Thời tiết nóng lạnh luân phiên, lại đã đến mùa hè. Buổi tối mùa hè hôm ấy, khi Vu Quốc Cầm đang chuẩn bị về ký túc xá như thường lệ, Liêu Thu Lương đột nhiên gọi cô từ phía sau:
“Con à, chúng ta có thể nói chuyện thêm một lát không?” Vu Quốc Cầm quay đầu nhìn ông ta, bỗng nhận ra khuôn mặt ông ta sau khi uống rượu có vẻ nghiêm túc và đanh lại một cách kỳ lạ. Cô đứng yên tại chỗ, trong lòng có chút bất an. Sắc mặt Liêu Thu Lương trắng bệch, khiến những đốm đồi mồi màu nâu ở hai bên tóc mai trông càng rõ hơn. Đằng sau là chiếc ghế sofa màu đỏ thẫm làm nền, trông ông ta càng giống như một bức tượng.
Thời gian giữa hai người bỗng nhiên nghẹn lại, mắc kẹt vào nhau, tạo thành một khối to lớn và trống rỗng, cô bị chẹn trong đó đến khi sắp ngạt thở đến nơi, ông ta mới nói với cô: “Con à, chúng ta đã là bạn tốt của nhau rồi, phải không?” Câu nói này chẳng có gì sai, nhưng vẫn khiến cô càng thêm căng thẳng. Đôi môi khô khốc, cô gật gật đầu. Khóe môi ông ta hơi nhếch lên, như cố gắng cho cô một nụ cười, ông ta nói: “Vậy thì chúng ta nên trần trụi đối diện với nhau, như thế chuyện gì cũng có thể nói được hết, đúng không?” Vu Quốc Cầm nghe thấy cổ họng mình vừa nuốt nước bọt đánh “ực” một cái, thậm chí nghe được cả tiếng vọng. Cô nghe âm thanh của chính mình nhưng lại cảm thấy có phần xa lạ, như thể chúng đang bị áp đặt lên người cô. Vu Quốc Cầm nói: “Thì con vốn dĩ... chuyện gì cũng nói với thầy mà...” Cô cảm thấy mình đang thử giãy giụa một cách yếu ớt, cô lại một lần nữa đánh hơi thấy nguy hiểm.
Liêu Thu Lương đứng dậy, đến gần cô hơn, có thể cảm nhận được hơi thở của ông ta như mạng nhện dính vào mặt cô. Theo bản năng, Vu Quốc Cầm lùi về phía sau một bước. Ông ta đứng đó nói bằng giọng điệu nghiêm túc đến mức gần như kỳ quặc: “Vậy chúng ta hãy làm những người bạn trần trụi nhất trên đời đi, chúng ta đừng che giấu nhau dù một chút gì hết, được không?” Vu Quốc Cầm lại lùi về phía sau thêm vài bước, vùng vẫy bằng một câu nói: “Nhưng mà, con có che giấu gì đâu, con đã nói là con coi thầy như người thân mà...” Liêu Thu Lương ngắt lời cô: “Vậy đêm nay chúng ta hãy nói cho hết những suy nghĩ trong lòng được không?” Vu Quốc Cầm cảm thấy mình đã đứng bên vách núi, cả người cô sắp sửa bị nhấc bổng lên. Thoáng chốc cô lại tự nói với mình, sợ cái gì, ông ta chỉ là... một lão già, ông ta là ông nội của cô, có thể làm gì cô đây? Suy đi tính lại, cô bèn quay đầu nhìn ông ta, vừa hay gặp đúng ánh mắt của ông ta, ánh mắt này như đã từng thấy trước kia. Cô trở nên lắp bắp.
