Nadya Zelenina vừa cùng mẹ trở về từ nhà hát, nơi họ vừa xem vở kịch "Eugene Oniegin". Vừa bước vào phòng, cô nhanh chóng cởi chiếc váy ra, xõa mái tóc dài, rồi vội vã ngồi xuống trong bộ váy lót và chiếc áo blouse trắng để viết một bức thư theo phong cách của Tatiana.

"Em yêu anh," — cô viết — "nhưng anh không yêu em; không, anh không yêu em!"

Ngay khoảnh khắc viết xong dòng này, cô mỉm cười.

Cô mới chỉ mười sáu tuổi và cho đến nay vẫn chưa từng biết yêu. Cô thừa biết viên sĩ quan Gorny và cậu sinh viên Gronsdiev đều đem lòng yêu mình; thế nhưng giờ đây, sau buổi biểu diễn ở nhà hát, cô lại muốn hoài nghi tình cảm của họ. Bị hắt hủi và bất hạnh — thật là thú vị biết bao. Có điều gì đó thật đẹp đẽ, cảm động và lãng mạn làm sao trong việc một người yêu sâu sắc còn kẻ kia lại dửng dưng. Oniegin hấp dẫn chính vì hắn hoàn toàn không yêu, còn Tatiana đáng yêu vì nàng yêu đến cuồng nhiệt; nhưng nếu họ yêu nhau thắm thiết và có được hạnh phúc, thì ngược lại, họ trông sẽ thật tẻ nhạt.

"Đừng tiếp tục thanh minh rằng anh yêu em nữa," Nadya viết tiếp, nghĩ đến viên sĩ quan Gorny, "Em không thể tin anh được đâu. Anh rất thông minh, học thức, chín chắn; anh có tài năng lớn và có lẽ, một tương lai rực rỡ đang chờ đón phía trước, nhưng em chỉ là một cô gái nghèo hèn, tẻ nhạt, và chính anh cũng thừa biết rằng em sẽ chỉ là gánh đúng cản trở cuộc đời anh mà thôi. Đúng là em đã khiến anh say đắm, và anh ngỡ rằng mình đã tìm thấy hình mẫu lý tưởng nơi em, nhưng đó là một sự lầm lẫn. Giờ đây, anh đang tự hỏi mình trong tuyệt vọng rằng: 'Sao mình lại gặp cô gái này nhỉ?' Chỉ vì lòng tốt nên anh mới không thốt lên lời thú nhận đó."

Nadya thấy thương hại cho chính mình. Cô khóc và viết tiếp.

Nếu như việc rời xa mẹ và anh trai không quá khó khăn đối với em, em đã khoác lên mình tấm áo sơ mi của nữ tu và đi đến bất cứ nơi nào đôi mắt dẫn lối. Khi ấy, anh sẽ được tự do yêu một người khác. Giá như em chết đi!

Qua làn nước mắt, cô không thể đọc nổi những gì mình vừa viết. Những dải cầu vồng ngắn ngủi chập chờn trên bàn, trên sàn nhà và cả trên trần, tựa như Nadya đang nhìn qua một lăng kính. Thật không thể viết tiếp được nữa. Cô ngả người ra ghế và bắt đầu nghĩ về Gorny.

Ôi, đàn ông mới hấp dẫn và thú vị làm sao! Nadya nhớ lại biểu cảm tuyệt đẹp trên khuôn mặt Gorny — đầy van nỉ, có lỗi và dịu dàng — khi có ai đó bàn luận về âm nhạc với anh, cùng những nỗ lực để kìm nén sự đam mê không để lọt vào giọng nói. Niềm đam mê phải được giấu kín trong một xã hội nơi sự lạnh lùng giữ kẽ và vẻ dửng dưng được coi là thước đo của phép lịch sự. Và anh thực sự cố gắng che giấu nó, nhưng lại không thành công, và ai nấy đều thừa biết rằng anh mang một niềm say mê tột cùng với âm nhạc. Những cuộc tranh luận bất tận về âm nhạc, những lời nhận định vụng về từ những kẻ chẳng hiểu gì — cứ thế dằn vặt anh trong sự căng thẳng không dứt. Anh sợ sệt, rụt rè, lặng câm. Anh chơi đàn tuyệt vời, hệt như một nghệ sĩ dương cầm đầy nhiệt huyết. Nếu không phải là một sĩ quan, chắc chắn anh đã trở thành một nhạc sĩ nổi tiếng.

Những giọt nước mắt cạn khô trong mắt cô. Nadya nhớ lại lúc Gorny thổ lộ tình yêu với cô tại một buổi hòa nhạc giao hưởng, và một lần nữa ở khu vực gửi đồ dưới tầng trệt.

