Tôi viết xong bản tổng kết nửa năm, in ra, thấy Lý chủ nhiệm không có ở văn phòng, liền trực tiếp mang đi đưa cho Thành cục trưởng xem. Sau khi Thành cục trưởng xem xong, chỉ sửa lại hơi vụn vài chữ, bèn bảo tôi sửa lại cho tốt rồi nộp lên.

Tôi thấy mình lúc nào cũng thiếu một sợi dây thần kinh. Tôi vốn dĩ rất hay bỏ qua một vài chuyện nhỏ, nhưng lại không ngờ rằng dù là chuyện nhỏ, bên trong cũng ẩn giấu huyền cơ, đối với người khác mà nói, chưa chắc đã là chuyện nhỏ.

Ngay vào ngày thứ hai sau khi bản tổng kết nửa năm được nộp lên, Lý chủ nhiệm đột nhiên nhắc đến chuyện này. Tôi lập tức ra vẻ lấy lòng, tâng bốc nói: "Bản tổng kết tôi đã nộp lên rồi ạ."

Nào ngờ trên mặt Lý chủ nhiệm đột nhiên hiện lên một tia khó chịu, hỏi: "Nộp rồi?"

"Vâng ạ, nộp rồi."

"Sao lại nộp rồi?"

Phản ứng của Lý chủ nhiệm khiến tôi thấy khó hiểu ngơ ngác: "Cấp trên giục gấp, sau khi tôi viết xong, thấy anh không có ở văn phòng, liền trực tiếp đưa cho Thành cục trưởng xem. Anh ấy sửa lại một chút, rồi bảo tôi nộp lên. Có vấn đề gì sao?" Lý chủ nhiệm nhìn tôi như thể không quen biết, qua một hồi lâu, mới thản nhiên thốt ra mấy chữ: "Nộp thì cứ nộp đi."

Tôi tưởng rằng trong bản tổng kết mình viết, số liệu hoặc quan điểm đã xuất hiện vấn đề gì, nếu thực sự là vậy thì rắc rối to rồi. Liền vội vàng lấy bản thảo sơ khai mà Thành cục trưởng đã sửa ra, đưa đến tay Lý chủ nhiệm, nói: "Lý chủ nhiệm, đây chính là bản thảo gốc do Thành cục trưởng đã sửa, anh xem có chỗ nào không ổn không. Nếu không được thì tôi sẽ sửa lại ngay, đi đổi lại phần tổng kết đã nộp kia về."

Lý chủ nhiệm thèm nhìn bản thảo sơ khai tôi đưa qua, mặt tối sầm lại nói: "Đã nộp cả rồi, còn có gì mà xem nữa?"

Tôi cứ như thầy tu trọc đầu hai thước không nắm được đầu mối, lại hỏi: "Lý chủ nhiệm, rốt cuộc có vấn đề gì vậy?"

Lý chủ nhiệm liền không thèm đếm xỉa đến tôi nữa. Tôi nghĩ, đã không bảo tôi đổi bản tổng kết về, chứngなわち tài liệu không có vấn đề gì lớn. Nhưng rốt cuộc là vì điều gì khiến Lý chủ nhiệm khó chịu đến thế, tôi vẫn không sao đoán ra được.

Đương nhiên, sau này tôi vẫn hiểu được đầu đuôi ngọn ngành trong đó. Hóa ra, đây chính là do lỗi "thiếu dây thần kinh" của tôi gây nên. Lý chủ nhiệm dẫu sao cũng là chủ nhiệm văn phòng, tôi chẳng qua chỉ là cấp phó của anh ta, bất cứ việc gì tôi làm, đều phải thông qua sự cho phép của anh ta, và phải qua sự nghiệm thu của anh ta. Nói cách khác, sau khi tôi viết xong bản tổng kết, không nên không thông qua sự kiểm duyệt của anh ta mà trực tiếp báo cáo lên chỗ Thành cục trưởng, càng không nên cứ thế mà nộp lên, ý trong lời nói chính là, tôi không hề coi trọng cái chức chính chủ nhiệm đường đường chính chính này của anh ta.

