳ lương thiện, cực kỳ có tu dưỡng. Sự tu dưỡng đó của ông, không phải người bình thường nào cũng có thể đạt tới...

“Có tu dưỡng mà còn cãi nhau với phụ nữ à? Chẳng phải các người lớn các bác vẫn thường nói, nam nhi hảo không đấu với nữ nhân sao? Nếu không phải ông ấy cãi nhau quá dữ với người ta, thì người ta cũng không đến mức dùng ô đâm ông ấy, ông ấy cũng sẽ không chết!”

Con trai ôm thái độ hoài nghi.

Tôi không khỏi sững sờ.

Tôi lại nói: “Con đấy, cả mấy đứa bạn nhỏ của con nữa, tuyệt đối không được vì cái chết của Hoa Hoa mà ôm hận trong lòng với ông ấy nữa. Thực ra ông ấy cũng thích chú cún nhỏ đó giống như các con vậy, thậm chí còn thích nó hơn các con nữa. Về cái chết của Hoa Hoa, ông nội Kiều hoàn toàn không có trách nhiệm gì cả. Là mấy kẻ đó quá đáng ghét, ngoài mặt thì hứa hẹn ngon ngọt, kết quả lại đi chơi khăm ông ấy. Ông ấy còn nhờ tôi thay mặt tạ tội với các con, hy vọng thông qua sự giải thích của tôi, có được sự rộng lượng và tha thứ của các con...”

“Thế sao bố không giải thích với con?”

Con trai không chịu, giở tính trẻ con ra, bảo rằng nếu tôi giải thích với chúng, thì bọn chúng sẽ rộng lượng tha thứ, cũng sẽ không đến mức dùng đủ mọi cách chết kỳ lạ để nguyền rủa ông ấy nữa...

Cho nên, đối với con trai mà nói, việc cầu chúc tôi giải quyết xong việc cũng thể hiện một thứ gửi gắm nào đó—— có lẽ đồng thời cũng có thể làm giảm bớt cảm giác tội lỗi và nỗi sợ hãi lo bị trả thù trong tâm hồn non nớt của nó...

Cho nên, thấy bộ dạng thả lỏng thể xác tinh thần của tôi, nó còn tỏ ra vui mừng hơn cả mẹ nó...

Gia đình ba người chúng tôi đang xem đoạn đánh đấm kích thích trong phim “Thần Bài”, bỗng nghe thấy có tiếng gõ cửa.

“Ai đấy?” Vợ tôi đáp một tiếng, lầm bầm, “Mấy người này, đã hơn chín giờ rồi, không ở yên trong nhà cho lành, lại còn chạy sang nhà người ta làm gì!”

Cô ấy đi ra mở cửa, mời bốn người bước vào. Nói cho đúng hơn là ba người rưỡi: ba người lớn, và một đứa trẻ. Ba người lớn đều là nam giới, cô ấy chẳng quen ai cả. Đứa trẻ là một bé gái, tầm ba bốn tuổi gì đó, được một người lớn cõng trên lưng. Đương nhiên ngay cả đứa bé gái đó vợ tôi cũng chẳng quen. Trong ba người lớn tôi chỉ quen một người, là chiến hữu thanh niên trí thức Đại Hoang Bắc cùng trung đội năm xưa, đã mấy năm rồi chưa gặp lại. Tôi vừa ngồi dậy từ trên giường, vừa thầm nghĩ: Muộn thế này cậu ta tới đây làm gì nhỉ? ...Tôi đã quên mất tên của cậu ta rồi.

Cậu ta nói: “Không liên lạc trước, đường đột đến thăm, thật ngại quá.” Tôi bảo: “Có gì đâu có gì đâu, chiến hữu với nhau mà.”

Cậu ta cười cười, hỏi: “Cậu còn gọi được tên tôi không?”

Tôi không chắc chắn cho lắm đáp: “Cậu là Vương Tùng Giang phải không?”

Cậu ta lại cười cười, bảo: “Không phải Vương Tùng Giang, là Vương Tùng Sơn.”

Tôi mời họ sang phòng khác. Đợi mọi người đều có chỗ ngồi đàng hoàng, tôi nhìn Vương Tùng Sơn với ánh mắt dò hỏi.

Cậu ta giới thiệu hai người kia với tôi. Nói một người là bạn của cậu ta, tên là Tề Minh Hòa, chính là người cõng đứa bé kia. Con bé rất ngoan, cũng rất nhát gan, trông lanh lợi tuấn tú, rất đáng yêu. Núp trong lòng bố, trừng đôi mắt tinh anh, đăm đăm nhìn tôi. Vương Tùng Sơn nói người xấp xỉ năm mươi tuổi kia là lãnh đạo cơ quan của vợ Tề Minh Hòa, phó viện trưởng một bệnh viện cấp quận, phụ trách công tác hành chính, họ Hàn. Vị viện trưởng họ Hàn đó liền đưa cho tôi một danh thiếp, nói sau này đi khám bệnh kê đơn gì đó có thể tìm ông ấy.

Tôi càng thêm hoang mang, không biết cậu ta dẫn theo hai vị khách có mối quan hệ đặc biệt như vậy đến nhà tôi muộn thế này rốt cuộc là có chuyện gì. Nhưng tôi bày tỏ hoan nghênh họ, mời họ hút thuốc, tiện thể gọt một quả táo cho đứa bé. Con bé không dám nhận, bố nó bảo cầm lấy đi, nó cũng không nhận. Vương Tùng Sơn bảo cầm lấy đi, nó vẫn không nhận. Vương Tùng Sơn cầm lấy hộ nó, nhét vào tay nó, lúc này nó mới cắn từng miếng nhỏ ăn. Tôi cảm thấy ánh mắt của bé gái đó hình như đang nghiên cứu tôi, hình như có ý định nhìn thấu vào tâm can tôi. Nó có ý định phát hiện ra cái gì từ tâm can tôi nhỉ? Đứa bé gái này!

Vương Tùng Sơn hỏi dạo này tôi đang viết gì?

Tôi bảo một cuốn tiểu thuyết vừa viết được một nửa, đành phải gác lại, ba ngày nay vì một chuyện chẳng mâu thuẫn gì với sáng tác mà chạy đôn chạy đáo khắp nơi.

Hai vị khách còn lại nghe tôi nói vậy, liền liếc nhìn nhau một cái. Tôi cảm thấy thực ra họ đã trao đổi ánh mắt với nhau một lần.

Vương Tùng Sơn hỏi đó là chuyện gì thế? Nói biết đâu cậu ta có thể giúp được chút ít.

Tôi bảo không cần đâu, nói đã giải quyết được chút manh mối rồi. Thế là kể cho họ nghe cha của Nhiên là một nhà tâm lý học già đáng yêu khả kính nhường nào, cùng với việc ông bị một người phụ nữ dùng ô đâm chết đầy hoang đường bất hạnh ra sao, và người vợ “trong lòng rất hận” của ông đã “phó thác toàn quyền” cho tôi thế nào. Lúc tôi kể, tự nhiên mang theo xu hướng lập trường tình cảm, tự nhiên nói người phụ nữ đó chắc chắn là một người phụ nữ tâm độc thủ lạt, hoặc là một mụ đàn bà đanh đá chuyên tranh đua hiếu thắng gì đó...

Ba vị khách vẫn không hề đan xen lời nào, vẫn luôn im lặng tập trung lắng nghe tôi kể. Ngay cả bé gái kia cũng không ăn táo nữa, cũng trừng đôi mắt to đăm đăm nhìn chăm chú vào tôi nghe tôi kể, tựa như đang nghe tôi kể chuyện ma vậy.

Tôi kể xong, ngoại trừ Vương Tùng Sơn và bé gái kia vẫn đang nhìn tôi ra, hai vị khách còn lại đều cúi gằm mặt xuống, liên tục nhả khói thuốc.

Vương Tùng Sơn thẳng thắn nói: “Chúng tôi đến đây cũng là vì chuyện này để làm phiền anh đấy.” Tôi không khỏi phát ra tiếng “ô” lên một tiếng.

Cậu ta lại nói: “Tiểu Tề chính là chồng của người phụ nữ đó. Mẹ của đứa bé này là y tá bệnh viện của viện trưởng Hàn.”

Bọn họ đều không ngẩng đầu lên.

Trong mắt đứa bé lập tức trào ra nước mắt, chảy đòng đòng trên khuôn mặt nhỏ nhắn của nó, tí tách rơi xuống mặt đất.

Tôi sững sờ ngây dại.

Tôi chưa từng sững sờ ngây dại triệt để như ngày hôm đó khoảnh khắc đó.

Tôi vô cùng hối hận vì những lời bình luận mang tính chủ quan, mang theo xu hướng lập trường tình cảm mà mình đã thốt ra nhắm vào người phụ nữ đó.

Tôi thầm nghĩ Vương Tùng Sơn cậu khốn nạn thật đấy! Sao lúc mới bước chân vào cửa cậu không giới thiệu rõ ràng với tôi hả?

"Tôi dẫn họ tới đây, là muốn cầu xin anh, thay Tiểu Tề, thay đứa bé này, thông mạch thấu hiểu với gia nhân của người đã khuất một tiếng, dốc sức tranh thủ để gia nhân của người đã khuất bày tỏ thái độ trước tòa án, giảm bớt mấy năm tù cho mẹ đứa trẻ. Bảy năm đấy! Không xót người lớn thì cũng hãy xót đứa trẻ một chút chứ, mẹ nó sẽ bị giam trong ngục tối bảy năm trời, đối với đứa bé này mà nói thì có ý nghĩa gì chứ! Không chỉ Tiểu Tề và đứa bé này cầu xin anh, viện trưởng Hàn cũng cầu xin anh, tôi cũng cầu xin anh..."

Vợ tôi đi tới, tựa vào cửa, lúc thì nhìn Vương Tùng Sơn, lúc thì nhìn viện trưởng Hàn, lúc thì nhìn bé gái và bố của nó, ánh mắt cuối cùng dừng lại trên khuôn mặt tôi, tựa như tôi thực sự có thể cứu rỗi ai vậy.

"Tôi... sao anh biết tôi... Chuyện này có đăng báo đâu cơ chứ!..." Tôi nói trước quên sau.

“Một người hàng xóm của tôi nghe người ta trong cơ quan họ nói đấy. Người ta trong cơ quan họ, nghe người của công ty con gái người chết nói lại. Lúc đầu tôi không tin, lúc đến đây dọc đường, chúng tôi còn đều nghĩ, không có chuyện khéo thế đâu. Vừa rồi tự cậu kể ra, đã chứng thực rồi đấy. Bắc Kinh tuy rất lớn, nhưng người ta truyền tai nhau thì, buổi sáng ở Đông Thành xe tông chết một người, chưa đến buổi chiều, Tây Thành đã có rất nhiều người biết rồi. Sở thích truyền tin của người Bắc Kinh là bẩm sinh, huống hồ một người phụ nữ dùng ô đâm chết một ông lão, ông lão lại vừa là học giả vừa là người nổi tiếng, loại chuyện thế này rất nhiều người chuẩn bị tinh thần cho rằng quá đáng để truyền tai nhau ấy chứ. Chỉ là tôi cũng rất cảm ơn những kẻ truyền tai nhau đó, nếu không có họ truyền, thì sẽ không truyền đến tai tôi, thế thì cho dù tôi có đồng cảm với Tiểu Tề và đứa bé này đến đâu đi nữa, thì cũng chẳng biết nên bắt đầu từ đường dây nào để lo liệu chuyện như thế này cả. Bây giờ xem ra tôi dẫn họ tìm đến cậu là tìm đúng người rồi, đây gọi là trời xót thương mà. Bất kể cậu có muốn hay không, đường dây này của cậu, tôi đã túm lấy là không buông tay nữa đâu!...“

Vương Tùng Sơn nói với vẻ vô cùng tự tin. Trong sự tự tin đó, tràn ngập sự phụ thuộc vào tôi. Lúc nói, ánh mắt vẫn luôn dán chặt vào tôi.

Con trai cũng không xem “Thần Bài” nữa. Con trai cũng chạy sang bên này rồi, nép vào người vợ đứng nghiêng ngả, không nhìn ai khác, chỉ nhìn chằm chằm vào bé gái kia.

Phó viện trưởng Hàn cuối cùng cũng ngẩng đầu lên, ngay thẳng nói: “Tiểu Diêu nhà chúng tôi không phải là loại phụ nữ như anh nghĩ đâu. Cô ấy không phải là... Cô ấy là y tá tiêu biểu của bệnh viện chúng tôi đấy...” Tiểu Tề rời khỏi chỗ ngồi, quỳ rạp hai đầu gối ngay trước mặt tôi. Thế nhưng vẫn chưa ngẩng đầu lên, hơn nữa còn kéo con bé một cái, nói: “Anh Anh, chúng ta quỳ xuống lạy chú đi, cầu xin chú đi...”

Bé gái đó cũng quỳ rạp hai đầu gối trước mặt tôi. Ngước nhìn tôi, trong mắt đầm đìa nước mắt.

Nhất thời tôi không biết phải làm sao, ngẩn người chết lặng.

Vợ tôi sao mà chịu đựng nổi cảnh này, cô ấy xông vào phòng, bế bổng bé gái đó lên, xót xa nói với con bé: “Bé ngoan, đi chơi với dì sang căn phòng kia nhé. Dì và anh trai sẽ cùng con xem một cuộn băng video, phim hoạt hình đấy...”

Bé gái cuối cùng cũng oà khóc nức nở. Vừa khóc vừa lẩm bẩm nói: “Con không xem hoạt hình đâu, con muốn quỳ xuống lạy chú, con muốn cùng bố quỳ xuống lạy chú cơ. Mẹ con không phải mụ chanh chua, người ta đều nói mẹ con là người tốt...”

Dù sao cũng là một đứa trẻ hiểu chuyện, mặc dù một lòng muốn quỳ cùng bố, nhưng lúc bị bế đi lại không hề giãy giụa đến mức không chịu hợp tác, ngoan ngoãn làm sao, chỉ là ngoảnh đầu lại với đôi mắt đẫm lệ tiếp tục ngắm nhìn tôi... Tôi nghĩ bé gái đó nhịn đến lúc đó mới oà khóc chắc chắn là không dễ dàng gì. Rõ ràng là nó không muốn khóc lớn ở nhà tôi, rõ ràng là nó thực sự không nhịn được nữa mới oà khóc, rõ ràng là nó đã nhịn quá lâu rồi. Lúc nó cắn răng chịu đựng không khóc lớn, thì trái tim chắc cũng đang khóc u sầu lắm phải không?

Tôi nhìn thấy khóe mắt vợ tôi ngấn lệ.

Tôi cảm thấy Bắc Kinh đúng là nhỏ thật đấy.

Bố của bé gái cũng khóc, giống như phần lớn những người đàn ông khác, tiếng khóc của anh ta kìm nén đến cực độ.

Tiếng khóc của đàn ông thực ra không phải là khóc, đó là một cuộc giằng xé lý trí, cho nên đối với xu hướng tình cảm của những người đàn ông khác đang nhìn một người đàn ông khóc thì có lực lay động lớn nhất.

Vương Tùng Sơn thấy tôi ngẩn người chết lặng, vội vàng đỡ anh ta đứng dậy, thế mà lại đỡ không nổi. Hai chân của Tiểu Tề kia giống như được hàn chết vào sàn nhà vậy. Tôi hoàn toàn tỉnh táo lại, cũng vội vàng đỡ lấy anh ta. Hai chúng tôi, mới có thể cứng rắn đỡ anh ta đứng dậy, cứng rắn ấn ngồi xuống vị trí mà anh ta vừa ngồi.

Tôi bảo: “Cậu đừng thế này. Cậu quỳ tôi chẳng ích gì đâu, tôi có phải là người nhà của nạn nhân đâu, lại không có bất kỳ mối quan hệ đặc biệt nào với nạn nhân. Nếu lời của tôi có trọng lượng bằng vạn lần người khác, nể vì thành tình cậu dẫn theo đứa bé đến nhà tôi ngày hôm nay, chuyện này cứ để tôi đứng ra lo liệu là xong xuôi tất cả...”

Vương Tùng Sơn nói: "Anh đừng có chối đẩy. Mới nãy tôi đã nói trước rồi, không chỉ Tiểu Tề thay vợ cậu ấy cầu xin anh, không chỉ con gái cậu ấy thay mẹ cầu xin anh, không chỉ Phó viện trưởng Hàn thay Tiểu Diêu cầu xin anh, mà còn là tôi đang thay bạn bè cầu xin anh. Anh không có quan hệ đặc biệt gì với người chết? Thế đối phương toàn quyền ủy thác cho anh à? Thế mà anh ba ngày nay chạy ngược chạy xuôi vì đối phương, khăng khăng muốn phán Tiểu Diêu nhà chúng tôi tù giam mười năm hai mươi năm hả? Đối phương cho anh bao nhiêu tiền? Anh nói ra con số đi, chúng tôi trả gấp đôi, chỉ cầu anh đứng ra dung hòa giúp..."

Lời hắn nói khiến mặt tôi đỏ bừng.

Tôi lẩm bẩm: "Cậu nghĩ đi đâu thế hả? Tiền nong gì chứ? Cậu coi tôi là loại người nào hả!?"

Phân viện trưởng Hàn thấy mặt tôi lộ vẻ giận hờn, thấy Vương Tùng Sơn tính tình thẳng thắn vẫn mang dáng vẻ "bức cung", bèn trừng mắt nhìn hắn, nhét cho hắn một điếu thuốc, bảo hắn đừng nói nữa.

Tôi nhận ra Vương Tùng Sơn cũng mang nét giận trên mặt, hồi trẻ hắn vốn là người nóng tính mà. Tôi tự biện hộ cho mình: "Nhận lời gửi gắm hết sức chân thành của người ta, tôi cũng hết cách chứ. Sao tôi có thể biết sự việc lại thành ra thế này cơ chứ?"

Viện trưởng Hàn cũng nhét cho tôi một điếu thuốc. Sau khi châm lửa hộ tôi, ông khéo léo hòa giải nói: "Thực ra tình hình hiện tại không phải là tồi tệ hơn, tình hình bây giờ ngược lại rất có lợi, ít nhất là rất có lợi đối với phía chúng ta, khiến chúng ta nhìn thấy một tia hy vọng. Nếu người được đối phương toàn quyền ủy thác không phải là anh, mà là người khác, tối nay chúng tôi có can đảm đường đột đến cửa không? Người ta mà sầm mặt lại, chúng tôi có thể không lập tức bỏ đi không? Phải không nào? Tôi thấy hay là tôi giới thiệu trước với anh hoàn cảnh của Tiểu Diêu nhà chúng tôi nhé. Tôi là lãnh đạo của cô ấy, tôi chịu trách nhiệm về lời nói của mình, tôi không giới thiệu với anh với tư cách cá nhân, mà là dưới danh nghĩa cơ quan. Vừa rồi tôi đã nói với anh rồi, Tiểu Diêu nhà chúng tôi quả thực không phải là loại phụ nữ mà anh nghĩ đâu.

Tiểu Tề, mau đưa ảnh của Tiểu Diêu cho đồng chí Lương xem đi. Nhanh lên nào! Đừng khóc nữa. Chỉ biết khóc, khóc thì có ích gì chứ?..."

Thế là Tiểu Tề đó lục trong túi ra một chiếc phong bì, trút từ trong phong bì ra mấy tấm ảnh đưa cho tôi. Có màu, có đen trắng, lớn nhỏ mười mấy tấm. Có thể nhận ra đều là bóc ra từ album. Tôi thầm nghĩ bọn họ suy tính chu đáo thật đấy...

Trong ảnh là một người phụ nữ trẻ tuổi có khí chất nhã nhặn, trông khoảng ba mươi mươi hai tuổi. Tôi cảm thấy rất lúng túng, bởi vì dù chỉ nhìn qua ảnh thôi, cũng không khó để nhận định cô ấy tuyệt đối không phải loại phụ nữ đanh đá. Đôi mày cô ấy ôn hòa lại hiền hậu, rõ ràng thuộc tuýp người vợ hiền mẹ đảm. Nếu nói một người vợ và người mẹ trẻ tuổi như thế lại tâm độc thủ hiểm, thì chắc chỉ có quỷ mới tin.

Tôi chỉ vào một bức ảnh màu chụp nghiêng hỏi: "Đây là đang làm báo cáo gì à?"

Viện trưởng Hàn gật đầu: "Đúng vậy, đây là bức ảnh gần đây nhất. Ngày lễ thanh niên 'Mùng bốn tháng Năm' năm nay, lúc cô ấy phát biểu tại đại hội biểu dương nhân vật tiên tiến của quận thì chụp lại. Anh thấy cô ấy có giống loại phụ nữ mà anh nghĩ không?"

Tôi lắc đầu. Tôi thực sự không thể hiểu nổi, sao cô ấy lại có thể cùng một trí thức lớn tuổi có hàm dưỡng tính tình cực cao như bố của Nhiễm cãi nhau giữa chốn đông người ở phố, lại còn dùng ô đâm chết ông ấy chứ? Nhìn vẻ mặt trong ảnh của cô ấy, mềm mại yếu ớt, hoàn toàn không có chút khí chất hung hãn nào, sức lực lớn nhường ấy lấy ở đâu ra cơ chứ?

