Lúc Hoàng tử Hương Ba rời khỏi Cung điện Potala, kỳ Đại hội Phật giáo Thế giới lần thứ bảy vẫn chưa kết thúc. Anh nghĩ đến quê hương Thần sơn Nhã Lạp Hương Ba, nghĩ đến người mẹ ngày ngày mong ngóng con trai trở về, nên đành vội vã rời đi. Khi rời đi, anh đến tăng xá phía tây Cung điện Potala để từ biệt Lạt ma Cổ Như Khâu Trạch, bất ngờ nhìn thấy cảnh sát Vương Nham cũng đang ở đây. Họ đang trò chuyện.

Vương Nham nói: "Vốn là đến để phá án, đến Cung điện Potala lại biến thành nhận lễ rửa tội."

Cổ Như Khâu Trạch nhìn anh, trong đôi mắt sâu thẳm thoáng vài tia khích lệ và ngưỡng mộ: "Đây là cơ hội để một cảnh sát bước vào đức tin. Sự khác biệt giữa pháp luật và tôn giáo là, pháp luật không chấp nhận sự sám hối, còn tôn giáo thì bắt buộc phải sám hối. Sám hối là tiền đề của lễ rửa tội."

Vương Nham nắm chặt tay đối phương, nói với sự nhiệt thành chưa từng có: "Ngài đã nhìn thấu nội tâm của tôi rồi, 'Tình yêu Độ Mẫu', ngài có thể làm Thượng sư của tôi, ban quán đỉnh cho tôi được không?"

Lạt ma Cổ Như Khâu Trạch mỉm cười thư thái, hai tay chắp lại, trong mắt bắn ra hai luồng từ quang sáng tựa đuốc đèn, chậm rãi nói: "Được, thực thi trách nhiệm cảnh sát, quy y cửa Phật từ bi, đây vốn dĩ là kỳ vọng của ta. Sau khi quán đỉnh, con sẽ không chỉ là một cảnh sát nữa. Sự theo đuổi cả đời của con chính là 'viên mãn' và 'hư không', 'viên mãn' là viên mãn có tình yêu, 'hư không' là hư không không oán hận."

Dưới sự chứng kiến của Hoàng tử Hương Ba, cảnh sát Vương Nham quỳ trước mặt vô thượng Thượng sư Lạt ma Cổ Như Khâu Trạch, tiếp nhận lễ quán đỉnh bí mật của Đại Uy Đức Bố Úy Kim Cương với tâm sinh thiện ý, địch khấu bất thương.

Quán đỉnh xong, Lạt ma Cổ Như Khâu Trạch cảm thán: "Đây là lần quán đỉnh cuối cùng của ta. Từ ngày mai, ta sẽ không còn là một Lạt ma nữa."

Vương Nham biết lý do tại sao, khuyên rằng: "Hãy suy nghĩ lại đi, biết đâu ngài sẽ hối hận."

Cổ Như Khâu Trạch lắc đầu: "Ước nguyện lớn nhất của ta lúc này là về quê làm một vị hương trưởng, hoàn thành di nguyện của em trai ta. Em trai nói đúng, cha mẹ, bà con quê hương ta không thể cả đời cứ dập đầu, dập đầu, dập đầu mãi, rồi cam tâm tình nguyện đi chịu đựng sự nghèo đói và lạc hậu mà người khác không thể chịu nổi, kiểu sống từ một nghìn năm trước này nên kết thúc rồi." Ông tỏ ra buồn bã mà cũng đầy phấn chấn, nhìn vào chiếc khung ảnh trên tường, trong khung ảnh là dãy núi tuyết trắng chói lòa, thảo nguyên xanh ngời sáng và dòng sông trong vắt tận đáy, đôi mắt dần dần ướt đẫm.

