Anh đang giương buồm đến thành Rome (như anh nói với tôi) để cầu lấy chức Tổng đốc Cnossus. Anh không bằng lòng ở lại quê nhà với những vinh dự đã có trước đây; anh muốn một cái gì đó lớn lao hơn và hiển hách hơn. Nhưng có bao giờ anh thực hiện một chuyến hải trình nhằm kiểm điểm lại những nguyên tắc sống của chính mình và tống khứ bất cứ nguyên tắc nào tỏ ra sai quấy chưa? Anh từng đến gặp ai vì mục đích đó? Anh từng ấn định thời gian nào cho việc ấy? Ở độ tuổi nào? Hãy nhẩm lại những cột mốc trong đời anh—nếu anh cảm thấy xấu hổ trước mặt tôi, hãy tự làm điều đó một mình khi chỉ có một mình. Anh đã từng tra xét các nguyên tắc của mình khi còn là một cậu bé chưa? Chẳng phải anh vẫn làm mọi thứ y hệt như bây giờ đó sao? Hoặc khi anh là một thiếu niên, theo học các lớp hùng biện và tự mình thực hành nghệ thuật ấy, anh từng tưởng tượng mình còn thiếu thốn điều gì? Và khi anh ở tuổi thanh niên, bước chân vào chốn quan trường, biện hộ cho các vụ án và tạo dựng tên tuổi, còn ai trên đời này có vẻ sánh kịp anh nữa? Và vào khoảnh khắc nào anh có thể chịu đựng được việc có kẻ khác tra xét các nguyên tắc của anh và chứng minh rằng chúng không đúng đắn?

Vậy thì tôi phải nói gì với anh đây? “Xin hãy giúp tôi trong việc này!” anh kêu lên. À, về chuyện đó thì tôi chẳng có quy tắc nào cả! Và nếu đó là mục đích của anh, thì anh đã chẳng đến gặp tôi như một triết gia, mà chẳng khác nào anh tìm đến một kẻ bán thuốc hay một người thợ giày.—“Thế thì các triết gia có quy tắc để làm gì?”—Chà, để cho dù chuyện gì xảy ra đi nữa, năng lực phẫn đoán của chúng ta vẫn luôn thuận theo tự nhiên và duy trì được như thế. Anh nghĩ đây là chuyện nhỏ ư? Không hề! Mà đó là điều vĩ đại nhất tồn tại trên đời. Vậy, nó chỉ cần một chút thời gian thôi sao? Một kẻ qua đường có thể nắm bắt được nó chăng?—Cứ nắm lấy đi, nếu anh làm được!

Rồi anh sẽ nói: “Ừ, tôi đã gặp Epictetus!”

Phải, y như cách anh nhìn thấy một bức tượng hay một đài tưởng niệm vậy. Anh đã thấy tôi! và chỉ có thế mà thôi. Nhưng một người thực sự gặp gỡ một con người là kẻ thấu hiểu tâm can của người kia, đồng thời để người đó thấu hiểu tâm can của chính mình. Hãy tìm hiểu tâm tư tôi—hãy bày tỏ lòng anh cho tôi thấy; rồi hãy đi và khoe rằng anh đã gặp tôi. Chúng ta hãy thử thách lẫn nhau; nếu tôi mang nguyên tắc nào sai lầm, hãy giúp tôi gột bỏ nó; còn nếu anh có, hãy bày nó ra đi. Đó mới là ý nghĩa của việc gặp gỡ một triết gia. Không phải vậy, anh nghĩ thế; đây chỉ là một chuyến ghé thăm chớp nhoáng; trong lúc chúng ta đang thuê tàu, ta cũng có thể ngó qua Epictetus một chút! Hãy xem ông ta có gì để nói nào. Rồi khi rời đi, anh lại kêu lên: “Thật quái quỉ cho cái tên Epictetus vô tích sự, quê mùa và thô kệch trong ngôn từ!” Chẳng phải đó là điều duy nhất mà anh đến để phán xét hay sao?