"Đừng nói Tiểu Tề ngẩn ngơ, tất cả nam thanh nữ tú già trẻ lớn bé trong toàn viện chúng tôi đều cảm thấy kỳ lạ. Ở bệnh viện chúng tôi, cô ấy là người có tính khí tốt không ai bằng, lòng dạ còn rộng lượng hơn cả đàn ông. Ai cũng bảo cô ấy 'bụng dạ tể tướng có thể chống thuyền'. Ngày xảy ra chuyện, tôi nhận được điện thoại thông báo của cục công an, lúc đầu cứ tưởng là tên vô lại nào quen biết cô ấy giở trò ác ý, lúc sau lại tưởng người của cục công an nhầm lẫn. Cô ấy chính là y tá mẫu mực sáu năm liên tiếp của bệnh viện chúng tôi đấy! Sáu năm liên tiếp, đối với người trẻ tuổi bây giờ, dễ dàng lắm sao! Cách đây không lâu cơ quan chúng tôi vừa đề xuất cô ấy làm đại biểu nhân đại quận, phía quận cơ bản cũng đã thông qua rồi. Kết quả lại xảy ra chuyện này! Nghĩ kỹ lại, tôi thấy, trách chúng tôi là lãnh đạo đã quan tâm đến cô ấy quá ít. Trách cô ấy nhiều hơn. Ý tôi là, chính là trách tính khí cô ấy quá tốt, quá mức nhịn nhục, tính cách đơn giản là mềm như nước. Những ngày trước khi xảy ra chuyện này, tôi có thể nói là mong ngóng từng ngày cô ấy cãi nhau với ai đó, cho dù là cãi nhau với lãnh đạo chúng tôi cũng được! Vậy mà cô ấy nhất quyết không cãi, mọi uất ức đều nhịn cả. Có một bệnh nhân từng được cô ấy chăm sóc đã qua đời, người nhà nói cô ấy biển thủ chiếc nhẫn vàng của người chết. Lúc người chết còn sống, chiếc nhẫn quả thực được đeo trên ngón tay, các y tá khác cũng chứng minh điều này. Không phải là nghi ngờ cô ấy giống như người nhà bệnh nhân, mà là nói theo thực tế. Bệnh nhân qua đời vào lúc cô ấy trực, chiếc nhẫn không còn ở thời điểm đó nữa, cô ấy nói không phải mình biển thủ, vậy chiếc nhẫn đi đâu mất rồi? Khi bệnh nhân còn sống, cô ấy đối xử với người ta tốt không chê vào đâu được. Cô ấy đối với những bệnh nhân cầm chắc không sống được lâu ấy, ai nấy đều đối xử tốt không gì sánh bằng. Cô ấy thương hại những bệnh nhân như vậy, lòng dạ mềm yếu đến cùng cực. Cô ấy thường nói, làm y tá mà ngay cả với bệnh nhân sắp chết cũng không tận tâm tận lực phục vụ, thái độ cũng không tốt, thì quá không ra con người. Vị bệnh nhân kia vô cùng cảm kích cô ấy. Là một cụ bà. Từng nắm lấy tay cô ấy nói: 'Cô đối với tôi còn tốt hơn cả con gái con dâu tôi, đại nương kiếp này không thể báo đáp cô rồi, chỉ đành hẹn kiếp sau báo đáp cô vậy!' Bệnh nhân qua đời, con gái và con dâu bệnh nhân thì không khóc, cô ấy lại trốn sang một bên đau lòng khóc sướt mướt một trận. Thế nhưng chiếc nhẫn kia, lại khiến cô ấy giải thích thế nào cũng không rõ. Cô ấy cũng không giải thích quá nhiều, chỉ nói không phải mình biển thủ. Người nhà bệnh nhân liền kiện ra tòa án, còn kéo theo cả phóng viên báo chí, trước mặt nhân viên điều tra và phóng viên báo chí, cô ấy vẫn chỉ có một câu nói đó, không phải mình biển thủ. Cụ bà rõ ràng đã mấy lần muốn đưa cho cô ấy, cô ấy không nhận. Nhất thời làm cho mọi chuyện xôn xao bàn tán, lời ra tiếng vào. Dù quan hệ rộng đến đâu, gặp phải chuyện nhảy xuống sông Hoàng Hà cũng không rửa sạch thế này, khó tránh khỏi bị người ta bàn tán chao đảo. Phóng viên kia còn đem chuyện này đưa lên báo. Dù không có bất kỳ bằng chứng nào dám khẳng định chắc chắn là cô ấy biển thủ, nhưng những câu chữ úp úp mở mở mập mờ đó, rõ ràng có ý định dẫn dắt độc giả nghĩ theo chiều hướng đó. Phía quận cũng gọi điện thoại đến hỏi han, chuyện thế này có liên quan đến việc cô ấy có tư cách làm đại biểu nhân đại hay không. Tôi hiểu cô ấy, cô ấy chưa từng coi trọng cái gọi là đại biểu hay mẫu mực hay cờ thi đua gì cả. Cô ấy chỉ toàn tâm toàn ý muốn làm một y tá tận tụy mà thôi. Nhưng mấy ngày hôm đó, áp lực tâm lý mà cô ấy phải gánh chịu, cũng có thể tưởng tượng được. Có một hôm ăn trưa, tôi còn nửa đùa nửa thật nói với cô ấy: 'Tiểu Diêu à, có uất ức thì đừng nén trong lòng, lại nghe thấy ai nói nhảm vô trách nhiệm về cô, cô cứ cãi nhau một trận với người ta. Không vì gì khác, cốt để trút giận thôi mà! Có tôi đứng ra làm chủ cho cô, cô đừng sợ cãi nhau với người khác!' Các anh đoán cô ấy trả lời thế nào không? Cô ấy nói: 'Em không sợ. Em vốn bẩm sinh không biết cãi nhau. Cãi thế nào đây, anh rảnh thì dạy em đi nhé!' Nói với vẻ vô cùng nghiêm túc, lại còn cười. Lại nói: 'Anh có dạy em đi chăng nữa, em cũng không làm đâu. Cãi nhau chán ngắt chết đi được!' Do nguyên nhân cái chết của bệnh nhân chưa rõ, được sự đồng ý của người nhà, bệnh viện đã tiến hành mổ tử thi. Kết quả thế nào, lấy được chiếc nhẫn đó ra từ trong dạ dày. Suy đoán lại, có lẽ là thế này——bệnh nhân vì cảm kích cô ấy, mấy lần muốn tặng chiếc nhẫn cho cô ấy, cô ấy mấy lần từ chối, bệnh nhân cũng không ép cô ấy nữa. Con gái, con trai và con dâu của bệnh nhân không hiếu thảo cho lắm với bệnh nhân, bệnh nhân không muốn để lại chiếc nhẫn cho bất kỳ ai trong số họ đeo. Đại khái dự cảm được bản thân sống không lâu nữa, liền nuốt chiếc nhẫn vào bụng. Sự thật một khi phơi bày, người nhà người chết liền đến xin lỗi cô ấy. Mọi người trong bệnh viện thì thay cô ấy bất bình vô cùng, kể cả những kẻ từng vô trách nhiệm bàn tán sau lưng cô ấy, đều nói nên mắng cho người nhà bệnh nhân một trận.

Cô ấy lại nói: 'Làm thế để làm gì chứ? Ai mà không có lúc phạm phải sự hoài nghi? Nếu là chính chúng ta, chẳng lẽ cũng sẽ sinh lòng hoài nghi sao?' Mọi người lại nói cụ bà thật đáng ghét, lúc nuốt nhẫn, sao lại không nghĩ cho cô ấy chứ! Cô ấy đối xử tốt với cụ bà thế mà công sức đổ sông đổ biển. Cô ấy nói: 'Chúng ta đừng bàn tán xì xào về người đã khuất nữa. Lão nhân gia không có học thức, đầu óc đơn giản. Ai mà không ham sống sợ chết chứ? Biết rõ bản thân chỉ sống được một hai ngày nữa, làm sao còn nghĩ được nhiều và tỉ mỉ đến thế?' Tiếp theo lại có một chuyện nữa, lại khiến cô ấy uất ức muốn chết. Vừa uất ức vừa không biết phải làm sao, tiến thoái lưỡng nan. Khi bầu cử công đoàn lại, cô ấy được bầu làm chủ tịch công đoàn, số phiếu chiếm hơn chín mươi tám phần trăm. Chủ tịch công đoàn tiền nhiệm lớn hơn cô ấy hai mươi tuổi, là nam giới, bị bầu xuống, tâm lý liền mất cân bằng. Tâm lý mất cân bằng, liền muốn giở trò mờ ám, liền muốn làm những chuyện không dám thấy ánh mặt trời. Viết thư nặc danh, gửi đi khắp nơi. Không có mà bịa đặt, tung tin đồn vu khống, hủy hoại danh tiếng của cô ấy, hạ thấp nhân cách của cô ấy. Trước mặt cô ấy, còn biểu hiện ra vẻ vô cùng thân thiện với cô ấy, toàn nói những lời bảo đảm ủng hộ cô ấy triển khai công việc.

Anh thử nghĩ một người đàn ông hơn năm mươi tuổi, một người đàn ông giỏi giở trò hai mặt, cố ý muốn hãm hại cô ấy, chẳng khác nào chơi bóng dưỡng sinh sao? Còn cơ quan cấp trên thì thấy gió chiều nào xoay chiều ấy, phái tiểuor ban khảo sát đến tiến hành khảo sát. Khảo sát cô ấy suốt một tuần lễ, lại làm cho một trận xôn xao ầm ĩ, kết quả là cho qua không giải quyết đến nơi đến chốn. Cuối cùng còn nói với cô ấy những lời kiểu như có thì sửa chữa không thì phát huy. Mọi chuyện của chúng ta bây giờ cứ thấy kỳ quái thế nào ấy. Nơi nơi bao che cho kẻ mang tâm lý đen tối mượn danh nghĩa đông đảo quần chúng viết thư nặc danh. Lý do chính là, nếu không bao che cho họ, sau này quần chúng đến cả tình hình thực tế cũng không dám phản ánh nữa. Đương nhiên, cây kim trong bọc lâu ngày cũng lòi ra, sau đó mọi người trong toàn viện cũng đều hiểu rõ, ngay cả bản thân cô ấy cũng rõ ràng kẻ nào là người giở trò quỷ. Người khác hỏi cô ấy: 'Tiểu Diêu cô có giận không?' Cô ấy nói: 'Sao lại không giận chứ? Chú ấy lớn tuổi hơn em từng ấy, em tôn trọng chú ấy như vậy, chú ấy từ trước đến nay vẫn giả vờ trước mặt em như là người thân thiện với em nhất.' Cô ấy còn rơi nước mắt nữa. Người khác xúi giục cô ấy: 'Cô phải dạy cho tên đó một bài học, cho hắn ta biết tay chứ! Cô làm đi, tất cả chúng tôi đều đứng về phía cô!' Cô ấy nói: 'Tôi không. Tôi muốn tìm chú ấy tâm sự, tôi phải nói cho chú ấy biết: Tôi vốn không muốn làm; nếu chú ấy vẫn rất muốn làm, thì hãy cố gắng giành lại sự tín nhiệm của quần chúng đối với chú ấy, tôi sảng khoái nhường lại cho chú ấy làm.' Người ta tức tối làm sao, người ta nói cô chẳng khác nào bán rẻ lòng tin của quần chúng tụi tôi dành cho cô với giá rẻ mạt ư! Tụi tôi nếu còn có thể tin tưởng chú ấy, thì đã bầu cho cô làm gì? Cô ấy lại thực sự đi tìm đối phương tâm sự. Còn đối phương ấy à, đằng nào thì thủ đoạn cũng đã bị phơi bày, mục đích cũng không đạt được, không thể giả vờ gì nữa, thế nên dứt khoát không thèm giả vờ nữa, dứt khoát rành rành ra đấy mà đối đầu với cô ấy. Có một kẻ cố tình đối đầu như thế, công việc của cô ấy triển khai rất khó khăn. Tất cả những điều này chúng tôi là lãnh đạo đều biết, đều rõ mồn một, thế nhưng chẳng có ai đứng ra chủ trì công lý và chính nghĩa cho cô ấy cả. Một bên là chủ tịch công đoàn tiền nhiệm, vẫn được bảo lưu đãi ngộ cán bộ, lại là một đồng chí lớn tuổi hơn năm mươi tuổi, mặc dù phẩm chất không tốt, nhưng suy cho cùng cũng không làm ra chuyện gì quá quấy, chẳng qua chỉ là mấy trò tiểu xảo châm ngòi ly gián, thị phi húp cháo lòng mà thôi. Lãnh đạo đều nể nang không dám xử lý nghiêm túc, đều ôm thái độ nhắm một mắt mở một mắt xí xóa cho qua chuyện làm hòa giải viên. Mà bên kia lại là cô ấy, một người biết nhẫn nhục chịu đựng giỏi nhất. Đã đành cô ấy bẩm sinh biết nhẫn nhịn, thế thì để cô ấy nhịn nhiều thêm chút nữa vậy. Cô ấy còn trẻ, coi như là một dạng rèn luyện đi. Có lúc sự việc quả thực quá mức bắt nạt người khác, có quần chúng không nhịn nổi thay cô ấy, không nhìn nổi nữa, phản ánh lên chỗ lãnh đạo chúng tôi. Lãnh đạo chúng tôi cũng áp dụng phương pháp gánh nước ba đòn gánh bất kể có lý hay vô lý. Các lãnh đạo khác đều thế, ngay cả tôi, một vị lãnh đạo khá quan tâm đến cô ấy cũng vậy. Có mấy lần cô ấy tìm tôi, bày tỏ thực sự không muốn làm tiếp nữa. Cô ấy chưa bao giờ đi cáo trạng người khác trước mặt lãnh đạo, chỉ nhấn mạnh năng lực bản thân không đủ. Đương nhiên chẳng phải vấn đề năng lực đủ hay không. Năng lực cô ấy rất giỏi, lại giỏi đoàn kết quần chúng, làm chủ tịch công đoàn thì không còn gì thích hợp hơn. Trớ trêu thay những ngày đó tôi cũng vì chuyện ở nhà và cơ quan mà phiền muộn không yên. Con trai năm ngoái thi trượt đại học, đã ở nhà nhàn rỗi không việc làm gần một năm nay, tuyên bố tôi là người làm bố mà không sắp xếp công việc cho nó nữa, nó sẽ gia nhập Thiếu Lâm Tự luôn. Con gái thì đòi ly hôn, mang thai bốn tháng rồi mà vẫn đòi ly hôn. Anh bảo có ai mang thai mà lại đi đòi ly hôn không cơ chứ? Nó bảo không thích ăn quẩy thì cứ phải cố đâm đầu vào đấy. Siêu âm xác định là con trai, con rể và cả nhà con rể đang ngóng trông đứa con trai ra đời kìa, để còn nối dõi tông đường chứ! Con gái muốn cho con rể và cả nhà con rể một vố dã tràng xe cát biển Đông, bảo rằng đứa bé nằm trong bụng nó, xem tòa án phán cho ai, nó không tin tòa án lại đem đứa bé nằm trong bụng người phụ nữ phán cho đàn ông. Ôm cái bụng bầu to vượt mặt ở nhà tôi, tôi và mẹ nó còn phải hầu hạ nó cho đàng hoàng. Còn ở cơ quan thì sao, vì cái nhà để xe đạp xây ở chỗ không nên xây, bị phạt một khoản tiền chưa tính, còn bắt hạn định tháo dỡ. Kiểm tra vệ sinh đột xuất, bị xếp loại kém. Nhận thẻ vàng cảnh cáo, lại còn nói là sẽ lên tivi. Toàn là những việc nằm trong phạm vi công việc tôi phụ trách. Khiến cho tôi đứng trước mặt các lãnh đạo khác mất hết thể diện, xám xịt chẳng ra sao. Mấy lần Tiểu Diêu tìm tôi, tôi không có kiên nhẫn để trò chuyện đàng hoàng với cô ấy, không lấy dăm ba câu đuổi khéo cô ấy đi, thì cũng là dội cho một trận phê bình xối xả. Nói cô ấy đàn bàắm chuyện; nói cô ấy như dây thừng bện bằng bã đậu không nhấc lên nổi; nói cô ấy thiếu hàm dưỡng; nói là do quần chúng bầu ra, cơ quan cấp trên xét duyệt phê chuẩn, không làm không được, làm không tốt cũng chẳng xong.

Trừ phi phạm lỗi, quần chúng đồng loạt yêu cầu mạnh mẽ miễn chức cô ấy, nếu không thì lãnh đạo bổn viện không có lý do gì để cách chức cô ấy cả, mà việc đó cũng phải được cơ quan cấp trên phê chuẩn. Bây giờ việc ở phía nào cho dễ làm đây? Có chịu đựng uất ức tày trời cũng phải nuốt vào trong, cái này gọi là phục vụ nhân dân. Cho nên hôm nay tôi đến nhà anh, mang theo tâm trạng vô cùng áy náy. Tôi cảm thấy quá có lỗi với Tiểu Diêu. Quần chúng trong cơ quan cũng nói, với loại người như Tiểu Diêu, cái tính cách bẩm sinh biết nhẫn nhục chịu đựng ấy, nếu vốn dĩ là vì chịu đựng quá nhiều quá lớn uất ức ở cơ quan, sao lại có thể chạy ra đường cãi nhau với người khác chứ? Những chuyện này không bàn nữa. Hôm nay nói thẳng luôn nhé: Để có thể giúp Tiểu Diêu giảm bớt mấy năm tù, cơ quan chúng tôi sẵn sàng bỏ ra một khoản tiền. Chúng tôi đã đi tìm tòa án, tòa án đáp lại mấu chốt nằm ở phía người nhà người chết. Chỉ cần phía người nhà người chết chịu khoan dung, tòa án rất sẵn lòng đứng ra điều tiết từ giữa. Quần chúng trong cơ quan nói, nếu mấy chục vạn có thể giảm bớt mấy năm tù cho Tiểu Diêu, cơ quan bỏ ra mấy chục vạn, quần chúng tuyệt đối không có ý kiến gì. Lão Lương, mục đích chúng tôi đến nhà anh, chính là mục đích này đây. Dù thế nào đi nữa, anh hãy thành toàn cho chúng tôi một phen..."

Lúc Phó viện trưởng Hàn nói, tôi lật xem đi xem lại mấy bức ảnh đó. Càng xem, càng nghe, tôi càng thấy đồng cảm với Tiểu Diêu kia biết bao. Tôi thấy thật mừng thay cho cô ấy. Lãnh đạo và quần chúng cơ quan cô ấy, đối xử với cô ấy thực sự rất tốt. Quá ư là tốt luôn, tôi thậm chí còn thấy có chút ghen tị.

Cái người Tiểu Tề kia, lại lẳng lặng thu từng bức ảnh lại, nhét vào phong bì, đút vào túi quần. Chúng đối với anh ta dường như đã trở nên vô cùng trân quý.

Vương Tùng Sơn đẩy anh ta một cái: "Cậu cũng nói vài câu xem nào! Sao không nói gì thế?" "Phó viện trưởng Hàn đều nói hết rồi. Tôi còn nói gì nữa? Tôi nói thì có tác dụng gì chứ? Ai tin cơ chứ?"

Xem ra, đối với tôi, đối với mục đích chuyến viếng thăm của bọn họ, anh ta đã bắt đầu cảm thấy nản lòng thoái chí.

"Anh Anh! Anh Anh lại đây nào..."

Anh ta gọi con gái mình.

Thế là con bé chạy đến, lại nép vào ngực anh ta, vẫn dùng một ánh mắt tủi hờn nhìn tôi.

"Chúng ta... đi thôi nhỉ?..."

Anh ta nhìn đồng hồ, lại nhìn Vương Tùng Sơn.

"Đi? Không có kết quả gì, đi cái nỗi gì chứ? Chạy đến đây uổng công à?..." Vương Tùng Sơn có chút nổi giận.

Phó viện trưởng Hàn cũng nói: "Đừng đi đừng đi, thế nào cũng phải nghe đồng chí Lương bày tỏ thái độ chứ..." Tôi nói: "Tôi rất xin lỗi. Vừa nãy tôi... không nên nói những lời áp đặt mang tính chủ quan đó. Phó viện trưởng Hàn, những điều anh kể, tôi đều tin, tin tưởng tuyệt đối. Đối với tâm trạng của các anh, Tiểu Tề đặc biệt là tâm trạng của anh, tôi hoàn toàn có thể hiểu được..."

"Chúng ta đừng có bàn mấy chuyện này, bọn tôi đến đây không phải muốn nghe anh nói những lời đó!" Vương Tùng Sơn tỏ ra vô cùng mất kiên nhẫn ngắt lời tôi, trừng mắt tức giận nhìn Tiểu Tề rồi nói: "Được rồi, cậu không muốn nói, thì tìm người thay cậu nói! Đã giúp người thì giúp cho trót, ai bảo tôi là ông mai thuở trước của vợ chồng hai cậu chứ!..."

Thế là sốt sắng trần tình với tôi. Hắn nói những ngày tháng đó, Tiểu Diêu ở nhà cũng chịu đựng rất nhiều ấm ức.

