Tổng chỉ huy công trình Trần Trung Dương ngày đêm ngồi trên chiếc xe Jeep Bắc Kinh lấm lem bùn đất, xóc nảy trên tuyến dọc sông Đại Mạc, vừa quát tháo vừa chửi thề, chỉ huy điều hành công việc toàn tuyến, giải quyết những vấn đề có thể xảy ra và thực sự vẫn xảy ra hàng ngày. Vị Phó bí thư có tư cách lâu năm nhất, lớn tuổi nhất của thành phố Bình Xuyên này, trong những ngày đêm bôn ba vất vả dường như già đi 10 tuổi chỉ trong chớp mắt, người cũng trở nên đen đúa gầy gò, trông chẳng khác gì một lão nông. Đôi khi ở công trường, mấy công nhân không biết mặt ông còn gọi ông là "lão đại gia", thậm chí hỏi ông: "Tuổi tác thế này rồi, sao còn đến công trường sông ngòi làm gì?"

Kể từ sau vụ ngộ độc thực phẩm tại công trường huyện Thủy Trường, Trần Trung Dương đã lấy danh nghĩa Tổng chỉ huy công trình ra lệnh cho các công trường ở các huyện, tuyệt đối không được thu mua bất cứ loại thực phẩm nào từ các kênh không chính thống, kể cả muối ăn. Trước đó, tại công trường đã phát hiện một lượng nhỏ muối ăn chất lượng kém thiếu i-ốt lọt vào, may mắn thay, tất cả đều đã được phát hiện và tịch thu kịp thời. Đồng thời, Trần Trung Dương cũng hình thành một thói quen, đến bất cứ nơi nào cũng đều đi xem nhà bếp, kiểm tra khẩu phần ăn, phát hiện vấn đề là xử lý tại chỗ.

Trần Trung Dương bất kể đi kiểm tra công việc ở đâu, chưa bao giờ báo trước, nói đến là đến, nói đi là đi, tóm được ai là người đó xui xẻo. Quá nửa số chỉ huy cấp huyện hoặc chỉ huy hiện trường ở tám huyện thị Bình Xuyên đều từng bị ông chửi rủa thậm tệ. Có một chỉ huy hiện trường xuất thân là quân nhân phục viên đã gọi Trần Trung Dương là lão Patton. Đa số công nhân không biết lão Patton là tướng bốn sao của quân đội Mỹ, gọi tới gọi lui, cuối cùng biến thành "Lão Bát Trận", còn giải thích rằng: "Ai dám lừa Bí thư Trần của chúng ta chứ? Bí thư Trần của chúng ta là Lão Hoàng Trung rồi, năm xưa cùng với lão Tỉnh trưởng tám lần dẫn người lên công trường sông ngòi, cho nên mới gọi là Lão Bát Trận đấy, các cậu có biết không?"

Trưa hôm đó, chiếc xe Jeep Bắc Kinh của Trần Trung Dương đột ngột từ Tuyền Sơn chạy về hướng Đại Mạc, kiểm tra dọc đường về phía bắc, đến chập tối thì tới công trường Hạ Tuyền Vượng.

Đỗ xe dưới chân cầu sông Mạc, Trần Trung Dương cùng thư ký Tiểu Nhạc xuống xe, từ bờ đê phía bắc từng bước trượt chân xuống công trường lòng sông.

Tại công trường, các công nhân của thôn Hạ Tuyền Vượng đang trong lúc nghỉ ngơi chờ ăn cơm tối, khắp lòng sông và trên sườn đê phía nam đâu đâu cũng là người, có người ngồi trên những chiếc sọt lớn đầy bùn nước, có người nằm trên mặt đất trông như đã chết, lại có những nhóm ba năm người tụ tập, gào thét chửi đổng om sòm. Khi Trần Trung Dương và thư ký Tiểu Nhạc đi ngang qua họ, không ai cử động, kẻ ngồi vẫn cứ ngồi, người ngủ vẫn cứ ngủ, kẻ chửi vẫn cứ chửi.

Một công nhân trung niên râu ria xồm xoàm chửi đổng: "Đệch m* nó, ông đây thà vào tù còn hơn phải cày cuốc thế này? Đây là việc người làm à? Một ngày mười bốn mười lăm tiếng, không ngày không đêm chạy đua tiến độ, còn không bằng tù khổ sai?"

Một công nhân khác tiếp lời: "Anh Ba, anh phải trách thì trách cái số của mình thôi. Hạ Tuyền Vượng chúng ta chẳng phải cái số nghèo sao? M* nó chứ nếu chúng ta có tiền, cũng có thể bỏ tiền ra 'lấy tiền thay lao động', ai mà thèm đến đây bán mạng thế này chứ?"

Người công nhân trung niên lại chửi: "Đệch m* nó, tao mà biết sớm cấp trên bắt chúng ta cày thế này, tao đã bán con lừa ở nhà, đóng tiền góp vốn, chứ không tới đây làm con lừa đâu!"

Lại một công nhân trẻ lên tiếng: "Thôi đi anh Ba ơi! Thứ đáng giá nhất nhà anh cũng chỉ có con lừa nhỏ đó thôi, anh mà dám bán thật, thì chị dâu cả đời sẽ coi anh như con lừa mà sai khiến, thế thì thà ở đây chịu khổ vài tháng còn hơn!"

Đám công nhân tụ tập đều cười ồ lên.

Người công nhân trẻ lại nói: "Chỉ thôn Hạ Tuyền Vượng chúng ta khổ thôi chắc? Trên 600 dặm công trường này, huyện nào, xã nào, thôn nào chẳng khổ như nhau? Người ở phía nam chẳng phải còn khổ oan ức hơn sao? Cho dù không làm công trình, ít nhất người ta vẫn có nước dùng, còn chúng ta đây là hạ lưu nhất, không làm công trình thì không sống nổi. Cho nên, hôm nay chúng ta khổ một chút, suy cho cùng cũng là vì bản thân mình thôi."