Đúng lúc đó, cô nghe rất rõ giọng nói phát ra từ miệng Liêu Thu Lương: “Con à, con hãy nói cho thầy biết, con nhìn nhận thế nào về thể xác con người?” Cô há miệng khô khốc ra, không nói được nên lời. Lúc này cô bỗng nghe thấy ông ta nói: “Con à, con hãy cởi hết quần áo trên người ra được không? Để thầy nhìn ngắm cơ thể con được không?” Nỗi sợ thoáng qua vừa nãy đột nhiên hiện hữu, như treo trước mũi cô, giơ tay là có thể chạm đến. Cô lập tức trợn tròn mắt, vẻ mặt vô tội và sợ sệt như đang hỏi ông ta: “Con có nghe nhầm không?”, nhưng ông ta không chút nể nang mà bổ sung thêm một câu: “Con à, cởi hết quần áo ra được không? Con không mặc quần áo đứng trước mặt thầy, được không? Chúng ta sẽ từ từ nói chuyện. Những lời này khiến Vu Quốc Cầm quá sức ghê sợ, bất giác lại lùi về sau một bước, nhưng đã chạm đến tường, cô không còn chỗ để đi nữa. Giọng nói của ông ta tiếp tục ép lại gần: “Con à, thầy muốn đối diện với con, không che giấu gì, nói chuyện tử tế với nhau. Thầy sẽ không làm gì cả, vì thầy tôn trọng con, thầy tôn trọng lòng tự tôn, cũng tôn trọng thể xác của con. Con biết sự tôn trọng sâu sắc nhất của đàn ông với phụ nữ là gì không? Chính là sự sùng bái trước thể xác của người phụ nữ đó.
Từng câu nói của ông ta đập lên người cô như những hòn sỏi ném xuống giếng, vang lên một tràng tiếng vọng. Nhưng vì đã chạm đến đáy, nên cô bỗng nhiên không còn hoang mang nữa, dòng máu nông dân và kỹ nữ trong cơ thể cô bừng tỉnh, trợ lực cho cô. Cô đứng đó yên lặng thanh lọc những gì ông ta vừa nói một lát, bóc tách hết tất cả những từ ngữ tu sức, tất cả những định ngữ, những nội dung mang tính hình thức, sau cùng chỉ còn lại một câu trần trụi, đó là cô phải đứng trước mặt ông ta, cởi hết quần áo cho ông ta ngắm.
Cô đứng trơ ra đó, câu nói này giống như một cái cây bị phơi khô dưới ánh mặt trời đứng chắn ngang trước mặt cô, cô không còn đường nào khác để đi, yên lặng đứng nhìn nó. Cô biết, tất cả sự hiền từ và tình thương ông ta dành cho cô đều là thật, tất cả những điều tốt đẹp ông ta đối với cô cũng là thật, có lẽ, ông ta còn thích cô một chút. Nhưng tất cả đều không che giấu được thứ sắc nhọn nhất giấu dưới tận đáy sâu, đó chính là ông ta muốn cô cởi bỏ hết tất cả quần áo. Ông ta, một người đàn ông giống như ông nội của cô, lại muốn cô cởi hết quần áo trước mặt mình? Sao tự nhiên cô lại cảm thấy thế này khác gì loạn luân? Vì sao ông ta lại đưa ra yêu cầu như thế? Hay là vì ông ta cảm thấy mẹ cô làm “ngựa kéo phụ”, còn cô ngủ ngay cạnh mẹ, vậy thì đương nhiên từ lâu đã quá quen với những chuyện này, không còn biết xấu hổ là gì? Có phải ông ta cảm thấy trong mắt cô, cởi quần áo cũng chẳng khác gì ăn cơm, chỉ là chuyện nhỏ mà thôi?
Cô không hiểu, cũng không muốn hiểu rốt cuộc ông ta đang nói gì.
Cô đứng đó một cách yếu ớt, bỗng nhiên nhớ lại khoảng thời gian gần hai năm qua. Trong hai năm ấy, dù cô có tự cho rằng mình đã dốc sức đến đâu thì những điều có thể làm cho ông ta cũng vẫn rất có hạn. Vậy mà ở nhà ông ta, cô ăn cơm hết lần này đến lần khác, nhận tiền ông ta dúi cho hết lần này đến lần khác, thoải mái hưởng thụ đồ ăn, sự ấm áp và quan tâm của ông ta hết lần này đến lần khác. Cô đã không còn sợ sệt như lúc đầu, cô đã bắt đầu làm quen và trở nên rất tự nhiên. Hoặc giả, cô tích tụ điều ác quá nhiều, chẳng những không hề cắn rứt, còn cho rằng tất cả là lẽ đương nhiên. Cô hưởng thụ sự ấm áp này quá mức, thực ra đã đến mức gần như vắt kiệt nó, chỉ là tự cô không biết, hoặc không muốn đối diện mà thôi, vì thế đến sau cùng sự ấm áp đó cũng trở nên cạn kiệt.
