Vào thời điểm ấy, Yeobright đang ở Blooms-End với hy vọng Eustacia sẽ quay về với anh. Việc chuyển đồ đạc mới chỉ hoàn tất vào ngày hôm đó, dù Clym đã dọn đến ngôi nhà cũ được hơn một tuần. Anh dành trọn thời gian để dọn dẹp quanh khuôn viên, quét những chiếc lá rụng trên lối đi trong vườn, cắt tỉa cành khô ở các luống hoa, và đóng đinh giằng lại những dây leo bị gió thu làm cho lệch lạc. Anh chẳng lấy làm vui thích gì trong những việc này, nhưng chúng đóng vai trò như một bức bình phong che chở anh trước sự tuyệt vọng. Hơn nữa, việc giữ gìn thật tốt những gì từ tay mẹ chuyển lại cho mình đã trở thành một thứ tín điều đối với anh.

Trong suốt những công việc ấy, anh vẫn luôn ngóng chờ Eustacia. Để nàng không thể nhầm lẫn về nơi anh ở, anh đã cho treo một tấm biển thông báo ở cổng vườn Alderworth, viết bằng những chữ cái màu trắng chỉ rõ anh đã chuyển đi đâu. Khi một chiếc lá lả tả rơi xuống đất, anh liền quay đầu lại vì tưởng đó là tiếng bước chân của nàng. Một chú chim đang bới tìm giun trong lớp đất tơi xốp của luống hoa nghe giống như tiếng tay nàng chạm vào then cửa cổng; và vào lúc chập tối, khi những âm thanh kỳ lạ, êm ái phát ra từ các hốc đất, những thân cây rỗng, những chiếc lá khô xoăn lại cùng các kẽ hở khác nơi gió, giun và côn trùng tha hồ hoạt động, anh lại tưởng rằng đó chính là Eustacia đang đứng bên ngoài và thầm thì những ước mong được hòa giải.

Cho đến giờ phút ấy, anh vẫn kiên định với quyết định không chủ động mời nàng quay về. Song song đó, sự nghiêm khắc mà anh dành cho nàng đã làm dịu bớt nỗi đau đớn xót xa vì mất mẹ, đồng thời khơi dậy trong anh chút tình cảm quan tâm xưa cũ dành cho người từng thay thế vị trí của mẹ. Cảm xúc cay đắng sinh ra cách hành xử cay đắng, rồi chính phản ứng ấy lại dập tắt những tình cảm vốn đã sinh ra nó. Càng ngẫm nghĩ, lòng anh càng mềm lại. Nhưng để xem người vợ của mình là một đóa ngây thơ giữa chốn lầm than thì thật là không thể, dẫu anh có thể tự hỏi liệu mình đã cho nàng đủ thời gian hay chưa — liệu có phải anh đã đột ngột xuất hiện trước mặt nàng vào buổi sáng ảm đạm hôm ấy hay không.

Giờ đây, khi cơn giận dữ ban đầu đã nguội bớt, anh không muốn quy kết cho nàng điều gì hơn ngoài một tình bạn thiếu suy nghĩ với Wildeve, bởi trong thái độ của nàng không hề có dấu hiệu của sự bất trinh. Và một khi điều này đã được thừa nhận, anh không còn bị ép phải gán cho hành động của nàng đối với mẹ mình một ý nghĩa hoàn toàn đen tối nữa.

Vào buổi tối ngày mùng năm tháng Mười Một, nỗi nhớ về Eustacia trong lòng anh trào dâng mãnh liệt. Những âm vang từ quá khứ, khi họ trao nhau những lời dị ngọt suốt cả ngày trời, vọng về giống như tiếng rì rầm lan tỏa của bờ biển bị bỏ lại cách đó hàng dặm đường. “Chắc chắn rồi,” anh tự nhủ, “lẽ ra nàng phải chịu khó liên lạc với mình từ trước đến nay, và thành thật thú nhận Wildeve thực ra là kẻ nào đối với nàng.”