Đây là đâu với đâu chứ! Sau khi tôi biết chuyện này, trong lòng cứ gọi là oan ức. Rất nhiều tài liệu văn bản trong văn phòng, thậm chí có thể nói là hầu như tất cả tài liệu văn bản đều do một tay tôi viết ra, mỗi lần viết xong mang đi cho Lý chủ nhiệm kiểm duyệt, anh ta luôn liếc qua một cái, rồi cười ha hả nói: "Kiểm duyệt với chả không kiểm duyệt cái gì, cao chủ nhiệm, năng lực của cậu mà tôi còn không tin tưởng chắc? Cậu cứ việc nộp lên là được, tôi không cần kiểm duyệt đâu." Cũng chính vì có những lời kiểu như thế của anh ta, tôi mới yên tâm táo bạo viết, và cuối cùng gây nên lỗi lầm này.

Chỉ mấy ngày sau, Thành cục trưởng gọi tôi vào phòng làm việc của ông ấy, hỏi tôi: "Tiểu Cao, dạo này thế nào rồi?"

Tôi tưởng Thành cục trưởng đang quan tâm đến mình, liền cảm kích nói: "Cảm ơn lãnh đạo quan tâm, dạo này tôi vẫn ổn ạ."

Thành cục trưởng mỉm cười nhìn tôi nói: "Thế à?"

Câu hỏi ngược nhẹ bẫng này của ông ấy khiến tôi giật mình thon thót. Tôi nghe ra được, ý trong lời nói của ông ấy không phải đang quan tâm đến cuộc sống của tôi, mà là đã sinh lòng hoài nghi đối với trạng thái nào đó của tôi. Tôi liền căng thẳng hỏi: "Thành cục trưởng, có vấn đề gì sao ạ?"

Thành cục trưởng thấy tôi đã ngộ ra được phần nào, bèn thu lại nụ cười nói: "Cũng không có vấn đề gì lớn. Gọi cậu đến là muốn trò chuyện với cậu chút thôi. Dạo này công việc vẫn thuận lợi chứ?"

Lúc đó tôi vẫn chưa nhận thức được tính nghiêm trọng của vấn đề, thấy ông ấy hỏi đến công việc, liền nói: "Vẫn ổn ạ, cũng chỉ là mấy việc đó thôi, không đến mức quá căng thẳng."

Thành cục trưởng "hừm" một tiếng, tỏ ý đã hiểu, lại hỏi: "Việc phối hợp giữa cậu với các đồng chí khác trong bộ phận thế nào?"

Tôi nghĩ, tuy giữa mấy đồng chí chúng tôi ít nhiều từng nảy sinh một số hiểu lầm, nhưng rốt cuộc thì phối hợp vẫn khá tốt, không làm ảnh hưởng đến công việc gì của văn phòng cả. Tôi nói: "Vẫn tạm ổn ạ."

Thành cục trưởng cười nói: "Tiểu Cao, cậu đừng có lúc nào cũng 'vẫn ổn', 'tạm ổn' mà đánh trống lảng như thế, tốt là tốt, ổn là ổn, đừng có cứ 'vẫn' với 'tạm' nữa. Tôi nói thẳng ra nhé, cậu với Lý chủ nhiệm có từng bất hòa hay có ý kiến gì với nhau không?"

Tôi nói: "Không có ạ!" Câu này của tôi là xuất phát từ đáy lòng, bởi vì tuy thỉnh thoảng tôi có chút chủ quan đối với Lý chủ nhiệm, nhưng phần lớn thời gian, tôi vẫn rất kính trọng anh ta, sao có thể bất hòa hay có ý kiến gì với anh ta được chứ?