Lúc này, một gã đàn ông gầy gò đang ngồi trên chiếc sọt lớn hút thuốc lên tiếng: "Tiểu Ngũ nói đúng đấy, chúng ta chính là vì bản thân mình thôi. Chỉnh đốn xong sông Đại Mạc, không phải năm nào cũng đánh nhau vì nước nữa, tôi làm bí thư thôn này cũng dễ thở hơn, không cần phải năm nào cũng làm trái pháp luật, phải lo lắng cho người chết, người bị thương, người phải chịu tội thay nữa. Cho nên, các ông các bà đều phải học tập Tiểu Ngũ, làm việc cho tốt, bớt nói nhảm đi!"

Trần Trung Dương chú ý tới gã đàn ông gầy gò này, bước tới trước mặt hỏi: "Người anh em, nói vậy, cậu chính là Bí thư chi bộ thôn Hạ Tuyền Vượng à?"

Gã đàn ông gầy gò nhận ra Trần Trung Dương, vội đứng dậy từ trên chiếc sọt lớn nói: "Bí thư Trần, sao ngài lại tới đây?"

Trần Trung Dương cười híp mắt hỏi: "Cậu biết tôi à?"

Gã đàn ông gầy gò cười nói: "Sao lại không biết ạ? Tôi tên là Tào Đồng Thanh, năm năm trước khi ngài phụ trách mảng chính pháp, tôi từng đến tìm ngài kiện cáo, đi cùng với Bí thư cũ của chúng tôi đấy."

Trần Trung Dương nói: "Vì vụ ẩu đả với Thượng Tuyền Vượng đúng không? Các cậu thật là nổi danh xa gần đấy."

Tào Đồng Thanh gật đầu, lại chỉ vào những công nhân trước mặt nói: "Bí thư Trần, dân làm ruộng chúng tôi ăn nói tùy tiện, thực ra cũng vì mệt quá rồi, không có ác ý gì đâu, ngài đừng để bụng nhé."

Trần Trung Dương đang tâm trạng khá tốt, cười ha hả nói: "Đúng, đúng, cậu đừng giải thích với tôi nữa, tôi hiểu hết mà. Tôi mệt quá cũng phải chửi thề vài câu đấy thôi. Bây giờ tôi cũng thường xuyên chửi thề, ngay cả trước mặt Ngô Minh Hùng tôi cũng chửi." Nói đoạn, ông còn vỗ mạnh vào vai Tào Đồng Thanh.

Không ngờ, Tào Đồng Thanh kêu "ái" một tiếng đau đớn, suýt chút nữa ngã bò xuống đất.

Trần Trung Dương cảm thấy có gì đó không ổn, vội vén chiếc áo bông khoác trên người Tào Đồng Thanh lên xem, lúc này mới phát hiện, hai bả vai của Tào Đồng Thanh đã là một mảng máu thịt nhầy nhụa, chiếc áo lót bông rách nát mặc sát người đã dính chặt vào mảng máu thịt nhầy nhụa đó.

Đỡ Tào Đồng Thanh dậy, Trần Trung Dương đau lòng hỏi: "Là do đòn gánh đè phải không?"

Tào Đồng Thanh gật đầu, lại nói: "Hai hôm nay không khiêng sọt nữa, đang xúc đất, không vướng víu gì đâu ạ."

Trần Trung Dương ân cần nói: "Thế thì cũng phải cẩn thận kẻo nhiễm trùng."

Trần Trung Dương nhờ thư ký Tiểu Nhạc tìm nhân viên y tế công trường tới, bảo nhân viên y tế nghĩ cách xử lý giúp. Nhân viên y tế cũng không có cách nào tách rời chiếc áo lót bông rách trên người Tào Đồng Thanh khỏi mảng máu thịt nhầy nhụa kia, cuối cùng đành phải dùng kéo cắt bỏ chiếc áo, bôi thuốc lên vết thương qua lớp vải vụn trên vai Tào Đồng Thanh.

Tào Đồng Thanh rất ngại ngùng, nói: "Mọi người chẳng ai không như thế này cả? Chân nhiều người trong thôn chúng tôi đã sưng tấy vì lạnh, giày tất trên chân đều không cởi ra nổi nữa rồi. Lại còn có người đã mệt lả ngã gục tại công trường. Những cái đó không sao, chỉ là vấn đề ăn uống hơi tệ, bột mì đã ăn hết sạch, toàn là cơm, nồi to, cơm nấu không chín kỹ, toàn là cơm sống sượng, mọi người ý kiến khá nhiều. Rau chuyển tới cũng ăn hết sạch rồi, mấy hôm nay ngày nào cũng phải ăn mấy cái bẹ cải trắng vốn định vứt đi."

Trần Trung Dương sững người, hỏi: "Ồ, có chuyện này sao? Bí thư Huyện ủy Lưu Kim Bình của các cậu có ở công trường không?"

Tào Đồng Thanh nói: "Chắc là ở phía trước Thập Nhị Lý Phố ạ? Nghe nói trưa nay đoạn sông Thập Nhị Lý Phố bị sạt lở, bà ấy đi ngang qua chỗ chúng tôi một lát, chưa nói được mấy câu đã đi rồi."

Trần Trung Dương lại hỏi: "Tình hình ăn uống ở đây bà ấy có biết không?"

Tào Đồng Thanh đáp: "Bí thư Lưu biết ạ, còn nói là huyện sẽ nghĩ cách giải quyết."

