Ngẩng đầu khỏi bữa tiệc kinh hoàng, người tội lỗi ấy bèn chùi hàm răng vào mái tóc của kẻ mà hắn vừa cắn xé phía sau, rồi bắt đầu cất lời:

“Ngươi muốn ta khơi lại nỗi đau khôn nguôi, nỗi đau mà chỉ nghĩ đến thôi lòng ta đã quặn thắt trước khi thành lời. Nhưng nếu những lời ta thốt ra có thể đơm hoa kết trái thành sự ô nhục đời đời cho kẻ phản bội mà ta đang ngấu nghiến, thì ngươi sẽ thấy ta vừa nói vừa rơi lệ. Ta chẳng biết ngươi là ai, cũng chẳng hiểu làm thế quái nào ngươi xuống được chốn này; nhưng nghe giọng, quả thực ngươi là người Florence. Hãy biết rằng, khi còn sống, ta là Bá tước Ugolino, và kẻ ngồi kề bên ta đây là Tổng giám mục Ruggieri. Tại sao ta lại ngồi sát hắn đến vậy, giờ hãy nghe đây. Rằng vì cậy vào sự tin tưởng của ta mà hắn ấp ủ những âm mưu đen tối, khiến ta bị bắt rồi sau đó bị sát hại, điều đó ta không cần phải kể lại.

Nhưng có một chuyện hẳn ngươi chưa từng nghe, đó là cái chết ấy tàn nhược nhường nào, ngươi sẽ được nghe để biết hắn đã đối xử tệ bạc với ta ra sao. Một ô cửa sổ nhỏ bên trong căn ngục tối — nơi vì ta mà mang tên là tháp đói, nơi những kẻ khác rồi đây cũng sẽ phải quằn quại — qua ánh sáng rọi vào, đã cho ta thấy qua nhiều vầng trăng trôi qua, cho đến khi ta chìm vào giấc ngủ ác mộng xé toạc bức màn tương lai.

Trong giấc mộng ấy, ta thấy kẻ kia đóng vai chúa sơn lâm, cùng bầy chó săn gầy guộc hò hét đuổi bắt chó sói mẹ và bầy sói con lên ngọn núi che khuất tầm nhìn từ Pisa đến Lucca. Dẫn đầu là bọn Lanfranchi, Sismondi và Gualandi, với lũ chó săn đánh hơi đầy ranh mãnh và sắc bén. Chỉ chạy một quãng ngắn, chó bố và bấy sói con có vẻ mỏi mệt, chậm chạp, và ta chừng như thấy nanh nhọn đang xé toạc sườn chúng. Khi ta tỉnh giấc trước bình minh, giữa giấc ngủ của chúng — bởi chúng ở cạnh ta — ta nghe tiếng các con ta khóc đòi bánh mì.

Ngươi thật tàn nhẫn làm sao nếu không thấy nhói đau khi nghĩ đến điều lòng ta đã tiên tri; và nếu lúc này ngươi không khóc, thì còn chờ gì nữa mà không tuôn trơi lệ? Lúc ấy chúng đã thức giấc; và giờ mang thức ăn thường lệ sắp đến, nỗi lòng mỗi đứa bứt rứt qua giấc chiêm bao, và ta nghe tiếng người ta khóa chặt cửa tháp khủng khiếp phía dưới lối ra; từ đó, không thốt nổi một lời, ta nhìn vào khuôn mặt các con.

Ta không khóc: lòng ta đã hóa đá. Chúng khóc; và một đứa, bé Anslem nhỏ dại của ta, kêu lên: ‘Cha làm sao thế? Cha nhìn con kìa!’ Dẫu vậy, ta chẳng rơi một giọt lệ, chẳng đáp lời suốt ngày hôm ấy lẫn đêm hôm sau, cho đến khi một vầng thái dương khác rọi xuống thế gian. Khi thứ ánh sáng mờ nhạt rọi vào ngục tối thê lương, và ta nhận ra bóng hình chính mình trên bốn khuôn mặt, vì đau đớn, ta cắn vào cả hai tay; tưởng ta làm vậy vì đói khát, chúng liền vùng đứng dậy và kêu lên: ‘Cha ơi, chúng con sẽ đau khổ ít hơn nhiều nếu cha ăn thịt chính chúng con: cha đã ban cho chúng con tấm thân khốn khổ này, xin cha hãy lột lấy nó đi một lần nữa.’

Rồi, để chúng thôi buồn phiền, ta nén lòng mình trong lặng câm. Ngày hôm ấy và ngày tiếp theo, tất cả chúng ta đều im lặng. Ồ, mặt đất cứng cỏi! Sao ngươi không nứt ra nuốt chửng chúng ta? Khi ngày thứ tư tới, Geddo gục xuống dưới chân ta, kêu lên: ‘Cha không cứu con sao, cha ơi!’ Nó chết ở đó; và rõ ràng như ngươi đang nhìn thấy ta, ta đã chứng kiến cả ba đứa ngã xuống từng đứa một giữa ngày thứ năm và ngày thứ sáu; để rồi giờ đây đã mù lòa, ta bắt đầu quờ quạng khắp người chúng, và suốt ba ngày liền lớn tiếng gọi những kẻ đã khuất. Rồi cơn đói đã chiến thắng nỗi buồn.”