Thành cục trưởng nói: "Không có là tốt. Ở trong một bộ phận, nói là hoàn toàn không có mâu thuẫn thì cũng không thực tế cho lắm. Chúng ta đều biết, sự vật chính là phát triển và biến hóa trong mâu thuẫn, không có mâu thuẫn thì không có tiến bộ, chúng ta không cần cái gọi là dĩ hòa vi quý, có vấn đề gì thì cứ nêu ra, giải quyết được thì chính là tiến bộ rồi."

Tôi rất khâm phục tu dưỡng triết học của Thành cục trưởng, nếu đổi lại là tôi, tuyệt đối không thể nói ra những lời có tầm cỡ như thế, hơn nữa lại còn gắn liền với công việc. Tôi nghe mà cứ gật đầu liên hồi.

Thành cục trưởng nói tiếp: "Đương nhiên, tôi không phải là đang cổ suý cho mâu thuẫn, đặc biệt là những mâu thuẫn làm ảnh hưởng đến công việc, phá hoại đoàn kết, như thế chỉ càng làm mọi chuyện tồi tệ hơn mà thôi. Lấy một ví dụ nhé, chẳng hạn như năng lực viết lách của cậu rất cao, người khác đều không bằng cậu, đây vốn là ưu thế của cậu, nhưng cậu vẫn cứ phải khiêm tốn, không thể vì thế mà vênh váo cái đuôi lên, càng không thể vì thế mà không coi ai ra gì, như thế thì mới càng dễ dàng giành được sự tôn trọng của người khác. Bằng không mà nói, rất dễ tạo ra mâu thuẫn, tự đưa mình vào thế đối lập với mọi người..."

Tôi vội chêm vào nói: "Thành cục trưởng, tôi không hề vênh váo cái đuôi lên, tôi là hạng người thế nào chứ?"

Thành cục trưởng cười nói: "Tôi chỉ lấy ví dụ thôi, tôi không hề nói cậu không khiêm tốn. Tuy nhiên, nói đi cũng phải nói lại, cho dù cậu có chú ý, có cẩn thận đến đâu, có lẽ đôi lúc vẫn sẽ bỏ qua cách nhìn nhận của người khác. Tuy là vô tình, nhưng cũng sẽ gây ra ảo giác cho người khác, cảm thấy cậu kiêu ngạo, cậu kiêu căng ngạo mạn. Đây là điều rất kỵ trong công việc cơ quan của chúng ta, hy vọng cậu chú ý điểm này."

Tôi bị cái ví dụ của ông ấy đánh cho mờ mịt không rõ phương hướng. Theo ý của ông ấy, tôi tuy trên chủ quan không kiêu ngạo tự mãn, nhưng trên khách quan đã tạo ra sự thật thế rồi. Vậy thì, có khi nào tôi kiêu ngạo tự mãn đâu cơ chứ? Tôi gãi đầu gãi tai sứt đầu mẻ trán, mãi vẫn không nhớ ra nổi, bởi vì tôi vốn dĩ là kẻ nhát gan sợ chuyện, vì chuyện này tôi còn từng hận chính mình nữa là. Đối với những lời dạy bảo ân cần sâu sắc của Thành cục trưởng, tôi đành ôm lấy tâm thế "có thì sửa, không thì giữ gìn", khắc ghi trong lòng.

Đánh đố nửa ngày trời như thế, Thành cục trưởng cuối cùng cũng vô tình nói đến chủ đề chính: "Thôi được rồi, chúng ta cũng đừng kéo dài ra quá, tôi vẫn tin tưởng nhân phẩm của cậu. Ồ, phải rồi, tôi hỏi cậu nhé, bản tổng kết nửa năm ấy của cậu, trước khi đưa cho tôi xem, đã từng đưa cho Lý chủ nhiệm xem chưa?"