Trần Trung Dương suy nghĩ một chút, nói với thư ký Tiểu Nhạc: "Chúng ta đi thôi, lập tức đến Thập Nhị Lý Phố, xem tối nay vị Bí thư Lưu này ăn cái gì!" Đi được hai bước, ông lại quay đầu nói với Tào Đồng Thanh và các công nhân bên cạnh: "Tối nay các đồng chí cứ cố gắng gian khổ thêm một chút, trưa mai tôi Trần Trung Dương đảm bảo các anh sẽ được ăn món miến xào thịt, nếu không ăn được, các anh cứ ném tôi vào nồi rau mà nấu ăn đi!"

Lên xe, Trần Trung Dương không còn nét cười, dọc đường mắng Lưu Kim Bình xối xả, khiến Tiểu Nhạc sợ đến mức không dám hé răng nửa lời.

Xe Jeep chạy dọc theo sông Đại Mạc về phía bắc, khi đi ngang qua một ngôi làng nhỏ, Trần Trung Dương vô tình ngửi thấy từng đợt mùi thịt thơm phức. Chú ý tìm kiếm, mùi thịt lại bay ra từ một sân viện có viết dòng chữ vôi trắng to tướng: "Nhóm lãnh đạo hiện trường dự án thủy lợi hương Tuyền Vượng".

Trần Trung Dương bảo tài xế đỗ xe ở cổng sân viện.

Xe chưa đỗ hẳn, Trần Trung Dương đã nhảy xuống, lần theo mùi thơm xông vào sân.

Trong một căn phòng nhỏ hướng bắc, mấy người trông giống cán bộ xã đang uống rượu, trên hai chiếc bàn làm việc ghép lại đặt ba chậu sứ lớn, một chậu đựng thịt lợn kho tàu bốc hơi nghi ngút, một chậu đựng một con gà nguyên con, còn một chậu là lạc rang muối.

Trần Trung Dương đẩy cửa bước vào, lập tức hỏi: "Ở đây ai chịu trách nhiệm?"

Một người đàn ông trung niên béo tròn nhận ra Trần Trung Dương, vội đứng dậy chào hỏi: "Bí thư Trần, trời lạnh thế này, ngài uống với chúng tôi chút đi?"

Trần Trung Dương không thèm để ý, lại hỏi: "Anh tên là gì? Chức vụ gì? Công trường Hạ Tuyền Vượng có thuộc quyền quản lý của anh không?"

Người đàn ông trung niên vội nói: "Tôi tên Vu Đại Kính, là Phó chủ tịch hương phụ trách nông nghiệp thủy lợi hương Tuyền Vượng, công trường Hạ Tuyền Vượng đương nhiên thuộc quyền quản lý của tôi, có phải công trường Hạ Tuyền Vượng xảy ra chuyện gì rồi không ạ?"

Trần Trung Dương chộp lấy chai rượu trên bàn, đập mạnh xuống bàn, mắng: "Xảy ra chuyện gì à? Các người còn mặt mũi mà hỏi tôi? Công nhân trên công trường đang bán sống bán chết làm việc như trâu như ngựa, ngày nào cũng ăn bẹ cải trắng, cơm sống sượng, các người lại có thịt có gà, còn có rượu, đây là cái chuyện quái quỷ gì thế này?! Hả? Các người ăn có phải là thịt của công nhân không, uống có phải là máu của công nhân không?! Tôi hỏi các người đấy!"

Thực sự không thể kiềm chế cơn giận, Trần Trung Dương cầm chai rượu ném mạnh xuống bàn, chai rượu vỡ tan, rượu trong chai và mảnh thủy tinh văng tung tóe khắp nơi, ngay cả trên người Trần Trung Dương cũng bị bắn ướt một mảng. Trần Trung Dương vẫn chưa hả giận, tiện tay lật đổ luôn cái bàn: "Tôi cho các người ăn này! Cho các người uống này!"

Lật đổ bàn xong, Trần Trung Dương quay người bỏ đi, đi tới cửa lại nói thêm một câu: "Những người tham gia uống rượu hôm nay, ngày mai tất cả đến huyện ủy Đại Mạc báo cáo cho Lưu Kim Bình, chờ xử lý!"

Khi nói những lời này, Trần Trung Dương không bao giờ ngờ tới, cơn thịnh nộ trong lúc nóng giận của mình lại gây ra đại họa, những mảnh thủy tinh từ chai rượu vỡ văng lên đã đâm bị thương mắt của Vu Đại Kính. Lúc đó, Trần Trung Dương quả thực không phát hiện ra khóe mắt trái của Vu Đại Kính đang chảy máu.

Thư ký Tiểu Nhạc đã phát hiện ra, nhưng không dám nói.

Gặp Bí thư Huyện ủy Đại Mạc Lưu Kim Bình tại Thập Nhị Lý Phố, trời đã tối mịt, Lưu Kim Bình đang cùng mấy đồng chí trong Ban chỉ huy công trình huyện vây quanh một chậu than củi sưởi ấm, ăn cơm, vừa ăn vừa bàn về tiến độ công trình. Trần Trung Dương chú ý thấy, Lưu Kim Bình toàn thân đầy bùn đen, phần trên thắt lưng ướt sũng, trong bát đen to cũng là cơm sống sượng và một miếng củ cải muối, cơn giận mới vơi đi phần nào.

Tuy nhiên, Trần Trung Dương vẫn giữ bộ mặt đen xì nói với Lưu Kim Bình: "Thế này không được, Bí thư Lưu của tôi ơi! Cô hiếm khi ăn bữa cơm ở công trường, mà công nhân thì bữa nào cũng phải ăn ở công trường, cứ mãi là bẹ cải trắng, củ cải muối thì có được không? Cô đừng mong tôi sẽ khen cô liêm chính!"

