Về gần đến biệt thự, Lisa cho xe chạy chậm lại. Qua vọng gác, người hầu gái bóp kèn inh ỏi, như trêu tức. Viên trung úy Hồng quân từ trong vụt ra. Dưới ảnh đèn pha, Lisa thấy mặt hắn nhăn nhó. Lisa ló đầu qua cửa, giọng dịu dàng:
- Cảm ơn trung úy.
Viên trung sửng sốt:
- Tại sao Lisa cám ơn?
Lisa gật gù:
- Trung úy chưa biết ư? Tôi cám ơn vì trung úy cho một toán lính võ trang chỉnh tề đi sau xe. Nếu tôi nhớ không lầm, trung úy đã cam kết là không cho nhân viên rượt theo.
Viên trung úy nuốt nước bọt:
- Vâng.
Lisa chép miệng:
- Tôi sẽ nhớ mãi lời hứa của trung úy. Chúc trung úy và các vệ sĩ của trung úy ngủ ngon.
Chiếc Tchaika từ từ khuất vào bóng đêm. Xe chạy được một quãng xa mà hai người còn nghe tiếng gắt ầm ỹ của viên trung úy. Toán lính hộ tống vụng về đang bị mắng một trận nên thân.
Lisa lái vào ga-ra. Môna vẫn ngồi yên, dường như không quan tâm đến sự việc xảy ra. Thái độ lầm lì này làm người hầu gái xốn xang. Vào đến phòng khách, Lisa hỏi:
- Bà mệt ư?
Môna gật đầu, uể oải. Lisa nói:
- Lỗi tại tôi cả. Đêm nay trời lạnh, tôi không đưa bà đi dạo là hơn.
Môna cươi chua chát:
- Trời lạnh ở đây chưa bằng phần mười ở Mạc Tư Khoa. Không hiểu sao, tôi lạnh phát run lên.
Nàng ngồi bệt xuống ghế sô-pha, Lisa đon đả:
- Để tôi rót rượu hầu bà.
Môna xua tay:
- Cám ơn Lisa, cổ họng khô rát, tôi không thèm rượu. Nếu có thể, phiền Lisa tắt đèn. Tôi muốn nghỉ ngơi cho khỏe.
Môna có hai thói quen: uống rượu và thức khuya. Nàng uống rượu như hũ chìm. Nhiều đêm trời lạnh, nàng uống cả chai vốt-ka đến khi say mèm, ngủ luôn trên đi-văng chờ người hầu gái vực lên giường. Bệnh thức khuya của nàng đã trở thành kinh niên. Không đêm nào nàng ngủ trước 3 giờ sáng, mọi thứ thuốc ngủ thành vô hiệu đối với nàng. Có lẽ vì hồi còn ở trường đại học, nàng thức khuya với bạn bên đống vỏ chai vốt-ka, đĩa đựng tàn thuốc cao ngút, và cái máy hát kích động. Lấy chồng, nàng càng thức khuya hơn vì bác sĩ H. quá già nua, quá cổ hủ, không hiểu nổi tâm trạng một thiếu nữ đang thời xuân sắc.
Bác sĩ H. từ trần, Môna nghiện rượu nặng thêm. Đêm đêm, nàng trằn trọc trên giường, mắt sâu trũng mà không tài nào ngủ được. Thương hại, Lisa phải kể truyện cổ tích cho nàng nghe, như mẹ giải trí cho con. Rồi nàng ngoan ngoãn ngủ thiếp trong tay người hầu gái đảm đang và nhân hậu.
Tại sao đêm nay nàng thay đổi thái độ? Lisa lặng lẽ tắt đèn, rón rén trên thảm cói ra ngoài. Môna chờ Lisa khép chặt cửa, rồi gieo mình xuống giường khóc nức nở. Nàng cảm thấy cần khóc thật nhiều, vì nước mắt sẽ làm nàng vợi bớt ưu tư.
Đột nhiên, ruột nàng đau thắt. Nàng cố xua đuổi hình bóng chồng cũ ra khỏi tâm trí song báс sĩ H. lụng thụng trong áo choàng trắng sặc mùi hóa chất, ngón tay cáu bẩn ít khi được rửa, hiện ra trước mặt nàng. Nét mặt bác sĩ H. buồn thảm một cách lạ lùng. Ông cất tiếng gọi:
- Môna, em Môna?
Nàng trợn mắt, nhìn xuyên qua bóng tối u uất. Giọng nói khàn khàn quen thuộc của người chồng luống tuổi từ cõi xa xăm vọng lại:
- Môna quí yèu, anh rất buồn phải bỏ em ở lại một mình trên dương thế. Em ơi, dầu ở xa nhau về thể xác, hồn anh vẫn ở bên em. Đêm nay anh muốn nhắc lại với em rằng anh là đảng viên Cộng sản, trọn đời trung thành với Đảng. Một thời gian dài, anh cố gắng quên công cuộc phát minh ghê gớm của anh, phát minh một vũ khí tuyệt đối, khả dĩ đốt cháy quả địa cầu với mấy ngàn triệu con người trong chớp mắt.