Đầu tiên là, cô ấy bỗng cảm thấy chóng mặt, buồn nôn, còn nôn khan mấy lần. Đi làm xét nghiệm, đi kiểm tra, thì ra là mang thai. Chỉ cho phép sinh một đứa, không cho phép sinh đứa thứ hai chứ bộ! Hắn nói, tuyệt đối không phải lỗi của Tiểu Diêu đâu, đương nhiên cũng không phải lỗi của Tiểu Tề. Tiểu Diêu đang đặt vòng mà! Đặt vòng mà vẫn mang thai, hắn nói cái này mẹ nó chứ chẳng phải thuần túy là vấn đề chất lượng hay sao? Thế thì cũng phải bỏ đi thôi, không bỏ đi thì không được đâu chứ! Kết quả vì thế mà mất máu quá nhiều, điều dưỡng hơn hai tuần lễ cơ thể mới hồi phục lại. Tiểu Tề chẳng những không chăm sóc cô ấy cho đàng hoàng, ngược lại còn trách móc cô ấy không chỉ một lần. Trách cô ấy không chịu nghe lời mình, nếu nghe lời anh ta, mấy tháng sau hẵng kiểm tra, mang thai thì cứ mang thai, nói không chừng sinh ra thì cứ sinh ra. Đằng nào thì cũng đâu phải bọn họ cố ý phạm luật. Tự dưng vớ được một bào thai, việc gì cứ phải đi "bỏ" chứ? Tiểu Tề anh ta nằm mơ cũng khao khát có thêm một đứa con trai, mà đứa bị "bỏ" lại đúng lúc là một bào thai con trai. Điều này khiến Tiểu Tề tiếc nuối không sao tả xiết, xót ruột không chịu nổi. Đương nhiên cái xót là cái thai con trai kia, chứ không phải xót Tiểu Diêu. Anh ta đã bất mãn với vợ, thì nói gì đến chuyện chăm sóc hay không chăm sóc nữa. Mặc dù tình cảm vợ chồng họ xưa nay vẫn khá tốt, thế nhưng ở chuyện này, Tiểu Tề thể hiện quá mức ích kỷ.

Tiếp theo là mối quan hệ với hàng xóm, chính là chủ nhà trọ của họ trở nên tồi tệ. Vốn dĩ quan hệ rất tốt, có những lúc vợ chồng họ tan làm muộn, chủ nhà trọ còn đón con hộ họ ở nhà trẻ. Đến các dịp lễ tết, hai nhà còn qua lại quà cáp. Hồi bọn họ thuê nhà lúc đầu, ký hợp đồng năm năm với chủ nhà trọ. Thế nhưng hiện tại có một hộ cá thể ở nơi khác, sẵn sàng trả giá cao năm trăm tệ một tháng để thuê lại hai gian nhà tây nhỏ của chủ nhà trọ. Người ta tính toán ở gần nơi làm ăn buôn bán, người ta không tiếc bỏ ra nhiều tiền hơn một chút. Mà theo hợp đồng ban đầu, vợ chồng Tiểu Tề mỗi tháng chỉ nộp tám mươi tệ. Tám mươi tệ đương nhiên cũng không tính là thấp, nhưng so với năm trăm tệ mà xem, trẻ con cũng biết năm trăm tệ nhiều thế nào. Không phải nhiều hơn một chút, mà là hơn sáu lần lận đấy! Vị hộ cá thể kia còn bày tỏ, nếu vợ chồng Tiểu Tề chịu dọn đi, người ta có thể bồi hoàn cho họ một hai ngàn từ phía chủ nhà trọ, mua lấy sự vui vẻ ba bên. Chủ nhà trọ liền tìm vợ chồng hai người để thương lượng. Nghe xong anh ta liền cuống lên, đi thuê nhà đâu phải là chuyện dễ dàng gì! Lập tức thì đi đâu thuê bây giờ? Vợ chồng bọn họ cũng đều là những người dễ nói chuyện, bọn họ liền bày tỏ sẵn sàng tăng tiền thuê nhà, tăng lên một trăm hoặc một trăm mười tệ một tháng. Mỗi tháng nộp thêm hai ba mươi tệ tiền nhà, xét theo tiền lương của vợ chồng họ, thì gần như coi như liều mạng luôn rồi. Nói một cách công tâm, chủ nhà trọ bình thường cũng là người rất dễ nói chuyện, thế nhưng trong chuyện này, chủ nhà trọ lại trở nên không dễ nói chuyện cho lắm. Vợ chồng không còn cách nào khác, đành chạy vạy khắp nơi nhờ người tìm nhà. Tìm tới tìm lui, hoặc là tiền thuê nhà quá đắt, vượt quá khả năng chịu đựng tối đa về tiền lương của họ, hoặc là địa chỉ ở vùng ngoại ô, giao thông bất tiện, việc đi làm trở thành khó khăn. Cuối cùng cũng tìm được một chỗ, tuy không được lý tưởng lắm, nhưng dù sao vẫn hơn là ngày ngày nhìn sắc mặt chủ nhà trọ mà sống. Lúc chuẩn bị chuyển đi, mới biết khu vực gần đó không có nhà trẻ, việc cho con vào nhà trẻ lại trở thành một vấn đề khó khăn. Cơ quan của vợ chồng họ, hiện tại đều không có nhà trẻ. Tiểu Tề là sinh viên đại học ở lại Bắc Kinh làm việc sau khi tốt nghiệp, bố mẹ ở quê, nước xa không cứu được lửa gần, không thể chăm sóc con giùm họ. Mẹ Tiểu Diêu đã qua đời, bố đã hơn bảy mươi tuổi, bản thân người già còn cần người chăm sóc nữa là! Vợ chồng sau khi kết hôn, chưa từng phiền muộn đến thế, chưa từng sầu lo đến thế. Có một hôm Tiểu Diêu thực sự uất ức kìm nén không nổi nữa, nói với Tiểu Tề: "Anh đi nói chuyện với lãnh đạo cơ quan anh xem sao đi!" Còn Tiểu Tề thì biết rồi còn hỏi: "Nói cái gì chứ?" Tiểu Diêu nói: "Nói về những khó khăn thực tế của chúng ta chứ sao!" Tiểu Tề nói: "Nói cũng chẳng có ích gì. Cơ quan có khó khăn thực tế của cơ quan, hiện tại không giải quyết được khó khăn thực tế của chúng ta đâu." Tiểu Diêu nghe xong, vừa nấu cơm vừa thở dài thườn thượt. Tiểu Tề lại nói: "Em lại càng nên đi nói chuyện với lãnh đạo cơ quan em ấy chứ." Tiểu Diêu nói: "Ý anh là gì thế? Chẳng lẽ chúng ta không phải vợ chồng sao? Tại sao em lại càng nên chứ?" Tiểu Tề nổi giận, đập bàn một cái: "Em là hồng nhân lớn trong cơ quan em đấy. Là chủ tịch công đoàn, là đại biểu nhân đại quận, là tiên tiến, là mẫu mực, là cờ thi đua cơ mà. Sao thế, đến lúc em gặp khó khăn thực tế, những vinh dự này đều không đáng một cắc tiền rách thế à? Chẳng lẽ những vinh dự cá nhân này của em, lại không phải là vinh dự của cơ quan em sao? Dựa vào những vinh dự này, em lại càng nên đi chứ! Còn phải dựa vào cái gì nữa chứ?" Tiểu Diêu không thích nghe, phản bác lại: "Cơ quan anh có khó khăn thực tế của cơ quan anh, cơ quan em chẳng lẽ không có khó khăn thực tế của cơ quan em chắc? Anh thế này chẳng khác nào bảo em dùng vinh dự cá nhân làm vốn liếng, để đi xin xỏ sự đặc quyền đặc lợi từ phía lãnh đạo à? Cơ quan em còn có người vì không có nhà mà không kết hôn được kìa, em cái chức chủ tịch công đoàn này còn không biết nên quan tâm đến khó khăn thực tế của bọn họ thế nào đây..." Tiểu Diêu không nói những lời này thì thôi, vừa nói ra những lời này, Tiểu Tề càng nổi giận hơn, lại đập bàn quát tháo cô ấy một trận. Thực ra bọn họ không phải là chưa từng tìm lãnh đạo cơ quan tương ứng của mình. Đều tìm cả rồi, đều tìm trong vô ích, trong lòng mỗi người đều nén một cục tức. Đều muốn từ phía đối phương thu hoạch được một tia hy vọng hoặc là một sự an ủi, thế nhưng đều không đạt được thứ mình muốn. Tiểu Tề đập bàn quát tháo Tiểu Diêu, Tiểu Diêu cũng không cãi lại anh ta, chỉ chực trào nước mắt lã chã rơi, vừa rơi nước mắt vừa tiếp tục nấu cơm. Cơm nấu xong, hai người đều không có tâm trạng ăn. Bố mẹ không có tâm trạng ăn, đứa con hiểu chuyện cũng không có tâm trạng ăn. Cả nhà từ sớm đã bụng đói meo đi ngủ. Lại nói về phía chủ nhà trọ cũng tức giận. Chủ nhà trọ cứ nghĩ bọn họ vốn dĩ không có ý định dọn đi. Chủ nhà trọ vừa có suy nghĩ đó, liền cho rằng bọn họ quả thực là không hiểu lý lẽ, cố tình gây khó dễ với mình. Chỉ cần trong nhà có một người ở nhà, là chủ nhà trọ lại đứng ở sân bóng gió chửi xéo không dứt, còn cố ý hắt nước bẩn ra cửa nhà họ, cố ý quét rác rưởi ra cửa nhà họ. Vợ chồng ăn nhờ ở đậu, trọc ghẹo không nổi người ta, chỉ đành chịu nhịn mà thôi.

Đúng lúc đó, vào những ngày tháng ấy nhà Tiểu Tề nhận được một bức thư. Thư viết theo giọng điệu của mẹ chồng. Nói là người mẹ già vô cùng nhớ nhung con trai, cũng chưa từng gặp mặt cháu gái, muốn đến Bắc Kinh, chính là đến nhà con trai ở một thời gian. Thư là do Tiểu Diêu nhận được. Cô ấy không đưa bức thư đó cho chồng xem, cô ấy sợ chồng xem xong càng khó xử, càng phiền muộn hơn. Cô ấy tranh thủ thời gian ở cơ quan viết thư trả lời mẹ chồng, nói cơ quan của chồng sắp phân nhà rồi, nói chẳng bao lâu nữa sẽ chuyển nhà, nói đợi sau khi chuyển đến nhà mới rồi, rất hoan nghênh mẹ đến ở, muốn ở bao lâu tùy thích...

Mà sự thật là —— mẹ của Tiểu Tề mắc bệnh ung thư dạ dày giai đoạn cuối, muốn đến Bắc Kinh nhập viện điều trị. Dù có cứu chữa không nổi, cuối cùng ở cạnh con trai vài ngày, có cơ hội gần gũi thân thiết nhiều hơn với con trai con dâu cháu gái, cũng là một tâm nguyện lớn trong lòng người già. Sở dĩ trong thư không viết rõ ràng, là sợ con trai lo lắng đến phát hỏa. Bà cụ nhận được thư của con cháu, đã không đến Bắc Kinh.

Chẳng bao lâu sau, qua đời.

Tiểu Tề nhận được điện tin, tựa như sét đánh ngang tai. Ngay trong ngày vội vã trở về quê chịu tang. Nghe người nhà kể lại, khi mẹ còn sống, từng tự tay viết cho anh ta một bức thư. Và đưa thư hồi âm của Tiểu Diêu cho anh ta xem. Xem xong rồi, lửa giận trong lòng anh ta đối với Tiểu Diêu bỗng bùng lên dữ dội. Anh ta mang theo nỗi đau buồn tiếc nuối trở về Bắc Kinh, vừa bước chân vào cửa, liền xối xả chất vấn vợ. Trong lòng Tiểu Diêu cũng vô cùng khó chịu, vô cùng hối hận, vô cùng áy náy, đỏ mặt cúi đầu nhận lỗi với chồng, cầu xin sự tha thứ. Cô ấy nói sợ cái kiểu chủ nhà trọ hận không thể tìm được một lý do chính đáng nào đó để đuổi cổ bọn họ ra khỏi cái sân này, sẽ khiến mẹ chồng ở không vui vẻ, vui vẻ đến, thất thểu ra về. Cô ấy nói sao cô ấy có thể ngờ được mẹ chồng lại mắc bệnh nan y cơ chứ? Mặc dù những điều cô ấy nói cũng có lý, nhưng lửa giận trong lòng người chồng vẫn không cách nào tiêu trừ. Tiểu Tề đang lúc nóng giận, chẳng những không tha thứ cho cô ấy, ngược lại còn đánh cô ấy ngay trước mặt con cái...

Tối hôm trước khi xảy ra chuyện, lúc Tiểu Diêu tan làm, cố tình đi đường vòng qua trung tâm thương mại, mua cho Tiểu Tề một chiếc ô, chính là chiếc ô đã đâm chết bố của Nhiễm. Nửa tháng đó ở Bắc Kinh mưa liên miên không dứt, Tiểu Tề lại làm mất ô. Một hôm tan làm về nhà, ướt như chuột lột. Tiểu Diêu liền nghĩ ngày mai nên mua bù cho chồng một chiếc ô. Trăm ngàn sự việc, vào những ngày tháng đó khiến quan hệ vợ chồng cũng không còn được quấn quýt như trước đây nữa. Tiểu Tề vì không thể gặp mặt mẹ già trước khi bà qua đời, đối với thái độ của vợ trước sau vẫn lạnh nhạt thờ ơ, lờ đi không thèm để ý. Tiểu Diêu nói ô là mua cho anh ta, anh ta liếc thấy màu vàng, liền giận dỗi nói không cần, nói anh ta là một người đàn ông đầu đội trời chân đạp đất, làm sao có thể che một chiếc ô màu vàng chứ. Hơn nữa còn nói trong tất cả các màu sáng, anh ta ghét nhất là màu vàng, nói em là vợ anh, sống chung với nhau ngần ấy năm trời, chẳng lẽ đến điểm tối thiểu là chồng mình thích màu gì mà ngay cả điều đó cũng không biết sao? Tiểu Diêu quả thực không biết. Cô ấy nhíu mày trầm tư, không nhớ nổi vào lúc nào, trong hoàn cảnh nào, vợ chồng từng nói chuyện về việc ai thích màu gì ai ghét màu gì. Lúc cô ấy mua ô, ô đen đã bán hết sạch rồi, chỉ còn lại mấy chiếc màu sáng. Ngoài màu vàng ra, còn có màu hồng, màu hoa. Cô ấy chần chừ hồi lâu, mới quyết định mua cho chồng một chiếc màu vàng. Chẳng phải chỉ là che mưa thôi sao! Cô ấy không hề coi trọng màu sắc của chiếc ô cho lắm. Cô ấy vốn dĩ hy vọng, thông qua chiếc ô này, có thể xóa bỏ một lớp cách trở trong lòng chồng, lấy lòng sự vui vẻ của chồng đối với mình, nào ngờ lại rước lấy sự bất mãn của chồng một lần nữa. Lúc đó Tiểu Diêu không thốt lên lời nào, hạ quyết tâm ngày mai sẽ đổi ô...

Tan làm ngày hôm sau, cô ấy lại đi đường vòng qua trung tâm thương mại, thấy có mấy chiếc ô đen được bày ở đó, trong lòng cảm thấy rất vui, thầm mừng vì đến thật khéo. Cô ấy nhỏ nhẹ giải thích với nhân viên bán hàng, ô là mua hộ người khác, người ta không thích màu vàng, hy vọng được đổi một chiếc màu đen. Dù sao thì giá tiền cũng như nhau, dù sao thì cô ấy cũng không phải trả lại hàng. Nhân viên bán hàng lúc đầu không chịu đổi, bảo rằng dùng rồi mà còn đổi được chắc? Không đổi! Thái độ vô cùng cứng rắn. Cô ấy liền lại nhỏ nhẹ nói rất nhiều lời cầu xin, hơn nữa còn tuyên bố bản thân tuyệt đối không dùng qua, thậm chí còn chưa từng bung ô ra. Nhân viên bán hàng bị cô ấy làm cho phiền toái. Cuối cùng cũng chịu đổi cho cô ấy. Trước khi đổi người ta thế nào cũng phải kiểm tra một lượt, người ta liền bung ra. Vừa bung ra, mới phát hiện có hai cái xương ô đã bị gãy. Người ta chỉ vào cô ấy lạnh lùng hỏi, không phải cô thề là chưa dùng qua cơ mà? Thế này là thế nào hả? Chưa dùng qua mà xương ô lại gãy hai cái á? Hỏi khiến cô ấy ngẩn người. Cô ấy ngẩn ngơ ấp úng nói, đúng thế đúng thế, em đến bung ra còn chưa từng bung, sao xương ô lại gãy hai cái cơ chứ? Đây là vấn đề chất lượng mà. Theo suy nghĩ của cô ấy, cô ấy cho rằng bản thân càng có lý do để yêu cầu đổi hơn. Thế nhưng nhân viên bán hàng không nghĩ như vậy. Người ta ném chiếc ô lên quầy hàng, dứt khoát thốt ra hai chữ không đổi. Kết quả là cô ấy liền tranh cãi với người ta, kết quả là vây quanh một đám đông lớn người xem náo nhiệt. Nhân viên bán hàng nắm lấy một lý do, chỉ vào cô ấy nói với đám đông lớn người xem náo nhiệt rằng, cô ta mua chiếc ô này về từ hôm qua, đã dùng rồi, dùng hỏng rồi, cách cả một ngày trời rồi lại đến yêu cầu đổi, lại còn không ngoan ngoãn thừa nhận mình đã dùng rồi, dùng hỏng rồi, thốt ra những lời đường mật nói là mua hộ người khác, nói là vì người khác không thích màu vàng nên yêu cầu đổi một chiếc màu đen. Đây chẳng phải là kiếm chuyện vô lý hay sao? Chị nói là vấn đề chất lượng, lúc đó nếu chị bung ra xem, phát hiện xương ô bị gãy, đương nhiên là vấn đề chất lượng rồi. Nhưng chị đã dùng rồi, dùng hỏng rồi, lại còn bảo là vấn đề chất lượng, lại còn muốn dùng một chiếc hỏng đổi lấy một chiếc tốt, cửa hàng nào cũng không thể đổi cho chị được đâu. Dùng hỏng rồi mà lại không chịu nhận là dùng hỏng, cái này mà không kiểm tra kỹ, đem bán cho người khác coi như một chiếc ô tốt, thế chẳng phải chị hại người ta hay sao? Chị thế này chẳng phải là cố ý phá hoại uy tín của bổn cửa hàng này hay sao? Hiện tại đang là tháng bình chọn chất lượng đấy, chị muốn làm gì hả?

Tiểu Diêu từ nhỏ đến lớn, chưa từng tranh chấp cao thấp với ai ở nơi công cộng, cô ấy cũng không biết tranh chấp cao thấp. Trong một tình huống không có chút sự chuẩn bị tâm lý nào bị rất nhiều người vây xem như thế, cô ấy thực chất là đang ở vào vị thế bị nhân viên bán hàng kia nghiêm khắc quở trách. Lý lẽ của cô ấy một câu cũng không thốt ra được nữa. Thậm chí, ngay cả bản thân cô ấy, cũng không tài nào hiểu rõ nổi, bản thân rốt cuộc là có lý hay vô lý nữa. Ngược lại cô ấy cảm thấy bản thân dường như thực sự chẳng có lý lẽ gì nữa, thực sự có hơi vô lý gây rối rồi. Mặt cô ấy đỏ bừng lên, cô ấy cảm thấy không có chỗ nào để dung thân nữa rồi. Điều này khiến cô ấy trong mắt những người vây xem, quả thực là một kẻ vô lý gây rối. Trong tiếng lên án của bọn họ, trong sự vây quét của ánh mắt chán ghét từ bọn họ, cô ấy chộp lấy chiếc ô gãy hai xương muốn đổi mà không đổi được đó từ trên quầy hàng, trốn chạy khỏi trung tâm thương mại với vẻ vô cùng chật vật...

Kết quả là, cô ấy rốt cuộc đã đụng độ với bố của Nhiễm ở chỗ gửi xe đạp, và cãi nhau. Hơn nữa lại dùng chính chiếc ô đó đâm chết nhà tâm lý học xã hội học lớn tuổi...

Nghe Vương Tùng Sơn kể chuyện say sưa sinh động như đang kể chuyện dã sử vậy, tôi cảm thấy nếu bản thân mình vẫn dửng dưng vô cảm thì quá không bằng cầm thú.

Tôi hỏi chồng cô ấy: "Bây giờ thì sao?"

Anh ta phản hỏi lại: "Bây giờ cái gì?"

Tôi nói: "Bây giờ các anh chuyển đi chưa?"

Vương Tùng Sơn nói: "Anh đừng có đánh trống lảng chuyển chủ đề, không cần anh giúp thuê nhà đâu." Tôi nói: "Cậu cũng đừng có suốt ngày gào lên với tôi. Tôi muốn biết!"

Tiểu Tề nói: "Bây giờ chúng tôi vẫn ở đó. Bây giờ chủ nhà trọ không định ép chúng tôi dọn đi nữa, lại đối xử tốt với chúng tôi rồi, bày tỏ xin lỗi với tôi, thông cảm cho chúng tôi rồi..."

Tôi nói: "Tôi cũng thế."

Vương Tùng Sơn nói: "Anh cứ dùng những lời hay ý đẹp để đối phó với chúng tôi thì chẳng có ý nghĩa gì cả!" Tôi nói: "Sao tôi lại là dùng lời hay ý đẹp đối phó với các anh chứ? Các anh đều nghe đây, tôi lấy nhân cách của mình ra bảo đảm với các anh——Thứ nhất, tôi sẽ từ chối sự ủy thác của vợ người chết đối với tôi, ngày mai sẽ từ chối bà ấy. Thứ hai, tôi sẵn sàng làm người được ủy thác của các anh. Sẵn sàng đứng ra điều tiết từ giữa, sẵn sàng thay thế các anh, đi dung hòa với cụ bà đó, có lẽ vẫn có khả năng..."

Bọn họ nhìn nhau, rồi đều đứng dậy.