Trong chốc lát, ông dường như đã trở về quê nhà, trước mắt hiện ra khung cảnh từng xuất hiện rất nhiều lần trong quán tưởng:

Dưới chân núi Ba Nhan Khách Lạp, cha vẫn đang bái sơn dập đầu. Đôi môi ông nứt nẻ, khuôn mặt tím tái, mỗi một nếp nhăn tựa như một vết dao cắt. Đôi găng tay gỗ của ông đã rất mỏng, tạp dề da bò cũng đã mòn rách tả tơi, vầng trán dập đầu bị rách kết đầy vảy máu. Ông cung kính nâng hai tay lên, vỗ một cái trên không trung, vỗ một cái ở trán, lại vỗ một cái ở trước ngực, sau đó phủ phục toàn thân xuống đất, đọc rõ ràng một lượt Lục Tự Chân Ngôn, rồi nói một câu: "Con trai mau về đi, núi tuyết trắng lên, thảo nguyên xanh lên." Khác với mẹ, hành vi dùng thân thể đo đạc mặt đất của ông luôn đi kèm với sự trông ngóng, thỉnh thoảng ông lại dừng lại, nhìn đỉnh núi hoặc cánh đồng hoang mà ngẩn người, lẩm bẩm nói: "Sao con trai vẫn chưa về? Tại sao núi tuyết vẫn chưa trắng? Tại sao thảo nguyên vẫn chưa xanh?" Người cùng chuyển núi dập đầu còn có rất nhiều bà con, còn có cả trẻ con. Phi Bảo lúc thì túm lấy đứa trẻ này, lúc thì kéo đứa trẻ kia, hô lớn: "Đi học đi, đi học đi, tất cả cho tôi đi học đi." Cô ấy đã là giáo viên tiểu học dân lập, là người giáo viên thường xuyên đến giữa đám đông chuyển núi dập đầu để bắt học sinh.

Cổ Như Khâu Trạch "bộp" một tiếng quỳ xuống, ông dập đầu hướng về phía núi tuyết không có tuyết, dập đầu về phía thảo nguyên không có cỏ, dập đầu về phía cha và bà con làng xóm, dập đầu về phía giáo viên tiểu học dân lập Phi Bảo.

Lạt ma lớn của Cung điện Potala, vị Lạt ma đến từ đỉnh cao đức tin, dập đầu đến trước mặt đám đông, khóc và gọi một tiếng: "Cha ơi, con trai về rồi, con trai muốn làm cho núi tuyết trắng, làm cho thảo nguyên xanh."

Ngay vào thời khắc này, khung cảnh hoang tàn một mảnh vàng, một mảnh đen, một mảnh xám của thảo nguyên đột nhiên biến mất, những tảng đá đen như sắt được băng tuyết bao phủ, một màu xanh ngắt trải dài vô tận, sâu thẳm mà nồng đượm, nâng cao một dải trắng băng, những dãy núi tuyết chói lòa lần lượt hiện ra, kéo dài mãi mãi, giống như thảo nguyên thuở sơ khai, giống như dãy núi tuyết cổ xưa nhất vậy. Một nhánh sông trong vắt và đầy ắp nước chảy trôi dưới ánh mặt trời. Nơi lòng sông hẹp, những cỗ xe kinh luân bằng gỗ lại xoay chuyển trôi chảy theo dòng nước. Bên cạnh xe kinh luân, vẫn sừng sững những đống đá Ovoo cao cao, đống đá Mani kinh dưới chân được gột rửa sạch sẽ sáng bóng, cờ phướn ngũ sắc đổ xuống tứ phía tựa thác, tươi mới như thuở ban đầu, tung bay như tiếng trống. Mà ở nơi xa hơn nữa, là những nhà xưởng của căn cứ sản xuất nông sản gia súc và những bức tường trắng ngói đỏ của khu định cư du mục, là bóng dáng của trâu dê ngựa chó đang chạy nhảy. Mọi người vẫn đang chuyển núi dập đầu, nhưng đó đã không còn là lời cầu nguyện trong khổ nạn nữa, mà là nghi thức của ngày lễ hội.

Cổ Như Khâu Trạch chìm đắm trong quán tưởng của chính mình, xúc động đến rơi lệ.