Em ơi, anh phải trung thành với Đảng, song anh lại ghê sợ chiến tranh. Chiến tranh đã cướp của nhân loại hàng chuc triệu sinh mạng vô tội rồi. Chiến tranh không thể tái diễn nữa. Nếu anh còn sống, anh sẽ cố gắng bảo vệ cho công trình khoa học của anh được dùng vào mục đích hòa bình. Anh sẽ không thể nhắm mắt nếu công trình này bị quân sự hóa. Môna, em hãy giúp anh tìm ra lối thoát...
Nàng bịt chặt hai tai. Song tiếng nói đều đều của bác sĩ H. vẫn gióng lên:
- Môna, em bịt tai làm gì, vì anh không nói vào tai em, mà là nói trong lòng em. Sự thật phũ phàng lắm, em ạ... Anh biết khi anh còn sống, em không yêu anh, em chưa hề yêu anh... Nhưng anh không bắt buộc em dâng hiến trọn vẹn thể xác và linh hồn. Dầu sao anh cũng già cằn, anh gắp đôi tuổi еm, em đang ở độ nẩy nở nhất của người đàn bà... Em có quyền sống vội vàng, sống tham lam vì tuổi trẻ vụt qua như ánh sáng… Hồi chúng mình còn sống bên nhau, anh không hề đả động tới tâm sự của em, vì anh kính trọng em… Mối tình giữa hai ta như sợi tơ sương diễm ảo ban mai, anh không dám chạm vào sợ tan thành nước...
Hình ảnh bác sĩ gày gò, đạo mạo mở dần, mờ dần, rồi một thanh niên khỏe mạnh, khôi ngô trùm lên. Tay chân Môna run lẩy bẩy. Nàng đột nhiên nhớ lại dĩ vãng. Dĩ vãng lạ lùng trong thành phố Thượng Hải.
Hồi ấy, nàng là cô gái thơ ngây, thích tung tăng đuổi bướm trong vườn để phơi khô, tiêm chất phọt-môn rồi ướp trong sách. Nàng sưu tập bướm đủ loại, đủ màu. Có những con bướm xòe cánh vàng, chấm đen như viên dạ ngọc nằm trên nền nhung láng mượt. Lại có những con bướm trắng tinh cũng trắng tinh như tuổi dậy thì thơ mộng và mối tình đầu bất diệt của nàng.
Chàng cũng là đệ tư của thú chơi bướm. Chàng thường tặng nàng những con bướm khô màu xanh mà chàng bảo là màu của hy vọng, màu của ái tình chung thủy.
Một hôm, hai đứa đuổi bướm trong khu vườn rộng, giữa tiếng lá tình tự xì xào, và tiếng nước róc rách mời mọc trong hồ nuôi cá vàng. Quá ham con bướm trắng, Môna trượt ngã. Chàng hốt hoảng chạy tới, đỡ nàng lên. Da thịt nàng cọ vào má chàng. Nàng muốn hất chàng ra mà không được. Một mãnh lực kỳ lạ hút nàng vào người chàng. Lần đầu chạm cơ thể nóng hổi của đàn ông, nàng tê mê như kẻ không biết uống rượu đã nhắp một chai bồ đào thượng hạng.
Trèn con đường cỏ xanh êm ái, nàng rút vào vòng tay cứng chắc của chàng. Nhìn lên, nàng không sao cầm lòng trước đôi mắt sâu và rộng như thu hồn. Miệng nàng hé mở, lộ hàm răng đều và trắng bóng. Run rẩy, chàng cúi xuống. Nàng nghe rõ hơi thở gấp gáp của nàng. Rồi nàng chẳng biết gì nữa.
Cái hôn đầu tiên làm nàng ngây ngất như hít mê hồn hương, Nàng duỗỉ dài trên thảm cỏ xanh rờn. Chàng lại hôn nữa. Hôn thêm nữa. Nàng có cảm giác như toàn thân tan ra nước.
Hạnh phúc hai người sớm tàn như hoa phù dung Chàng phải về Mỹ. Chàng gửi thơ cho nàng. Nàng vội vã trả lời. Sau đó, gia đình nàng đổi chỗ ở. Người ta không muốn hai người liên lạc với nhau. Thời gian tàn nhẫn trôi qua.
Bức thư ngắn ngủi của chàng do Lisa giao tận tay, nàng còn nhớ kỹ dấu chấm, nét phảy. Nàng có thể đọc làu làu bất cứ lúc nào.
Bỗng Môna đứng vụt dậy trong gian phòng tối. Nàng vừa nghĩ tới một chi tiễt hệ trọng. Nàng rú lên một tiếng ngắn:
- Trời ơi!
Môna phăng ra sự thật. Trời ơi, sự thật dễ dàng như vậy mà nàng không thấy. Trong tối, nàng lần mò lại tủ buýp-phê. Máy điện thoại được đặt trên tủ. Trong giây phút, nàng nhớ lại bác sĩ H., chồng nàng, nhà khoa học vật lý nổi tiếng Liên Xô. Nàng gia nhập quốc tịch Liên Xô từ lâu. Chính phủ Liên Xô đang biệt đãi nàng. Bác sĩ H. đã khuyên nàng trung thành... Nàng không thể phản bội...