Hóa ra, kỳ thực từ lâu cô đã biết sự việc không đơn giản như vậy, cho nên cô mới gắng hết sức để phớt lờ giới tính của ông ta, liên tục tự kỷ ám thị rằng ông ta là một ông già. Ông già thì không còn là đàn ông nữa, chỉ là một người già như ông nội mà thôi. Lâu dần, cô quen với điều đó, thậm chí không còn thấy sợ nữa. Cô thậm chí tự lừa dối mình, thường xuyên đến bầu bạn với ông ta, chắc hẳn với một kẻ cô đơn như ông ta, điều đó đã được coi là một sự an ủi rồi chứ?
Nhưng vẫn chưa đủ. Còn lâu mới đủ. Làm sao mà đủ được?
Cô chợt nghĩ, có lẽ giữa hai người bọn họ vốn dĩ đã chẳng còn gì, chỉ là chưa kịp xảy ra biến cố từ bên trong khiến họ phải tách nhau ra mà thôi. Còn thứ kết thúc trong hòa bình mà cô hằng mong đợi hiển nhiên chỉ là lừa mình dối người. Cô lại nhớ đến những món tiền mà ông ta dúi vào tay cô hết lần này đến lần khác, những khoản tiền ông ta gửi vào thẻ cho cô, những thứ đồ ăn mà cô giấu trong phòng, cô hết lần này đến lần khác nhận sự giúp đỡ của ông ta, để chúng tưới mát cho cuộc đời sinh viên nghèo khó và không có tự trọng của cô. Tất cả đều không phải là lâu đài bọt nước, mà như que sắt nung đóng dấu trên cơ thể cô, dù có hóa thành tro bụi cô cũng đừng hòng giũ bỏ.
Vu Quốc Cầm đứng đó, suy nghĩ một cách tuyệt vọng, ngày hôm nay rốt cuộc đã tới, đến lúc trả nợ cho ông ta rồi. Rốt cuộc thì vẫn không thể tránh khỏi cái ngày này. Vậy thì, cô cứ đứng trước mặt ông ta mà cởi từng lớp quần áo một hay sao? Cởi hết quần áo trước mặt ông nội? Sao cô cảm thấy vừa sợ vừa ghê tởm thế nhỉ? Cởi hết rồi sao? Ông ta khiến cô sợ hơn bao giờ hết.
Nhưng cô có thể đem tiền trả hết cho ông ta không? Cô có thể hiên ngang ném chỗ tiền trong thẻ cơm vào mặt ông ta không?
Đại học vẫn còn hai năm nữa, cô không thể. Vậy thì cởi đi, cởi hết cũng được, coi như trả nợ, cởi một thứ coi như giết chết một phần ân tình của ông ta đối với cô, sau cùng đến khi cởi hết tất cả quần áo, cô cũng coi như trả hết tất cả nợ ân tình. Cô sẽ không nợ gì ông ta nữa, coi như có thể không thẹn với lòng.
Nào thì cởi, đạo lý cơ bản nhất mà cha mẹ nông dân không biết chữ của cô dạy cho cô là, nợ người khác trước sau gì cũng phải trả, chẳng ai có thể xù được. Huống hồ cô lại còn mắc nợ một người già cô đơn. Suốt thời gian dài vừa qua, tất cả những gì ông ta yêu cầu cô cũng chỉ có vậy mà thôi. Cô lại nhìn đến cổ áo sơ mi đã giặt bạc màu của ông ta, nhìn mái tóc bạc khô héo của ông ta, còn cả ánh mắt đáng thương như một đứa trẻ của ông ta lúc này. Cô vẫn luôn tranh cường hiếu thắng, nhưng giây phút này bỗng nhiên cảm thấy nhún nhường và khoan dung như tín đồ Cơ đốc giáo. Trong khoảnh khắc, cô thậm chí cảm thấy vô cùng từ bi và thương xót cho ông ta, cô như trở thành đức mẹ đứng trước mặt ông ta. Cô nghĩ, thì chiều theo ý ông ta vậy.
