Thứ Sáu, ngày 1 tháng 4

Một tháng trước

Đó là vào một tối muộn và tôi đang trên máy bay ở sân bay John FKennedy, đợi chuyến bay cất cánh đưa tôi trở về Hà Lan. Hồi nhỏ, khi còn sống ở đó, tôi có hay cáu tiết một chút. Tôi là một đứa trẻ càn quấy, thậm chí còn thạo trò búp bê khiêu vũ. Nó có nhọt ở mông đấy, đám trẻ con Hà Lan đã trêu tôi như thế. Trong một xã hội mà bạn sẽ bị xếp loại kém nếu cố viết thêm trang trong vở bài tập vì không tuân theo đề bài, tôi đã luôn muốn làm thật nhiều, cố gắng thật nhiều. Chỉ cần làm như bình thường thôi, người Hà Lan bảo, còn tôi thì luôn cố gắng và không bao giờ để mình tầm thường.

Nhưng khi thắt chặt dây an toàn, tôi cảm giác như mình đang trở về với nơi trú ẩn vô sự - đông rồi tây, nhà vẫn là nơi tốt nhất. Tôi đang quay trở lại nơi mà không ai yêu cầu tôi phải trở nên phi thường. Đã bao lần tôi mơ ước được về nhà trong những năm qua? Tại sao tôi chưa bao giờ trở lại đó cho đến tận bây giờ? Đó là một chuyến đi dài của một thiếu nữ, đầy những thử thách và đau khổ.

Khi tôi chín tuổi và mới đặt chân đến Hoa Kỳ, tôi đã phải đeo miếng che mắt đáng ghét và lũ nhóc ở đây cười nhạo tôi vì điều đó, vì ngữ điệu của tôi, và vì cái răng cửa khấp khểnh của tôi. Tôi chỉ có thể nói một vài từ tiếng Anh. Ngay cả sau khi tôi đã học tiếng, giọng tôi vẫn giữ như thế trong nhiều năm, họ cho rằng đó là tiếng Trung Quốc - Bọn Tàu, cút về nước mày đi, mày thậm chí còn không thể nói chuẩn nữa, đồ đạo Phật ngu ngốc - nhưng thực ra đó là tiếng Hà Lan. Và tôi để ý thấy những kẻ liếm láp đó nịnh nọt một cô gái có bố mẹ là người Pháp chỉ vì giọng của cô ấy rất châu Âu. Chỉ có Amy là nhảy cẫng lên với niềm vui thích khi nhìn thấy tôi mỗi ngày. Amy, như choàng lấy trái tim băng giá của tôi khi dúi bàn tay nõn nà của con bé vào tay tôi.

Trong khi tôi lạnh lùng và giả dối - một con quái vật gian xảo, như con chim sơn ca bằng sắt lộng lẫy, bóng bẩy mà vị vua Trung Hoa xưa đã mua để thay thế cho con chim bằng da bằng thịt - thì Amy lại chân chất, một miếng cam thảo ngọt ngào, luôn thành thật với chính mình. Con bé có thói quen đẩy gọng kính lên bằng ngón tay giữa, như thể đang khích bác, gây sự với ai đó, và tôi thấy nó đáng yêu đến kinh ngạc vì con bé dường như không có ý niệm gì về điều nó đang làm. Con bé là người cho đi trong khi tôi là người nhận lấy, đốt cháy mọi thứ và bất kể người nào tôi chạm vào. Tôi ghen tị với Amy kể từ khi con bé chào đời. Amy, đứa trẻ được mong mỏi, là lý do duy nhất khiến bố mẹ tôi mang tôi trở lại Mỹ, để tôi có thể trông nom con bé. Mẹ không quan tâm đến những gì tôi đã làm. Tôi có thể đi ngủ muộn lúc nửa đêm và mẹ thậm chí không để tâm. Tôi thường rời căn hộ mà không ăn sáng vì tôi muốn, chỉ một lần thôi, được nghe giọng nói nhẹ nhàng của Mẹ, “Sylvie, quay lại nào con”, nhưng mẹ chưa bao giờ làm thế. Trong khi đó, Amy phải cài cúc áo khoác. Amy không thể rời khỏi nhà mà không được lót dạ. Amy được phục vụ mọi thứ.

