Ngày 25 tháng 12.—Giáng sinh năm ngoái, tôi là một cô dâu với trái tim ngập tràn hạnh phúc hiện tại, dạt dào bao hy vọng thiết tha cho tương lai, dù lòng vẫn phảng phất những nỗi âu lo. Nay tôi đã là một người vợ: niềm hạnh phúc ấy đã đằm lại nhưng không vụt tắt; những hy vọng đã vơi đi nhưng chưa dứt hẳn; nỗi sợ hãi đã nhiều hơn nhưng vẫn chưa thành hình chắc chắn; và, ơn Chúa, tôi cũng đã làm mẹ. Chúa đã ban cho tôi một linh hồn để nuôi dưỡng cho cõi thiên thai, mang lại cho tôi niềm hạnh phúc mới điềm tĩnh hơn, cùng những hy vọng vững vàng hơn để làm chỗ dựa.

Ngày 25 tháng 12 năm 1823.—Lại một năm nữa trôi qua. Cậu con trai nhỏ của tôi vẫn sống và lớn lên từng ngày. Thằng bé khỏe mạnh nhưng không vạm vỡ, tính tình hiền lành, vui tươi, sớm biết biểu lộ tình cảm, và dễ xúc động trước những niềm vui nỗi buồn mà phải lâu lắm nữa nó mới tìm đủ ngôn từ để diễn tả. Cuối cùng thì nó cũng chinh phục được trái tim người cha; và giờ đây, điều tôi hằng né tránh chính là việc thằng bé có thể bị hủy hoại bởi sự cưng chiều vô ý tứ của chính người cha ấy. Song tôi cũng phải dè chừng sự yếu lòng của chính mình, bởi cho đến tận bây giờ tôi mới thấu hiểu sức cám dỗ lớn nhường nào khi người ta muốn chiều hư một đứa con duy nhất.

Tôi rất cần niềm an ủi nơi con trai mình, bởi (tôi có thể thổ lộ điều này trên những trang giấy lặng câm) ở người chồng, tôi chẳng tìm thấy bao nhiêu. Tôi vẫn yêu anh; và anh cũng yêu tôi theo cách của riêng anh—nhưng ôi chao, sao mà khác xa với tình yêu mà tôi dâng hiến, và từng hy vọng sẽ nhận lại biết bao! Giữa chúng tôi thật ít sự đồng cảm chân thành; biết bao suy nghĩ và cảm xúc của tôi phải giấu kín trong ngục tối u buồn của tâm trí; phần cao cả và tốt đẹp nhất trong tôi quả thực vẫn chưa hề được kết tóc se duyên—chịu cảnh hoặc cằn cỗi, chua chát dưới bóng râm không mặt trời của sự cô độc, hoặc lụi tàn và mai một dần vì thiếu đi dưỡng chất trên mảnh đất cằn cỗi này! Nhưng, tôi xin nhắc lại, tôi không có quyền than vãn; xin hãy cứ để tôi giãi bày sự thật—ít ra là một phần sự thật,—để rồi mai sau xem có nỗi đau đớn nào đen tối hơn sẽ làm vấy bẩn những trang giấy này. Chúng tôi đã gắn bó trọn hai năm trời; cái “lãng mạn” của mối tơ duyên hẳn đã phai nhạt theo năm tháng. Chắc giờ đây tôi đã chạm đến bậc thấp nhất trong tình cảm của Arthur, và khám phá hết thảy mọi tính xấu trong con người anh: nếu còn có sự thay đổi nào nữa, chắc chắn nó phải tốt hơn lên khi chúng tôi càng quen thuộc với nhau hơn; hẳn chúng ta sẽ chẳng thể tìm thấy vực sâu nào thẳm hơn thế này nữa đâu. Và nếu vậy, tôi hoàn toàn có thể chịu đựng được—ít ra là tốt như những gì tôi từng gánh chịu bấy lâu nay.

Arthur không phải là kẻ mà người ta thường gọi là kẻ xấu: anh có nhiều phẩm chất tốt; nhưng anh lại là một kẻ thiếu khả năng tự chủ hay những hoài bão lớn lao, một kẻ ham chơi bời, chìm đắm trong những dục vọng tầm thường: anh không phải là một người chồng tồi, nhưng quan niệm của anh về bổn phận và sự yên bình trong hôn nhân lại chẳng hề giống tôi. Nhìn cung cách ấy, hình dung của anh về một người vợ là một kẻ biết yêu thương chồng hết mực, chỉ biết ở nhà để hầu hạ, chuốt nương chồng và chăm lo cho sự thoải mái của anh ta bằng mọi cách có thể, chừng nào anh ta còn muốn ở bên cô; còn khi anh ta vắng nhà, cô phải lo toan việc gia đình hay những chuyện khác, rồi kiên nhẫn đợi chờ anh ta trở về, dẫu lúc đó anh ta bận rộn với bất cứ chuyện gì đi chăng nữa.

Đầu mùa xuân, anh ngỏ ý định đến Luân Đôn: công việc ở trển đòi hỏi anh phải có mặt, anh bảo vậy, và anh không thể khước từ thêm được nữa. Anh bày tỏ sự tiếc nuối vì phải rời xa tôi, nhưng mong tôi hãy tự khuây khỏa với đứa con nhỏ cho đến khi anh trở về.