Vương Tùng Sơn nói: "Sau này có chuyện gì cần bàn trực tiếp, tôi sẽ không dẫn Tiểu Tề tới nữa. Tôi không được như anh, tôi phải đi làm hằng ngày. Tiểu Tề tự mình tới được không?" Tôi nói: "Được chứ, được chứ."

Vị Phó viện trưởng Hàn kia nói: "Bệnh viện chúng tôi tuy là bệnh viện cấp quận, nhưng trình độ y tế vẫn tạm ổn đấy. Có mấy vị chuyên gia y học cổ truyền cơ, chữa bệnh mãn tính khá nổi tiếng, ví dụ như viêm gan, viêm dạ dày, viêm phế quản gì đó. Khi nào muốn khám Đông y, rất hoan nghênh anh đến bệnh viện chúng tôi tìm tôi, nhất định sẽ để chuyên gia khám cho anh."

Tôi nói: "Nhất định sẽ tới, nhất định sẽ tới."

Tiểu Tề muốn nói gì với tôi, nhưng lại chẳng nói gì với tôi cả. Chỉ bảo con gái mình: "Nói tạm biệt bác đi con."

Thế là con bé máy móc lặp lại: "Bác tạm biệt ạ." Ánh mắt vẫn u sầu như lúc đến, vẻ bề ngoài cũng vậy. Đôi mắt u sầu của trẻ em, là thứ có thể phóng đại từ "u sầu" mà người lớn thường nói rồi trưng bày ra cho người lớn xem rõ nhất. Ánh mắt tôi không kìm được mà nhìn sang chỗ khác.

"Cọ má chào bác cái nào con."

Con bé từ trong ngực bố vươn người về phía tôi, tôi kề mặt mình sát lại, cọ cọ với má bé con một cái.

Tôi cảm thấy má con bé khá nóng.

"Đứa nhỏ đang sốt à?"

"Vâng."

“Thế mà anh còn đưa con bé theo!”

Tôi không kìm được trách cứ người làm bố.

"Không dẫn theo không được, con bé cứ đòi đi cơ! Con bé này hiểu chuyện lắm, còn lo lắng sốt ruột hơn cả tôi nữa."

Người làm bố mang nỗi khổ tâm vô cùng tận.

Tiễn bọn họ đi xong, vợ trách móc tôi: "Bảo anh bớt lo chuyện bao đồng đi, anh cứ cố tình không nghe. Thấy chưa, thế này lại tự rước họa vào thân nữa rồi đấy nhé! Xử lý không thỏa đáng, anh thế nào cũng mang cái kết cục bị cả hai phía oán hận cho xem!"

Tôi cảm thấy bản thân dường như đã trở thành một điệp viên hai mang. Tôi hiểu rằng vai trò như thế này không phải là một vai trò dễ chịu gì, nhưng lại có phần không hiểu nổi bản thân rốt cuộc đã sai ở tình tiết hay chi tiết nào, khiến mình cứ như bị định mệnh an bài mà trở thành một vai trò thế này. Tôi nói: "Em đừng làm phiền anh nữa được không?"

Tối hôm sau tôi đến nhà họ Nhiễm. Người mở cửa là mẹ của Nhiễm, cụ bà mang nét giận trên mặt cố nặn ra một nụ cười gượng gạo, không dẫn tôi vào phòng khách, mà dẫn vào căn phòng sâu nhất trong bốn gian phòng —— phòng làm việc của bố Nhiễm. Đi qua phòng khách, tôi thấy bể cá không còn nữa, trên mặt đất có vết nước chưa lau khô. Đi qua phòng ngủ của Nhiễm, tôi nghe thấy có tiếng ai đó đang khóc sụt sùi ở bên trong.

Tôi đoán chắc chắn không phải người khác, chắc chắn là Nhiễm. Tôi đoán bể cá chắc chắn đã vỡ rồi...

Cụ bà rõ ràng cũng không muốn giấu giếm tôi chuyện bọn họ đã cãi nhau. Tôi vừa ngồi xuống là bà đã nói: "Tức chết tôi mất thôi."

Tôi cười gượng gạo một tiếng, hỏi xảy ra chuyện gì thế?

Cụ bà nói Nhiễm phản đối việc bà chuẩn bị tiến hành đến cùng các công việc cho bố của Nhiễm. Nói Nhiễm cho rằng, với tư cách là con gái ít nhất cũng có một nửa quyền lợi và tư cách, quyết định một việc nào đó có quan hệ trực tiếp với người bố đã khuất, cũng như quyết định làm thế nào mới phù hợp với phương pháp tư tưởng nhất quán khi sinh thời của bố.

Uhuhu... "Anh nói xem con bé này chẳng phải là kẻ phản nghịch trong gia đình thì là gì? Nó còn cho rằng nó đang đứng ở lập trường khách quan nữa chứ. Anh nói xem, bố chết dưới tay người ta, đường đường là con gái, làm gì có chuyện đứng ở lập trường khách quan nào chứ? Nếu như lão già đó ác quán mãn doanh, thì lại là chuyện khác. Đừng thấy lão già cả đời hiền lành không ai bằng chính trực không ai bằng chứ! Ai phản đối tôi, kẻ đó chính là kẻ thù của tôi!..."

Cụ bà càng nói càng kích động, càng lúc càng nổi giận, hai bàn tay được chăm sóc rất kỹ, đồng thời siết chặt thành nắm đấm, không ngừng đập lên đầu gối mình. Bộ dạng quyết không lùi bước tiến thẳng về phía trước của bà, thậm chí là bộ dạng đập nồi dìm thuyền không thành công thì thành nhân.

Khoảnh khắc ấy tôi bị khí thế đó của bà chấn nhiếp, những lời đã chuẩn bị sẵn từ trước nên nói thế nào, quên sạch sành sanh, cảm thấy vô cùng lúng túng. Tựa như mưu đồ và mục đích trong thâm tâm, đã sớm bị cụ bà thấu triệt tường tận nhìn thấu suốt. Tôi cảm thấy cho dù những lời muốn nói có được sắp xếp tổ hợp lại trong đại não một lần nữa, khôn ngoan một chút, thức thời một chút, thì tốt nhất cũng đừng nên nói ra, ít nhất nên để dành lại cho sau này có lẽ sẽ có cơ hội thích hợp hơn hẵng nói.

Cụ bà hỏi tôi, có phải đến để báo cho bà ấy biết tình hình tiến triển không?

Tôi nói phải mà cũng không phải. Chuyện đó ấy mà, tiến triển thì vẫn đang trong tiến triển, nhưng chuyện liên quan đến pháp luật, không phải một sớm một chiều là có thể có kết quả, hy vọng bà kiên nhẫn chờ đợi. Nói xong tôi đứng dậy cáo từ.

Cụ bà lục ra một cây thuốc lá nằng nặc đòi tặng cho tôi. Tôi từ chối không được, đành cười nhận cho qua chuyện. Tôi biết điều này sẽ khiến tôi sau này càng thêm bị động trước mặt bà. Nhưng mà bà nhiệt tình chu đáo như thế, khiến tôi sợ từ chối thì bất kính, không thể không nhận.

Lại đi qua phòng ngủ của Nhiễm, cụ bà nói nhỏ với tôi: "Anh khuyên Nhiễm một tiếng nhé, khuyên nó đừng tranh cãi với tôi. Cả cái nhà này, từ nay về sau chỉ còn lại hai mẹ con tôi thôi, không thể tranh cãi được đâu. Cứ cãi nhau là cả hai phía đều đau lòng, đều tổn thương tình cảm..."

Bà cười cười, cười có phần thê lương.

Tôi chần chừ một lát, nói: "Được, để tôi khuyên con bé."

Thế là tôi bước vào khuyên Nhiễm. Chẳng qua chỉ đem những lời của mẹ cô ấy, lặp lại với cô ấy một lượt. Kỳ thực trước khi tôi bước vào, cô ấy đã không còn khóc sụt sùi nữa rồi. Cô ấy nhìn điếu thuốc trong tay tôi trước, sau đó mới ngẩng đầu nhìn nét mặt tôi. Bộ dạng đó của cô ấy, dường như có chút lạnh nhạt đối với tôi. Cô ấy nói: "Đối với chuyện nhà chúng tôi, tốt nhất là anh đừng quá nhiệt tình, đừng can thiệp quá sâu, được không?"

Tôi nói: "Được, được."

Cô ấy nói: "Được là tốt."

Tôi vâng vâng dạ dạ lùi ra ngoài. Trong lòng tự mắng bản thân một câu: Mẹ kiếp mày!...

Về nhà chưa được bao lâu, điện thoại reo lên, là do người chiến hữu thanh niên trí thức Đại Hoang làm luật sư của tôi gọi tới.

Tôi bảo anh ta, việc tôi yêu cầu anh ta tiến hành, đừng tiếp tục tiến hành nữa. Anh ta nói anh ta vẫn sẽ tiếp tục tiến hành.

Tôi quát vào ống nghe: "Cậu bị làm sao thế hả? Phát điên à? Đã bảo cậu không được tiếp tục tiến hành nữa, thế mà cậu cứ cố tình tiếp tục tiến hành!"

Anh ta nói, anh ta phải tuân mệnh lương tâm nghề nghiệp của mình, chứ không phải tuân mệnh tôi.

Tôi nói: "Mẹ kiếp nhà cậu chứ quỷ tha ma bắt!"

Đầu dây bên kia im lặng một lát, với giọng điệu kiên định không gì lay chuyển được lại nói tiếp: "Chuyện này rất đáng để một người làm luật sư tranh biện vì nó, luật sư cũng cần cơ hội để nổi tiếng. Chỉ có điều tôi sẽ không đứng ở lập trường người được ủy thác của anh, mà đứng ở lập trường pháp luật để biện hộ cho bị cáo."

“Cái… gì?…” Tôi không kìm được gầm lên: "Mẹ kiếp cậu cố tình chơi xỏ tôi phải không?..."

Lúc này vợ nghe tiếng bước đến bên cạnh, giật phắt ống nghe, nói: "Thế này rất tốt, anh ấy đúng rồi đấy, anh cứ tiếp tục tiến hành như thế đi. Vừa nãy anh ấy nghe không hiểu lời anh, kỳ thực anh ấy cũng có ý này..."

Tôi lại giật phắt ống nghe từ tay vợ, nhưng đối phương đã cúp điện thoại rồi. Tôi đặt ống nghe xuống, trừng mắt nhìn vợ, giọng điệu ép người hỏi: "Em đang làm cái quái gì thế này?" Vợ nói: "Em cũng không hiểu anh lắm đâu. Hôm qua chẳng phải anh đã thề thốt hứa hẹn với chồng của Tiểu Diêu, sẽ giúp đỡ người ta cơ mà? Bây giờ có một vị luật sư sẵn sàng tiến hành biện hộ cho Tiểu Diêu, anh còn gầm thét với người ta làm gì, rốt cuộc anh đang định làm cái gì thế hả?" Tôi tức tối bực bội nói: "Nhưng cậu ta là luật sư mà tôi mời cho mẹ của Nhiễm cơ mà, tôi đã nói tên của cậu ta cho cụ bà đó rồi. Bây giờ cậu ta phản giáo một cú, cụ bà sẽ có suy nghĩ thế nào về tôi đây? Điếu thuốc mà tôi đang hút này, chính là do cụ bà đó ép tặng tôi ngày hôm nay đấy. Đối với bà ấy, tôi rốt cục đã thành ra cái thể loại người gì rồi hả?"

Vợ ngẩn người. Cô ấy không nghĩ nhiều thế này, càng không ngờ tôi chẳng những không rút chân ra được, ngược lại còn lún ngày càng sâu, trái lại còn nhận ân huệ của người ta.

Cô ấy ngẩn ngơ nửa ngày, hậm hực nói: "Đáng đời! Người ta tặng cho anh, anh cũng dám nhận á? Thiếu thuốc lá của anh chắc?"

Sáng hôm sau, tôi đang định ra ngoài tìm người chiến hữu thanh niên trí thức Đại Hoang làm luật sư của mình, thì cậu ta lại đến tìm tôi trước.

Cậu ta nói: "Anh nói cho tôi biết trước đã, vị lão tiên sinh kia, có phải người Giang Tô không?" Tôi nói: "Dường như là thế. Cậu hỏi cái này làm gì?"

Cậu ta nói: "Là người Giang Tô thì đúng rồi. Hai người cãi nhau, là vì ông ta mở miệng mắng người ta trước, dùng tiếng Giang Tô mắng người ta là 'mặt dày da mặt dày' (lại bì kiểm - đồ trơ trẽn). Cái này ở phía nam sông Dương Tử, đặc biệt là vùng Giang Tô, đối với phụ nữ là một câu mắng chửi có tính sỉ nhục rất nặng. Đối phương cũng là người Giang Tô, lớn lên từ nhỏ ở Giang Tô, cực kỳ nhạy cảm với việc dùng tiếng địa phương mắng mình, liền dùng tiếng địa phương mắng ngược lại một câu, mắng là mấy câu kiểu 'đồ điên già' (lão phong điên). Mà vị lão tiên sinh kia, liền tát người ta một cú bạt tai..."

Tôi nói: "Điều này không thể nào! Điều này hoàn toàn không thể nào! Lão tiên sinh họ Nhiễm đường đường như thế, sao có thể mở miệng mắng một người phụ nữ trước, lại còn động tay đánh người ta chứ? Lời cậu nói, là phải chịu trách nhiệm đấy nhé!"

Ông ấy cười cười, nói: "Tôi đương nhiên chịu trách nhiệm về lời nói của mình. Tôi đã điều tra tìm hiểu, lại còn thu thập chứng cứ. Bây giờ lời chứng đều nằm trong tay tôi. Có lời chứng của ông già trông xe đạp, có lời chứng của cậu thanh niên bán thịt xiên nướng đối diện, có lời chứng của bác thợ sửa xe đạp bên cạnh, lại còn có lời chứng của một cô gái bày sạp bán quần áo. Cô đừng vội, cũng đừng không tin, cô hãy kiên nhẫn nghe tôi kể lại sự việc đã diễn ra thế nào. Nữ đồng chí mang họ Diêu kia, tức là bị cáo, lúc lấy xe đạp thì có một người đàn ông khoảng ba mươi mấy tuổi cũng đang lấy xe. Anh ta va phải một chiếc xe đạp, kết quả giống như hiệu ứng đô-mi-nô, xe nọ đè xe kia, đổ một loạt lớn, bao gồm cả xe của bị cáo cũng bị đổ. Người đàn ông đó lại làm như không thấy, dắt xe đạp của mình rồi đi thẳng. Ông già trông xe đạp từ trong căn nhà gỗ nhỏ lao ra la hét, muốn chặn anh ta lại, bắt anh ta đỡ tất cả xe dậy. Nào ngờ người đàn ông đó hung hăng, chửi ông già một câu. Ông già thấy người đàn ông đó hung dữ nên không dám dây vào. Hôm đó ông già vừa trông xe đạp, lại vừa phải coi chừng cháu nội. Đứa cháu nội của ông khóc trong căn nhà gỗ nhỏ, ông già không lo đỡ xe trước được, đành vội vàng bước vào nhà gỗ dỗ cháu. Còn bị cáo thì sao, mặc dù xe của chính mình cũng bị đè ngã, nhưng giống như ông già, không dám dây vào người đàn ông đó. Cô ấy dựng xe đạp của mình dậy, dắt đi được hai bước, quay đầu nhìn hàng xe đổ ngổn ngang, lại không đi nữa, chống chân xe xuống, đi qua đỡ dãy xe bị đổ ngowns ngang đó. Nếu như cô ấy bỏ đi, không đi đỡ dãy xe bị đổ ấy, thì ngày hôm đó đã không xảy ra một chuyện như vậy. Hôm nay hai chúng ta cũng sẽ không bàn về chuyện này. Nghĩ kỹ lại, quả thực lại có chút phù hợp với định luật Murphy——bất cứ việc gì, chỉ cần có thể phát triển theo chiều hướng xấu, thì nhất định sẽ phát triển theo chiều hướng đó. Trong cuộc sống có một số hiện tượng mang tính quy luật, mẹ kiếp đúng là quái đản thật. Lúc cô ấy lần lượt đỡ dậy được mười mấy chiếc xe, mà vẫn còn mười mấy chiếc đổ chưa được đỡ lên, thì vị lão sinh họ Kiều kia tới lấy xe. Trong số những chiếc xe đổ, bao gồm cả xe của ông ấy. Bị cáo, tức là nữ đồng chí họ Diêu kia, liền không đỡ nữa, bước về phía xe của mình. Có lẽ trong lòng cô ấy nghĩ: Chút nghĩa vụ công cộng này ai ai cũng nên làm tròn, ông già hãy ra mà đỡ những chiếc xe kia dậy đi chứ. Còn ông già trông xe đạp thì sao, trước khi bước vào căn nhà gỗ nhỏ của mình, thấy có người đỡ hộ mình cả dãy xe bị đổ, thế làâm lười biếng, dứt khoát không thèm ra nữa. Vị lão sinh họ Kiều kia thì sao, đã hiểu lầm, phạm phải sai lầm chủ quan chủ nghĩa, tưởng rằng những chiếc xe bị đổ đó là do nữ đồng chí họ Diêu gây ra. Bây giờ chúng ta đương nhiên không thể nào biết được tại sao ông ấy lại sinh ra sự hiểu lầm. Đại khái theo suy nghĩ mang tính chủ quan của ông ấy, cho rằng đã là đối phương đang đỡ xe, thì không còn nghi ngờ gì nữa, dãy xe đó chính là do đối phương làm đổ. Đã là cô làm đổ xe của người khác, thì cô nên đỡ tất cả dậy chứ. Thế là ông ấy gọi giật nữ đồng chí họ Diêu lại, chất vấn cô ấy tại sao không đỡ hết xe dậy, đồng thời phê phán đối phương thiếu ý thức công cộng tối thiểu. Còn cô ấy, đương nhiên nói không phải do mình làm đổ rồi! Vị lão sinh đó kéo chặt yên xe đạp của cô ấy, không cho cô ấy đi. Nói tôi tận mắt nhìn thấy cô đang đỡ, thấy tôi tới thì không đỡ nữa, lại định chuồn. Nói không có người thứ ba, không phải do cô làm đổ, chẳng lẽ là do tôi làm đổ chắc? Nói giới trẻ các người bây giờ, sao lại thế chứ! Nói cô không đỡ xe đạp của tôi dậy, không đỡ tất cả những chiếc xe do cô làm đổ này dậy, thì đừng hòng hóc mà đi! Tôi phải trị cho bằng được loại người như cô! Đối phương nói, vừa rồi tôi đỡ là thật đấy, nhưng điều đó cũng đâu thể chứng minh là do tôi làm đổ đâu! Lão đồng chí sao lại oan uổng người tốt thế này chứ? Lúc này lại có thêm mấy người tới lấy xe, thấy xe của họ bị đổ, đều cho rằng là do nữ đồng chí họ Diêu làm đổ, thế là không chịu để yên, đều nhao nhao chửi bới cô ấy. Chỗ gửi xe đó nằm gần trung tâm thương mại, là một nơi náo nhiệt, thế là tụ tập rất nhiều người đứng xem. Trong đó không thiếu những nam thanh nữ tú nhàn rỗi, đầu gấu lưu manh. Người bán thịt xiên nướng đối diện, hai thợ sửa giày và người bày sạp bán quần áo, toàn bộ sự việc từ đầu đến cuối đều thu vào tầm mắt, tuy biết nữ đồng chí họ Diêu kia quả thực bị oan, nhưng đều giữ thái độ xem kịch vui chuyện không liên quan đến mình, huống chi họ còn phải lo buôn bán. Trong tiềm thức của họ, có lẽ đều cảm thấy một tri thức già ra dáng tùng lâm, cùng một người phụ nữ trẻ tuổi nói lý không rõ cãi nhau giữa phố, vốn đã tạo thành một cảnh náo nhiệt, không xem thì phí. Còn ông già trông xe đạp kia, vừa thấy không ai khuyên giải mà sự việc cứ kéo dài mãi không dứt, vừa la hét "Không phải cô ấy làm đổ, không phải cô ấy làm đổ", vừa bước ra khỏi căn nhà gỗ nhỏ của mình. Mấy tên nam thanh nữ tú nhàn rỗi, đầu gấu lưu manh kia lại đẩy ông ta vào trong căn nhà gỗ, chặn ở cửa, không cho ông ta ra làm sáng tỏ sự thật. Bọn chúng mong ngóng xem náo nhiệt lớn hơn, bọn chúng hùa nhau kích động, một lòng muốn làm ồn lên thành tình tiết khiến bọn chúng phấn khích hơn nữa. Cũng chính vào lúc này, vị lão sinh họ Kiều kia đã buông yên xe đạp của nữ đồng chí họ Diêu ra. Bản thân ông ấy tự đỡ xe đạp của mình lên, rồi tiếp tục đi đỡ xe của người khác. Nhưng trước khi làm như vậy, ông ấy đã mắng đối phương một câu "Mặt trơ trán bóng". Còn những người nam nữ có xe đạp bị làm đổ, một số người trong đám người vây xem, những nam thanh nữ tú nhàn rỗi, đầu gấu lưu manh đó, cũng hùa theo chỉ trỏ mắng nữ đồng chí họ Diêu là "Mặt trơ trán bóng". Tâm lý của cô ấy lúc đó có thể tưởng tượng được, thế là cô ấy chửi đổng lại một câu "Đồ điên già", tức là ý chỉ kẻ tâm thần già ấy mà. Thế là vị lão sinh họ Kiều quay người tát cô ấy một bạt tai. Thế là cô ấy rút chiếc ô từ yên xe ra. Nhưng cô ấy không hề dùng ô đâm ông ta ngay lập tức, cô ấy chỉ cầm ô chĩa về phía ông ta. Tôi nghĩ đó càng là một thứ hành động bản năng, một thứ tiềm thức. Còn vị lão sinh kia thì chết trân. Tôi nghĩ một mặt là vì bản thân giữa chốn đông người đã đánh một người phụ nữ, anh ta đại khái chưa từng làm ra cái hành vi đánh mất phong độ của một người đàn ông, đặc biệt là đánh mất phong độ của một trí thức, của một người lớn tuổi như vậy; mặt thứ hai, đại khái anh ta không biết đối phương bước tiếp theo sẽ đáp trả mình thế nào. Anh ta trân trân nhìn chằm chằm vào đầu mũi ô đứng ngây ra đó, ở vào trạng thái nửa phòng thủ nửa không. Đối phương, tức là nữ đồng chí họ Diêu, cũng có chút ngơ ngác bởi cái bạt tai hứng chịu giữa chốn đông người, bởi chính hành động phản ứng theo tiềm thức của mình, lúc đó cô ấy không hề hoàn toàn triệt để mất đi lý trí như chúng ta thường nói. Ngược lại, ngay cả trong hoàn cảnh đó, thời khắc đó, cô ấy vẫn khá là lý trí. Đặt mình vào hoàn cảnh người khác mà suy nghĩ, đặt người vào mình, điều đó thực sự không dễ dàng gì. Vậy mà có mấy tên đầu gấu lưu manh, lại càng hùa nhau kích động hăng hái hơn. Nói bọn chúng là đầu gấu lưu manh, kỳ thực là nói nhẹ bọn chúng rồi. Có thể cho rằng bọn chúng chính là lũ lưu manh đường phố. Bọn chúng vừa la hét: "Đánh đi, đánh đi! Dân số Trung Quốc đông lắm, đánh chết một người bớt đi một người!" "Tránh ra chút, tránh ra chút, đừng để văng máu lên người!" Vừa từ phía sau lao tới tông mạnh vào cô ấy. Vào cái mùa này, ai nấy mặc đều rất mỏng manh. Vị lão sinh kia cũng không ngoại lệ. Mặc một chiếc áo ngắn tay. Do có người tông vào, đầu ô liền chĩa thẳng vào ngực ông ta đâm tới... Quá trình chính là như vậy. Vừa thấy có người bị đâm ngã, người vây xem lại càng đông hơn. Mấy tên đầu gấu lưu manh kia cảm thấy tình hình không ổn, liền chuồn sạch. Tôi điều tra rất tỉ mỉ. Những lời chứng đó viết cũng rất tỉ mỉ. Bọn họ đối với từng câu từng chữ, từng chi tiết nhỏ, đều sẵn sàng ra tòa làm chứng. Bởi vì hễ là con người, tận mắt chứng kiến một vụ oan ức, rốt cuộc vẫn có chút tinh thần chính nghĩa, rốt cuộc vẫn muốn nói một câu công đạo, đương nhiên, ngoại trừ lũ lưu manh lũ đầu gấu đám cặn bã ra. Huống chi chúng ta là luật sư cơ mà. Hừm?...