Thay vì ở nhà vào tối hôm đó, anh quyết định đến thăm Thomasin và chồng cô. Nếu có cơ hội, anh sẽ ám chỉ về nguyên nhân dẫn đến sự rạn nứt giữa Eustacia và mình, nhưng sẽ giấu nhẹm đi chi tiết có mặt người thứ ba trong nhà khi mẹ anh bị đuổi đi. Nếu hóa ra Wildeve có mặt ở đó một cách vô tình, chắc chắn anh sẽ cởi mở nhắc đến điều đó. Còn nếu gã có mặt với những ý đồ bất chính, vốn là một kẻ nhạy cảm, Wildeve rất có thể sẽ thốt ra điều gì đó làm lộ rõ mức độ nhúng chàm của Eustacia.

Nhưng khi đến nhà người họ hàng, anh chỉ thấy mỗi Thomasin ở nhà, còn Wildeve lúc đó đang trên đường đi xem đống lửa trại do Charley vô tình đốt ở Mistover. Lúc ấy cũng như bao lần khác, Thomasin rất vui mừng khi gặp Clym, liền dẫn anh đi xem đứa con đang ngủ, cẩn thận dùng tay che ánh nến để không chiếu vào mắt đứa bé.

“Tamsin, em đã nghe tin Eustacia hiện không còn ở với anh nữa chưa?” anh hỏi khi hai người đã ngồi xuống.

“Chưa ạ,” Thomasin hoảng hốt đáp.

“Và tin rằng anh đã rời khỏi Alderworth?”

“Chưa ạ. Em chẳng bao giờ nghe được tin tức gì từ Alderworth trừ khi chính anh mang đến. Có chuyện gì thế anh?”

Với giọng đầy tâm trạng, Clym kể cho cô nghe về chuyến viếng thăm của anh đến nhà đứa con trai của Susan Nunsuch, lời phơi bày mà anh đã nhận được, và kết quả của việc anh buộc tội Eustacia đã cố tình và nhẫn tâm hành động như vậy. Anh giấu nhẹm mọi chi tiết về sự hiện diện của Wildeve bên cạnh nàng.

“Tất cả những chuyện này, mà em lại hoàn toàn mù tịt!” Thomasin thì thầm với vẻ kinh hoàng. “Thật khủng khiếp! Điều gì có thể khiến cô ấy làm thế — Ồ, Eustacia! Và khi anh phát hiện ra, anh đã hộc tốc chạy đến chỗ cô ấy ư? Anh có quá tàn nhẫn không?—hay cô ấy thực sự độc ác như vẻ bề ngoài?”

“Liệu một người đàn ông có thể quá tàn nhẫn với kẻ thù của mẹ mình hay không?”

“Em nghĩ là có thể chứ.”

“Được rồi, vậy thì—anh thừa nhận là có thể. Nhưng bây giờ phải làm sao đây?”

“Hãy làm lành đi — nếu một mối xích mích trầm trọng như vậy có thể hàn gắn được. Em suýt ước gì anh đừng kể cho em nghe chuyện này. Nhưng hãy cố gắng hòa giải xem sao. Dù sao thì vẫn có cách, nếu cả hai anh chị đều muốn.”

“Anh không biết là cả hai chúng ta đều muốn làm lành hay không,” Clym nói. “Nếu nàng đã muốn vậy, chẳng lẽ nàng không cử người đến tìm anh từ nãy đến giờ sao?”

“Anh có vẻ là người muốn thế, nhưng chính anh cũng có chịu sang tìm chị ấy đâu.”

“Đúng vậy; nhưng anh đã bị dằn vặt khôn nguôi, hoài nghi không biết mình có nên làm thế hay không sau ngần ấy sự khiêu khích nặng nề. Thomasin à, nhìn anh lúc này, em chẳng thể hình dung nổi anh đã ra sao đâu; anh đã rơi xuống những tầng sâu nào trong mấy ngày qua. Ôi, thật là một nỗi nhục nhã cay đắng khi phải đóng cửa ruồng rẫy mẹ mình như thế! Liệu anh có thể quên đi, hay thậm chí đồng ý gặp lại cô ấy lần nữa đây?”