Khi tôi gặp ác mộng, Amy sẽ đánh thức tôi dậy trong căn phòng ngủ nhỏ hẹp mà chúng tôi ở chung với nhau và thủ thỉ, “Chị lại nói tiếng quái vật trong khi ngủ nữa rồi.” Bất luận tôi sống ở Mỹ bao lâu, tôi luôn mơ về Hà Lan. Tiếng Hà Lan là thứ thuộc về tôi, hoặc dường như là thế khi tôi rời khỏi đất nước duy nhất tôi từng biết. Đó là một thứ ngôn ngữ phức tạp, với đầy những âm khó và trật tự từ lộn xộn. Mặc cho sự rắc rối đó, nó vẫn là ngôn ngữ của tâm hồn tôi. Bấy giờ, tất cả chúng ta đều sống trong một ranh giới về thời gian, nơi cảm xúc bị lý trí đánh bại, một thời đại mà các mối quan hệ ruột rà chi phối lý trí. Không có sự kiên nhẫn trước khó khăn, sự bất khả định và tiên liệu, nhưng thử hỏi trong trái tim con người có còn gì khác nữa đâu ngoài những thứ đó?

Khi ở Princeton, tôi có tham gia vào một nhóm nói tiếng Hà Lan vào mỗi bữa ăn hằng tuần để trò chuyện với những người sử dụng ngôn ngữ này. Họ ngạc nhiên khi lần đầu tiên thấy tôi, sau đó chuyển sang sốc khi tôi bắt đầu nói tiếng Hà Lan, một chút vấp váp lúc đầu, rồi dần trôi chảy hơn. Họ thích thú dạy tôi mọi thứ mà tôi quên, từ các bộ phận sinh dục đến những câu chửi tục thường làm họ xấu hổ, nhưng tôi thì không: ung thư, người bệnh thương hàn, trưởng giả rởm, thằng vồ phân, dái cừu. Tôi phải kiềm chế để không phá lên cười thật lớn. Từ đó, tôi học được rằng những lời nói tục cũng chẳng có uy lực gì nếu chúng không bị kích thích bởi sự xấu hổ và sự hấp dẫn của việc bị cấm đoán.

Và đương nhiên, Lukas cũng viết thư cho tôi bằng tiếng Hà Lan, nhưng những bức thư thưa dần khi chúng tôi lớn lên và bị cuốn vào guồng quay cuộc sống riêng của mỗi người. Khi còn nhỏ, chúng tôi thường đến thư viện trong làng và Lukas say sưa với những cuốn sách nghệ thuật và nhiếp ảnh, hít hà mùi hương của từng trang giấy như thể muốn nuốt trọn từng hình ảnh trong đó. Bẵng đi bao năm, tôi nhận được một lá thư từ anh với nét chữ viết tay nghiêng nghiêng đẹp đẽ kể về một người bạn gái mới, (“Em sẽ rất thích cô ấy cho xem, Sylvie, cô ấy cũng thông minh như em vậy.”), về việc học của anh ở học viện Rietveld nổi tiếng (“Thế giới như mở ra trước mắt anh.”) - và rồi, anh ấy tập tành để trở thành một phóng viên ảnh, một vài tấm bưu ảnh thỉnh thoảng lại được gửi đến từ những nơi như Bolivia (“Lạnh buốt mông trên dãy Andes.”), Thổ Nhĩ Kỳ (“Con mèo con đi lạc ngóng đợi anh mỗi ngày trước cửa, và anh đã mang nó về nhà.”), Trung Quốc (“Để lại Quảng Đông phía sau lưng”). Anh ấy rất kém khoản tin học: vụng về và bối rối, thỉnh thoảng anh ấy viết cho tôi một vài email bị chạy chữ và nhảy trang loạn xạ, rồi lại không hồi đáp thư tôi cả mấy tháng trời, chỉ ít lâu sau đó mới gửi lời xin lỗi rằng anh ấy phát hiện ra thư vẫn chưa được gửi trong hộp thư nháp.