Tôi đã hút ba điếu thuốc. Tôi lại ngậm điếu thuốc thứ tư vào miệng. Tôi cảm thấy vai trò của chính mình thế này, mẹ kiếp hoàn toàn bị đạo diễn đùa giỡn rồi. Mà đạo diễn không phải ai khác, chính là bản thân tôi. Mẹ của Nhiễm chính là "nhà hoạch định". Tôi thật sự không biết phải ăn nói thế nào với cô ấy nữa.

Người bạn lại nói: "Tôi biết trong lòng cô khó chịu. Sự việc xoay chuyển ngược lại, tôi cũng không ngờ tới. Lúc bắt đầu, tôi hoàn toàn đứng về phía người nhà người chết để tiến hành điều tra, nhưng mà..."

Tôi nói: "Cậu đừng giải thích gì nữa. Hai người khó xử, chẳng bằng một người khó xử."

Cậu ta hỏi: "Cậu có ý gì đây?"

Tôi nói: "Cứ để một mình tôi khó xử đi. Còn cậu, cứ làm theo những gì cậu đã quyết định đi."

Người bạn lại nói thêm mấy câu xin lỗi đại loại thế rồi rời đi. Cậu ta còn phải tới tòa án. Hóa ra tòa án vốn dĩ chưa ấn định thời hạn xét xử, bảy năm, chẳng qua chỉ là theo ý định xử lý các vụ án tương tự trước đây...

Tôi ngồi trong nhà đứng ngồi không yên. Vài phút sau, tôi dứt khoát kiên quyết gọi điện thoại đến cơ quan của Nhiễm. Cô ấy có ở đó. Tôi bảo cô ấy lập tức đến nhà tôi.

Cô ấy nói: "Chiều nay chúng tôi họp học tập tài liệu mà!"

Tôi nói: "Vậy thì em xin phép nghỉ đi."

Cô ấy nói: "Việc thông thường không được nghỉ."

Tôi nói: "Không phải việc thông thường! Em là con gái của lão sinh họ Kiều, còn tôi thì không phải con trai của ông ấy, tôi chẳng có nghĩa vụ gì bắt buộc phải làm cho ông ấy cả! Có đến hay không tùy ý em!"

Nói dứt câu tôi dập mạnh điện thoại.

Buổi chiều cô ấy đã đến.

Tôi nói: "Nhiễm, về cái chết của cha em, giả sử nếu là kết quả thế này——tòa án chỉ tuyên phạt đối phương một hai năm, thậm chí, tuyên một hai năm, lại còn hoãn thi hành án một hai năm nữa, thì em ước chừng, mẹ em liệu có thể chấp nhận nổi không?..."

Cô ấy lắc đầu.

"Vậy, mẹ em sẽ thế nào đây?"

"Càng không chịu để yên đâu."

"Có cách nào, hoặc có ai, có thể khuyên mẹ em dừng tay không?" "Không có."

"Trong lòng em sẽ cân bằng chứ?"

"Tài xế lái xe tông chết một người, nếu người đó vốn không vi phạm luật giao thông, thì cũng phải phán hai năm mà!"

Lời nói của Nhiễm, tương đương với việc ngầm ám chỉ cho tôi biết——nếu quả thực là vậy, cô ấy cũng rất khó chấp nhận. Xem ra, sự bất đồng giữa cô ấy và mẹ chỉ nằm ở chỗ——khoản thời gian thi hành án để cân bằng tâm lý của họ lớn hơn bảy năm hoặc bằng bảy năm. Một khi nhỏ hơn bảy năm, có lẽ họ thậm chí sẽ đồng tâm hiệp lực lại cũng nên! Đây quả thực là một hiện tượng kỳ lạ trong tâm lý con người!

Tôi nói: "Nhiễm, buổi sáng, vị luật sư mà tôi mời cho mẹ em đã đến nhà tôi rồi. Bắt đầu từ ngày hôm nay, anh ấy đã trở thành luật sư biện hộ tự nguyện của bị cáo. Anh ấy ước tính, bị cáo thậm chí có khả năng được tuyên vô tội. Anh ấy rất tràn đầy tự tin về điểm này. Anh ấy khá có chút tiếng tăm trong giới luật sư, có tài năng biện hộ lắm..."

Đôi mắt của Nhiễm trừng to dần. Chúng chằm chằm nhìn tôi, dường như đang hỏi: Rốt cuộc anh đang giở trò gì thế? Rốt cuộc anh đóng vai trò gì thế? Rốt cuộc anh đóng vai trò gì ở trong đó? Anh đùa giỡn mẹ tôi á? Tôi tránh ánh mắt của cô ấy, đem kết quả điều tra của người bạn, kể lại chi tiết nhất có thể cho cô ấy nghe...

Lắng nghe lắng nghe, đầu cô ấy cúi rạp xuống. Tôi kể rất khó khăn. Cảm thấy dù kể thế nào đi nữa, thì dường như cũng đều đang đưa ra những đánh giá mang tính phán quyết đóng hòm cho công lao sự nghiệp đối với hình tượng vị trưởng bối đáng kính của lão sinh họ Kiều. Điều này khiến tôi cảm thấy có chút tội lỗi, cảm thấy bản thân có chút đáng ghét.

Tôi ấp úng nói: "Nhiễm, thực sự xin lỗi vì đã kể những điều này với em. Một quá trình khách quan tuyệt đối của một sự kiện, có lẽ là không có. Kỳ thực... kỳ thực em hoàn toàn có thể không tin, không tin cha em lại có thể đối với người ta sinh ra một loại... loại hiểu lầm kỳ quái mà lại nghiêm túc đến thế... Không tin ông ấy lại ở chốn thị tứ đường phố mà mắng mỏ một nữ đồng chí trước, không tin ông ấy lại còn động tay đánh người ta..."

Nào ngờ Nhiễm nói: "Em tin..."

Tôi kinh ngạc.

"Em tin. Em tin tất cả..." Nhiễm lại nói, "Em đã đoán trước được, em có linh cảm. Em biết... một số chuyện sớm muộn gì cũng sẽ xảy ra. Mấy ngày trước khi xảy ra chuyện, cha ít nhất ba lần nói với em cùng một câu..."

"Ông ấy... nói gì?..."

"Con giun xéo lắm cũng quằn..."

Tôi không những kinh ngạc, mà còn thót tim.

"Cũng được. Ông ấy được giải thoát như thế cũng tốt. Chỉ có điều cách thức giải thoát, quá ư là kịch tính. Hơn nữa... hơn nữa quá... có lỗi với nữ đồng chí họ Diêu kia..." "Ý em là... ông ấy... ông ấy cố ý chọc giận một người nào đó, để mượn tay người khác... kết liễu sinh mạng của chính mình?..."

Nhiễm ủ rũ lắc đầu: "Em không có ý đó, cha cũng không phải là người đẩy vạ cho người khác. Kỳ thực, người ta không thực sự hiểu ông ấy. Em cũng phải đến một hai năm nay mới chợt nhận ra rằng, với tư cách là một người con gái, em có trách nhiệm phải hiểu người cha già của mình. Thế nên em mới phát hiện ra, trong đầu ông ấy tràn ngập những tư tưởng đối lập, những tư tưởng này trong đầu ông ấy đôi khi xung đột rất kịch liệt. Trong nội tâm ông ấy cũng tràn ngập những mâu thuẫn tình cảm, tâm hồn ông ấy thường xuyên ở trong trạng thái chịu sự đày đọa của tình cảm. Ông ấy giống như một quả cầu kim loại rỗng ruột, bên trong chứa đầy những viên bi lăn, hễ chạm vào một cái là bên trong liền xảy ra va chạm và ma sát.

Những bức thư đó làm tổn thương lòng tự trọng của ông ấy. Tâm lý của bản thân ông ấy thực tế là vô cùng mỏng manh, vậy mà lại còn hy vọng dạy cho người khác cách tâm lý kiên cường lên như thế nào. Em khuyên ông ấy đừng coi những bức thư đó ra gì, thậm chí không cần xem, nhận được thì xé đi, hoặc đốt đi. Ông ấy không nghe, bức nào cũng xem. Bản thân không biết nên đáp thư thế nào, liền yêu cầu em thay mặt ông ấy trả lời từng bức thư một. Em đã thay mặt cha trả lời mấy bức thư, đối với những bức vừa chua ngoa cay độc, ngôn từ phóng túng vô lễ đó, em cũng gậy ông đập lưng ông. Bộ này ai mà chẳng biết chứ. Đều là tự học thành tài cả thôi. Cũng chẳng có ai dây dưa không dứt, tìm đến tận nhà gây sự cả. Thế nhưng nếu cha tự viết thư trả lời, thì lại không có kết quả tốt đẹp như vậy. Em khuyên ông ấy, tranh thủ thời gian viết cho xong cuốn sách chưa viết xong mới là phải lẽ, việc gì phải phân tán tinh thần vì mấy chuyện không đâu? Ông ấy vậy mà cũng nghe, nói đúng đúng, muôn việc ngàn đời, việc này là lớn nhất. Thế nhưng hễ có người mời là ông ấy lại đi diễn thuyết lại đi làm báo cáo. Cản không nổi ông ấy. Ông ấy nói rất nhiều người đều coi tôi là một người phản đối cải cách, coi như một kẻ bảo thủ ngoan cố không chịu thay đổi, tôi lẽ nào còn có thể không đi đính chính hình tượng của mình nữa sao? Ông ấy dường như cảm thấy, toàn Trung Quốc, ít nhất là toàn Bắc Kinh, mỗi ngày đều có rất nhiều người đang nghiên cứu ông ấy, giống như ông ấy mỗi ngày đều đang nghiên cứu những con người phổ thông vậy. Em quả thực không có cách nào giải thích cho ông ấy hiểu, đây chẳng qua chỉ là một thứ ảo tưởng của ông ấy mà thôi. Kết quả là ông ấy đã đi, kết quả là lòng tự trọng lại mang theo vết thương trở về, lại sẽ giống như một đứa trẻ lẩm bẩm kể lể với em rằng: "Nhiễm à, con gái à, trong lòng cha rất đau buồn, không ai hiểu cha cả..."

Ông ấy đôi khi hiểu rõ, thừa nhận cái gọi là tâm lý học xã hội, chẳng qua cũng chỉ là một thứ học vấn mà thôi. Thừa nhận bản thân vị học giả này, chẳng qua cũng chỉ là dựa vào nó mà thiết lập nên danh tiếng cá nhân mà thôi. Đôi khi lại không hiểu rõ như vậy, cho rằng nó cũng quan trọng y như chính trị Trung Quốc và kinh tế Trung Quốc vậy, là đại hạng mục đại vấn đề có liên quan đến sự thành bại của công cuộc cải cách Trung Quốc. Đây là lời Nhiễm nói, Nhiễm nói cha của cô ấy từng viết một bức thư gửi trung ương, kiến nghị trung ương ra một văn bản, hiệu triệu toàn Đảng toàn quân toàn quốc nhân dân các giới công nông thanh niên phụ nữ dấy lên cao trào học tập và ứng dụng tâm lý học xã hội. Nói cha cô ấy cho rằng, một tay nắm cải cách, một tay nắm phong trào phổ cập tâm lý học xã hội, cải cách của Trung Quốc nhất định sẽ thành công. Bức thư đó như đá chìm đáy biển, tiếng vang trong thung lũng trống không. Ông ấy đã nếm trải cái vị bị lạnh nhạt, liên tiếp mấy ngày ủ rũ tức giận, cảm thấy một tấm lòng lo nước thương dân của mình bị coi thường nghiêm trọng... Nhiễm nói cha của cô ấy kể từ sau khi xuất viện vì cái chết của Hoa Hoa, những chuyện không vui những chuyện phiền muộn những chuyện khiến ông ấy căm hận cứ nối gót kéo đến. Đầu tiên là hai nghiên cứu sinh tiến sĩ mà ông ấy đang dẫn dắt đã "phản bội" ông ấy. Một người chịu sự cáu dỗ của đồng tiền, coi văn bằng tiến sĩ như cỏ rác, đã nhảy dù ra kinh doanh rồi. Một người lợi dụng cơ hội ra nước ngoài giao lưu học thuật, đi rửa bát thuê cho Tây, thề rằng sẽ không bao giờ về nước nữa. Còn mang theo một bản thảo tâm lý học xã hội mà người đó biên soạn giúp ông ấy ra nước ngoài trong bóng tối. Vốn tưởng rằng đó tương đương với một khoản đô-la Mỹ lớn, nhưng vì là tiếng Trung nên đi bốn bề va chạm chào hàng không thành. Cuối cùng với giá rẻ ba trăm năm mươi đô-la Mỹ, bị coi như "tài liệu", bán cho một vị giáo sư người Mỹ của Đại học California.

Người ta bỏ tiền thuê mấy lưu học sinh Trung Quốc, trong thời gian ngắn nhất đột kích phiên dịch xong xuôi, và với tốc độ nhanh nhất mà trong mắt người Trung Quốc hoàn toàn là không thể tưởng tượng nổi để xuất bản. Đương nhiên đứng tên là tên của người ta rồi. Sách vừa phát hành đã tạo ra tiếng vang không nhỏ. Người ta danh lợi song thu, không những thu được tiền bản quyền mấy chục ngàn đô-la Mỹ, mà còn một đêm thành chuyên gia nghiên cứu người Trung Quốc đương đại. Nghe nói ngay cả tổng thống Mỹ cũng nảy sinh hứng thú nồng nàn đối với cuốn sách đó, bản thân đọc kỹ một lượt chưa tính, còn giới thiệu cho các tham mưu Nhà Trắng của ông ta, còn mời vị giáo sư người Mỹ đó tham gia một bữa tiệc tối riêng tư của tổng thống. Việc này phản hồi về trong nước, người làm thầy có thể tưởng tượng được sự kích thích phải chịu đựng thế nào, ông ấy tức giận đến mức suýt ngất lịm đi. Mấy ngày sau đó, cả ngày tự nhốt mình trong phòng sách không gặp ai. Lẩm bẩm lẩm bẩm một mình nói là: "Tôi mất bốn năm trời, sửa năm bản thảo, cậu ta chỉ trộm đem ra bán được hơn ba trăm đô-la..."

Lúc đó Nhiễm vừa mới phẫu thuật phá thai xong. Cô ấy đương nhiên không dám nói cho cha biết. Cô ấy một mực không nhắc đến nỗi đau đớn trong tâm hồn bị lừa dối của mình, nhỏ nhẹ khuyên nhủ cha nghĩ thoáng một chút. Nói trong số biết bao nhiêu đệ tử của cha, chỉ xuất hiện một kẻ hành vi ti tiện thì không có gì lạ. Mà mẹ cô ấy lại chỉ trích cha cô ấy không dứt, tuyên bố bản thân chưa từng thích cậu học trò đó của ông xã, mắng cậu ta mù mắt nhìn lầm người, thực sự là chuyện đáng đời lắm. Nhưng tuyên bố này không phù hợp với sự thật, sự thật là bà ấy còn mong mỏi hơn cả cha của Nhiễm hơn cả bản thân Nhiễm, mong ngóng tên tiểu nhân ti tiện đó sớm ngày thành con rể của mình.

Một hôm, nhân lúc ông xã không có nhà, lão sinh họ Kiều gọi Nhiễm vào phòng sách, rất trang trọng nói với Nhiễm rằng, bản thân rốt cuộc cũng đã nghĩ thông suốt rồi. Con người sống trên đời, tổng hội khó tránh khỏi bị hãm hại mấy lần, huống chi số lần bản thân bị hãm hại trong đời đã không ít rồi, nên hiểu rõ chuyện con người hãm hại nhau, thực sự bình thường giống như người ta va phải người trên vỉa hè đông đúc vai kề vai vậy. Nếu ở cái tuổi ngoài bảy mươi mà vẫn không nghĩ thông suốt một chút phiền muộn cỏn con này, há chẳng phải càng sống càng õng ẹo hay sao? Nhiễm đương nhiên dùng lời lẽ dịu dàng, nói cha có thể nghĩ thông suốt, thì đúng là quá chuẩn rồi. Nói cũng có học trò bị thầy hướng dẫn hãm hại cơ mà. Nói hỗ tương hãm hại lẫn nhau, mới thể hiện ra sự công bằng của thế giới đại đồng. Lão sinh họ Kiều mỉm cười gật đầu, liên tục khen phải. Nói bản thân là học giả nghiên cứu tâm lý học xã hội, đến năng lực chịu đựng tâm lý tối thiểu mà cũng không có, thì quả thực là quá mức buồn cười rồi. Sau khi tự giễu cợt một phen, ông ấy càng thêm trang trọng nói với Nhiễm rằng, bản thân cảm thấy rất có lỗi với con gái. Bởi vì trong hai đệ tử đóng cửa thu đồ, người đã hãm hại mình, ông vẫn luôn dành cho một sự ưu ái đặc biệt. Bởi vì là dưới sự thúc đẩy của ông, con gái mới đem lòng gửi gắm. Ông ấp úng hỏi con gái, có phải cũng đã đem thân gửi gắm rồi hay không. Được cha hỏi như vậy, Nhiễm trả lời là vâng. Nhiễm thừa nhận bản thân đã từng làm phẫu thuật phá thai một lần rồi. Có điều Nhiễm nói cái này không có gì cả, Nhiễm nói cô ấy không giống như một số cô gái, cứ canh cánh trong lòng, cho rằng loại chuyện này là sự hy sinh vì đàn ông, cho nên có suy nghĩ chịu thiệt thòi, đòi hỏi bồi thường, thậm chí sinh ra báo thù. Nhiễm nói cô ấy cho rằng, loại chuyện này giống như người Nhật Bản vào quán cá nóc, ăn miếng thịt đó thì không sợ trúng độc một lần. Chuyện xấu có thể biến thành chuyện tốt, điều này cũng coi như nâng cao năng lực miễn dịch của bản thân trong chuyện tình cảm sau này. Thế là lão sinh họ Kiều cũng nói con gái có thể nghĩ thông suốt, thì đúng là quá chuẩn rồi. Mà người làm con gái thì nhìn ra ông ấy trong lòng đau khổ khôn tả nhưng ngoài miệng lại không có cách nào nói ra. Lão sinh họ Kiều còn nhờ người gửi cho đệ tử đó một bức thư, lời lẽ khẩn thiết, mục đích hoàn toàn nằm ở chỗ xua tan cảm giác day dứt của đối phương. Nói thế giới đôi khi dường như cũng rất nhỏ, hy vọng sau này bất kể ở đâu bất kể trong trường hợp nào tình cờ gặp lại, giữa thầy trò vẫn có thể đối xử với nhau bằng quan hệ thầy trò. Không nhận được hồi âm. Lão sinh họ Kiều mỗi khi nhắc tới, lại thở dài thườn thượt. Từ đó cái bóng chim hồng mờ mịt của một tên đệ tử, lại khơi gợi cho ông nhớ đến một tên đệ tử khác đang đến phương Nam "mòn vàng". Ông còn lặn lội ngàn dặm xa xôi đi tìm một chuyến, muốn tận mắt xem tên đệ tử kia hỗn thế nào rồi. Nếu hỗn tốt ấy mà, thì từ nay ông cũng không nhung nhớ nữa; nếu hỗn kém ấy mà, ông muốn đưa người ta về, tiếp tục thu nhận làm đệ tử. Đi phương Nam với tâm ý chân thành tha thiết, lúc trở về lại là cảnh tượng thê lương xót xa bi thương.