“Biết đâu chị ấy không hề biết sẽ có chuyện nghiêm trọng xảy ra, và có lẽ chị ấy không có ý định đuổi hẳn Thím ra ngoài.”

“Chính nàng cũng thừa nhận là không có ý đó. Nhưng thực tế rành rành là nàng đã đuổi mẹ.”

“Hãy tin là chị ấy hối hận, và đón chị ấy về đi.”

“Nhỡ nàng không chịu về thì sao?”

“Điều đó sẽ chứng minh chị ấy có tội, cho thấy thù hằn đã ngấm vào máu rồi. Nhưng em không nghĩ thế đâu, dù chỉ là một khoảnh khắc.”

“Anh sẽ làm thế này. Anh sẽ đợi thêm một hoặc hai ngày nữa—tuyệt đối không quá hai ngày; và nếu trong khoảng thời gian đó nàng không nhắn nhủ gì với anh, anh quả thực sẽ chủ động tìm nàng. Anh cứ tưởng tối nay sẽ gặp Wildeve ở đây. Gã đi vắng à?”

Thomasin hơi đỏ mặt. “Không,” cô đáp. “Anh ấy chỉ đi dạo ra ngoài thôi.”

“Sao gã không dẫn em đi cùng? Trời tối đẹp thế này cơ mà. Em cũng cần hít thở không khí trong lành chứ bộ.”

“Ồ, em có thích đi đâu đâu; vả lại, còn có cháu bé nữa chứ.”

“Đúng rồi, đúng rồi. À, anh vẫn đang tự hỏi không biết mình có nên bàn bạc chuyện này với chồng em cũng như với em không,” Clym điềm đạm nói.

“Em nghĩ là anh đừng nên thế,” cô nhanh chóng đáp lời. “Chẳng ích gì đâu.”

Clym nhìn thẳng vào mắt cô. Chắc chắn Thomasin không hề hay biết chồng mình có dính dáng gì đến những sự kiện trong buổi chiều bi thảm đó; nhưng nét mặt cô dường như ngầm ra hiệu rằng cô đang giấu kín một mối hoài nghi hoặc suy nghĩ nào đó về mối quan hệ tình cảm đồn đại giữa Wildeve và Eustacia trong những ngày đã qua.

Tuy nhiên, Clym chẳng thể dò ra manh mối gì, và anh đứng dậy ra về, lòng còn hoang mang hơn cả lúc mới đến.

“Anh sẽ viết thư cho chị ấy trong một hai ngày tới chứ?” người phụ nữ trẻ thiết tha hỏi.

“Anh sẽ viết,” Clym nói; “anh chẳng vui sướng gì với tình trạng hiện tại của mình đâu.”

Rồi anh từ biệt cô, trèo qua sườn đồi để về Blooms-End. Trước khi đi ngủ, anh ngồi xuống và viết bức thư thế này:—