Lưu Kim Bình dùng đũa gõ nhẹ vào bát, khổ sở nói: "Bí thư Trần, ngài thật sự trách nhầm tôi rồi, ngài tưởng tôi muốn diễn kịch liêm chính chắc? Chúng tôi không phải là không còn cách nào sao? Huyện nghèo quá, công trình làm đến bây giờ đã là giai đoạn sau rồi, số tiền trợ cấp chúng tôi có thể lấy ra đều đã lấy ra hết cả. Mấy hôm nay huyện trưởng Hoàng đang tổ chức cán bộ các cơ quan huyện ủy, chính quyền huyện quyên góp tình thương cho công trường, chắc có thể gom được ít tiền để ứng phó tạm thời."

Trần Trung Dương nhắc nhở: "Cô đừng quan liêu, cán bộ cấp xã cần phải chấn chỉnh cho kỹ, công trường khó khăn thế này, hương Tuyền Vượng lại có một phó chủ tịch còn dẫn một đám người đi ăn thịt uống rượu. Ngày thường thì không nói làm gì, những lúc thế này là tuyệt đối không cho phép. Tôi đề nghị cô kiểm tra lại, xem rượu thịt của họ kiếm từ đâu ra? Nếu là bớt xén tiền trợ cấp của công nhân, thì kiên quyết cách chức họ."

Lưu Kim Bình nói: "Ngày mai tôi sẽ đích thân đi kiểm tra."

Cuối cùng, Trần Trung Dương mới thở dài nói: "Bỏ ra công sức lớn như vậy, thì dù có là huyện nghèo nhất, người nghèo nhất cũng có quyền được ăn ngon hơn một chút! Thôi thế này đi, tôi sẽ cấp trước cho các cô 300 nghìn, các cô cử người đi lấy ngay trong đêm, nhất định phải đảm bảo trưa mai 25 vạn công nhân Đại Mạc được ăn một bữa miến xào thịt! Nhất định phải đảm bảo!"

Lưu Kim Bình nghẹn ngào nói: "Bí thư Trần, tôi, tôi thay mặt 25 vạn công nhân Đại Mạc cảm ơn ngài!"

Trần Trung Dương xua tay: "Cảm ơn tôi làm gì? Phải cảm ơn công nhân của chúng ta! Mỗi cán bộ đảng chính Bình Xuyên chúng ta đều phải cảm ơn họ! Nếu không có 1,87 triệu người anh em tốt này đang vật lộn bán mạng trên tuyến chiến trường 300 km, thì bản kế hoạch vĩ đại Nam thủy bắc điều của chúng ta sẽ trở thành trò cười của lịch sử!"

Nói đoạn, Trần Trung Dương chìa tay ra: "Cho tôi một bát cơm, hôm nay tôi và Tiểu Nhạc cũng ăn ở đây."

Nữ thư ký huyện ủy Tiểu Triệu, xới cho Trần Trung Dương và Tiểu Nhạc mỗi người một bát cơm sống sượng, lại từ một cái vại lớn ở góc nhà lấy ra vài củ cải nhỏ ngâm nước muối chưa được bao lâu, đưa cho Trần Trung Dương và Tiểu Nhạc.

Đang ăn cơm, có người đến báo, nói là bùn ở thượng nguồn lại tràn xuống.

Lưu Kim Bình sửng sốt, chào Trần Trung Dương một tiếng, đặt bát xuống, đứng dậy bỏ đi ngay.

Tiểu Triệu đứng dậy hô: "Bí thư Lưu, chị đừng xuống nước nữa."

Lưu Kim Bình không đáp, vội vã ra khỏi cửa.

Tiểu Triệu vội nói với Trần Trung Dương: "Bí thư Trần, ngài là Tổng chỉ huy, ngài khuyên Bí thư Lưu của chúng tôi đi, chị ấy là phụ nữ, hôm nay không tiện, cứ ngâm mình trong nước lạnh mãi không được đâu ạ!"

Trần Trung Dương lập tức hiểu ý Tiểu Triệu, đứng dậy đuổi theo ra cửa, định gọi Lưu Kim Bình quay lại, nhưng Lưu Kim Bình đã đi rất xa trong bóng tối rồi, nên ông không gọi thành tiếng.

Nhìn bãi sông nhung nhúc người trong ánh trăng, Trần Trung Dương đầy xúc động lẩm bẩm với Tiểu Triệu: "Bí thư Lưu của các cô không chỉ là một người phụ nữ bình thường, cô ấy... cô ấy còn là Bí thư Huyện ủy của huyện Đại Mạc kinh tế còn kém phát triển đấy."

Phó bí thư Huyện ủy Tuyền Sơn, Kỳ Bản Sinh về sau vẫn luôn cho rằng, vào cái mùa đông lịch sử của thập niên 90 đó, khi ông dẫn dắt 24 vạn công nhân của 32 xã thị trấn huyện Tuyền Sơn đổ về bên bờ sông Đại Mạc, mới thực sự hiểu thế nào là "sóng cuộn trào dâng", thế nào là "chiến tranh nhân dân". Cái cảnh tượng sông lớn chảy về đông, khí thế bàng bạc đó, đã để lại trong Kỳ Bản Sinh một ký ức không bao giờ phai mờ, khiến Kỳ Bản Sinh đột nhiên phát hiện ra sự vĩ đại của sức mạnh quần chúng nhân dân và sự nhỏ bé của sinh mệnh cá nhân người lãnh đạo. Nhìn đám đông trải dài trước mắt, Kỳ Bản Sinh lúc đó nghĩ, những cái lưng đen bóng đang chuyển động kia, chính là một mảnh đất vững chãi, chính mảnh đất này đang chống đỡ tương lai tràn đầy hy vọng của Bình Xuyên và mỗi một bình minh rạng rỡ của nước Cộng hòa chúng ta.