Cô bắt đầu cởi quần áo như đang giải phẫu cơ thể. Trước đây cô chưa từng cởi quần áo trước mặt đàn ông bao giờ, cho dù đó là một ông già, vì thế tay chân cô rất lóng ngóng, khớp tay như gỉ ra không còn linh hoạt nữa. Nhưng cô phải trả nợ. Quần áo mùa hè có mấy đâu mà cởi, mỗi một chiếc váy ngoài, khó cởi đến mấy thì cũng chẳng thể mất đến ba mươi phút một tiếng, chiếc váy sột soạt như xác ve rơi xuống đất. Váy cởi xong, áo lót và quần lót bên trong đều lộ ra ngoài, che cũng chẳng che được.
Khoảnh khắc đó, cô tủi nhục, cô khó chịu, cô muốn độn thổ, nhưng cô vẫn không quên nhìn xem hôm nay mình mặc chiếc quần lót nào. Cô chỉ có hai chiếc quần lót, trong đó một chiếc đã rách, nếu là chiếc quần đó thì thật mất thể diện. Bất kể bị ai nhìn thấy, cho dù người đó là ông nội chăng nữa, cũng thật mất thể diện.
Nhưng ông ta tàn nhẫn hơn bao giờ hết, không hề ngăn cô lại, xem ra ông ta thực sự muốn cô cởi hết mới chịu thôi. Đến lượt áo lót rồi, cô cảm thấy độ khó tăng lên rõ rệt, nhưng đã cởi một lớp rồi, tay cũng không còn gượng nữa, xem ra chuyện gì cứ làm mãi rồi cũng thành quen hết. Cô không muốn kéo dài thời gian, bọn họ đã đi đến bước này rồi, còn có gì để nói nữa? Để nhanh chóng rời khỏi đây, cô bèn cắn răng, cởi áo ngực ra. Đến chính cô còn không dám nhìn cơ thể mình, như thể làm phẫu thuật được nửa chừng hết thuốc tê, điều duy nhất có thể làm lúc này là nhịn đau và tăng tốc để nhanh chóng kết thúc, có lẽ như thế sẽ đỡ phải chịu đau hơn một chút. Chỉ còn lại quần lót nữa thôi, cô như đứng bên bờ sông mà không thể qua sông, do dự một lát, lại cắn răng, dằn lòng cổ vũ mình, khom lưng cởi nốt quần lót ra. Khoảnh khắc quần lót rơi xuống đất, cô không cảm thấy muốn độn thổ như mình tưởng, chỉ là mắt cô ướt nhòe, trong lòng cười khinh bỉ chính mình. Nhìn xem, đúng là con gái của kỹ nữ, chẳng cần ai dạy cũng biết cởi quần áo, đúng là vô liêm sỉ.
Không còn mảnh vải che thân, cô trần truồng đứng dưới ánh đèn, không nói năng cũng không động đậy. Khi đã không còn
bất kỳ thứ quần áo gì để che đậy nữa, cô bỗng cảm thấy mình trở nên cứng rắn như thép, đao thương không thể chạm vào. Cô bỗng nhiên cảm thấy, lúc này đây, bất cứ thứ gì cũng không thể làm cô tổn thương được nữa. Cô thực sự không còn sợ điều gì. Cô chợt ngẩng đầu lên, như mượn hồn phách của người khác, dùng ánh mắt của kỹ nữ nhìn ông ta gần như thách thức, cô đã giết sạch tất cả ân tình ông ta dành cho cô rồi, ông ta còn có thể làm gì cô được nữa? Chẳng lẽ một lão già hơn bảy mươi tuổi như ông ta còn định cưỡng hiếp cô chắc? Cơ thể cô lắc lư trước mắt ông ta một cách vô liêm sỉ, nhưng cô cảm nhận được rất rõ hồn phách mình đã không còn ở trong thể xác nữa, nó không muốn chịu nạn, đã hóa thành một làn khói xanh bay lên, bay đến trên cao rồi vẫn không quên ngoảnh lại nhìn thể xác còn đang mắc kẹt ở dưới đất.
Khoảnh khắc đó, cô nhớ đến mẹ mình, nhớ đến nền văn minh độc đáo trên núi Lữ Lương. Cô là một kẻ lạc lối không thể quay về, nhưng giờ đây, ngay giây phút này, cô bằng lòng quay về núi Lữ Lương, bằng lòng làm một người phụ nữ “ngựa kéo phụ” được người ta tôn trọng.