Một tên đệ tử khác chơi cổ phiếu bị sập sàn, đã tự sát tại địa phương... Tất cả những điều này đều là do Nhiễm kể cho tôi nghe.

Nhà tâm lý học xã hội rốt cuộc vẫn là nhà tâm lý học xã hội, xét về năng lực chịu đựng tâm lý, thế nào cũng mạnh hơn người Trung Quốc không phải nhà tâm lý học rất nhiều. Vết thương tâm lý vừa lành, một loại "dã tâm" liền nảy sinh từ đáy lòng. Nhà tâm lý học xã hội cũng là con người. Tâm lý báo phục mà người bình thường đều có, lão sinh họ Kiều kỳ thực cũng có. Chỉ có điều thủ đoạn báo phục không độc ác, đối tượng báo phục cũng không cụ thể. Ông bày tỏ với con gái rằng mình đã nghĩ thông suốt, kỳ thực là nghĩ thông suốt một nửa. Còn một nửa kia thì hoàn toàn chưa nghĩ thông suốt, thậm chí có thể nói là căn bản không thể nghĩ thông suốt, càng nghĩ tâm nhãn lại càng hẹp hòi. Ông thừa nhận người Trung Quốc rất kém cỏi trong vấn đề tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, hành vi rất dã man, hình tượng tồi tệ. Nhưng ông cho rằng bản thân ở điểm này là một ngoại lệ trong số những người Trung Quốc, chưa từng xâm phạm bất kỳ quyền lợi hợp pháp nào về mặt tri thức của người nước ngoài. Ngược lại những bài báo luận án của chính mình, thường xuyên được nước ngoài phát hành đăng lại xuất bản, nhưng chưa từng nhận được đồng đô-la hay bảng Anh nào từ nước ngoài gửi tới. Mà đường đường là một vị giáo sư Mỹ, lại xâm phạm ông một cách trầm trọng, lại là một sự thật như đinh đóng cột. Để hy sinh vì một Trung Quốc có hình tượng rất tồi tệ trong việc tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, ông cho rằng điều đó giống như ngọn roi đáng lẽ phải rơi trên lưng la ngựa lại rơi trên lưng cừu vậy, và ông cảm thấy loại sự hy sinh này chẳng mang lại tác dụng hữu ích gì cho Trung Quốc, chưa chắc đã vớt vát được một phân nào cho hình tượng của Trung Quốc. Chi bằng âm thầm hy sinh, chẳng thà ăn miếng trả miếng còn hơn làm anh hùng. Thế là ông dùng tiền tiết kiệm, cầu cứu đủ mọi hạng người, gửi từ Mỹ đến hoặc mua một số lượng lớn sách. Không chỉ riêng về mặt tâm lý học, mà còn có cả tiểu thuyết bán chạy và ký sự nhân vật loại này. Ông triệu tập toàn bộ đệ tử và đệ tử của đệ tử mở một cuộc họp, trần thuật kiến nghị của mình, nói những cuốn sách đó đều dịch hết đi, thì đã chuẩn bị từ lâu sẽ có một khoản tiền để khai hoang sáng lập.

Các đệ tử và đệ tử của đệ tử, cũng có thể tạm thời làm dịu đi sự túng thiếu của mình. Ông nói ông đã liên hệ thỏa đáng với rất nhiều nhà xuất bản rồi. Nói ông dự đoán, sách về lĩnh vực tâm lý học xã hội, đặc biệt là một số cuốn sách nhỏ mang tính ứng dụng tính phổ cập, sẽ bán chạy trên thị trường sách, được sự sủng ái của các tầng lớp. Còn về những cuốn tiểu thuyết bán chạy và ký sự nhân vật loại này, bởi vì số lượng phát hành sẽ khá là khả quan, tiêu chuẩn nhuận bút mà nhà xuất bản đưa ra không hề thấp chút nào. Các đệ tử và đệ tử của đệ tử, không ai là không vỗ tay tán thưởng. Đều nói tư tưởng của thầy cuối cùng cũng coi như "cởi mở" rồi. Đều nói chúng ta không làm thì ai làm? Đều nói lúc này mà không làm thì còn đợi đến bao giờ?

Đều nói bọn họ sớm đã làm thế này rồi, chỉ là đều sợ thầy không cho phép, đều sợ chọc thầy tức giận, nên lén lút làm mà thôi. Nói bây giờ là lúc có thể ra tay trổ tài một phen rồi, bởi vì có thầy đích thân ra mặt làm "quan hệ công chúng", đương nhiên là phải đồng tâm hiệp lực nghĩ chung một chỗ tốn chung một sức với thầy rồi. Nói đây là "việc công" của thầy và tất cả bọn họ, muôn việc ngàn đời, việc này là lớn nhất, nói đều sẵn sàng phát huy tinh thần đặt việc "công" lên trước việc "tư", đại "công" vô "tư", còn như những thứ đang dịch dở trong tay mưu sinh qua ngày kia, đảm bảo toàn bộ đều tạm dừng trước đã. Thế là thống nhất mục tiêu, thống nhất tư tưởng, thống nhất ý chí. Thế là mọi người đều vui mừng hớn hở. Thế là ngày hôm sau liền quên ăn quên ngủ lao vào cái "công trình hy vọng" mang tính quy mô hoành tráng chung này... Tất cả những điều này đều là do Nhiễm kể cho tôi nghe.

Lão sinh họ Kiều làm gương cho mọi người, đích thân ra trận. Vào cái thời điểm đầu hạ chợt kéo tới đó, mỗi ngày từ sáng đến tối, ông rất tự giác nhốt mình trong phòng sách, chỉ mặc quần đùi và áo ba lỗ, một tay cầm bút, một tay cầm quạt, rất có dáng vẻ "sẵn sàng hiến máu tươi viết nên mùa xuân". Vợ nhìn thấy ông quay về con đường chính nghiệp, cũng biểu lộ sự quan tâm đặc biệt đối với ông, mấy lần muốn chuyển quạt điện từ phòng khách sang phòng sách của ông, nhưng ông đóng cửa không nhận, kiên quyết phản đối. Ông nói hễ có quạt điện vè vè bên cạnh, thì một chữ cũng đừng hòng dịch ra được. Tục ngữ có câu, "Lão tướng ra quân, chấp hai", kỳ thực tốc độ phiên dịch của ông, còn chậm chạp hơn bất kỳ một tên đệ tử nào. Dù sao cũng già rồi, tư duy dẫu sao cũng không còn nhạy bén như trước nữa. Hơn nữa, bệnh đau vai gáy chống đối với ông, hai cánh tay tê rần từng trận, lại thường xuyên bị chứng đau nửa đầu. Hơn nữa, cả đời quen làm việc nghiêm túc, từng câu từng chữ đều không nỡ đặt bút một cách cẩu thả. Cho nên ấy mà, thực tế là hai người như ông đi chăng nữa, cũng chẳng địch lại nổi thành tích một ngày của bất kỳ tên đệ tử nào của ông. Ông còn tự viết một câu đối — "Dẫn sách môi nhi thích thích, nhập văn mẫu nhi hưu hưu." Cầu xin người ta đóng khung treo lên tường để tự răn mình tự cổ vũ. Hễ nghĩ đến một khoản lợi ích kinh tế lớn trong tương lai không xa, hễ nghĩ đến niềm an ủi vui sướng khi khai hoang sáng lập trong tương lai không xa, hễ nghĩ đến sự phấn khích của đám đệ tử sau khi chia cổ tức chia lợi nhuận mua sắm đồ đạc thêm cho gia đình, và những lời cảm ơn tất yếu phải nói với vị thầy này, ông hờ hững ước gì có thể biến bản thân thành một cỗ máy đánh chữ. Mua một chiếc máy tính giá rẻ —— là tâm nguyện những năm gần đây của ông, cũng là một phần động lực nguyên thủy trong lần liều mình phen này của ông. Sự đày đọa của căn bệnh đau vai gáy, khiến ông dự cảm được rằng thời gian mình bầu bạn với cây bút sẽ không còn bao lâu nữa. Ngày chủ nhật, ông theo lệ mang theo thuốc lá, hoa quả, đồ uống các thứ, đi đi lại lại thăm hỏi các đệ tử khắp nơi, ban cho họ sự an ủi và khích lệ về mặt tinh thần. Nhiễm đương nhiên vô cùng thấu hiểu cha, đôi khi thông qua quan hệ của bạn bè kiếm một chiếc xe, cùng ông đi thăm hỏi các đệ tử. Sau đó thì thấy trên báo tin tức bắt đầu đàm phán vấn đề quyền sở hữu trí tuệ giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ, điều này không khỏi khiến tâm lý ông căng thẳng lên. Buổi tối tiếp tục xem bản tin thời sự trên tivi, xem xong không nói một câu nào sắc mặt khác thường bước vào phòng khách. Nhiễm đi theo vào phòng khách, thấy ông phờ phạc ngồi trên ghế sofa, đầy tâm sự ngậm tẩu thuốc phả khói mịt mờ. Nhiễm cảm thấy sự lo lắng của cha là thừa thãi. Cô ấy cho rằng người Trung Quốc làm việc, từ trước đến nay vẫn luôn rề rà kéo dài, thể hiện ở mặt ngoại giao, cũng chẳng quyết đoán được đến đâu. Huống chi, thái độ của bọn Mỹ xem ra khá cứng rắn, nghe nói điều kiện tiên quyết và nội dung cụ thể tương đối khắt khe. Mà Trung Quốc có nỗi khó xử của Trung Quốc, nếu thực sự tiếp thu toàn bộ, chỉ riêng Quỳnh Dao thôi, cũng có đủ lý do đòi hỏi vài triệu từ các nhà xuất bản các tạp chí của Trung Quốc. Toàn quốc chỉ riêng hạng mục này thôi, đại khái đã phải bồi thường mấy chục triệu, có lẽ còn vượt xa con số đó. Vậy thì ngành xuất bản của Trung Quốc có một nửa sẽ phải gánh nợ ngập đầu, có một số sẽ phải sập tiệm. Trung Quốc không thể không cân nhắc điểm này. Vậy thì không thể tiếp thu toàn bộ, vậy thì phải tiếp tục tiến hành đàm phán với phe Mỹ, mặc cả qua lại với nhau. Có lẽ hai ba năm sau, mới có thể đạt được một thỏa thuận gì đó. Mà trong vòng mấy tháng, những việc mà các vị cha chú tiến hành, cũng đã hoàn thành đại sự rồi. Có gì mà phải lo lắng? Nghe một tràng phân tích của Nhiễm, tinh thần của lão sinh họ Kiều lại phấn chấn lên. Thế nhưng sau ngày hôm đó, các đệ tử và đệ tử của đệ tử lần lượt kéo đến tận nhà, xem chừng đều không phải không có lo lắng.

Lão sinh họ Kiều, liền dùng những lời mà Nhiễm đã dùng để an ủi mình, ngược lại để an ủi các đệ tử. Các đệ tử nghe xong, cũng đều cảm thấy không phải là không có lý. Thế là khôi phục lại trạng thái hưng phấn, càng quên ăn quên ngủ hơn, càng mài giũa miệt mài hơn, càng tranh thủ từng giây từng phút hơn, càng liều mình quên mình hơn. Ngày mà "công trình hy vọng" cuối cùng cũng "hoàn thành" toàn bộ, lão sinh họ Kiều và các đệ tử tụ tập tại một quán ăn nhỏ để ăn mừng. Sau đó đề cử mấy người, mỗi người mang theo thư viết tay của ông, đi gửi bản thảo đến các nhà xuất bản khắp nơi trên toàn quốc. Chẳng mấy chốc mấy người lần lượt quay về Bắc Kinh, đều nói đối phương không chịu nhận bản thảo. Lão sinh họ Kiều nói sao lại thế được chứ?

Lúc đầu đã bàn bạc thỏa thuận rồi mà! Mấy tên đệ tử đó nói, người ta đều có sự kiêng dè, sợ rằng đến một ngày nào đó thỏa thuận vấn đề quyền sở hữu trí tuệ Trung - Mỹ có hiệu lực, có một điều khoản nếu truy đòi nợ cũ, bản quyền của Mỹ đắt giá như thế, người ta không gánh nổi. Ông nhìn chằm chằm vào những bó bản thảo do các đệ tử mang về, lúc đó huyết áp tăng cao, một trận hoa mắt chóng mặt, suýt chút nữa ngã khuỵu xuống. Hồi lâu mới hoàn hồn lại được một chút, câu nói thốt ra trong sự ấp úng là —— "Tôi thế này chẳng khác nào đùa giỡn tất cả các cậu hay sao?" Các đệ tử thấy ông như vậy, đều không nỡ oán trách. Đều nói thầy ngàn vạn lần đừng nghĩ như vậy. Tình hình đang không ngừng thay đổi, cứ coi như tất cả chúng ta dưới sự thúc giục của thầy luyện tập dịch thuật vậy. Ông nhìn đám đệ tử vì dăm ba tháng mà gầy rộc cả người, xót xa cho bọn họ, giận bản thân mình, không kìm được mà phát ra một tiếng khóc lớn. Nhiễm cũng cảm thấy vô cùng áy náy, cảm thấy việc "công trình hy vọng" của cha phá sản, dường như ít nhiều cũng có trách nhiệm của mình. Ít nhất nếu bản thân mình không nói những lời ra vẻ ta đây thông minh với cha, để cha sớm thu tay lại, thì cũng không đến nỗi tiếp tục ném không vô ích hơn hai tháng tâm huyết. Thế nên cô ấy bảo đảm rằng, chuyện xuất bản sách, cứ giao phó hết cho cô ấy. Có kẻ nhát gan, nhưng cũng có kẻ gan dạ. Cô ấy nói trong số bạn bè của cô ấy, có rất nhiều người có tài năng, khẳng định sẽ thay cô ấy và đám "cá thể hộ" trong giới xuất bản bắc cầu nối tuyến. Đến bước đường này rồi, cũng chẳng màng được nhiều đến thế nữa, đằng nào thì lô bản thảo dịch này có thể in thành sách cũng có nghĩa là tâm huyết mấy tháng trời của cha bọn họ có giá trị, cũng sẽ có lợi ích kinh tế như nhau. Đằng nào thì cũng chẳng phải là những cuốn sách đồi trụy dâm ô có nội dung phản động, tuyệt đối không nằm trong danh mục cấm của nhà nước. Lão sinh họ Kiều ban đầu là phản đối, ông sợ danh tiếng học giả của mình bị tổn hại. Nhưng các đệ tử đều nói khả thi, và xúi giục ông đồng ý. Cuối cùng ông cũng đành trái ý đồng ý. Cái chốn Bắc Kinh này, cũng không biết bị luồng khí quái đản nào bao trùm lấy, không những nuôi dưỡng ra một đại mảng lớn "kẻ chém gió", mà còn sinh sôi nảy nở không ít "thím chém gió", "cô chém gió", "chị chém gió", "em chém gió". Thời đại quả thực có chút khác biệt rồi, phụ nữ không hề thua kém nam nhi. Người có thể "nói khoác" theo lý thuyết thì không dễ gì bị tín nhiệm, người không được tín nhiệm theo lý thuyết thì bạn bè sẽ không nhiều. Nhưng trong hiện thực ngày nay lại hoàn toàn ngược lại. Mà Nhiễm lại là một ngoại lệ.

Nhiễm không phải là một "chị chém gió", nhưng bạn bè của Nhiễm cũng khá nhiều, từ văn nhân nhã sĩ cho đến phường trộm cắp gà chó. Nhiễm hoàn toàn là hiện tượng quan sát ngoài lề, người ta cứ nhao nhao lao vào kết giao với cô ấy, cô ấy không có cách nào cả. Giống như một cái cây, cành đón chim phương Nam phương Bắc, lá tiễn gió qua lại, hoàn toàn không do bản thân quyết định được. Hiện tượng ngoại lệ của Nhiễm tại sao lại ngoại lệ, tôi không tài nào hiểu nổi. Cô ấy từng nói bản thân cô ấy cũng không tài nào hiểu nổi. Không đời nào là nhắm vào cha của cô ấy đâu, cha cô ấy không có sức hút lớn đến thế. Giải thích duy nhất không thể lật đổ được chính là sức hút cá nhân của cô ấy. Phụ nữ trẻ tuổi có khí chất văn chương hiện nay không nhiều lắm, khí chất văn chương bị khí chất phấn son che phủ hết lớp này đến lớp khác, mấy người lọt lưới liền trở thành lông phượng sừng lân. Một khi đã trở thành lông phượng sừng lân, liền càng được người ta thưởng thức đặc biệt. Vật vốn dĩ là thế, con người cũng cùng một lý lẽ như vậy. Bạn bè của Nhiễm lại càng là những kẻ có quan hệ giao thiệp rộng rãi. Người này nhờ người kia, móc nối qua lại hết lớp này đến lớp khác, thế là đã bắt mối được với các thương nhân sách cá thể. Bọn họ đều là những "nhân viên hoạt động ngầm". Mạng lưới liên lạc tuy mấy phen bị tan rã, nhưng thực lực vẫn còn, chỉ có điều so với trước đây, càng "ngầm" hơn mà thôi. Hễ có cơ hội trục lợi, bọn họ đều giống như ếch dưới nước nhảy cót lên bờ. Mấy ngày hôm đó trong nhà Nhiễm vô cùng náo nhiệt, khách không mời mà đến lần lượt ghé thăm. Lão sinh họ Kiều đương nhiên khinh thường việc giao du với bọn họ, giao hết cho Nhiễm tiếp đón. Nhiễm chẳng tốn mấy hơi sức, tổng cộng hơn trăm cân sách bản thảo được bó thành hơn hai mươi bó, không thiếu một trang nào đều bị xách sạch. Các đệ tử của lão sinh, và đệ tử của đệ tử, không ai truy vấn kết quả với thầy hướng dẫn cả. Bọn họ đều có chướng ngại tâm lý, sợ hãi hễ hỏi thì nhất định sẽ làm tăng thêm cảm giác day dứt của thầy. Lão sinh họ Kiều cũng không hỏi con gái. Ông cũng có chướng ngại tâm lý, sợ con gái coi trọng chuyện này quá mức. Con gái mà coi trọng quá mức, ắt sẽ liên tục đi hỏi những thương nhân sách cá thể đó, từ đó liệu có khiến những thương nhân sách cá thể đó coi thường vị học giả già này và các đệ tử của ông hay không chứ? Ở Trung Quốc, xuất bản một cuốn sách mà có thể nhanh thế sao? Huống chi đâu chỉ có một cuốn. Các học giả lớn nhỏ cũng bắt đầu chui vào mắt tiền rồi phải không? Vậy thì cũng phải có sự kiên nhẫn chứ! Ông đặc biệt sợ bị mấy thương nhân sách cá thể cười nhạo.

Đều không hỏi, dần dần, Nhiễm đã quên bẵng chuyện này. Quên một cách triệt để. Lão sinh họ Kiều cũng giả vờ như đã quên. Các đệ tử của ông, và đệ tử của đệ tử, đều giả vờ như đã quên. Mặc dù không ai quên nổi. Hơn hai tháng sau, một hôm lão sinh họ Kiều đi dạo phố, liền phát hiện ngay tại sạp sách những cuốn sách được in ra từ xấp bản thảo đó. Bán còn rất chạy nữa chứ. Thiết kế bìa sách trông ngược lại khá tao nhã. Nền trắng. Có màng nhựa ép. Tên của ông được in ở vị trí nổi bật trên mỗi cuốn sách, dưới tên của ông mới là tên của từng vị đệ tử của ông.

