Ánh nắng tháng Bảy bao trùm khắp vùng Egdon, nhuộm những khóm thạch nam tía sẫm thành một màu đỏ thắm rực rỡ. Đây là khoảng thời gian duy nhất trong năm, với kiểu thời tiết độc nhất của mùa, khiến chốn hoang mang này trở nên tráng lệ. Thời kỳ nở hoa này đại diện cho giai đoạn thứ hai, hay chính là đỉnh điểm trưa hè trong chu kỳ những đổi thay bề ngoài vốn là điều duy nhất có thể xảy ra ở nơi đây; nó tiếp nối thời kỳ xanh tươi của những chồi dương xỉ non, tượng trưng cho buổi sớm mai, và đi trước thời kỳ nâu sẫm, khi những bông hoa thạch nam và dương xỉ khoác lên mình sắc nâu đỏ của buổi chiều hoàng hôn; để rồi cuối cùng lại bị thay thế bởi gam màu tối của mùa đông, tượng trưng cho màn đêm.

Clym và Eustacia, trong ngôi nhà nhỏ của họ ở Alderworth, phía bên kia vùng Đông Egdon, vẫn đang sống những ngày tháng đơn điệu nhưng đầy hạnh phúc đối với họ. Cảnh sắc hoang mang và những đổi thay của thời tiết tạm thời đã mờ khuất khỏi tầm mắt họ. Họ chìm đắm trong một thứ sương mù rực rỡ như che giấu đi mọi màu sắc bất hòa xung quanh, phủ lên vạn vật một thứ ánh sáng lung linh. Khi trời mưa, họ cảm thấy thích thú vì có lý do chính đáng để ở bên nhau trong nhà suốt cả ngày trời; khi trời đẹp, họ lại mê mẩn vì có thể cùng nhau ngồi trên các triền đồi. Họ giống như những chòm sao kép cứ quay tròn quanh nhau và thoạt nhìn từ xa tưởng chừng như chỉ là một. Sự cô lập tuyệt đối mà họ đang sống đã làm sâu sắc thêm những suy nghĩ hướng về nhau; thế nhưng, một số người có lẽ sẽ cho rằng nó mang lại bất lợi là đang thiêu đốt tình cảm đôi lứa với một tốc độ hoang phí đáng sợ. Về phần mình, Yeobright không hề lo lắng; nhưng ký ức về lời nói ngày trước của Eustacia về sự mau tàn phơi của tình yêu, giờ đây có lẽ nàng đã quên, đôi lúc khiến tự hỏi bản thân một câu hỏi; và hắn rùng mình khi nghĩ rằng đặc tính hữu hạn ấy không phải là điều xa lạ chốn thiên đường.

Khi ba bốn tuần trôi qua theo cách đó, Yeobright bắt đầu nghiêm túc quay trở lại việc đọc sách. Để bù đắp cho khoảng thời gian đã mất, anh miệt mài học tập không mệt mỏi, bởi anh mong muốn được bước chân vào nghề nghiệp mới của mình càng sớm càng tốt.

Giờ đây, giấc mơ bấy lâu của Eustacia vẫn luôn là một khi đã kết hôn với Clym, nàng sẽ có sức mạnh thuyết phục anh trở lại Paris. Anh đã cẩn thận không hề hứa hẹn điều gì; liệu anh có chống lại được những lời nũng nịu và lý lẽ của nàng không? Nàng đã tính toán kỹ lưỡng về khả năng thành công đến mức từng nói với ông ngoại rằng Paris, chứ không phải Budmouth, mới chính là tổ ấm tương lai của họ. Mọi hy vọng của nàng đều gắn liền với giấc mơ này. Trong những ngày bình yên kể từ khi kết hôn, lúc Yeobright đắm đuối ngắm nhìn làn môi, đôi mắt và những đường nét trên khuôn mặt nàng, Eustacia vẫn miên man suy tính về điều đó, ngay cả trong lúc đang đắm chìm trong ánh mắt của anh; và giờ đây, sự xuất hiện của những cuốn sách như báo hiệu một tương lai đi ngược lại với giấc mơ ấy đã giáng cho nàng một cú sốc đau đớn. Nàng hằng mong chờ đến ngày được làm bà chủ của một cơ ngơi xinh xắn nào đó, dẫu có nhỏ bé đi chăng nữa, tọa lạc gần một đại lộ ở Paris, để trải qua những ngày tháng ít nhất là bên lề của thế giới thượng lưu rực rỡ, và tận hưởng những luồng gió thoảng qua từ chốn ăn chơi thành thị mà nàng vốn rất có năng khiếu tận hưởng. Thế nhưng, Yeobright vẫn giữ vững ý định trái ngược ấy, tựa như cuộc hôn nhân này sinh ra là để phát triển những hoài bão cứu thế của tuổi trẻ chứ không phải để quét sạch chúng đi.