Liêu Thu Lương vẫn đứng nguyên chỗ cũ không hề động đậy. Ông ta như một cái đinh găm ở đó, lúc này cô đột nhiên phát hiện hóa ra ông ta đã già đến vậy, đúng là một người già, cô thậm chí nhìn rõ mồn một những vết đồi mồi trên mặt và gàu rơi trên vai ông ta. Trong vài phút ngắn ngủi vừa rồi, ông ta như đã trải qua mấy mùa xuân hạ thu đông, trông già thêm vài tuổi. Ông ta đứng đó, già nua và yếu ớt chưa từng thấy. Chính là một ông già như thế, hai năm nay đã nuôi cô ăn học, đối tốt với cô hết mực, cố gắng thỏa mãn mọi mong ước của cô. Cô lại chợt mềm lòng, liền thu ánh mắt lại, nhưng trong lòng càng kiên định tự nói với chính mình, cứ để ông ta nhìn, cứ để ông ta nhìn đi, xem ông ta còn định làm gì.
Kỳ thực, điều khiến cô càng sợ hãi hơn chính là ông ta còn định làm gì, sau đấy ông ta định làm gì?
Lúc này ông ta bỗng giơ tay lên cởi quần áo trên người mình. Vu Quốc Cầm không dám nhìn vào cơ thể nhăn nheo già nua của ông ta, vội cúi đầu xuống, suýt thì rơi nước mắt. Rốt cuộc ông ta cũng mở miệng, giống như mới từ nơi giá rét trở về, khó khăn lắm mới ấm lại một chút, cuối cùng cũng chịu mở lời. Ông ta run rẩy, yếu ớt như một người già thực sự, nói với cô: “Con à... cơ thể con thật là trẻ trung đẹp đẽ... còn thầy già yếu xấu xí thế này, nhưng con có thể nhìn thầy một cách bình đẳng không? Con có biết không, chuyện này chẳng có gì đáng xấu hổ cả. Có lẽ vì thầy già thật rồi, thầy dần hiểu ra, sinh mệnh bản chất nhất, tròn đầy nhất trong vũ trụ thực ra là vô tướng, trong mắt không thấy sắc tướng, mới là ánh sáng thực sự. Cho nên chúng ta phải kính trọng những người phụ nữ làm “ngựa kéo phụ”, kính trọng mẹ con. Tất cả kỹ nữ và yêu nữ thực ra đều có Phật tính trong người.
Toàn thân cô run lên, không dám nhìn ông ta, cũng không dám nhìn chính mình, chỉ cảm thấy trong thoáng chốc hai tấm thân xác thịt này thực sự như thể sắp biến mất. Ngay lúc đó, cô bỗng nghe thấy ông ta nói một câu: “Cảm ơn con, con quả thực là một đứa trẻ ngoan. Chỉ một câu đó thôi bỗng nhiên lại kéo xác thịt của cô trở về. Ông ta lại còn cảm ơn cô, vì cô đã cởi hết quần áo ư? Trong lòng cô lại vừa khinh bỉ vừa đau đớn. Cô nhịn, thậm chí không rơi lấy một giọt nước mắt. Lẽ nào ông ta bắt cô cởi hết quần áo chỉ để nói mấy câu này? Cô muốn cắt nghĩa là ông ta vòng vo như thế chẳng qua chỉ để ngắm cô khỏa thân, nhưng lúc này cô chợt nhận ra mình lại trở về làm một nông dân có đầu óc thực tế, ông ta vẫn luôn ẩn náu trong cơ thể cô, chỉ thi thoảng mới hiện hình một lúc mà thôi.
Hai người cứ thế đứng đối diện nhau, ông ta dùng ánh mắt kỳ quặc nhìn cô, nhưng không hề lại gần cô một bước mà chỉ đứng yên ở đó. Cô rất tàn nhẫn, hỏi ông ta một câu: “Nhìn đủ chưa?” Ông ta không động đậy, cô cũng không động đậy, cứ thế bạo gan trưng bày chính mình. Sau cùng vẫn là ông ta lên tiếng trước, ông ta vẫn đứng yên, nhưng cuối cùng cũng nói một câu nhè nhẹ và yếu ớt với cô: “Con à, con không định nói gì với thầy sao? Con mau mặc quần áo vào đi, cẩn thận cảm lạnh đấy.” Cô thở phào, cuối cùng ông ta cũng ra lệnh đặc xá, cô bắt đầu nhặt quần áo dưới đất lên, mặc từng thứ một lên người. Mỗi một thứ quần áo được mặc lên, cô lại thấy sự cứng rắn vừa nãy của mình rơi xuống một chút, như vảy cá vương vãi trên mặt đất. Khi mặc xong hết quần áo, cô cũng như cởi bỏ hết áo giáp, toàn thân rũ xuống. Cô không muốn nán lại đây thêm một phút nào nữa, trong đầu lặp đi lặp lại một suy nghĩ: “Đến lúc đi rồi, đi thôi”.