Có mấy cuốn, chỉ có tên của ông, không còn tên các đệ tử của ông nữa. Mà mấy cuốn sách đó, ông thậm chí còn chưa từng hiệu đính qua, một trăm phần trăm là thành quả phiên dịch của các đệ tử của ông. Những cuốn sách đó, khiến ông cảm thấy, vừa là sản phẩm lao động trí óc của mình và các đệ tử, lại dường như không phải. Bởi vì tên sách đều bị đổi sạch: , , , , ... v.v., kể không xuể, cuốn nọ nối tiếp cuốn kia bày trên sạp sách, bày thành hai hàng, hợp thành một bộ sưu tập tình dục hoành tráng. Nhìn đến mức lão sinh họ Kiều mặt đỏ tía tai, may mà trong số những người tranh mua không có ai quen biết ông. Nếu có, ông thật sự sẽ đến mức không còn chỗ mà dung thân. Ông vốn dĩ không hề kiêng kỵ khi nhắc đến chuyện tính dục, ông tự cho mình không phải là một ông thầy đạo đức giả, càng không phải là ngụy quân tử. Tâm lý học xã hội cũng là một phần của tâm lý học, kẻ làm tâm lý học thì làm gì có ai mà không liên quan đến tính dục chứ? Nhưng ông biết rất rõ, những nguyên tác kia căn bản không hề bàn về tính dục. Có nội dung bàn về tính dục, thì cũng chỉ có một hai chương, tính theo số lượng chữ thì cũng chỉ chiếm một phần mười hoặc một phần hai mươi. Biến thành mấy cuốn sách thế này, ông rõ ràng chẳng khác nào bị cưế* x* cả! Đồng thời cũng khiến cho các nguyên tác bị cưế* x* kiểu Trung Quốc. Các tác giả nguyên tác đều là người nước ngoài, loại cưế* x* kiểu Trung Quốc này, giống như bị hãm hiếp trong lúc ngủ mê, không thấy mắt không phiền, không tính là chịu tổn hại về thể xác. Còn ông, và các đệ tử của ông, đều là người Trung Quốc. Muốn biến thành người ngoại quốc cũng đâu phải chuyện dễ dàng như vậy. Loại cưế* x* này tất yếu sẽ khơi mào cho những phản ứng dây chuyền bất lợi cho ông và các đệ tử của ông. Điểm này khiến ông tức giận đến mức bốc hỏa thất khiếu, cảm giác tiếp theo là lạnh sống lưng. Ông cầm một cuốn lên lật xem, chỉ thấy phần lời nói đầu viết là —— "Bộ sách sưu tập này, do chuyên gia tâm lý học tính dục nổi tiếng lão sinh họ Kiều đích thân thẩm định và chủ biên, các đệ tử tinh hoa của ông hợp lực dịch chung. Lão sinh họ Kiều là chuyên gia vấn đề tính dục độc chiếm ngọn nguồn, đứng đầu thiên hạ của Trung Quốc hiện nay, là Sigmund Freud của Trung Quốc xứng đáng với danh hiệu..." Ông lật xem thêm mấy chục cuốn khác, cuốn nào cuốn nấy đều có lời nói đầu y chang như vậy. Ông vừa lật xem cuốn sách này không sao, liền thu hút sự chú ý của chủ sạp sách.

Người ta ngắm nghía ông chốc lát, chỉ đích danh ông nói rằng: "Vị này chính là lão sinh họ Kiều đây mà, mua mau mua mau, mua rồi xin chữ ký của ông ấy nhé!" Hóa ra bộ sách này được thiết kế khác biệt với người khác, còn in cả ảnh của ông nữa. Nhưng không in trên bìa sách, cũng không in ở bìa lót bên trong, mà lại in ở mặt sau bìa sách, cho nên ông không phát hiện ra. Thế là ông bị bao vây, bị tranh nhau tấp nập xin chữ ký. Kết quả thu hút thêm nhiều người hơn nữa, kết quả là ông đã ngất xỉu...

Lúc ông tỉnh lại, đã ở trong nhà, đã ở trên chiếc giường đơn nhỏ trong phòng sách, trời đã tối rồi. Bên giường có Nhiễm canh gác, đằng sau Nhiễm đứng các đệ tử của ông. Vợ đang khóc ở phòng khách. Bà ấy cảm thấy mặt mũi của mình cũng bị vứt sạch rồi... Khá nhiều đệ tử trên tay cầm những cuốn sách in tên của mình, đương nhiên chẳng có ai gửi sách biếu cho bọn họ cả, đều là họ tự mua cả.

Ông chất vấn Nhiễm tất cả những chuyện này giải thích thế nào đây?

Nhiễm không nói nên lời.

Một đệ tử nói, lúc trước cứ luôn oán trách kẻ làm học vấn, không nổi tiếng nhanh bằng nhà văn. Lần này thì nổi danh rần rần rồi, không ngờ nổi tiếng hóa ra chẳng khó chút nào...

Một đệ tử nói, theo yêu cầu ngữ pháp nghiêm ngặt, chữ "của" trong tất cả các tên sách, kỳ thực đều là một chữ dư thừa, nên xóa bỏ đi...

Một đệ tử nói, bìa sách còn tạm được, còn về phần nội dung thì sao, chỉ có một nửa là do ông ấy dịch, nửa kia không biết là bút tích của vị thần thánh phương nào nữa...

Chỉ có một đệ tử vẫn duy trì đầu óc kinh tế, nói mấy chuyện khác dẹp hết đi, đòi tiền nhuận bút mới là chuyện lớn.

Một bộ sách hơn chục cuốn, cộng tiền nhuận bút lại ít nhất cũng phải là năm sáu vạn. Bị lừa gạt ô uế thì cứ cho là bị lừa gạt ô uế đi!

Chuyện ép lương làm kỹ nữ người khác từng trải qua rồi, chúng ta trải qua thì cũng chẳng có gì là to tát cả. Chỉ cần tiền nhuận bút đến tay, đành ngậm đắng nuốt cay thừa nhận vậy. Tác dụng của Nhiễm vẫn không thể vơ đũa cả nắm xóa bỏ hoàn toàn được. Có được số tiền năm sáu vạn đó rồi, chúng ta bị lừa gạt ô uế một lần cũng không gọi là lỗ vốn đâu...

Khi người cha chất vấn con gái, là thương nhân cá thể nào, sao lại có ảnh của ông cơ chứ?

Nhiễm nói, lúc trước khi một người trong số họ rời đi, cô ấy cảm thấy dưới tấm kính có ít đi một bức ảnh của cha, hoài nghi có khả năng người đó đã trộm mất. Nhưng không ngờ lại bị in lên sách, cho nên cũng không để tâm cho lắm...

Nhiễm khóc. Cô ấy vừa khóc, các đệ tử của cha, liền đều quay sang khuyên nhủ cô ấy. Đều nói lời của bọn họ, không hề có nửa điểm ý trách móc cô ấy ở trong đó, chẳng qua chỉ là một màn tự trào phúng bản thân mà thôi. Con người gặp phải chuyện không vui, tự trào phúng bản thân chẳng phải là một thái độ có thể nghĩ thông suốt hơn hay sao? Bọn họ nói trời giao trọng trách cho người nào đó, nhiệm vụ đi đòi tiền nhuận bút giúp bọn họ này, cô ấy nhất định phải dứt khoát nhận lấy đấy nhé!... Thế là cha của cô ấy, cũng liền không chất vấn cô ấy điều gì nữa, chỉ nói —— tiền nhuận bút mẹ kiếp một xu cũng không cho phép thiếu!... Ông cụ từ trước đến nay vốn rất giữ gìn văn minh ngôn ngữ, chưa từng nói câu "mẹ kiếp" bao giờ. Hôm ấy không chỉ nói câu "mẹ kiếp", mà còn mắng cả những lời mắng chửi vượt cấp quốc gia nữa... Lúc Nhiễm kể những chuyện này, giống như một nhà văn đang khẩu thuật một cuốn tiểu thuyết. Kể đến đoạn nào đó, thậm chí còn tự cười. Hoặc là, dừng lại chừng một hai phút, giống như đang tiếp tục bố cục sáng tác vậy, giống như đang coi tôi là người ghi chép của cô ấy, sợ tốc độ ghi chép của tôi theo không kịp, đợi tôi một chút, v.v.. Dường như, cô ấy đã quên mất tại sao lại kể cho tôi nghe, quên mất bản thân từng vì cái gì mà khóc...

Tôi hỏi Nhiễm, cô ấy đã đòi được khoản tiền nhuận bút đó cho cha và các thầy chưa? Tôi thay mặt lão sinh họ Kiều và các đệ tử của ông cảm thấy ấm ức thay. Tôi thầm nghĩ nếu tôi là những thương nhân sách cá thể đó, nhất định sẽ trả cho lão sinh họ Kiều và các đệ tử của ông mức nhuận bút năm mươi tệ một ngàn chữ, không, phải trả sáu mươi tệ một ngàn chữ mới đúng. Bằng không, thì thực sự là trời tru đất diệt, là một chuyện có lỗi với lương tâm rồi.

"Đâu có chỗ nào mà đòi." Nhiễm lắc đầu, "Em lại chưa từng làm đại lý bao giờ, cũng chẳng biết bọn họ trọ ở chỗ nào. Những số điện thoại mà bọn họ để lại cho em, hoặc là của những đơn vị không liên quan khác, hoặc là những số điện thoại chết. Ngay cả bạn bè của em, và bạn bè của bạn bè, cũng không tìm thấy tung tích của bọn họ nữa, đều giống như đột nhiên biến mất khỏi trái đất vậy. Rất nhiều đơn vị xuất bản đâm đơn kiện cha em lên Tổng cục Báo chí Xuất bản, người ta liền đến nhà tìm cha để tìm hiểu xác minh, cha thì hỏi ba câu không biết ba câu, người ta liền cho rằng cha không thành thật. Em nói chuyện này không có quan hệ gì với cha em cả, cũng chẳng liên quan gì đến các đệ tử của ông ấy cả, muốn gánh chịu trách nhiệm pháp lý gì, em gánh. Muốn chịu chế tài gì, em chịu. Người ta lại cho rằng em và cha sớm đã thông đồng với nhau, cá mè một lứa. Em tuyên bố không thu được một xu nào, người ta lại sao có thể tin chứ? Thế là trên báo buổi tối đăng bài viết, phẫn nộ lên án đường đường là học giả mà cũng đến mức vì tiền mà vứt bỏ cả liêm sỉ. Mấy ngày hôm đó mẹ em cực kỳ nhạy cảm, thần kinh căng như dây đàn, nói người lớn trẻ con ở quanh nhà, nhìn thấy bà ấy, ánh mắt toàn là cười cợt, khinh bỉ.

Đương nhiên cũng có thể thật sự là như vậy, lại cũng có thể tôi không cảm nhận được, là vì tôi đi làm sớm, tan làm muộn, đụng phải người quen không nhiều. Đơn vị chúng tôi ngược lại không có ai cười nhạo tôi, càng không có ai khinh bỉ tôi, nhân duyên của tôi tốt hơn mẹ tôi. Các đồng nghiệp trong đơn vị đều an ủi tôi, khuyên tôi cái gì cũng đừng để ý, nói thời buổi này, kiếm được tiền làm cái gì cũng đáng. Nói học giả mà cứ như cái đồ nghèo kiết xác, mua dưa hấu chuyên chọn quả nhỏ, hút thuốc hút loại tồi, ở chợ rau kỳ kèo mặc cả đỏ mặt tía tai với lão nông, chỉ cần một cái mặt mũi thì có ích gì chứ? Ngay cả các đồng nghiệp cũng cho rằng bố tôi chắc chắn vớ được một khoản tiền lớn, thế là tôi biết bố có nhảy xuống sông Hoàng Hà cũng rửa không sạch tiếng oan rồi. Bản thân tôi thì cái gì cũng không để ý, chỉ vì bị lừa, trong bụng đầy tức giận mà thôi. Nhưng bố thì không thể không để ý, chuyện đối với ông, và đối với tôi, tính chất khác nhau quá nhiều!

Báo chí bây giờ, không có tin tức còn phải bịa ra chút tin tức cơ mà. Đã có một tin tức rồi, nào có chuyện chỉ đăng một bài là thôi đâu? Một vị học giả, dính líu đến ấn phẩm đồi trụy, dù bạn có tin hay không, dẫu sao cũng có thể khiến không ít phóng viên cảm thấy hưng phấn. Cũng chẳng nhớ nổi có bao nhiêu phóng viên từng gõ cửa nhà tôi. Mới đầu bố tôi rất thành kính tiếp đón họ, ông già cứ bày tỏ sự sám hối mãi, hy vọng thông qua phóng viên, tạ tội với công chúng; đương nhiên cũng hy vọng thông qua họ, giải thích một chút cần thiết với công chúng cho bản thân. Những phóng viên đó cũng rất thành kính nha, đều bày ra vẻ mặt có thể lấy lại chính nghĩa, khiến bố tôi rất tin tưởng họ. Mẹ tôi cũng vậy. Bao gồm cả chính tôi. Thế là những bài phỏng vấn lần lượt lên mặt báo. Báo này đăng lại, báo nọ lại đăng tiếp. Những ngày tháng đó, gia đình ba người chúng tôi, mỗi tối đều không xem tivi nữa, tập trung ở phòng khách đọc báo. Những bài phỏng vấn đó và tình hình phỏng vấn thực tế hoàn toàn khác nhau, đã biến chất. Sự thành kính và tôn trọng từ hai phía đều không còn nữa. Cuộc đối thoại của hai bên một khi đã được các phóng viên viết ra, thêm dăm chữ hay bớt mấy chữ, mặc dù vẫn là những cuộc đối thoại đó, nhưng lại giống như thông qua cuộc đối thoại mà chụp ảnh cho cả hai bên vậy. Bố lộ ra vẻ từng trải xảo quyệt, các phóng viên lộ ra vẻ nhạy bén sắc sảo. Tôi chưa từng thấy bố bị chọc giận thành như thế, ông tức giận đến mức suýt phát điên. Đập bàn. Đá ghế. Ném hỏng mấy món đồ. Tức giận xong lại đau lòng. Lại hận chính mình. Nói những lời hối hận không nên có lúc ban đầu. Nói lại sập bẫy lại bị lừa. Nói phóng viên cố ý miêu tả ông thành Nixon trong vụ Watergate. Tiếp theo, nhân đại quận chuyên môn tổ chức một hội nghị cởi mở lòng dạ cho bố, thực ra là hội nghị giúp đỡ thúc đẩy. Giúp đỡ và thúc đẩy bố sớm đăng báo công khai nhận sai. Bố rất xúc động tại hội nghị, thái độ rất cứng rắn, nói giết người không quá đầu gù, muốn phê bình thì cứ phê bình, phê bình thì cho một gậy đánh gục làm cho thúi hoắc luôn, nói muốn thế nào thì thế. Vừa về đến nhà liền viết một bức thư, tự ý bãi miễn tư cách đại biểu nhân đại quận. Lại tiếp theo, báo cáo xin thành lập "Tạp chí Tâm lý học xã hội" đã bị các cơ quan liên quan bác về. Không phải phê chuẩn, mà là phê "chết" rồi. Chỉ có một dòng chữ, viết là —— tạm thời chưa xem xét. Ông già lại không khôn ngoan nữa rồi. Lại nộp báo cáo. Câu chữ khá bi tráng, nói tự cho rằng không xứng làm tổng biên tập, cũng không muốn làm tổng biên tập nữa. Nhưng hy vọng các cơ quan liên quan, đừng vì một hòa thượng phạm giới mà đến cái chùa vốn định xây cũng không xây nữa. Điều đó không có nghĩa là thực sự trừng phạt hòa thượng phạm giới, mà là khiến những hòa thượng vô tội khác thành vật thế thân. Bản báo cáo thứ hai là tôi thay bố đưa đến cơ quan liên quan, qua rất lâu cũng chẳng có tin tức gì. Bố không chờ nổi nữa, một hôm tự mình đến dò hỏi, người ta nói chuyện quan liêu với ông, nói cần phải thảo luận thảo luận, lại nói trong thời gian ngắn ngủicăn bản không xếp vào lịch trình công tác được, khuyên ông sớm dập tắt tâm tư này đi. Thực chất chỉ nói vài ba câu đã đuổi khéo ông đi rồi. Không lâu sau, bố tôi nhập viện lần thứ hai..."

Nhiễm lại thở dài.

Tôi cùng cô ấy thở dài.

Tôi nói: "Nhiễm, cô... có tin một số lời đồn mê tín nào đó không?" Nhiễm nói: "Ý cô là chuyện con Hoa Hoa ấy à?"

Tôi gật đầu.

Nhiễm nói: "Trước đây thì không tin. Bây giờ, ít nhiều gì cũng tin chút rồi. Kể từ sau chuyện đó, những chuyện không như ý, những chuyện khiến người ta bốc hỏa, cứ hết chuyện này đến chuyện khác đổ lên người bố. Thậm chí bố còn bị làm cho hơi mê tín rồi. Có một lần tôi đến bệnh viện thăm ông, ông dặn dò tôi, mua chút sườn heo loại ngon, hầm một nồi, tầm mười hai giờ đêm, đem chôn ở rừng cây nhỏ phía sau núi. Bố từng thường xuyên dẫn chú chó nhỏ đi dạo trong rừng cây nhỏ. Bố còn dạy tôi học thuộc lòng một bộ chú ngữ, nói là chú siêu độ, dặn dò tôi vừa chôn vừa lẩm bẩm. Tôi nói với bố làm như vậy hoàn toàn là mê tín. Bố nói, xét từ góc độ tâm lý học, một số hành vi mê tín, rất có thể làm giảm bớt áp lực tâm lý của con người. Chỉ cần có lợi cho việc đạt được sự cân bằng tâm lý, mê tín một chút thì có sao đâu? Tôi nghe xong, cảm thấy lời bố nói cũng có đạo lý nhất định."

“Cô đã làm thế thật à?”

“Ừm. Tôi rất thương bố. Bố nhập viện lần thứ hai, bệnh rất nặng. Tôi và mẹ đều tưởng ông không bao giờ có thể về nhà được nữa, thậm chí còn phát thông báo nguy kịch cho người thân bạn bè. Không ngờ bố lại dần bình phục. Cô nói có lạ không?” Tôi nói: "Có những chuyện, càng nghĩ thấu đáo, lại càng hồ đồ."

Nhiễm nói: "Đúng vậy. Trong phòng khách nhà tôi treo một bức tranh chữ của Trịnh Bản Kiều, cô có chú ý không?"

Tôi nói: "Chú ý chứ. Nhà của rất nhiều trí thức, đều treo mấy chữ đó của Trịnh Bản Kiều."

Nhiễm nói: "Bố tôi cả đời là người hiếm khi có được một lần hồ đồ. Mẹ tôi cũng vậy. Nếu hai người họ có một người sống hồ đồ hơn một chút, thì chuyện sau đó đã không xảy ra rồi."

“Sau đó lại xảy ra chuyện gì nữa?”

“Nhắc đến thì chán ngắt lắm. Lúc bố tôi nhập viện, chẳng phải tôi và mẹ đã phát thông báo nguy kịch cho người thân bạn bè sao? Kết quả là dẫn dụ đến một người từ Đài Loan. Lại là một phụ nữ. Là người tình thời thanh xuân của bố. Tôi hoàn toàn không thể hiểu nổi, một số đàn ông và phụ nữ, tại sao lại có thể khắc ghi người tình thời thanh xuân không quên được cơ chứ. Tình yêu thời thanh xuân, chẳng phải giống như giấc mơ từng có thời thanh xuân sao? Đáng để không quên vậy à? Không phải là quá cổ điển sao? Thời đại đã vô cùng hiện đại rồi. Vừa hiện đại vừa thực tế, lại vẫn có những kẻ cổ điển chưa chết hẳn, vẫn đang sống sờ sờ, bảo sao lại không xảy ra một số chuyện không nên xảy ra chứ! Lúc đầu tôi vốn không hề biết người phụ nữ đến từ Đài Loan đó là người tình thời thanh xuân của bố. Mẹ tôi cũng không biết. Nhưng mấy học sinh của bố lại biết, chẳng biết họ biết bằng cách nào...”

“Chắc chắn là bố cô kể cho họ nghe rồi.”

“Tôi nghĩ cũng thế. Người làm nghề giáo viên, giáo sư, thưa hướng dẫn, có những chuyện, chưa từng kể cho người nhà nghe, thế mà lại kể cho học sinh và đệ tử nghe, hơn nữa còn không giấu giếm chút nào. Chính là mấy học sinh của bố tôi viết thư sang Đài Loan. Cô nói xem bọn họ có nhiều chuyện không cơ chứ?”

Tôi nói: "Cô cũng không cần trách họ, họ chắc chắn xuất phát từ thiện ý thôi." Nhiễm nói: "Người phụ nữ đó giờ đây đã thành một góa phụ giàu có, con cái đều ở giới thương mại Mỹ, bà ấy chỉ sống ở Đài Bắc với một người gia nhân lớn tuổi. Viết tiểu thuyết, coi như là một nữ nhà văn, có giao du khá thân thiết với Tam Mao và Quỳnh Dao, bà ấy cất công từ Đài Loan sang đây, mục đích chẳng qua chỉ là muốn bắt kịp tham dự lễ truy điệu của bố. Sau khi ở lại, hễ nghe nói bố tôi vốn không hề chết, khỏi phải nói là vô cùng ngạc nhiên mừng rỡ. Lại nghe nói hoàn cảnh của bố đang quẫn bách, bà ấy liền ôm mộng tưởng đơn phương cho rằng mình có trách nhiệm cứu bố tôi khỏi nước sôi lửa bỏng. Hôm đó liền có người gọi điện thoại đến nhà giúp bà ấy, lúc bố nghe điện thoại vô cùng xúc động. Tôi gần như chưa từng thấy bố xúc động như thế bao giờ, tay cầm ống nghe đều đang run rẩy, trên mặt bỗng chốc rạng rỡ hẳn lên, như thể trẻ lại hơn chục tuổi. Cập máy xong liền đánh giày, mặc bộ vest lịch sự nhất rồi ra ngoài. Hôm đó là chủ nhật. Mẹ rất kinh ngạc, hỏi bố đi đâu? Bố ú a ú ớ nói đi thăm một người. Mẹ có chút hoang mang, lại có vài phần nghi ngờ và không yên tâm, phái tôi lén lút đi theo. Ở bến xe buýt bố phát hiện ra tôi, không cho tôi theo, sau đó lại đồng ý cho tôi theo.