“Nhưng sao lại bỏ em ở lại?” Tôi nói. “Em có thể đi cùng anh: em lúc nào cũng sẵn sàng mà.”

“Em định mang đứa nhỏ ấy ra phố thị đấy phỏ?”

“Vâng; sao lại không chứ?”

Mọi chuyện thật là vô lý: không khí ở thành phố chắc chắn sẽ không hợp với thằng bé, cũng chẳng hợp với tôi trong vai trò người mẹ đang nuôi con bú; những buổi tiệc tàn đêm muộn và thói quen ở Luân Đôn sẽ không thích hợp với tôi trong hoàn cảnh ấy; và tóm lại, anh quả quyết rằng việc đó sẽ cực kỳ rắc rối, bất lợi và không an toàn. Tôi cố bác bỏ những lời phản đối của anh hết mức có thể, bởi tôi run sợ trước viễn cảnh anh đi một mình, và tôi sẵn sàng đánh đổi hầu như mọi thứ cho bản thân, thậm chí hy sinh cả con cái để ngăn cản điều đó; nhưng cuối cùng anh cũng nói thẳng với tôi, có phần cáu kỉnh, rằng anh không thể chịu đựng nổi tôi: anh đã kiệt sức vì những đêm thức trắng cùng đứa trẻ, và cần phải được nghỉ ngơi. Tôi đề nghị ở phòng riêng; nhưng điều đó cũng chẳng đi đến đâu.

“Thực ra mà nói, Arthur,” cuối cùng tôi lên tiếng, “anh đã chán ngấy sự hiện diện của em rồi, và quyết tâm không để em đi cùng chứ gì. Anh thà nói thẳng ra từ đầu có phải hơn không.”

Anh chối đây đẩy; nhưng tôi lập tức đứng dậy khỏi phòng, chạy thẳng vào nhà trẻ để giấu đi cảm xúc của mình, dẫu có chẳng thể xoa dịu được chúng.

Tôi đã quá tổn thương để có thể tỏ ra bất mãn thêm với những dự định của anh, hay nhắc lại chuyện đó một lần nào nữa—ngoại trừ những sự chuẩn bị cần thiết cho chuyến đi của anh và việc quảnan gia đình trong lúc anh vắng nhà—cho đến tận ngày trước hôm anh lên đường, khi tôi tha thiết khuyên nhủ anh hãy biết tự chăm sóc bản thân và tránh xa những cạm bẫy. Anh cười trừ trước sự lo lắng của tôi, nhưng vẫn đoan chắc rằng chẳng có gì phải bận tâm, đồng thời hứa sẽ ghi nhớ lời tôi dặn.

“Em đoán chắc việc bắt anh ấn định một ngày về là vô ích rồi nhỉ?” Tôi hỏi.

“Ừm, sao nhỉ; trong hoàn cảnh này anh khó mà nói trước được; nhưng em cứ yên tâm, tình yêu của anh ạ, anh sẽ không đi lâu đâu.”

“Em không muốn biến anh thành kẻ tù đày ở nhà đâu,” tôi đáp; “em sẽ chẳng phàn nàn gì nếu anh ở lại đó suốt cả mấy tháng trời—nếu anh có thể vui vẻ sống ngần ấy thời gian mà không có em—miễn là em biết anh được an toàn; nhưng em không tài nào thích nổi cảnh anh cứ la cà ở đó giữa những người bạn của anh, như cách anh vẫn gọi.”

“Thôi nào, cô ngốc ạ! Em nghĩ anh không biết tự lo cho mình chắc?”

“Lần trước anh đã chẳng lo được đấy thôi. Nhưng lần NÀY, Arthur,” tôi nói với giọng kiên quyết, “hãy chứng minh cho em thấy anh làm được, và cho em biết rằng em không phải sợ hãi khi đặt niềm tin nơi anh!”

Anh hứa hẹn ngon ngọt, nhưng theo kiểu người ta dùng để dỗ dành một đứa trẻ. Rồi anh có giữ lời hứa ấy không? Không; và từ nay về sau tôi sẽ chẳng thể tin nổi một lời nào của anh nữa. Một sự thật đắng cay, cay đắng làm sao! Nước mắt nhòa đi trong lúc tôi viết những dòng này. Đó là vào đầu tháng ba khi anh đi, và mãi đến tháng bảy anh mới trở về. Lần này anh chẳng thèm nhọc công đưa ra những lời ngụy biện như trước nữa, những bức thư anh gửi về cũng thưa thớt hơn, ngắn ngủn hơn và ít tình cảm hơn, nhất là sau vài tuần đầu tiên: chúng cứ thưa dần, thưa dần, mỗi lúc một trống không và hời hợt hơn. Thế nhưng, hễ khi nào tôi lười biếng không viết thư, anh lại trách móc sự thờ ơ của tôi. Khi tôi viết với giọng điệu lạnh lùng, cứng nhắc—mà thú thực là dạo gần đây tôi hay làm thế—anh lại chê bai sự cay nghiệt của tôi, bảo rằng ngần đó cũng đủ khiến anh sợ hãi không muốn về nhà: còn khi tôi dùng những lời lẽ ôn tồn để khuyên nhủ, anh tỏ ra dịu dàng hơn đôi chút trong lời hồi đáp và hứa hẹn sẽ quay về; thế nhưng cuối cùng, tôi đã học được cách phớt lờ những lời hứa hẹn ấy của anh.