Dòng người cuồn cuộn, xe cộ ồn ào, gầm rú, như thủy triều đổ về các khu vực thi công được phân công theo chỉ định của Tổng chỉ huy công trình thủy lợi thành phố Bình Xuyên. Không chỉ có đội ngũ 24 vạn công nhân của huyện Tuyền Sơn mà còn có khoảng 40 vạn người từ ba huyện xung quanh quá cảnh, chen chúc trên những con đường lớn, đường nhỏ và bờ ruộng trong địa phận Tuyền Sơn. Xe chỉ huy công trình của Kỳ Bản Sinh vừa xuất phát từ trấn Tuyền Sơn đã bị nhấn chìm trong dòng người tràn ngập mặt đường. Trên đường đi, cờ màu bay phấp phới, người hò reo ngựa hí, thực sự giống như trận đại quyết chiến năm nào. Kỳ Bản Sinh còn chú ý tới, ven đường có những chiếc ô tô bị lật, những chiếc xe ngựa gãy trục, những chiếc máy kéo hỏng nằm lại. Những phương tiện vận chuyển này hễ gặp sự cố là lập tức bị hất xuống mương ven đường, để tránh cản trở sự tiến lên của dòng xe và người. Con sông Đại Mạc với bảy khúc mười hai vịnh từ đó mất đi vẻ yên tĩnh, một trang sử có ý nghĩa cách mạng nhất trong lịch sử thủy lợi Bình Xuyên cũng từ đó mà lật mở.

Lúc đó, đứng trên chiếc xe Jeep mui trần quân đội có cắm cờ chỉ huy, cảm nhận luồng khí nóng bỏng này, Kỳ Bản Sinh dâng trào cảm hứng thi ca, ngẫu hứng làm một bài thơ:

Bình địa kinh lôi chiến Mạc Hà,

Thiên quân vạn mã thiết lưu qua.

Bất tín đông phong hoán bất hồi,

Nam thủy bắc lưu đãng thanh ba.

Đương niên Chu Tập tiểu thí đao,

Kim triều quyết chiến cánh tráng khoát.

Mộ niên tuyết bấn vấn tôn nhi:

Lịch sử nhất hiệt thùy chế tác?

Cứ thế, Kỳ Bản Sinh với danh nghĩa chỉ huy công trình thủy lợi huyện, dẫn theo 24 vạn con em Tuyền Sơn, bước lên 47 km công trường được phân công. Từ ngày đầu tiên bước lên công trường, Kỳ Bản Sinh luôn giữ một cái đầu tỉnh táo, ông biết, công trường sông Đại Mạc không phải là cái hồ chứa nước nhỏ ở xã Chu Tập năm nào, gánh nặng trên vai mình rất lớn. Huống hồ mình lại là Phó bí thư huyện ủy trẻ tuổi nhất trong toàn khu vực Bình Xuyên, trên tuyến công trường 300 km lại là chỉ huy công trình cấp huyện trẻ tuổi nhất, rất có thể sẽ bị nhiều vị thủy lợi lão làng coi thường.

Quả nhiên, lần họp giao ban đầu tiên tại Tổng chỉ huy công trình thủy lợi thành phố, Trần Trung Dương đã mặt đen xì trước mặt cả phòng, chỉ mặt điểm tên hỏi Kỳ Bản Sinh: "Bí thư Kỳ nhỏ, lão Tiền Mắt Rỗ làm thủy lợi của các cậu sao không tới?"

Kỳ Bản Sinh ngập ngừng nói: "Huyện trưởng Tiền của chúng tôi đã 57 rồi, sao còn lên công trường được ạ."

Trần Trung Dương nói: "Tôi đã 59 rồi, chẳng phải vẫn đang trên công trường đó sao? Cậu chuyển lời cho lão Tiền Mắt Rỗ, cứ bảo là tôi Trần Trung Dương nói, bảo lão đến công trường đi, việc có thể không cần làm, chỉ cần làm cố vấn cho Tuyền Sơn các cậu là được."

Điều này rõ ràng là không tin tưởng Kỳ Bản Sinh, nhưng Kỳ Bản Sinh không giận, gật đầu đồng ý với Trần Trung Dương.

Ngược lại, Phó thị trưởng kiêm Tổng chỉ huy công trình Bạch Ngọc Long lại nói giúp Kỳ Bản Sinh vài câu.

Bạch Ngọc Long cười híp mắt nói với Trần Trung Dương: "Bí thư Trần, ngài có lẽ không hiểu rõ Bí thư Kỳ nhỏ của chúng tôi lắm, người ta khi làm Bí thư đảng ủy xã ở Chu Tập đã từng làm một cái hồ nước nhỏ rồi, làm rất tốt đấy!"

Trần Trung Dương xua tay nói: "Chuyện này tôi biết. Nhưng cái kiểu nhỏ nhặt đó không phải là một chuyện với trận đại quyết chiến hôm nay của chúng ta! Tôi thấy bảo lão Tiền Mắt Rỗ đến thay thanh niên này làm cố vấn thì chẳng có gì hại cả."

Đối mặt với thái độ không tin tưởng ngoan cố này của Trần Trung Dương, Kỳ Bản Sinh lúc đó nghĩ, đoạn công trường Tuyền Sơn do mình lãnh đạo nhất định không được mất mặt, dù có phải liều cả sinh mệnh trẻ tuổi này, cũng phải đảm bảo chất lượng và tiến độ làm công trình cho tốt. Hãy để sự thật chứng minh, trẻ tuổi không có nghĩa là không có kinh nghiệm, càng không có nghĩa là bất tài.