Sự bất an trong lòng Eustacia đã lên đến đỉnh điểm; nhưng thái độ kiên định của Clym khiến nàng phải ngập ngừng trước khi dám dò hỏi anh về vấn đề này. Tuy nhiên, đúng vào thời điểm đó, một sự việc đã xảy ra giúp ích cho nàng. Nó diễn ra vào một buổi tối, khoảng sáu tuần sau ngày cưới của họ, và bắt nguồn hoàn toàn từ việc Venn vô tình sử dụng sai mục đích số tiền năm mươi guineas dành cho Yeobright.

Một hoặc hai ngày sau khi nhận được số tiền, Thomasin đã gửi một bức thư ngắn cho người cô để tỏ lòng biết ơn. Cô đã vô cùng ngạc nhiên trước số tiền lớn đến vậy; nhưng vì chưa từng nghe nhắc đến con số cụ thể nào trước đó, cô cho rằng đó là sự hào phóng của người người chú quá cố. Cô đã được người cô dặn dò kỹ lưỡng không được hé lộ gì với chồng về món quà này; và Wildeve, điều đó cũng dễ hiểu thôi, đã không tài nào mở lời kể cho vợ nghe dù chỉ là một chi tiết nhỏ về cảnh tượng nửa đêm hôm ấy ngoài bãi hoang. Tương tự như vậy, sự sợ hãi đã khóa chặt miệng Christian về phần vai trò mà anh ta đã tham gia trong vụ việc đó; và với hy vọng bằng cách này hay cách khác số tiền đã đến đúng địa chỉ, anh ta chỉ cả quyết là như vậy mà không hề đưa ra chi tiết nào.

Do đó, khi một hai tuần trôi qua, bà Yeobright bắt đầu lấy làm lạ vì mãi chẳng thấy con trai nhắc gì đến việc đã nhận được món quà; và để phủ thêm bóng tối lên sự bối rối ấy là khả năng sự phật ý có thể là nguyên nhân khiến anh giữ im lặng. Bà khó lòng tin được điều đó, nhưng tại sao anh lại không viết thư? Bà gặng hỏi Christian, và sự lúng túng trong câu trả lời của anh ta suýt chút nữa đã khiến bà tin rằng có điều gì đó bất thường, nếu như một nửa câu chuyện của anh ta không được chứng thực bởi bức thư của Thomasin.

Bà Yeobright đang chìm trong trạng thái hoài nghi này thì vào một buổi sáng, bà được thông báo rằng vợ của con trai bà đang đến thăm ông ngoại ở Mistover. Bà quyết định leo lên đồi, tìm gặp Eustacia, và tận tai nghe con dâu xác nhận xem những đồng tiền vàng gia bảo của dòng họ — thứ mà đối với bà Yeobright cũng quan trọng như gia bảo đối với những góa phụ giàu có — đã bị thất lạc hay chưa.

Khi Christian biết bà định đi đâu, sự hoảng hốt của anh ta đã lên đến đỉnh điểm. Ngay khoảnh khắc bà chuẩn bị khởi hành, anh ta không thể che giấu thêm được nữa, bèn thú nhận về chuyện cờ bạc và kể cho bà nghe toàn bộ sự thật theo những gì anh ta biết — rằng số tiền vàng đó đã rơi vào tay Wildeve.

“Cái gì, nó định giữ lại á?” bà Yeobright thốt lên.