Vừa nghe đến đây, hóa ra Lý chủ nhiệm lúc đó tỏ thái độ bất mãn với tôi, không phải vì trong bản tổng kết tồn tại sai sót về số liệu hay quan điểm, mà là vì không đưa cho anh ta xem trước, đã đi mách lẻo với chỗ Thành cục trưởng rồi. Trong lòng tôi không khỏi nổi giận, một chút chuyện cỏn con thế này, mà cũng đáng để so đo tính toán, thậm chí đi mách lẻo tôi cơ á? Tôi đang định phát tác, nhưng nhớ lại lời Thành cục trưởng vừa nói, bảo tôi không được phá hoại sự đoàn kết, bèn nặn ra một nụ cười lấy lòng, vừa hổ thẹn vừa bất an nói: "Chưa ạ. Lúc đó Lý chủ nhiệm ra ngoài có việc. Tôi thấy cấp trên giục gấp, nên đã trực tiếp mang đến nhờ ngài kiểm duyệt luôn."

Thành cục trưởng nói: "Đây chính là điểm cậu làm sai rồi, tôi còn tưởng là cậu đã đưa cho anh ấy xem rồi chứ. Dù chúng ta đều rất yên tâm về năng lực viết lách của cậu, nhưng các trình tự cần thiết vẫn phải đi qua. Tiểu Cao à, Lý chủ nhiệm cũng là cán bộ lão thành rồi, ngay cả tôi còn phải kính trọng anh ta ba phần, huống chi là cậu? Tôi biết, rất nhiều việc ở văn phòng thực ra đều do một mình cậu làm, nhưng không nên vì làm nhiều việc mà sinh ra oán khí, càng không thể cậy tài khinh người, cho rằng mình viết được mấy bài văn là không coi ai ra gì nữa. Tôi còn nghe nói, cậu rất bất mãn việc Triệu Mạn Lệ tham gia đợt tập huấn lần này, và vì thế mà có ý kiến cá nhân với Lý chủ nhiệm, điều này là tuyệt đối không được đấy nhé!"

Nghe xong những lời này của Thành cục trưởng, trong lòng tôi vô cùng ấm ức, suýt chút nữa thì rơi nước mắt. Tôi không kính trọng Lý chủ nhiệm chỗ nào chứ? Lại còn vì Triệu Mạn Lệ tham gia tập huấn mà có ý kiến với Lý chủ nhiệm hồi nào? Tôi lớn tiếng phản bác:

"Thành cục trưởng, tôi không có! Tôi thật sự không có ý kiến gì với Lý chủ nhiệm cả!"

Thành cục trưởng thấy tôi vội vã như vậy, liền làm động tác đè tay xuống, ra hiệu cho tôi bình tĩnh lại. Đợi tôi nhịn được nước mắt, ông ấy mới cười, ôn tồn hòa nhã nói: "Tiểu Cao, tôi tin cậu không có. Thế nhưng, quan hệ nhân sự trong cơ quan vô cùng phức tạp, có thể cậu cho là chuyện rất nhỏ, nhưng thực ra người khác lại rất để tâm. Tôi chỉ nhắc nhở cậu một tiếng, sau này trong những mặt này, cố gắng chú ý một chút, không chỉ phải cân nhắc đến sự tiện lợi nhanh chóng khi làm việc, mà còn phải học cách xử lý các mối quan hệ đó, chú ý các trình tự cần thiết. Lời tôi nói đến đây thôi, nói qua là cho qua, sẽ không có cái nhìn khác về cậu đâu. Hy vọng cậu cũng đừng canh cánh trong lòng, sau này chú ý chút là được."

Tôi thẫn thờ bước ra từ phòng làm việc của Thành cục trưởng. Tôi không ngờ rằng, chỉ vì tôi không đưa bản tổng kết nửa năm cho Lý chủ nhiệm xem trước, mà đã bị anh ta cho rằng tôi cậy tài khinh người, không coi anh ta ra gì, rồi chạy đến chỗ Thành cục trưởng mách lẻo tôi một vố, khiến tôi phải tiếp nhận một lớp học giáo dục tư tưởng chính trị, thế này thì quả là làm quá lên rồi đấy!