Tình cờ thay, khi chuyển lời của Trần Trung Dương tới Phó huyện trưởng Tiền, thì Phó huyện trưởng Tiền kiểm tra sức khỏe phát hiện bị ung thư, không thể lên công trường được nữa. Trần Trung Dương đành phải đối mặt với một chỉ huy công trình cấp huyện 28 tuổi, chưa từng lên công trường sông ngòi bao giờ; Kỳ Bản Sinh cũng đành phải triển khai công việc dưới ánh mắt đầy nghi hoặc của một vị Tổng chỉ huy cấp thành phố.

Ánh mắt đầy nghi hoặc của Trần Trung Dương là một áp lực, đồng thời cũng là một động lực, thúc giục Kỳ Bản Sinh trong công việc không dám lơ là một giây phút nào, ngày đêm bán mạng, âm thầm làm việc, mọi việc mọi chỗ đều đi trước trên tuyến chiến trường 300 km. Từ chất lượng công trình đến tiến độ công trình, đều khiến các đồng chí trong Tổng chỉ huy công trình thủy lợi thành phố và bản thân Trần Trung Dương không còn gì để nói.

Về sau, thái độ của Trần Trung Dương thay đổi, cứ hễ họp là bàn về Tuyền Sơn; mỗi khi chửi rủa những lão thủy lợi khôn lỏi, ông đều lấy Kỳ Bản Sinh của Tuyền Sơn ra làm ví dụ: "Các cậu nhìn Bí thư Kỳ nhỏ đi, nhìn Tuyền Sơn đi, có thấy đỏ mặt không? Còn xưng là thủy lợi lão làng, tôi thấy là lũ cáo già thì có! Tác phong tốt đẹp đánh mất gần hết rồi, chỉ còn lại toàn kinh nghiệm gian manh xảo quyệt!"

Là một Tổng chỉ huy, điều Trần Trung Dương đặc biệt tán thưởng còn có một điểm nữa, đó là sự biết lo cho đại cục của Kỳ Bản Sinh.

1,87 triệu người ở tám huyện thị Bình Xuyên cùng hợp tác tác chiến, vốn công trình nhìn chung không đủ, điều kiện lại quá gian khổ, nên các loại mâu thuẫn không thể tránh khỏi. Mâu thuẫn nổi cộm nhất chính là đường ranh giới bao thầu giữa các huyện với nhau, ai cũng không muốn dùng vốn liếng, nhân lực của mình để làm tiến độ thay cho người khác, mà đều muốn người khác làm thay mình nhiều hơn, đường ranh giới liền biến thành bức tường ranh giới. Về sau hai bên càng để lại càng nhiều, bức tường ranh giới lại biến thành từng đoạn khu vực không người. Để phân chia lại những khu vực không người này, những lão thủy lợi giàu kinh nghiệm lại thi nhau cãi cọ chửi bới, công nhân ở dưới liền xông vào đánh nhau, thậm chí đánh chết người. Mỗi khi gặp tình huống này, Tổng chỉ huy công trình thủy lợi thành phố của Trần Trung Dương lại phải ra mặt điều phối, cho tới khi phải hạ mệnh lệnh mới thôi.

Trong khi đó, ở chỗ giáp ranh hai đầu huyện Tuyền Sơn lại chưa từng xảy ra vấn đề tương tự, càng không vì bức tường ranh giới mà tìm đến Tổng chỉ huy công trình thủy lợi thành phố và Trần Trung Dương. Kỳ Bản Sinh dựa trên nguyên tắc chịu thiệt về mình, xử lý mâu thuẫn rất tốt, đã được Tổng chỉ huy công trình thủy lợi thành phố thông báo khen ngợi mấy lần.

Có lần, Trần Trung Dương đến công trường Tuyền Sơn kiểm tra công việc, khi nhắc tới vấn đề này, tiện miệng hỏi Kỳ Bản Sinh: "Tư thế của Bí thư Kỳ nhỏ các cậu sao cao thế? Là không có kinh nghiệm, hay là không đấu lại đám cáo già kia?" Kỳ Bản Sinh cười bẽn lẽn nói: "Bí thư Trần, làm ít đi, chịu mệt ít đi, cái này còn cần kinh nghiệm ạ?! Ai mà chẳng biết?! Còn nói về đấu đá, tôi đấu được, đánh nhau tôi cũng đánh được, Bí thư Trần, ngài biết mà, Tuyền Sơn chúng tôi phong tục dân gian hung hãn lắm đấy."

Trần Trung Dương nói: "Đúng, tôi biết, thập niên 60 lên công trường sông ngòi, tôi nhức đầu nhất chính là Tuyền Sơn các cậu. Lão huyện trưởng Tiền Mắt Rỗ của các cậu là một đại tướng thủy lợi, nhưng cũng là tay thiện chiến trong nội chiến, thời đó đã làm đến Phó bí thư công xã rồi, mà còn đích thân dẫn người đi đánh nhau đấy! Vì việc này mà tôi không ít lần mắng lão."

Kỳ Bản Sinh nói: "Nhưng cứ cãi cọ, đánh đấm thế này, có đáng không ạ? Đợi khi công trình của chúng ta làm xong, nước hồ Đại Trạch được dẫn về, trên sông Đại Mạc dập dềnh cánh buồm dưới ánh trời, người đời sau ca ngợi sự sáng tạo gian khổ của thế hệ chúng ta, lúc đó nghĩ lại những tranh cãi này có thấy đỏ mặt không? Khi đó ai còn nhớ những tranh cãi này nữa chứ?"

Điều này khiến Trần Trung Dương rất cảm động, cũng rất cảm khái: "Phải đấy, xem ra, vẫn là các đồng chí trẻ tuổi các cậu nhìn xa trông rộng hơn."