“Con cầu trời khấn phật là không ạ!” Christian rên rỉ. “Cậu ấy là người tốt, và có lẽ sẽ làm điều đúng đắn. Cậu ấy bảo cô đáng lẽ nên đưa phần của anh Clym cho cô Eustacia, và biết đâu đấy chính cậu ấy sẽ làm việc đó.”

Đối với bà Yeobright, ngay khi bà có thể bình tâm suy xét, điều này rất có khả năng xảy ra, bởi bà khó lòng tin rằng Wildeve lại thực sự chiếm đoạt số tiền thuộc về con trai mình. Hướng giải quyết trung dung là giao nó cho Eustacia lại chính là điều rất hợp với sở thích của Wildeve. Dẫu vậy, nó vẫn khiến người mẹ tràn ngập cơn thịnh nộ. Việc Wildeve cuối cùng lại nắm quyền định đoạt số tiền vàng đó, rồi tự ý sắp xếp lại cách phân chia, giao phần của Clym vào tay vợ Clym — bởi nàng từng là người tình cũ của hắn, và rất có thể vẫn còn là như vậy — là một nỗi đau nhức nhối chẳng kém gì những gì bà Yeobright từng phải gánh chịu.

Bà lập tức sa thải gã Christian khốn khổ vì hành vi của hắn trong vụ việc này; nhưng rồi cảm thấy hoàn toàn bất lực và không thể xoay sở nếu thiếu hắn, lát sau bà lại bảo rằng hắn có thể ở lại thêm một thời gian nữa nếu muốn. Sau đó, bà vội vã lên đường tìm Eustacia, mang theo sự bực bội kém phần thiện cảm đối với con dâu hơn nhiều so với lúc nửa tiếng trước khi bà lên kế hoạch cho chuyến đi. Vào thời điểm ấy, đó là chuyến đi để hỏi thăm bằng tinh thần thân tình xem có sự cố thất lạc nào không; còn giờ đây là để hỏi thẳng liệu Wildeve có bí mật trao cho cô số tiền vốn dĩ là món quà thiêng liêng dành cho Clym hay không.

Bà khởi hành lúc hai giờ chiều, và cuộc gặp gỡ với Eustacia diễn ra nhanh hơn dự kiến bởi sự xuất hiện của cô gái trẻ ngay bên vũng nước và bờ đất giáp ranh với dinh cơ của ông ngoại, nơi nàng đang đứng quan sát cảnh vật, và có lẽ đang nghĩ về những biến cố lãng mạn từng diễn ra nơi đây trong những năm tháng qua. Khi bà Yeobright đến gần, Eustacia đưa mắt nhìn bà với cái nhìn bình thản của một kẻ xa lạ.

Người mẹ chồng là người lên tiếng trước. “Ta đến để thăm con,” bà nói.

“Thật ạ!” Eustacia ngạc nhiên thốt lên, bởi bà Yeobright, điều khiến cô gái vô cùng bẽ mặt, đã từ chối có mặt trong lễ cưới của họ. “Con hoàn toàn không ngờ bà lại tới.”

“Ta đến đây chỉ vì có chút việc riêng,” người khách nói, giọng lạnh lùng hơn lúc đầu. “Con có phiền không nếu ta hỏi điều này — Con đã nhận được món quà nào từ chồng của Thomasin chưa?”

“Một món quà ạ?”

“Ý ta là tiền!”

“Sao cơ — chính con á?”

“Ừ, ta muốn nói là cá nhân con ấy — mặc dù ban đầu ta không định nói theo cách đó.”

“Tiền từ anh Wildeve ư? Không — chưa bao giờ! Thưa phu nhân, bà có ý gì khi nói vậy?” Eustacia nổi đóa lên một cách quá mức, bởi chính sự day dứt về mối tình xưa giữa nàng và Wildeve đã khiến nàng vội vã đi đến kết luận rằng bà Yeobright cũng biết chuyện đó, và có lẽ đã đến để buộc tội nàng nhận những món quà bất chính từ hắn ta.

“Ta chỉ hỏi một câu thôi mà,” bà Yeobright nói. “Ta đã……”

“Lẽ ra bà nên có cái nhìn tốt đẹp hơn về con — từ đầu con đã sợ là bà có thành kiến với con rồi!” Eustacia thét lên.