Vương Nham ngắt lời quán tưởng của ông: "Ngày mai hoặc ngày kia tôi cũng phải rời đi rồi. Trở về Bắc Kinh, tôi muốn làm hai việc, một là đi tự thú, mặc dù Y Trác Lạp Mụ có ý định tự sát, nhưng dù sao cô ấy cũng đã chết dưới bánh xe của tôi, hãy để pháp luật phán xét tôi có tội hay không tội. Hai là đón cô em gái câm của Pưn Tso về bên cạnh chăm sóc, nếu có thể, tôi sẽ cưới cô ấy. Tôi tin rằng sức mạnh cai nghiện sẽ nảy sinh từ trong tim cô ấy."

Hoàng tử Hương Ba nói: "Xem ra Thương Ương Gia Thố không chỉ cất giấu tình yêu vào trong di ngôn, mà còn cất giấu vào trong trái tim của tất cả mọi người. Cánh cửa Phục tạng thực ra chính là cánh cửa lòng người, trên khắp thế gian này, ai ai cũng có thể là một bậc Quật tạng sư."

Khi chia tay, Hoàng tử Hương Ba e thẹn mượn tiền Vương Nham: "Trên người tôi không còn một xu nào cả, tôi cần tiền lộ phí, còn phải mua cho mẹ một cân kẹo trái cây, một đôi tất bông." Vương Nham đưa cho anh năm trăm đồng. Anh nói: "Anh để lại địa chỉ đi, tôi nhất định sẽ gửi trả lại anh."

Vương Nham nói: "Mẹ của anh cũng là mẹ của tôi, coi như là món quà tôi gửi tặng bà cụ vậy."

Hoàng tử Hương Ba cúi người cảm ơn, lại hành lễ từ biệt Lạt ma Cổ Như Khâu Trạch, rồi lặng lẽ rời đi.

Ngoài Cổ Như Khâu Trạch và cảnh sát Vương Nham, không một ai biết Hoàng tử Hương Ba sắp rời đi. Nhưng hầu như tất cả các bậc cao tăng đại đức, các vị thượng tọa tỳ kheo, hoạt phật Lạt ma đều cảm nhận được: Hoàng tử Hương Ba sắp sửa ra đi, cũng giống như khi Thương Ương Gia Thố lặng lẽ rời bỏ giới tu hành năm xưa vậy. Họ bước ra khỏi cổng Pema Thọ Đa Lãng, đứng chật kín những bậc thang dài, đứng chật kín từng tấc đất bên trong "hàng rào chắn tuyết", những làn sóng tụng kinh cầu chúc bình an vang lên, bản hợp xướng đức tin tiễn biệt đầy tình thâm vang lên. Cung điện Potala mỗi lúc một cao lên, vì để tiễn biệt mà Cung điện Potala vươn cao đầu, đã chạm tới mây trời rồi.

Mà Hoàng tử Hương Ba vội vã rời đi chỉ là một bóng lưng, một bóng lưng bình phàm và thế tục, mang theo nụ cười xa xăm của Thương Ương Gia Thố và khúc tình ca du dương vĩnh cửu, dần dần xa khỏi tầm mắt của mọi người. Lúc này, trong lòng anh chỉ có quê hương và mẹ, chỉ có khúc tình ca ấm áp thâm tình, dường như bài hát hát cho mẹ cũng là tình ca Thương Ương Gia Thố, bài hát hát cho Tây Tạng cũng đều là tình ca Thương Ương Gia Thố.

Cứ mỗi khi nghĩ đến mẹ, anh lại rưng rưng lệ, rồi anh lại mỉm cười.

Chao ôi, người mẹ hiền của con, người mẹ hiền đã hơn tám mươi tuổi, hai ba năm mới tăng thêm một tuổi, nay lại sắp tăng thêm một tuổi nữa rồi.

Bản thảo đầu ngày 30 tháng 12 năm 2008

Không biết đã sửa đổi bao nhiêu lần

Hoàn thiện ngày 28 tháng 2 năm 2010