"Em rất vui vì cuối cùng anh cũng làm quen với cậu sinh viên Gronsdiev," cô viết tiếp. "Cậu ấy là một người rất thông minh, và chắc chắn anh sẽ mến cậu ấy. Hôm qua cậu ấy đã ngồi chơi với chúng em cho đến tận hai giờ sáng. Tất cả chúng em đều vô cùng hạnh phúc. Em chỉ tiếc là anh đã không đến với chúng em. Cậu ấy đã nói rất nhiều điều thật đáng chú ý."

Nadya đặt hai tay lên mặt bàn và cúi gằm đầu xuống. Mái tóc xõa xuống che khuất bức thư. Cô chợt nhớ ra rằng Gronsdiev cũng yêu cô, và cậu ấy cũng có quyền nhận được bức thư này giống như Gorny vậy. Hay là cô viết thư cho Gronsdiev thì hơn nhỉ? Chẳng vì lý do gì cả, một niềm hạnh phúc bỗng trào dâng rộn ràng trong lồng ngực cô. Ban đầu nó chỉ là một đốm nhỏ, lăn lộn trong ngực cô hệt như một trái bóng cao su. Rồi nó lan rộng và lớn dần lên, bùng nổ như một con sóng. Nadya đã quên bẵng đi Gorny và Gronsdiev. Suy nghĩ của cô trở nên hỗn độn. Niềm hạnh phúc ngày một dâng cao. Từ lồng ngực, nó lan tỏa khắp tay chân, và cô có cảm giác như một làn gió mát lành đang lướt qua đỉnh đầu, làm xôn xao mái tóc. Đôi vai cô rung lên những tiếng cười khe khẽ. Chiếc bàn và ngọn đèn lầu như cũng rung chuyển. Những giọt nước mắt từ khóe mi bắn tung tóe lên bức thư. Cô hoàn toàn bất lực trong việc kìm ném tiếng cười của mình; và để thuyết phục bản thân rằng cô có lý do để làm thế, cô vội vã nhớ lại một chuyện buồn cười.

"Quả là một chú chó xù ngốc nghếch!" cô kêu lên, cảm thấy nghẹn ngào vì tiếng cười. "Quả là một chú chó xù ngốc nghếch!"

Cô nhớ lại chuyện hôm qua, khi Gronsdiev đùa giỡn với Maxim — chú chó xù — sau giờ uống trà; rồi sau đó cậu đã kể câu chuyện về một chú chó xù cực kỳ thông minh đang đuổi bắt một con quạ ngoài sân. Con quạ liền liếc nhìn nó và nói:

"Ồ, đồ bịp bợm!"

Chú chó xù nào đâu biết rằng mình đang đối đầu với một con quạ uyên bác. Nó vô cùng hoang mang, bối rối và cắm cổ chạy biến đi với vẻ mặt ngẩn ngơ. Hơi lâu sau đó nó mới dám sủa lên vài tiếng.

"Không, mình yêu Gronsdiev thì hơn," Nadya quyết định và xé nát bức thư.

Cô bắt đầu nghĩ về cậu sinh viên, về tình yêu của cậu, về tình yêu của chính mình, để rồi những ý nghĩ trong đầu cô cứ thế trôi dạt và cô nghĩ lan man về mọi thứ — về mẹ, về con đường, chiếc bút chì, cây đàn piano. Cô chìm đắm trong niềm hạnh phúc ngập tràn và nhận thấy vạn vật xung quanh thật tốt đẹp, tuyệt vời biết bao. Niềm vui sướng thì thầm với cô rằng đây chưa phải là tất cả, rằng chỉ một chút nữa thôi mọi thứ sẽ còn tuyệt vời hơn nữa. Chẳng mấy chốc mùa xuân sẽ đến, rồi mùa hè. Họ sẽ cùng mẹ về vùng quê Gorbiki. Gorny sẽ đến vào kỳ nghỉ. Anh sẽ cùng cô dạo bước trong vườn trái cây và thì thầm những lời ái ân. Gronsdiev cũng sẽ tới. Cậu ấy sẽ chơi crô-kê và trò ném bóng cùng cô, rồi kể những câu chuyện hài hước, kỳ diệu. Cô khao khát đến cháy bỏng khu vườn rợp bóng cây, màn đêm tĩnh mịch, bầu trời trong trẻo và những vì tinh tú. Đôi vai cô lại rung lên vì tiếng cười và cô có cảm giác như mình vừa bừng tỉnh trước hương thơm của ngải cứu thoang thoảng trong phòng; và đâu đó ngoài khung cửa sổ, một nhành cây đang khẽ khàng gõ nhịp.

Cô bước đến bên giường và ngồi xuống. Cô chẳng biết phải làm gì với niềm hạnh phúc to lớn nhường này. Nó đang vây lấy cô, làm cô choáng ngợp. Cô ngước nhìn bức tượng chịu nạn treo ở đầu giường và thì thầm:

"Lạy Chúa nhân từ, lạy Chúa nhân từ, lạy Chúa nhân từ."