“Không. Ta chỉ đứng về phía Clym thôi,” bà Yeobright đáp, giọng đầy quả quyết. “Bản năng của bất kỳ ai cũng là lo cho người nhà của mình.”

“Sao bà lại có thể ám chỉ rằng anh ấy cần phải được đề phòng trước con chứ?” Eustacia kêu lên, dòng nước mắt phẫn uất đọng lại trong khóe mi. “Con đâu có làm tổn hại gì khi kết hôn với anh ấy! Con đã gây ra tội lỗi gì mà để bà phải nghĩ xấu về con như vậy? Bà chẳng có quyền gì để nói xấu con trước mặt anh ấy khi con chưa từng làm điều gì có lỗi với bà.”

“Ta chỉ làm những gì là công bằng trong hoàn cảnh đó thôi,” bà Yeobright dị giọng hơn. “Ta vốn không muốn bàn đến vấn đề này vào lúc này, nhưng chính con đã ép ta. Ta không hổ thẹn khi nói ra sự thật chân thành. Ta đinh ninh rằng nó không nên kết hôn với con — thế nên ta đã tìm mọi cách trong khả năng để khuyên can nó. Nhưng chuyện đó đã qua rồi, và ta chẳng có ý định phàn nàn thêm nữa. Ta sẵn sàng chào đón con.”

“À vâng, nhìn nhận mọi thứ theo cái góc độ thực dụng ấy thì hay thật nhỉ,” Eustacia thì thầm với ngọn lửa cảm xúc đang nén chặt trong lòng. “Nhưng sao bà lại nghĩ giữa con và anh Wildeve có mờ ám gì chứ? Con cũng có lòng tự trọng của mình chứ bộ. Con đang rất phẫn nộ; và bất kỳ người phụ nữ nào ở hoàn cảnh này cũng thế thôi. Xin nhắc cho bà nhớ rằng việc con làm vợ Clym là một sự hạ mình của con, chứ chẳng phải mưu mô gì sất; và vì thế, con sẽ không đời nào chịu để bản thân bị đối xử như một kẻ mưu mô xảo quyệt mà người ta buộc phải nhẫn nhịn chỉ vì ả ta đã lẻn được vào gia đình này đâu.”

“Ồ!” bà Yeobright thốt lên, vô ích trong việc cố gắng kìm nén cơn giận. “Ta chưa từng nghe nói dòng dõi con trai ta lại kém cỏi gì so với nhà Vye — thậm chí có khi còn tốt hơn ấy chứ. Thật buồn cười khi nghe con nói về sự hạ mình đấy.”

“Dù sao thì đó vẫn là một sự hạ mình,” Eustacia phẫn nộ đáp. “Và nếu lúc đó con biết rõ những gì mình biết bây giờ, rằng con sẽ phải sống ở vùng đất hoang vu này chỉ một tháng sau lễ cưới, thì con — con đã phải suy nghĩ lại gấp đôi trước khi nhận lời.”

“Tốt hơn hết là đừng nói những lời đó; nghe có vẻ không được thật lòng cho lắm. Ta không hề biết có sự lừa dối nào từ phía nó — ta chắc chắn là không — bất kể tình hình phía bên kia thế nào đi nữa.”

“Thật quá sức chịu đựng!” người phụ nữ trẻ khàn giọng đáp, khuôn mặt đỏ bừng, ánh mắt sắc lẹm. “Sao bà lại dám ăn nói với con như vậy chứ? Con phải nhắc lại cho bà nghe rằng, nếu con biết trước cuộc đời mình từ lúc cưới cho đến tận bây giờ lại ra thế này, con đã nói Không rồi. Con không phàn nàn gì cả. Con chưa từng thốt ra một lời nào nửa lời về chuyện đó với anh ấy; nhưng đó là sự thật. Do đó, con mong rằng sau này bà hãy bớt bận tâm đến sự tha thiết của con đi. Giờ mà bà còn gây tổn thương cho con thì chính bà cũng tự chuốc lấy tổn thương đấy.”

“Tổn thương con ư? Con nghĩ ta là kẻ mang dạ tiểu nhân chắc?”