Cô như vừa kết thúc một trận chiến, thất thểu mệt nhọc đi ra cửa. Khoảnh khắc mở cửa, cô nghe thấy tiếng ông già còn đang khỏa thân ở phía sau gọi với theo: “Con à, lần sau con lại đến nhé, nhất định phải đến đấy, thầy sẽ làm cơm cho con. Câu nói ấy suýt khiến cô rơi nước mắt, những chuyện trước kia ập đến như thủy triều, gần như nhấn chìm cô. Nhưng giữa cô và ông ta đã có cảm giác một lần cách biệt xa tựa ba thu, ông ta bỗng nhiên trở nên thật xa vời và xơ xác. Chắc ông ta cũng biết rõ rằng cô sẽ không quay lại nữa nên mới phí công níu kéo như vậy.
Quãng đường từ khu tập thể về ký túc xá, cô thẫn thờ bước đi rất lâu, tự mình cũng cảm thấy lạ, chỉ có một đoạn đường thôi mà sao đi lâu thế vẫn chưa hết? Lúc bước qua vườn hoa trong trường, cô không nghĩ gì liền rẽ vào trong. Cô đi một mạch đến bên hồ nhân tạo trong vườn hoa, chẳng thèm để ý đến việc sẽ kinh động đến mấy đôi uyên ương đang hú hí trong đó. Ánh đèn phía xa chiếu trên mặt hồ, bóng cây liễu và rặng trúc đào đen sì trên mặt nước, trông như yêu quái nổi lên từ đáy hồ. Cô cúi đầu nhìn gương mặt mình dưới nước, thực ra cô chẳng nhìn rõ, trên mặt hồ chỉ có một cái bóng mơ hồ, nhưng cô vẫn nhìn chăm chú như là đang soi gương.
Mặc dù vừa mới đi cả một đoạn đường, nhưng thực ra cô vẫn chưa kịp suy nghĩ kỹ xem tối nay rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì. Lúc này đứng cạnh hồ, cô như thể hết thuốc tê, đột nhiên tỉnh lại, nhưng tỉnh lại không quan trọng, quan trọng là cô bắt đầu cảm thấy đau rát bừng bừng. Nỗi tủi nhục khi tỉnh lại giống như chiếc roi quật túi bụi lên người cô, cô hằn học nhìn cái bóng của chính mình trên mặt nước. Chính là con người này đã không chút liêm sỉ, dễ dàng nhanh chóng cởi sạch quần áo của mình, một chiếc cũng không chừa, cởi hết sạch cho đàn ông ngắm, lại còn cởi rất thành thục. Vì sao cô lại cởi hết cho ông ta ngắm? Ông ta bảo cởi là cô liền cởi sao? Cô thực sự thấp hèn đến thế sao? Cô hoàn toàn không muốn hiểu những lời ông ta nói, những lời đó hoàn toàn xa xỉ với cô. Nhưng sao cô có thể không cởi? Cô hết lần này đến lần khác mặt dày tiếp nhận cái gọi là sự giúp đỡ của ông ta, đã nhận tiền của ông ta rồi thì còn lý do gì mà không cởi? Tuy chỉ là cởi ra một lát, không đau không ngứa chỗ nào, cũng không có ai động vào cô, nhưng rốt cuộc thì như thế có khác gì bán dâm? Trên núi Lữ Lương có một câu ca dao: “Rồng đẻ ra rồng, phượng đẻ ra phượng, con nhà chuột tự khắc biết đào hang”, đúng thế, cô đúng thật là con gái của kỹ nữ.
Cô nhìn bóng mình dưới nước, cảm thấy căm ghét vô cùng, chỉ muốn nhảy xuống giết chết cô ta, băm vằm cô ta cho hả giận. Cô chỉ muốn đất dưới chân mình tự nhiên sạt xuống, để cô ngã xuống hồ chết đuối cho xong. Không chết đã đành, nhưng vì sao chẳng có ai ngăn cản cô? Cô nhảy cẫng lên giậm chân xuống đất, giận dữ trách hỏi chính mình: “Sao mày không nhảy? Sao không nhảy xuống đi? Mặt hồ làm gì có nắp đâu?”