Tuy nhiên, đối với mâu thuẫn giữa các xã trong huyện Tuyền Sơn, thì không phải sự cao thượng của Kỳ Bản Sinh có thể giải quyết được. Với tư cách là Phó bí thư huyện ủy kiêm chỉ huy công trình, Kỳ Bản Sinh từ người trong cuộc trở thành người phân xử, thì không thể không bày tỏ thái độ, không thể không làm công tác tư tưởng cho cả hai bên, làm công tác tư tưởng không thông, cũng sốt ruột đến tức giận.

Ngày Trần Trung Dương gặm củ cải, ăn cơm sống sượng ở Đại Mạc, bên Tuyền Sơn xảy ra một vụ mâu thuẫn ranh giới, đoạn sông dài sáu dặm của xã Chu Tập và đoạn sông dài năm dặm của xã Lưu Vương đồng thời ngừng công việc. Hơn 18.000 công nhân của hai xã, từ 10 giờ sáng, đều bò lên bờ sông ngồi phơi nắng, không một ai xuống lòng sông đầy bùn lầy để làm việc nữa.

Kỳ Bản Sinh vừa nghe báo cáo đã nóng mắt. Xuân canh, xuân cày sắp tới nơi, tiến độ công trình đã gấp rút thế này, làm đêm cũng không kịp, giữa ban ngày ban mặt thế này sao có thể ngồi phơi nắng? Thế là, ông dùng điện thoại ra lệnh cho xã trưởng xã Chu Tập Diệp Xuân Thời, yêu cầu ông ta không được mặc cả, phải xuống làm việc trước. Sau đó, ông từ Bộ chỉ huy huyện vội vã chạy tới công trường Chu Tập.

Chu Tập rốt cuộc vẫn là nơi Kỳ Bản Sinh từng làm việc, xã trưởng Diệp Xuân Thời và các công nhân rất nể mặt Kỳ Bản Sinh, mặc dù có cảm xúc, nhưng nhận được lệnh qua điện thoại của Kỳ Bản Sinh, vẫn xuống lòng sông làm việc. Kỳ Bản Sinh chạy tới hiện trường đã là hơn 11 giờ trưa, công nhân xã Lưu Vương phần lớn đang ăn cơm trên bờ đê, chỉ có công nhân xã Chu Tập đang làm việc uể oải, cầm chừng dưới lòng sông. Nhìn kỹ lại mới phát hiện, người Chu Tập tuân lệnh thực sự đã chịu thiệt: công trình đã tiến hành tới giai đoạn nạo vét lòng sông, ai nạo vét bùn trước đồng nghĩa với việc người đó tăng khối lượng công việc. Mình làm họ không làm, bùn trên phần đất của mình vừa nạo xong, bùn trên phần đất của họ lại chảy sang, mình làm bao nhiêu cũng bằng thừa, hèn gì công nhân xã Chu Tập lại có tâm tư.

Kỳ Bản Sinh bèn gọi xã trưởng xã Lưu Vương Nghê Vụ Bản và xã trưởng xã Chu Tập Diệp Xuân Thời lên bờ đê họp, với giọng điệu thương lượng, hỏi hai người đáng tuổi cha chú mình này: "Đối mặt với tình huống này, hai bác thấy nên làm thế nào mới ổn ạ?"

Nghê Vụ Bản ngồi xổm trên đất, mặt khổ sở nói: "Bí thư Kỳ nhỏ, ngài biết đấy, tiến độ phía xã Lưu Vương chúng tôi chậm, phần mở rộng lòng sông vẫn chưa làm xong, đã kéo lùi tiến độ của huyện rồi, phải tranh thủ thời gian mà đuổi theo. Tôi thấy lão Diệp các người thích làm thế nào thì làm, chúng tôi cũng không can thiệp nhiều nữa."

Diệp Xuân Thời hét lên: "Xã trưởng Nghê, ông nói thế là đùa giỡn chúng tôi rồi! Người xã Lưu Vương ông không xuống nạo vét, chúng tôi bên này nạo, phía các ông lại chảy sang, chúng tôi bao giờ mới xong việc hả?!"

Nghê Vụ Bản không vội không chậm nói: "Các người nếu sợ chịu thiệt, thế thì dừng lại đợi chúng tôi mấy ngày có được không? Chỉ cần Bí thư Kỳ nhỏ đồng ý, chúng tôi không có ý kiến gì cả."

Kỳ Bản Sinh nhìn một cái là thấy Nghê Vụ Bản đang giở trò khôn lỏi, suy nghĩ một lát, bày tỏ quan điểm: "Lão Nghê, ông đừng nói nữa, tôi nghĩ, tốt nhất các ông nên tập trung lực lượng cùng nạo vét. Từ hôm nay trở đi, đoạn sông năm sáu cây số của hai xã các ông đồng thời nạo vét, hai bên mỗi bên xuất 7.000 người, đồng thời xuống, cho tới khi nạo xong thì cùng lên. Có được không?"

Diệp Xuân Thời nói: "Thế này công bằng, chúng tôi đồng ý."

Nghê Vụ Bản nói: "Xã chúng tôi là đoạn sông năm dặm, xã trưởng Diệp là đoạn sông sáu dặm, đều xuất 7.000 người, chẳng phải chúng tôi thiệt à?"

Diệp Xuân Thời rất dứt khoát: "Thế tôi cộng thêm 1.000 người nữa, xuất 8.000 người là được chứ gì." Nghê Vụ Bản vẫn còn giở thói lưu manh: "Bây giờ tường ranh giới dỡ hết rồi, đâu còn phân biệt được nữa."