Tôi nói với Amy rằng nó không nên đánh mất mình trong ảo tưởng, nhưng chính tôi lại là người dành cả đời để mơ mộng. Quãng thời gian tôi sống cùng dì Helena và dượng Willem trong ngôi nhà lạnh lẽo của họ, tôi đã khao khát có bố và mẹ của riêng mình, những người mà tôi chưa bao giờ gặp. Bố mẹ sẽ yêu thương và chấp nhận tôi như chính tôi vốn vậy. Cuối cùng, tôi cũng được trở về với bố mẹ ruột của mình - Họ chỉ cần một người chăm sóc cho đứa con gái mới sinh của họ thôi. Dì Helena đã nói với tôi như vậy - Tôi đã cố bấu víu vào những ký ức về bà ngoại khi ở Hà Lan. Về vòng tay ấm áp của bà, mùi sữa dưỡng thể Nivea và dầu gội Trung Quốc, về món cháo thịt bà nấu cho tôi và Lukas sau giờ học, món bánh quế bọc đường caramel nóng hổi mua từ chợ, miếng cam thảo trong cái túi nhựa dài và nhọn. Lukas, là người luôn kể cho tôi nghe những câu chuyện vui khi chúng tôi đi bộ đến trường mỗi ngày, là người bắt tôi ném hết cây que này đến cây khác xuống chỗ nước xoáy để anh ấy có thể chụp đúng khoảnh khắc đó. Tôi thật ngốc, tôi cứ ao ước những thứ mà tôi không bao giờ có được.

Trở lại nơi mà tôi yêu mến như quê hương của mình, lại là một sự mạo hiểm. Tôi mơ thấy cá bơn sao nhưng tôi lại ăn cá bẹt, tôi luôn trông mong quá nhiều. Vâng, đó là lý do tôi chưa bao giờ quay trở lại Hà Lan vào kỳ nghỉ, kể cả khi đi trăng mật. Tôi đã thay đổi và lo sợ rằng giấc mơ về một nơi tôi thực sự thuộc về sẽ bị đè nát, tôi sẽ chẳng còn lại gì, không một niềm an ủi.

Nhưng rồi bà gọi cho tôi, giọng thều thào qua điện thoại. Sylvie, con hãy quay lại để gặp bà. Nhanh. Nhanh lên.

Chỉ có một số ít người mà tôi thực sự yêu quý trong cuộc đời này và bà là một trong số họ. Bà như xa khỏi tầm với của tôi bởi bà giờ đã nằm dưới nấm mộ, bầu bạn với những con kiến. Người bà ngọt ngào của tôi, người đã ôm tôi vào lòng khi tôi khóc vì những lời cay độc mà dì Helena tuôn ra. Tôi nén chặt lấy cơn đau rỉ máu nhói lên nơi lồng ngực. Đã bao nhiêu năm trôi qua rồi? Bây giờ, bỗng dưng, thời gian gần như chẳng còn lại là bao - và, chỉ là tạm thời thôi, nhưng chuyến đi này cho phép tôi rời bỏ mớ hỗn độn mang tên Jim, công việc và tỷ tỷ những thứ khác trong đời.

Khi tôi thuật lại lời của bà cho mẹ, bố và Amy, mẹ đờ đẫn, và tôi biết mẹ quá hiểu rõ thực sự bà cần gì lúc này. Chúng tôi chưa bao giờ nói về vật nữ trang, nhưng bà ngoại chắc hẳn đã tiết lộ bí mật với cô con gái duy nhất của mình.

“Con muốn nói lời tạm biệt với mẹ, ý con là, với bà”, tôi nói. Mẹ thoáng chao đảo. Tôi khều vào một bên chân mảnh khảnh của mẹ một cách có chủ đích và khấp khởi. Mẹ đã không ở đó với tôi khi tôi còn nhỏ, chỉ có bà. Sau đó, tôi đã nói dối như thật rằng, công ty tôi cũng đang cử tôi sang đó công tác. Tôi biết chắc rằng không chuyện gì có thể thuyết phục được bố tôi ngoài việc đó, và mẹ thì luôn nghe theo bất cứ điều gì bố nói, như thể bà đang chuộc lỗi cho những sai lầm mà bà phạm phải. Nếu họ biết được một Sylvie thành công, đầy năng lực đã không còn gì nữa. Họ sẽ thất vọng về tôi?

Rồi mẹ khiến chúng tôi ngạc nhiên khi nói, “Có lẽ tôi sẽ đi với con bé”.