“Bà từng gây tổn thương cho con trước khi kết hôn, và giờ thì bà lại nghi ngờ con tư thông bí mật với gã đàn ông khác vì tiền!”

“Ta không thể ngăn những gì mình nghĩ. Nhưng ta chưa từng nói xấu gì về con ngoài cửa nhà mình.”

“Bà đã nói về con ngay trong nhà, trước mặt Clym, và chẳng có hành động nào tồi tệ hơn thế nữa đâu.”

“Ta đã làm tròn bổn phận của mình.”

“Và con cũng sẽ làm tròn bổn phận của con.”

“Một phần trong đó có lẽ là kích động nó chống lại mẹ mình. Chuyện lúc nào cũng vậy cả thôi. Nhưng sao ta lại không thể chịu đựng nó như những người khác từng chịu đựng trước ta cơ chứ!”

“Con hiểu ý bà rồi đấy,” Eustacia thở hổn hển vì xúc động nói. “Bà nghĩ con có thể làm mọi chuyện tồi tệ nhất. Còn ai tồi tệ hơn một người vợ vừa khuyến khích nhân tình, vừa đầu độc tâm trí chồng chống lại họ hàng của anh ấy cơ chứ? Thế mà giờ đây đó lại là thứ nhân cách người ta áp đặt lên con đấy. Bà không định đến đây để giật phăng anh ấy khỏi tay con luôn sao?”

Bà Yeobright đáp trả sự giận dữ bằng sự giận dữ tương đương.

“Đừng có mà lồng lộn lên với ta, thưa cô! Trông chẳng xứng chút nào với nhan sắc của cô đâu, và ta xin đảm bảo là ta không đáng để cô phải hủy hoại nó vì ta đâu. Ta chỉ là một bà già tội nghiệp vừa mất đi đứa con trai mà thôi.”

“Nếu bà đối xử với con một cách đàng hoàng thì bà đã không phải mất anh ấy.” Eustacia nói, trong khi dòng nước mắt cay đắng trào ra từ khóe mi. “Bà đã tự đẩy mình vào sự dại dột; bà đã tạo ra một vết rạn nứt chẳng bao giờ có thể hàn gắn nổi!”

“Ta chẳng làm gì sai cả. Sự xấc láo này từ một đứa con gái trẻ tuổi là điều quá sức chịu đựng đối với ta.”

“Chính bà chuốc lấy đấy chứ; bà đã nghi ngờ con, và bà buộc con phải thốt ra những lời về chồng mình theo cách mà con không bao giờ muốn. Bà sẽ nói cho anh ấy biết rằng con đã nói năng như vậy, và nó sẽ gây ra đau khổ giữa chúng con. Bà biến khỏi đây ngay đi được không? Bà không phải là bạn bè gì của con cả!”

“Ta sẽ đi khi đã nói nốt câu này. Nếu có ai nói rằng ta đến đây để tra hỏi con mà không có lý do chính đáng, kẻ đó đang nói dối. Nếu có ai nói rằng ta đã tìm mọi cách ngăn cản cuộc hôn nhân của con bằng những thủ đoạn bất chính, kẻ đó cũng nói không đúng sự thật. Ta đã rơi vào một thời điểm ngặt nghèo; Chúa thật bất công với ta khi để cho con sỉ nhục ta! Có lẽ hạnh phúc của con trai ta không nằm ở cõi đời này, bởi nó là một kẻ ngốc nghê quen phớt lờ lời khuyên răn của đấng sinh thành. Còn cô, Eustacia, cô đang đứng bên bờ vực thẳm mà chẳng hề hay biết. Chỉ cần cô đối xử với con trai ta bằng một nửa cái tính khí mà cô vừa bày tỏ với ta hôm nay thôi — và có lẽ chẳng lâu nữa đâu — cô sẽ nhận ra rằng dẫu bây giờ nó có dịu dàng với cô như một đứa trẻ, thì nó cũng có thể cứng rắn như thép nguội đấy!”

Người mẹ đang vô cùng kích động bèn quay lưng bỏ đi, để lại Eustacia đang thở dốc, đứng thẫn thờ nhìn chăm chăm xuống vũng nước.