EUSTACIA YÊU DẤU CỦA ANH,—Anh phải tuân theo con tim mình mà không cần suy tính thiệt hơn quá kỹ lưỡng. Em có muốn quay về với anh không? Hãy về đi, và quá khứ sẽ mãi mãi không bao giờ bị nhắc lại nữa. Anh đã quá khắt khe; nhưng ôi, Eustacia, sự khiêu khích đó chứ! Em không biết đâu, em sẽ chẳng bao giờ thấu hiểu được những lời giận dữ mà em tự chuốc lấy ấy đã dằn vặt anh nhường nào. Tất cả những gì một người đàn ông chính trực có thể hứa hẹn với em, anh xin hứa ngay lúc này: rằng từ nay về sau em sẽ chẳng bao giờ phải chịu bất kỳ tổn thương nào vì chuyện này nữa. Sau tất cả những lời thề nguyền chúng ta từng trao, Eustacia, anh nghĩ tốt hơn hết chúng ta nên dành phần đời còn lại để cố gắng gìn giữ chúng. Vậy nên, hãy về với anh, dẫu cho em có trách mắng anh đi nữa. Anh đã nghĩ đến những đớn đau của em vào buổi sáng ngày chúng ta chia lìa; anh biết chúng là thật, và chừng đó là quá đủ cho những gì em phải gánh chịu. Tình yêu của chúng ta vẫn phải tiếp diễn. Những trái tim như của chúng ta sinh ra là để gắn kết với nhau. Ban đầu anh không thể ngỏ lời kêu gọi em về được, Eustacia, vì anh không sao tự thuyết phục được mình rằng kẻ ở bên em lúc ấy không mang tâm sự của một kẻ tình nhân. Nhưng nếu em chịu về và giải thích những bề ngoài dễ gây hiểu lầm ấy, anh tin chắc em có thể chứng minh sự trong sạch của mình trước mặt anh. Sao từ trước tới nay em không chịu về? Em nghĩ anh sẽ không thèm nghe em thanh minh chắc? Chắc chắn là không rồi, khi em nhớ lại những nụ hôn và lời thề chúng ta từng trao dưới ánh trăng hè. Vậy hãy trở về đi, em sẽ được đón tiếp nồng hậu. Anh không thể nghĩ về em với thành kiến được nữa—anh đã quá bận tâm vào việc minh oan cho em rồi.—Chồng của em, như muôn đời vẫn thế,

CLYM.

“Được rồi,” anh lẩm bẩm khi đặt bức thư vào ngăn kéo bàn, “thế là xong một việc tốt. Nếu trước tối mai mà nàng không đến, anh sẽ gửi bức thư này cho nàng.”

Trong khi đó, tại ngôi nhà mà anh vừa rời khỏi, Thomasin đang ngồi thở dài đầy bất an. Tình nghĩa vợ chồng tối hôm đó đã xui khiến cô giấu nhẹm mọi mối hoài nghi rằng sự quan tâm của Wildeve đối với Eustacia vẫn chưa chấm dứt sau cuộc hôn nhân của họ. Nhưng cô chẳng hề biết chắc điều gì; và mặc dù Clym là người anh họ vô cùng yêu quý của cô, vẫn có một người còn gần gũi với cô hơn thế.

Chỉ ít lâu sau, khi Wildeve từ chuyến đi dạo ở Mistover trở về, Thomasin cất lời: “Damon, anh đã đi đâu thế? Em cứ sợ phát khiếp lên được, tưởng anh ngã xuống sông rồi cơ chứ. Em vốn ghét cảnh ở nhà một mình mà.”

“Sợ phát khiếp cơ à?” gã vừa nói vừa chạm vào má cô như thể cô chỉ là một con vật nuôi trong nhà. “Sao chứ, anh cứ tưởng chẳng có gì làm em sợ nổi chứ. Chắc chắn là em đang đâm ra kiêu kỳ rồi, không thích sống ở đây nữa từ ngày chúng ta phất lên thoát khỏi cái nghề cũ chứ gì. Chà, việc tậu một ngôi nhà mới quả là rắc rối lôi thôi; nhưng anh đâu thể tiến hành sớm hơn được, trừ khi mười nghìn bảng của chúng ta biến thành một trăm nghìn, khi ấy chúng ta mới dám phớt lờ sự thận trọng.”

“Không—em không phiền khi phải chờ đợi—em thà ở đây thêm mười hai tháng nữa còn hơn là mạo hiểm với con. Nhưng em không thích kiểu biến mất biệt tăm vào các buổi tối của anh. Trong đầu anh đang có chuyện gì mủi lòng đúng không—em biết chắc là có đấy, Damon. Anh cứ đi lại thui thủi buồn bã thế nào ấy, cứ nhìn chằm chằm vào khoảng đất hoang như thể đó là nhà tù của ai chứ chẳng phải một nơi hoang dã tuyệt đẹp để dạo bước.”

Gã nhìn cô với vẻ ngạc nhiên đầy thương hại. “Sao cơ, em lại thích cái vùng đất hoang Egdon này á?” gã hỏi.