Kỳ Bản Sinh nói: "Tôi phân biệt được. Phó bí thư huyện ủy này sẽ đứng ngay ở đường trung tuyến, làm cọc tiêu ranh giới giữa hai xã các ông, cùng làm việc với các ông. Công nhân hai xã các ông chỉ cần còn một người chưa lên bờ, tôi sẽ không lên bờ, thế này tổng thể được chứ?"

Nghê Vụ Bản không còn lời nào để nói. Thế là làm thật. Từ 13 giờ trưa hôm đó đến 23 giờ đêm hôm sau, tròn 34 tiếng đồng hồ, 15.000 công nhân hai xã, dưới sự chỉ huy trực tiếp của Kỳ Bản Sinh, đã triển khai trận tác chiến liên tục gian khổ nhất, cũng là lâu dài nhất trên tuyến chiến trường 300 cây số này. Để tiện liên lạc, Kỳ Bản Sinh trang bị hơn chục chiếc bộ đàm trên đoạn sông dài năm sáu cây số, bản thân ông ở đường trung tuyến hai xã, cầm bộ đàm tiến hành điều độ tổng thể. Năm bữa ăn trong 34 tiếng đồng hồ đó đều là đứng trong bùn đất đen ngòm mà ăn. Công nhân hai xã thay phiên nhau lên xuống, chỉ có Kỳ Bản Sinh là ngâm mình trong bùn lầy suốt.

Sau khi nạo vét xong, vị chỉ huy cấp huyện trẻ tuổi với khuôn mặt búng ra sữa này ôm chiếc bộ đàm ngã mềm trên lớp đất mới ẩm ướt dưới lòng sông, được công nhân hai bên ranh giới trực tiếp khiêng lên chiếc xe cứu thương đang nhấp nháy đèn cảnh sát.

Về sau Trần Trung Dương hễ gặp ai cũng nói: "Trong số các đại tướng thủy lợi dưới tay tôi, người trẻ nhất là Kỳ Bản Sinh, người ưu tú nhất cũng là Kỳ Bản Sinh. Cái cọc tiêu sống cắm trong bùn nước suốt 34 tiếng đồng hồ liên tục này, đã cắt đứt ranh giới giữa cao thượng và hèn hạ..."

Năm mươi lăm

"Nổ mìn rồi——" "Nổ mìn rồi——"

Cùng với tiếng hô vang lanh lảnh của nhân viên cảnh giới hai bên bờ sông kéo dài giọng và tiếng còi chói tai vang lên đột ngột, các công nhân ở gần hiện trường nổ mìn theo thói quen lười biếng nép vào sau bờ đê hai bên. Nhưng vẫn luôn có những kẻ "trâu bò" sợ đi bộ nhiều nhưng không sợ chết, lấy sọt lớn che đầu, chổng mông lên trốn mìn dưới lòng sông. Điều này khiến Thượng Đức Toàn đau đầu nhất, Thượng Đức Toàn từng nhìn thấy người chết trong phòng họp huyện ủy, nên không muốn nhìn thấy người chết trong đội cảm tử của mình nữa. Vì vậy, Thượng Đức Toàn đã ra lệnh chết cho tất cả nhân viên nổ mìn, không thấy lá cờ đỏ nhỏ trong tay ông ta phất ba lần liên tục, tuyệt đối không được châm lửa nổ mìn.

Lần này khi tiến hành kiểm tra an toàn trước khi nổ mìn, Thượng Đức Toàn lại phát hiện hai nhân vật anh hùng không sợ chết dưới lòng sông: một là gã cáo già trẻ tuổi Tăng Tam Thành, hai là tiểu tổ trưởng tổ năm có biệt danh Trịnh Hói. Hai vị này đúng là đồ dở hơi, cùng nằm bò dưới một chiếc xe kéo rách nát đầy bùn đất, đầu kề đầu hút thuốc, nói chuyện.

Trịnh Hói rất chột dạ, hỏi Tăng Tam Thành: "Tiểu Tam, cách miệng mìn gần thế này, an toàn không đấy?"

Tăng Tam Thành nói: "Sao lại không an toàn? Chúng ta nằm dưới xe, trên xe còn có đất, đừng nói là trốn mìn, tôi thấy ngay cả bom nguyên tử cũng trốn được! Anh Hói, đừng sợ, đừng sợ, tôi có kinh nghiệm mà."

Nói tới đây, Thượng Đức Toàn đi tới, đẩy chiếc xe kéo rách nát ra, lộ hai vị anh hùng, lá cờ đỏ nhỏ trong tay chỉ vào đầu hai người nói: "Tôi nói hai vị, các anh sống chán rồi à?! Nếu thực sự chán sống rồi, thì có thể đi nằm đường ray, đi nhảy sông, chứ đừng có tìm cái chết ở công trường của chúng ta!"

Trịnh Hói vô cùng xấu hổ, vội bò dậy, liên tục oán trách Tăng Tam Thành: "Đều tại cậu cả đấy, Tiểu Tam, đều tại cậu!" Đoạn quay sang Thượng Đức Toàn cười làm lành: "Bí thư Thượng, chúng tôi nhận lỗi, nhận lỗi ạ."

Thượng Đức Toàn xét thấy Trịnh Hói là người thật thà, lần đầu tiên làm chuyện này, nên không nói gì nhiều, chỉ tóm lấy Tăng Tam Thành mà mắng xối xả: "Cậu Tăng này, cậu muốn hại người à? Nếu nổ chết một mình cậu thì thôi, đằng này cậu còn lôi thêm một người đệm lưng cho cậu! Tôi có khi cũng phải đệm lưng cho cậu, gánh trách nhiệm đấy! Cậu không phải lần đầu đâu, là chứng nào tật nấy, sao mà da mặt dày thế không biết?! Tôi thấy bộ da dày này của cậu có khi đỡ được cả bom nguyên tử đấy!"