Vừa dứt lời, hắn lại vùi hàm răng vào chiếc sọ khốn khổ, cắm chặt và không buông như một con chó ngao ngoặm khúc xương. Ồ hỡi Pisa! Nỗi ô nhục của mọi kẻ sinh sống tại miền đất tươi đẹp nơi tiếng Ý cất lên, vì những kẻ láng giềng của ngươi quá đỗi chậm trễ trong việc trừng phạt, nguyện xin Capraia và Gorgona từ tận móng sâu nhô lên, chặn đứng cửa sông Arno, để mọi linh hồn trong ngươi phải thiệt mạng giữa dòng nước! Dù lời đồn cho rằng các lâu đài của ngươi đã bị Ugolino phản bội, thì ngươi cũng chẳng có quyền gì để tra tấn những đứa trẻ của hắn. Hỡi Thebes thời hiện đại, tuổi thơ ngây thơ của Brigata, Ugaccione, và đôi trẻ hiền lành mà khúc ca của ta đã kể, vốn chẳng hề vướng mắc lỗi lầm!

Chúng ta đi tiếp đến nơi những kẻ khác bị quấn trong các lớp băng giá gồ ghề, không quay chân xuống dưới mà bị lộn ngược đầu. Nơi đó, ngay cả tiếng khóc cũng không cho phép ta khóc; bởi dòng lệ tìm lối thoát qua khóe mắt bèn bị chặn lại, rồi cuộn ngược vào trong để nhân đôi nỗi thống khổ sắc bén: những giọt nước mắt đầu tiên đọng lại thành từng cụm, trông như những chiếc mặt nạ bằng thủy tinh, đầy ắp nơi hốc mắt.

Và dẫu cái lạnh đã tước đoạt mọi cảm giác trên khuôn mặt ta như thể nó đã tê liệt, ta hình như vẫn cảm nhận được chút hơi gió. “Thưa thầy,” ta nói, “luồng gió này từ đâu đến? Chẳng phải mọi hơi nước ở chốn này đều đã tắt ngấm rồi sao?” — “Chẳng mấy chốc,” Người đáp, “ngươi sẽ đến nơi mà mắt ngươi tự khắc thấy rõ nguyên nhân tạo nên trận mưa giá buốt ấy.”

Khi ấy, một kẻ đang rên rỉ giữa lớp vỏ băng lạnh giá liền kêu lên: “Hỡi những linh hồn tàn nhẫn! Những kẻ đã bị đày xuống tận cùng chốn này, hãy gạt lớp màn cứng nhắc khỏi mặt ta, để ta vơi bớt nỗi uất nghẹn dồn nén trong tim, dù chỉ một thoáng trước khi nó đóng băng trở lại!”

Ta liền đáp: “Hãy nói ngươi là ai, nếu muốn ta cứu giúp; và nếu ta không giải thoát cho ngươi, nguyện rớt xuống tận tầng băng sâu thẳm nhất!”

Hắn đáp: “Ta là tu sĩ Alberigo, kẻ đã hái trái từ khu vườn tội lỗi, và giờ ở đây nhận lại quả chà dat ngọt ngào hơn quả vả của ta.”

“Hả!” Ta thốt lên, “Ngươi cũng chết rồi sao?”

Hắn đáp: “Ta hoàn toàn không biết thân xác mình trên trần thế ra sao. Ptolomea có đặc ân là đôi khi linh hồn rơi xuống đây trước khi bị Atropos tước đoạt. Và để ngươi sẵn lòng phủi sạch những giọt lệ đóng băng che khuất mắt ta hơn, hãy biết rằng ngay khoảnh khắc linh hồn phản bội, như ta đã làm, nó liền giao thân xác mình cho một con quỷ; kẻ sau đó sẽ điều khiển và cai quản cái xác theo ý muốn cho đến khi hết tuổi thọ, còn linh hồn thì cắm đầu rơi xuống hẻm vực này. Và rất có thể trên trần gian kia, thể xác của một bóng ma vẫn còn xuất hiện — kẻ đang trải qua mùa đông ngay phía sau ta đây. Ngươi ắt hẳn biết hắn, nếu ngươi chỉ vừa mới đặt chân xuống chốn này. Đã bao năm trôi qua kể từ khi Branca Doria đến chốn kiên cố này.”

“Giờ thì,” ta đáp, “ta nghĩ ngươi đang đùa cợt ta, bởi Branca Doria chưa hề chết, mà vẫn làm mọi chức năng tự nhiên của con người: ăn, uống, ngủ và mặc y phục.”

Hắn đáp: “Michael Zanche chưa kịp đến hẻm vực phía trên — nơi được canh giữ bởi những chiếc móng quỷ, nơi dòng nhựa đường sôi sùng sục — thì kẻ này đã để lại một con quỷ thế chỗ trong chính thân xác mình, cùng với một kẻ thân tộc đã cùng hắn mưu phản. Nhưng giờ hãy giưa tay ra và mở mắt cho ta.”

Ta không mở mắt cho hắn. Cư xử thô lỗ với hắn chính là phép lịch sự lớn nhất.

Ôi hỡi người Genoa! Những kẻ đồi bại về mọi phương diện, vấy bẩn bởi mọi thứ ô uế, sao các ngươi vẫn chưa bị xóa sổ khỏi mặt đất? Ta đã gặp một kẻ đồng hương của các ngươi giữa chốn sâu thẳm nhất của Romagna, kẻ vì tội lỗi hắn gây ra mà linh hồn đang đắm chìm trong Cocytus, nhưng xác vẫn như còn sống trên mặt đất.