Trở lại văn phòng, chỉ có Tiểu Tôn đang ngồi trước máy tính lướt web. Triệu Mạn Lệ đã hớn hở đi tham gia "tập huấn" rồi. Lý chủ nhiệm không biết đã đi đâu, lúc này tôi cũng chẳng buồn muốn biết anh ta đi đâu nữa, mặc thây cha nó chứ! Tôi trừng trừng nhìn chiếc bàn làm việc trống hoác của chủ nhiệm, trong lòng căm hận nghĩ: Hóa ra anh là một kẻ tiểu nhân, ngụy quân tử! Cái bộ mặt lúc nào cũng cười tươi roi rói ngày thường hóa ra đều là giả vờ đeo lên cho người khác xem, cái tâm địa không biết là hẹp hòi đến mức nào! Ích kỷ biết bao! Cho đến tận lúc sắp tan ca, Lý chủ nhiệm hớn hở bước vào, vui vẻ phàn nàn kêu khổ nói: "Hôm nay Lưu cục trưởng lại có khách đến ăn cơm. Ây da, chủ nhiệm Triệu cứ đi thế này, tôi lại phải ngày ngày đi bồi tửu (tiếp rượu) rồi, thật là phiền chết đi được!"

Câu nói này của anh ta càng khiến tôi cảm thấy giả tạo, thấy buồn nôn. Chẳng phải anh vốn một lòng mong ngóng đi tiếp rượu, đi ký hóa đơn lắm sao? Giờ thì toại nguyện rồi đấy, sao lại còn nói ra những lời trái với lòng mình thế này chứ? Có ý nghĩa gì cơ chứ? Ai mà không lạ gì ai nữa chứ!

Nhưng trong miệng tôi lại không dám thốt ra những lời này, thậm chí cũng không dám để lộ ra chút biểu cảm nào trên mặt, chỉ sợ một khi mình sơ hở, nhỡ đâu anh ta lại chạy đến chỗ lãnh đạo nào đó mách lẻo tôi thì đúng là có mà ôm hận không kịp, tôi đấu sao lại anh ta cơ chứ? Tôi miễn cưỡng thư giãn các cơ trên mặt, cười cứng nhắc nói:

"Chủ nhiệm Triệu đi rồi, đương nhiên là anh phải tự mình ra trận rồi."

Lý chủ nhiệm đại khái biết chuyện tôi đã bị Thành cục trưởng giáo huấn, tin rằng tôi không dám không coi anh ta là lãnh đạo nữa, bèn lập tức cười hì hì nói: "Cao chủ nhiệm à, nói thật nhé, có lúc tôi thật sự muốn tìm một cái cớ để chuồn quách đi, đẩy mấy chuyện tiếp đón này cho cậu luôn cho rồi. Nhưng Lưu cục trưởng lúc nào cũng chỉ đích danh gọi tôi đi, tôi có muốn trốn cũng không trốn thoát được ấy chứ!"

Tôi thấy buồn cười vô cùng, lớn tuổi từng này rồi, mà còn chơi trò lừa mình dối người thế này, có ý nghĩa gì chứ? Miệng tôi liền đáp: "Sao mà anh trốn thoát được cơ chứ?"

Lý chủ nhiệm cười nói: "Thôi được rồi, không nói nhảm với cậu nữa, tôi phải mau chóng đến khách sạn đây, nếu không thì muộn mất, Lưu cục trưởng sẽ không vui đâu." Nói đoạn, phong thái phơi phới bước đi.

Nhiều năm sau này, khi nhớ lại muôn vàn biểu cảm của Lý chủ nhiệm, tôi vẫn nhớ như in kiểu cách kêu khổ theo kiểu "vừa muốn làm kỹ nữ lại vừa muốn lập đền thờ trinh tiết" của anh ta. Thực ra, sau này tôi vẫn luôn rất thấu hiểu anh ta, cũng rất biết ơn anh ta. Nếu không có anh ta, làm sao tôi có thể hiểu hết được muôn hình vạn trạng thái đời trong văn phòng cơ chứ?