Sau cùng, cô không nhảy xuống hồ, mà quay người chạy về phía một cây liễu lớn bên bờ. Cô ôm lấy cây mà khóc thảm thiết như gặp được một người thân. Đúng thế, cô không muốn chết, cô sẽ không chết, bao năm nay cô sống còn ngoan cường hơn cả một con gián, vì chút tiền cô có thể cởi hết quần áo trước mặt một người đàn ông, sao cô có thể chết được? Chẳng ai cam tâm tình nguyện đi chết cả. Sống được vẫn là hơn, cho dù có phải sống một cách thấp hèn ti tiện đến đâu, thì rốt cuộc sống vẫn hơn chết. Mẹ cô ở trên núi làm “ngựa kéo phụ” cả đời, chưa từng xuống núi, chưa từng ngồi ô tô, càng khỏi nói đến tàu hỏa, máy bay. Bà như một con la vất vả, làm “ngựa kéo phụ” mà không oán thán nửa lời. Về sau có tuổi, da nhăn ngực xệ, không còn người đàn ông nào tìm đến nữa, không thể tiếp tục được nữa bà mới ngừng công việc đó, nhưng ngay cả như vậy bà vẫn tiếp tục sống. Cho dù cuộc đời có vất vả nghèo khổ đến mấy, bà cũng không từ bỏ một thói quen, đó là bôi một lớp kem chống nẻ rẻ tiền lên mặt mỗi sáng. Loại kem chống nẻ đó ở trên thành phố đã tuyệt tích, nhưng ở những cửa hàng tạp hóa trên núi thì vẫn có thể tìm thấy. Khi còn nhỏ, mỗi lần Vu Quốc Cầm bưng bát cơm lên, thường xuyên ngửi thấy trong bát có mùi kem chống nẻ, tất cả khoai tây, du mạch đều lẫn thứ mùi đó. Cô đã quá quen thuộc với thứ mùi rẻ tiền này, chúng như một tấm bùa hộ mệnh đi theo cô, ở trên người cô suốt bao năm qua, thậm chí hòa vào trong xương tủy của cô.
Cha cô cả đời chỉ biết làm ruộng, lần duy nhất ông xuống núi là để đưa cô nhập trường đại học. Đối với ông, sự hưởng thụ lớn nhất của đời người chính là được hút một điếu thuốc, cả đời ông chỉ hút một loại thuốc tên là Đại Kê, mỗi bao một tệ. Lúc không có tiền, ông từng ăn trộm trứng gà trong ổ nhà mình đem đổi thuốc lá, một quả trứng đổi được mười điếu. Đến khi mẹ cô phát hiện ra, ông bị bà đuổi chạy khắp cả thôn. Sau khi lên đại học, thi thoảng cô lại lén mua cho cha một bao thuốc loại tốt, nhưng ông để nguyên không hút mà đợi đến tận Tết, khi có khách đến nhà chúc Tết mới chịu bóc ra mời khách hút, còn mình không nỡ hút dù chỉ một điếu, lại quay về hút thuốc lá Đại Kê. Ngày xưa khi ông lấy vợ có may một bộ quần áo Tôn Trung Sơn theo mốt thời bấy giờ, suốt bốn mươi năm sau đó ông vẫn luôn mặc bộ quần áo này, nguyên một bộ mặc từ lúc hai mươi tuổi đến lúc sáu mươi tuổi. Bất kể lúc nào về nhà, cô cũng thấy cha đang mặc bộ quần áo đó. Mọi người trên đời đang mặc quần áo như thế nào chẳng liên quan gì đến ông, ông đứng cách xa bánh xe của thời đại, bị cả thời đại bỏ xa đằng sau, rồi ông ở trong góc nhỏ chỉ thuộc về riêng mình sống hết ngày này qua ngày khác, cho đến tận khi chết.