Mọi ánh mắt đổ dồn vào mẹ. Mẹ chưa bao giờ đi đâu. Mẹ sợ bị phỏng trong nước lạnh. Ngay cả khi tôi cố mời cả nhà ra ngoài ăn tối, mẹ lại ngây ngấy phản đối vì phí tổn, phiền hà, và vì thế giới bất ổn bên ngoài căn hộ. Những gì người nông dân không biết rõ, bà sẽ không ăn. Không đi đâu, không làm gì cả, thì sẽ được an toàn.

Bố quay sang mẹ, lồng lộn giơ cao cánh tay trong cơn giận. “Gì hả?”

Mẹ cúi xuống, giấu đi dòng lệ. Tôi nhận ra nỗi chua xót, khốn cùng nơi bà. Mẹ sụt sùi nói trong tiếng nấc, “Bà ấy là mẹ tôi”. Tôi như bị nhấn chìm trong làn hơi nước sôi sục và gần như không thể thở được trong phút chốc. Tại sao tôi đã không nghĩ đến điều này? Tôi chỉ quan tâm đến bản thân mình. Bà sẽ vui mừng khôn xiết khi gặp lại mẹ.

“Không!” Bố nói, mặt ông đanh lại và hà khắc. Lắm lúc tôi thấy ghét ông. “Amy cần bà ở đây.”

Lúc này, Amy xụ mặt. “Bố điên à? Con đâu có cần mẹ thay tã.”

“Con có thể mua vé cho mẹ!” Tôi nói, mặc dù trong đầu, tôi nhớ đến số tiền tiết kiệm của mình đang vơi dần.

Nhưng mẹ đã lắc đầu, mẹ luôn là người hòa giải, còn mong muốn của riêng mẹ thì bị chôn vùi dưới một núi những trách nhiệm. “Không, mẹ còn phải làm việc. Con đi đi, Sylvie.”

“Mẹ có quyền được gặp mẹ của mình.” Vừa nói, tôi vừa đối mặt bố. Tôi không sợ ông, như mẹ và Amy. Cảm giác tội lỗi khi lờ đi cảm xúc của mẹ tích tụ trong tôi như một luồng khí nóng, thúc giục tôi. Bố thật quá bất công, cổ hủ và thành kiến. Tôi lớn tiếng quát. “Tại sao bố lại ngăn mẹ?”

Một lằn gân đỏ tía chạy dọc khắp cổ ông, những đường gân guốc căng lên thật rõ rệt. “Mày không có quyền”, ông nghiến răng.

“Thôi được rồi”, vừa nói, mẹ vừa đứng ngăn giữa chúng tôi với đôi tay run rẩy. Rồi mẹ nói nhanh đến nỗi tôi gần như không thể chen lời. “Không sao, không sao. Tôi sẽ không đi nữa. Tôi không muốn đi nữa. Sylvie, hãy thôi đi con. Làm ơn”. Bà như chực khóc, đôi mắt ngấn đỏ.

Tôi nhìn mẹ với sự thương hại đau đớn, chua xót và thở dài, cơn giận của tôi xì đi như một quả bóng thủng. Tôi làm sao có thể thuyết phục được bố nếu mẹ khăng khăng chống lại mình? Tôi quay sang Amy. “Em có muốn đi không?”

Amy, cực kì giống mẹ, cũng đã ăn phải thịt thỏ đế. Đôi mắt to tròn đằng sau cặp kính dày, nó thé giọng, “Đi nước ngoài sao? Thôi em cảm ơn, nhưng em còn chưa đi đâu khác ở Mỹ - nếu không tính Hoboken. Ngôn ngữ lạ, thức ăn lạ, rồi khủng bố… Em sẽ ở lại đây thôi.”

“Nhưng em cần mở rộng chân trời của mình.”

“Em thích những ranh giới của mình như hiện tại, cảm ơn chị rất nhiều.” Amy nói, và cuộc thảo luận của chúng tôi kết thúc. Thẳm sâu bên trong, tôi cảm thấy nhẹ nhõm. Tôi có thể trở về đó một mình.

Giọng nói của tiếp viên hàng không vang lên trên hệ thống liên lạc, thông báo với chúng tôi chuyến bay đã sẵn sàng khởi hành, đầu tiên bằng tiếng Anh, sau đó là tiếng Hà Lan. Tôi cảm giác lời nói của cô ấy như ngấm vào xương mình. Các động cơ bắt đầu gầm rú và chúng tôi cất cánh.