Lúc ông và người phụ nữ đến từ Đài Loan đó gặp nhau, tôi lập tức nhìn ra bọn họ không phải quan hệ bình thường. Nhưng rốt cuộc là quan hệ gì, lúc đó tôi cũng đoán không ra. Bọn họ hỏi thăm nhau vài câu, rồi không nói gì nữa, cứ lẳng lặng nhìn nhau. Ánh mắt kiểu đó của họ, đều đượm tình đượm nghĩa, giống như một đôi tình nhân lâu ngày gặp lại. Tôi cảm thấy ngồi bồi bên cạnh rất mất tự nhiên, tìm cớ rời khỏi phòng, ngồi ở sảnh trước đợi bố. Hơn hai tiếng sau, bố mới xuất hiện ở sảnh trước, vẻ xui xẻo trên mặt bố quét sạch sành sanh, tựa như biến thành một người khác, biến thành một người tràn đầy tự tin lại đầy lòng kiêu hãnh vậy. Trên đường về nhà, tôi hỏi bố và người phụ nữ kia rốt cuộc là quan hệ gì? Bố rất thành thật, ông thừa nhận đó là người tình thời thanh xuân của mình. Tôi lại hỏi tâm trạng lúc này của bố thế nào? Bố nói hai chữ là đủ biểu đạt —— hạnh phúc. Câu trả lời kiểu này suýt khiến tôi phì cười lớn. Tôi tiếp tục hỏi bố có cảm tưởng gì? Bố vừa đi vừa ngâm một bài thơ của Lý Thương Ẩn —— "Cẩm sắt vô đoan ngũ thập huyền, nhất huyền nhất trụ tư hoa niên. Trang sinh hiểu mộng mê hồ điệp, Vọng Đế xuân tâm thác đỗ quy. Thương hải nguyệt minh châu hữu lệ, lam đì nhật noãn ngọc sinh yên. Thử tình khả đãi thành truy ức, chỉ thị đương thời dĩ võng nhiên." Bố cực kỳ thích bài thơ này của Lý Thương Ẩn, trước đây cũng hay ngâm tụng, cho nên đến tôi cũng có thể học thuộc lòng. Nhưng ngày hôm đó sau khi nghe xong, trong lòng tôi vô cùng khó chịu. Tôi rất đau lòng thay mẹ tôi. So với người phụ nữ đến từ Đài Loan kia, mẹ tôi rõ ràng là người vợ xấu xí, béo đến mức không ra thể thống gì, ngày nào nhảy disco cũng không giảm được cân, tính khí cũng quái gở. Người ta - người phụ nữ đến từ Đài Loan kia, phong vận vẫn còn, cách nói chuyện vô cùng tao nhã. Mặc dù cũng gần sáu mươi tuổi rồi, nhưng vẫn tràn ngập vẻ nữ tính, lại còn mang trên mình một thứ khí chất lãng mạn như thế. Tôi có chút bực bội hỏi bố, hơn hai tiếng đồng hồ, hai người các người chắc không phải cứ ngồi đối mặt nói mãi nói mãi đấy chứ? Có hành động thân mật gì với nhau không? Bố sảng khoái cười lớn. Đã lâu lắm rồi tôi không nghe thấy bố cười sảng khoái như vậy. Bố càng thành thật trả lời tôi, chắc chắn không đến mức giống như hai phát thanh viên trên tivi chứ? Lại hỏi tôi có cảm tưởng gì? Tôi nói cảm tưởng của tôi chính là —— các người tưởng rằng các người đều đang đối xử với cuộc sống bằng thái độ ấm áp, theo tôi thấy toàn là tự mình đa tình, cố tình đa tình, chán ngắt! Ngày hôm đó về đến nhà, nhìn bố tôi và mẹ tôi ở bên nhau, tôi cảm thấy thật hoang đường, thật kỳ lạ. Tôi thầm nghĩ lúc trước sao họ lại kết hôn cơ chứ? Trước đây, bố cắm mặt vào bàn làm việc không ngơi nghỉ, mẹ mỗi ngày sáng sớm vội vã đi làm, tan làm thì bận rộn nấu một bữa tối. Ăn xong gia đình ba người mỗi người về phòng nấy. Kể từ khi có tivi, buổi tối mới tụ họp lại với nhau ở phòng khách xem tivi. Tôi vốn không cảm thấy giữa bố mẹ có điều gì cản trở lẫn nhau, đại khái là họ cũng chưa từng cảm thấy thế. Giờ đây mẹ đã nghỉ hưu, bố cũng là một người nửa nhàn rỗi, hai mươi tư tiếng mỗi ngày, ba mươi ngày mỗi tháng, bọn họ ai cũng không tránh khỏi ai nữa. Thế này liền thành một loại bất hạnh. Nhớ có một hôm mẹ nói trước mặt tôi với bố rằng: "Thật kỳ lạ, sao lúc trước em lại lấy anh cơ chứ?' Mà bố đáp lại: 'Đây chính là điều anh vẫn luôn muốn nói với em đấy!'" Về đến nhà, mẹ lén sau lưng bố hỏi tôi: "Bố con rốt cuộc đi gặp người nào thế?" Tôi không bán đứng bố, tôi che chắn cho bố, nói chính là đi thăm một người bạn học cũ năm xưa. Sau đó bố lại đơn độc đi thăm người phụ nữ đến từ Đài Loan đó mấy lần. Có một hôm, bố đành phải chủ động thổ lộ với mẹ, bởi vì người phụ nữ đến từ Đài Loan kia trước khi đi muốn đến nhà làm khách. Cho đến tận bây giờ tôi cũng không rõ đây là nguyện vọng bà ấy bày tỏ với bố, hay là lời mời chủ động bố gửi tới bà ấy, dù sao kết quả đều là một —— bố đã thổ lộ với mẹ. Có lẽ có thành phần bất đắc dĩ nào đó. Mẹ vừa nghe thấy liền nổi giận.

Mẹ nổi giận, dường như có lý do nổi giận của mẹ. Đều là người xấp xỉ bảy mươi tuổi rồi, sao càng sống càng quái đản, lòi đâu ra một người tình thời thanh xuân thế? Hơn nữa lại còn là người ở bên kia eo biển? Hơn nữa lúc đầu còn không nói thật? Hơn nữa còn hết lần này đến lần khác đi hẹn hò lén lút, lại còn muốn mời về nhà? Mẹ la oai oái nói, không cho phép đến. Chưa bàn tới những thứ khác, đến rồi có thể không ở lại ăn một bữa cơm sao? Vậy thì ai nấu đây? Giữa hai người các người thì ra vẻ có tình có nghĩa thế đấy, bắt tôi phục vụ các người, đóng vai bà mả cho các người á? Đừng có hòng. Bố nói, sao em lại là đóng vai bà mả chứ? Em là nữ chủ nhân cơ mà! Hơn nữa em cũng không nên cho rằng anh cứ hết lần này đến lần khác đi hẹn hò lén lút, anh là đi thăm hỏi. Người ta vì anh mà lặn lội ngàn dặm xa xôi đến đây, ở Bắc Kinh không thân không thích, chân ướt chân ráo, anh có thể không qua lại bầu bạn với người ta nhiều một chút, tiêu trừ cảm giác cô đơn của người ta sao? Mẹ nói, sao anh chưa từng nghĩ em cô đơn hay không? Sao anh không ở nhà bầu bạn với em nhiều hơn? Bố nói, thời gian anh ở nhà bầu bạn với em mà em còn chê ít à? Mẹ nói đó là bởi vì anh chẳng có chỗ nào để đi. Anh ở nhà giống như một kẻ câm, ở trước mặt người phụ nữ đó anh cũng giống như một kẻ câm à? Bố nói, em đừng có cứ áp đặt người ta thành người tình thời thanh xuân của anh chứ! Em phải coi người ta là một đồng bào Đài Loan chứ. Chào đón hay không chào đón người ta đến làm khách, cũng phải xét từ đại cục công tác chiến tuyến đối với Đài Loan của quý đảng các người chứ. Nghĩ lúc trước, quý đảng các người để em tiếp cận anh, chẳng phải chính là vì tiến hành công tác chiến tuyến với anh sao? Em đã đóng góp một phần cho quý đảng các người ở phương diện này rồi, đến lúc cần em đóng góp thêm một phần nữa sao lại không muốn rồi? Mẹ tôi là đảng viên gia nhập năm 48, trong số các nữ đảng viên hiện nay ở Trung Quốc, cũng có thể tính là một đảng viên lâu năm rồi. Mà bố tôi là nhân sĩ không đảng phái, cả đời chưa từng gia nhập bất kỳ đảng phái nào. Hễ bố nâng vấn đề lên tầm cao chiến tuyến, mẹ liền không nói năng gì nữa. Mẹ rất sẵn lòng làm bất kỳ cống hiến nào cho đảng, cuối cùng mẹ đành phải đồng ý. Nói được rồi, nể mặt mũi đảng ta, anh cứ mời vị người tình thời thanh xuân đó của anh đến đi. Mẹ cũng có mặt nghiêm túc và mặt đáng yêu của mẹ, hễ là phụ nữ, ít nhiều gì cũng có mặt đáng yêu chứ phải không? Ngày người ta đến, mẹ làm rất nhiều món, có thể nói là dốc hết vốn liếng, vô cùng thịnh soạn, thế nhưng tôi nhìn ra, bà ấy cảm thấy tự ti hổ thẹn trước mặt người ta.

Bà ấy vừa làm vừa cảm thấy ấm ức. Có đứa con gái là tôi đây ra tay nghĩa hiệp, đảm nhận vai trò tổng đạo diễn, chốc chốc lại tạo ra chút niềm vui, bầu không khí đại khái vẫn coi như ổn thỏa, tiếp đãi người ta vô cùng lễ phép, chu đáo chu toàn. Người ta rất vui mừng, rất cảm kích, nói mấy lần không uổng phí chuyến đi. Đối phương nếu trong lòng chỉ nghĩ thế thôi, miệng không thốt ra ngoài, thì mọi chuyện vạn sự đại cát rồi. Tôi phát hiện đối phương cứ nói một câu không uổng phí chuyến đi, biểu cảm trên mặt mẹ tôi lại khó coi thêm một lần. Đặt mình vào hoàn cảnh, từ góc độ của mẹ tôi, vị trí của câu nói này, chính là khiến trong lòng người ta không vui nghĩ ngợi rất nhiều, cực kỳ khó chịu.

Ở điểm này tôi hiểu mẹ tôi. Chỉ có phụ nữ mới có thể hiểu được điểm này. Mẹ tôi hết lần này đến lần khác cười gượng gạo, cố gắng che giấu sự khó chịu trong lòng. Tôi cảm thấy biểu hiện ngày hôm đó của mẹ tôi đã rất không dễ dàng rồi, rất đáng quý rồi. Trước khi người ta rời đi, nói tiếc nuối duy nhất, là không mang theo máy ảnh. Nghĩ đi nghĩ lại, hóa ra vẫn quên ở khách sạn.

Bố nói nhà chúng tôi có máy ảnh. Mẹ lập tức đứng dậy nói bà đi lấy. Mẹ liền đi lấy máy ảnh về, còn nói đã đổi một cuộn phim mới rồi. Bố nói vậy thì chụp hết đi, chụp hết đi, trong ngày hôm nay là có thể đem đi tráng rồi. Một cuộn hơn ba mươi kiểu, còn phải chụp một lúc đấy. Ngoài chụp chung ra, gia đình ba người chúng tôi, đều chụp riêng với khách. Đến lượt bố chụp riêng với khách, bố có hơi lúng túng, nói thôi đi, uống rượu rồi, mặt đỏ lựng, chụp ra màu sắc cũng không chuẩn. Người ta lại vô cùng phóng khoáng, bà ấy cũng uống hai chén rượu trắng, cũng có hơi say ba phần, bà ấy nói bức ảnh có ý nghĩa kỷ niệm đặc biệt này, dù thế nào nhất định cũng phải chụp. Bà ấy liền gác cả hai tay lên vai bố tôi, cằm cũng tì lên vai bố, nép sát vào bố tôi. Mẹ tôi liên mạc miệng nói đừng động đậy đừng động đậy, hai người các anh chị thân thiết thế này, chụp ra như thế này tuyệt quá chứ còn gì. Thế là đổi vài góc độ, chụp bốn năm tấm. Tiễn khách xong, bố bảo tôi lập tức đi tráng phim, nói tranh thủ để người ta mang theo ảnh rời đi. Mẹ tôi nói, Nhiễm con đừng đi, đi cũng chỉ tốn công vô ích một chuyến thôi, mẹ căn bản chẳng hề lắp cuộn phim nào cả. Bố lập tức trừng to mắt, chỉ dùng ngón tay chỉ vào mẹ, nói không nên lời.

Ông nhìn bên này một cái, ngó bên kia một cái, tôi liền biết ông muốn ném một món đồ gì đó, tôi nhìn ra trong lòng ông tức giận tột cùng. Sợ ông trong lúc tức giận, mất đi lý trí, nhấc một món đồ lớn lên ném, vội vàng cầm gạt tàn thuốc đưa cho bố. Đó là một chiếc gạt tàn thuốc bằng thủy tinh kiểu dáng mỹ quan, bố rất thưởng thức kiểu dáng đó. Giơ tay mấy lần, không nỡ ném, lại đặt lên bàn trà. Mẹ cười lạnh nói, anh ném đi chứ.

Lúc này bố mới thốt nên lời. Bố nói tôi không ném nó, tôi chỉ hỏi em một câu, tại sao em lại đem tôi —— chồng của em, và Nhiễm —— con gái của em, cùng với khách đều đùa giỡn như khỉ thế hả? Mẹ nói, Nhiễm là con gái tôi, tôi đem nó đùa giỡn như khỉ, ai cũng không quản được. Có nâng cao vấn đề thế nào đi nữa, cũng không chạm đến mức độ đó, càng không tính là phạm pháp. Anh và người tình từ tám trăm năm trước của anh, ở trước mặt tôi - người vợ tào khang của anh, đưa tình đưa ý với nhau, lòng dạ bất định, tôi nhìn chướng mắt.

Chướng mắt thì tôi bất mãn. Bất mãn thì tôi đùa giỡn các người một lần.

Đùa giỡn rồi, anh có thể làm gì nào. Bố trừng mắt nhìn tôi, hỏi tôi, Nhiễm, con nói xem, bố và khách có đưa tình đưa ý không? Có lòng dạ bất định không? Một bên là bố, một bên là mẹ, con nói xem tôi phải trả lời thế nào đây?

Tôi dùng hai tay bịt tai, tôi lớn tiếng nói hai người các người đừng cãi nhau nữa, các người đều chán ngắt quá rồi, các người mà còn cãi nữa, con sẽ không về cái nhà này nữa. Mẹ bởi vì lập đồng trường của tôi không rõ ràng, nói tôi không có lương tâm, nói nuôi nấng tôi hoài công vô ích, vừa nói vừa khóc. Bố cũng bởi vì lập trường của tôi không rõ ràng, lộ ra vẻ vô cùng thương cảm.

Bố lại chỉ vào mẹ nói, em đừng khóc, là em đùa giỡn anh, chứ không phải anh bắt nạt em, em khóc cái gì? Tôi thấy hai chúng ta ai cũng đừng miễn cưỡng ai nữa, dứt khoát ly hôn đi! Mẹ nghe thấy lời của bố, trừng trừng nhìn chằm chằm bố, bộ dạng nghiến răng nghiến lợi, nhìn chằm chằm bố hơn một phút đồng hồ. Bố cũng không chịu kém cạnh, nghênh đón ánh mắt của mẹ, cứ thế nhìn chằm chằm mẹ. Kết quả thân mình mẹ ngửa ra sau, ngất lịm đi. Nếu không phải tôi đỡ nhanh, đầu va vào góc bàn, thì đã xảy ra đại sự rồi. Mẹ bị chọc tức đến mức đổ bệnh mấy ngày trời. Bố tạ lỗi nhận sai với mẹ, cơn giận của mẹ mới tiêu tan, mới bắt đầu ăn cơm. Ngày xảy ra chuyện, bố là đi bốc thuốc Đông y cho mẹ. Ra khỏi cửa ba lần mới đi được. Lần thứ nhất ra khỏi cửa chẳng bao lâu lại quay về, nhớ ra không mang theo đơn thuốc. Lần thứ hai quay về là vì không mang chìa khóa xe đạp. Tôi nói bố, để con đi cho. Bố nói, vẫn là để bố đi đi, bố tự mình đi bốc thuốc về, bệnh của mẹ con mới mau khỏi được.

Bố còn nói, cảm thấy trong lòng bị cái gì đó chặn đến mức sắp không thở nổi rồi. Nói thật muốn ném một món đồ gì đó; hoặc cãi nhau thật to với ai một trận, mới có thể sảng khoái hơn chút. Nói bản thân mình mà còn trẻ thì tốt biết mấy, nếu còn trẻ, có thể tìm cớ đánh nhau với ai một trận, tẩn cho ai đó một trận nhừ tử, mặc kệ anh ta có lý hay không chứ. Lúc bố nói, đôi mắt già ngấn lệ, sắp trào nước mắt rồi. Tôi nói, bố, bố tẩn con một trận nhừ tử đi. Bố rưng rưng nước mắt lại cười, nói không nỡ tẩn tôi, nói chẳng qua chỉ là xả giận miệng lưỡi thôi. Nói xả giận miệng lưỡi, cũng là một cách xả giận mà! Không ngờ ông vừa bước chân ra khỏi cửa nhà này, liền không bao giờ quay về nữa... Cho nên, nói ông mở miệng mắng người ta trước, nói ông ra tay tát vào mặt người ta trước, tôi tin. Thật đấy, tôi tin. Tôi... ngày đó nếu tôi đi bốc thuốc thì tốt biết mấy... Tôi..."

Nhiễm ngẩng cao đầu, nhìn trần nhà. Cô ấy cứ giữ nguyên bộ dạng đó, hít một hơi thật sâu thật sâu, sau đó thở ra một hơi thật dài thật dài. Hít vào không tiếng động. Thở ra không tiếng động. Tôi vô cùng muốn làm theo cô ấy một lần.

Nhưng tôi không có.

Cô ấy dường như kể rất mệt.

Tôi cũng nghe rất mệt.

Tôi cho rằng cô ấy vẫn nên nói với tôi chuyện khác. Bởi vì tôi mời cô ấy đến nhà, không chỉ là để cô ấy hiểu rõ điều gì, cũng không chỉ là bản thân muốn hiểu rõ điều gì. Thực ra tôi cái gì cũng không muốn hiểu rõ, tôi cho rằng cô ấy nên hiểu rõ điểm này.

Nhưng cô ấy không nói nữa. Vẫn ngẩng cao đầu. Vẫn nhìn trần nhà. Vẫn bộ dạng đó. Tôi đành phải nói những điều tôi buộc phải nói.

Tôi nói: "Nhiễm, cô có thể khuyên mẹ cô, bảo bà ấy đừng..." Nhiễm cuối cùng cũng thay đổi cái tư thế ngẩng đầu đó.

Cô ấy đăm đăm nhìn tôi ngắt lời tôi nói: "Tôi đã dự đoán được đây chính là mục đích cô mời tôi đến. Tôi không thể đồng ý. Bởi vì tôi không phát huy được tác dụng mà cô hy vọng tôi phát huy. Cái chết của bố khiến tâm lý mẹ tôi cũng lệch lạc rồi, bà ấy cảm thấy bản thân mình cũng có tội lỗi với bố —— bệnh của bà ấy hơn nửa là giả vờ. Cho nên cái suy nghĩ đó của bà ấy rất ngoan cố, ai khuyên cũng vô dụng. Mẹ muốn dùng quyết định kiểu đó để khiến tâm lý bản thân đạt được sự cân bằng, bà ấy cho rằng mình không còn sự lựa chọn nào khác..."

Tôi á khẩu không trả lời được. Lời của Nhiễm khiến tôi nghe ra tầng ý nghĩa này —— chuyện bản thân cô cam kết, chỉ đành dựa vào chính cô để giải thoát thôi, đừng kéo tôi vào... Tôi vừa lúng túng vừa bực bội.

Lúc này điện thoại reo.

Tôi đứng dậy nghe điện thoại, quay lại bảo Nhiễm, là vị bạn luật sư gọi tới. Ông ấy nói tòa án cho rằng, nếu mọi lời khai qua điều tra tiếp theo hoàn toàn xác thực, bị cáo có lẽ sẽ được tuyên vô tội phóng thích... Nhiễm nói: "Vậy... cũng tốt..."

Vừa nói cô ấy vừa đứng dậy...

Điện thoại lại reo. Là mẹ của Nhiễm gọi tới. Bà cụ nói đêm qua bà nằm mơ, mơ thấy bố của Nhiễm. Bố của Nhiễm nói với bà rằng bản thân chết quá uất ức. Bà cụ nấc nghẹn trong điện thoại. Lại nói những lời không đạt mục đích thề không bỏ qua. Lại còn nói nhất định phải gặp vị luật sư mà tôi mời thay bà ấy... Tôi đã nói lại với Nhiễm.

Nhiễm chẳng có biểu hiện gì cả.

Nhiễm chỉ nói: "Không có chuyện gì khác, tôi phải đi đây."

Nói xong cô ấy liền bước ra ngoài.

Tôi tiễn cô ấy về, thấy con trai đã đi học về ở nhà rồi.

Con trai vui vẻ nói: "Bố, hôm nay con lại được một bông hoa đỏ nhỏ." Tôi quát con trai: "Qua một bên! Được một bông hoa đỏ nhỏ thì có gì mà hay ho!" Tiện tay tát con trai một bạt tai.

Con trai ôm mặt, ngây người trừng mắt nhìn tôi...