Vì sinh kế, em gái cô mười tám tuổi đã lấy chồng, kết cục hai năm sau chồng bị ngã xuống núi, nằm liệt một chỗ. Lại vì sinh kế, em gái cô phải tự học sửa giày, hằng ngày đẩy xe mười dặm đường ra thị trấn sửa giày, buổi tối lại đi bộ mười dặm về nhà. Vu Quốc Cầm từng nhìn bàn tay em gái mình, mới hai mươi tuổi mà trông như bàn tay của bà lão tám mươi, chẳng có cái móng tay nào còn nguyên vẹn, trên mỗi móng tay đều có hàng nghìn vết thương, kẽ tay dính đầy bụi bẩn.
Anh trai cô ham ăn biếng làm, có tí tiền là nghĩ đến đánh bạc, chị dâu cô vì sinh kế mà phải theo một đám đàn ông xuống núi xây nhà cho người ta. Dưới trời nắng chang chang, chị mặc một chiếc áo gile nung vôi, gánh hai thùng sắt đầy vôi lên nóc nhà. Phụ nữ trên núi không quen mặc áo lót, chị để vai trần, ngực biến dạng vì cho con bú lủng lẳng trước ngực, chị chỉ muốn vắt ra sau lưng cho đỡ vướng. Ngoài ra, chị còn phải nấu cơm cho công nhân. Để kiếm thêm tiền, chị còn thêm cả việc ngủ với những người đàn ông từ nơi khác đến đang làm việc ở công trường. Vì rất nhiều đàn ông, tối đến ngủ với người này xong lại phải ngủ tiếp với người khác, những lúc đông nhất có khi một buổi tối chị ngủ với bốn người đàn ông. Thế rồi chị lo cho ba đứa con đi học, ăn cơm, nuôi chúng khôn lớn.
Họ cứ thế, khổ sở gánh vác gia đình, mặt dày mày dạn mà sống. Thế thì vì sao cô lại không sống? Cô phải sống, nhất định phải sống, cô phải sống kiên cường hơn bất kỳ ai, phải sống cho tất cả mọi người thấy. Cuối cùng, cô xá tội cho chính mình như ân xá cho một phạm nhân bỏ trốn. Những gì nợ người ta coi như tối nay đã trả rồi, cô phải nhẹ nhõm vui vẻ mới đúng. Nhưng vì sao cô vẫn khóc đến mức này?
Cô ôm cây liễu đó khóc rất lâu, cô chưa từng khóc như thế bao giờ, như thể đêm nay bỗng có một người thân của cô qua đời – một người cực kỳ thân yêu đối với cô. Cô chôn cất người đó trong tiếng khóc, rồi lại dùng nước mắt tiễn đưa. Trong khoảng thời gian gần hai năm nay, cô đã coi ông ta như một người thân, trên thực tế, ông ta đã là người thân của cô rồi. Cô không thể không nhớ đến những món ăn mà mỗi lần ông ta nấu cho cô; không thể không nhớ đến khi ông ta vui vẻ nhìn cô ăn cơm; ông ta mua cho cô những thứ mà cô thích ăn, bảo cổ mang về ký túc, chui vào trong chăn mà từ từ ăn vụng; vẻ lo lắng của ông ta mỗi lần đưa tiền cho cô, chỉ sợ cô không nhận, nhưng một khi cô đã nhận tiền, ông ta liền vui như một đứa trẻ, cứ thế xoa xoa hai bàn tay đầy những vết đồi mồi; ông ta hết lần này đến lần khác nói với cô “Con à, mua bộ quần áo đỉ”, “Con à, mua chút gì mà con thích ăn đi”, “Con à, cha mẹ con vẫn khỏe chứ?”. “Con”, ông ta hết lần này đến lần khác gọi cô như vậy, như thể cô thực sự là con của ông ta. Ông ta thực sự thương con người cô, từ nay vê sau, trên đời sẽ chẳng còn ai đối tốt với cô như vậy nữa. Lẽ nào cô bằng lòng rời xa ông ta sao? Cô cứ khóc mãi trong bóng tối, nếu cứ mãi như thế thì tốt biết bao. Nhưng sau cùng vì sao ông ta lại cứ nhất định đòi ngắm cô khỏa thân? Hành động đó của ông ta đã cưỡng bức cô trở thành một kỹ nữ bán dâm, một kỹ nữ giống như mẹ cô. Hành động đó của ông ta kỳ thực đã giật bỏ hết tất cả quần áo che đậy trên cơ thể của hai đời mẹ con cô.