Nàng phải hành động ngay, kẻo muộn. Nàng không dám suy nghĩ thêm nữa, sợ lòng mềm yếu.
Môna đặt tay vào điện thoại. Điện thoại là nhu cầu thường ngày của con người tân tiến. Tuy vậy, đêm nay nàng có cảm tưởng như từ nhỏ đến lớn chưa được cầm máy điện thoại. Cũng may điện thoại ở Hà Nội không phải tự động. Nàng nhấc lên, đầu giây sẽ nổi tiếng nói lễ phép:
- Đây là tổng đài an ninh. Bà xin số nào?
Tổng đài An ninh, bốn tiếng này vang dội trong trí Môna như bốn hồi chuông lanh lảnh. Con số nàng định gọi sẽ định đoạt tương lai của nàng.
Môna rụt tay lại. Một bức tranh chói lòa màu sắc vừa sáng rực trong óc nàng. Nàng thấy một cửa biển rộng, tràn ngập gió mặn và ánh mặt trời vàng loé, nàng nằm gọn trong lòng một thanh niên đĩnh ngộ và cường tráng. Ngoài khơi, những con thuyền buồm trăng trắng trồi lềnh bềnh trên làn nước xanh xanh.
Nàng được tự do sống theo sở thích. Tự do vào hộp đêm tối lù mù, khiêu vũ cuồng loạn với chàng cho đến khi thành phố ngủ dậy. Thú giải trí thần tiên này nàng chưa được tận hưởng trong chuỗi ngày dài lê thê ở Mạc Tư Khoa rầu rĩ. Tự do uống rượu mạnh, không phải mua chợ đen, và không phải uống một thứ vốt-ka tầm thường cháy họng.
Một cuộc xung đột dữ dội diễn ra trong lương tâm nàng. Giọng nói nghiêm nghị của người chồng quá cố lại văng vẳng bên tai. Môna lắc đầu, đau khổ. Nàng phải quên, quên hết. Nàng phải ở lại Liên Xô với kỷ niệm xa xưa, dầu nàng không yêu bác sĩ H.
Nàng lại đặt tay vào điện thoại, cổ họng nàng khô đét như suốt ngày chưa được hớp nước. Mắt nàng loé ra tia sáng dữ tợn. Nàng áp ống nghe vào tai. Song nàng không nghe được gì. Tưởng cô gái ở Tổng đài còn ngái ngủ, hoặc còn nằm trong lòng một sĩ quan Xô Viết thô bạo, Môna đập mạnh vào cần máy nhiều lần.
Đợi giây lâu, không ai trả lời, Môna gào lên:
- Trời ơi, ai cứu tôi với.
Cửa phòng ngủ sau lưng Môna được mở toang không biết từ lúc nào. Người hầu gái già nua, chậm chạp bước vào. Trên mặt Lisa không còn vẻ hiền lành và khoan dung thường lệ nữa.
Như bị điện giật, Môna hoàng hốt quay lại:
- Lisa!
Lisa cười gằn:
- Chào bà. Bà gọi điện thoại cho ai?
Môna dựa lưng vào tủ buýp-phê, móng tay dài sắc bấu lấy gỗ, sợ té ngã. Mặt nàng trắng bệch như tờ giấy. Thốt nhiên, nàng òa lên khóc. Chờ nàng khóc xong, Lisa cất tiếng, mỗi tiếng giáng xuống như búa tạ:
- Bác sĩ Môna? Bà không thú nhận tôi cũng biết. Bà định gọi giây nói cho KGB. Bà muốn hại chúng tôi phải không? Bà lầm rồi, tôi luôn luôn ở cạnh bà, luôn luôn theo dõi hành vi của bà.
Môna chối:
- Không, không.
Lisa chắt lưỡi:
- Bà đừng quên tôi là gián điệp chuyên nghiệp. Nhất cử, nhất động đều không lọt qua con mắt quan sát thành thạo của tỏi. Biết bà muốn phản, tôi đã gỡ giây điện thoại. Bà đừng gọi nữa, mất công. Từ lâu, tôi vẫn có thiện cảm với bà. Song tôi không thể đặt tình riêng lên trên nhiệm vụ. Sinh mạng hàng trăm triệu con người trên thế giới tùy thuộc vào thái độ của bà đêm nay.
Môna trợn tròn mắt khi thấv người hầu gái rút trong tạp-dề ra con dao lưỡi dài nhọn hoắt, Bàn tay của Lisa cầm dao một cách quen thuộc và khéo léo.
Lisa gằn giọng:
- Bác sĩ Môna, bắt buộc tôi phải giết bà.
Lưỡi dao đảo một vòng trong không khí. Môna nhắm mắt chờ chết. Ngoài vườn, gió thổi rào rào. Mưa đêm lạỉ đổ xuống thành phố Hà Nội ngủ say.