“Em yêu nơi mà gần đó em được sinh ra; em ngưỡng mộ cái vẻ mặt cằn cỗi cổ kính của nó.”

“Thôi đi em yêu. Em có biết mình thích cái gì đâu.”

“Em chắc chắn là mình biết chứ. Chỉ có đúng một điều phiền toái ở Egdon thôi.”

“Điều gì thế?”

“Anh chẳng bao giờ dẫn em đi cùng mỗi khi dạo bước ở đó cả. Tại sao chính anh lại lang thang ở đó nhiều thế nếu anh ghét nó đến vậy?”

Câu hỏi dẫu đơn giản nhưng rõ ràng lại khiến gã lúng túng, và gã ngồi xuống trước khi đáp lời. “Anh nghĩ em có mấy khi thấy anh ở đó đâu. Cho một ví dụ xem nào.”

“Em cho ngay đây,” cô đáp với vẻ đắc thắng. “Lúc anh bước ra ngoài tối nay, em nghĩ thầm là khi con đã ngủ thì em sẽ đi xem anh lẻn đi đâu mà bí ẩn thế không thèm nói với em. Thế là em chạy ra và bám theo sau anh. Anh dừng lại ở ngã ba đường, ngoái lại nhìn mấy ngọn lửa trại, rồi lẩm bổng: ‘Mẹ kiếp, tao cứ đi!’. Và anh rẽ phắt vào con đường bên trái. Sau đó em đứng lại và theo dõi anh.”

Wildeve chau mày, rồi cười gượng gạo đáp: “Thế cơ à, vậy em đã khám phá ra được điều kỳ diệu gì nào?”

“Đấy—anh lại cáu rồi kìa, thôi chúng ta không bàn chuyện này nữa vậy.” Cô bước sang chỗ gã, ngồi xuống một chiếc đôn thấp và ngẩng đầu nhìn thẳng vào mặt gã.

“Vớ vẩn!” gã nói, “lần nào em cũng tìm cách thoái thác kiểu đó. Đã bắt đầu thì phải nói cho trót chứ. Thế tiếp theo em thấy gì nào? Anh rất muốn biết đấy.”

“Đừng thế mà, Damon!” cô thì thầm. “Em chẳng thấy gì nữa cả. Anh khuất dạng mất tiêu, rồi em ngoái nhìn mấy đống lửa trại và quay vào nhà.”

“Biết đâu đây không phải lần duy nhất em bám theo đuôi anh nhỉ. Em đang định dò la điều gì xấu xa về anh đấy phỏng?”

“Đâu có! Em chưa từng làm chuyện đó bao giờ, và hôm nay em cũng chẳng làm thế đâu nếu như người ta không vô tình lờ mờ nhắc đến anh.”

“Ý em là sao?” gã số ruột hỏi.

“Họ bảo rằng—họ bảo anh từng hay sang Alderworth vào các buổi tối, và điều đó làm em nhớ lại những gì em từng nghe về—”

Wildeve giận dữ quay phắt người lại, đứng sững trước mặt cô. “Nào,” gã vừa nói vừa vung tay trong không khí, “khai tuốt ra đi, thưa phu nhân! Anh đòi em phải nói rõ những điều tai tiếng mà em đã nghe được.”

“Thì, em nghe nói anh từng rất quấn quýt với Eustacia—chỉ có thế thôi, dẫu mấy lời đó cứ rỉ rả ngắt quãng từng chút một. Anh đừng có cáu chứ!”

Gã nhận thấy đôi mắt cô đang rưng rưng ngấn lệ. “Thôi được,” gã nói, “chuyện đó có gì mới mẻ đâu, và tất nhiên anh chẳng định nặng lời với em làm gì, thế nên em không phải khóc. Thôi nào, chúng ta đừng nhắc đến chuyện này nữa nhé.”

Và chẳng ai nói thêm lời nào nữa, Thomasin cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm vì có sẵn cái cớ để không phải đả động gì đến chuyến viếng thăm của Clym tối hôm đó cũng như câu chuyện anh kể.