Hôm nay lúc sáng sớm kiểm tra lại con trai học thuộc Luận ngữ, bảo con trai phải tăng cường rèn luyện thể lực, phát triển toàn diện đức, trí, thể, mỹ, lao. Con trai hình như đã nghe hiểu, tự mình đi chép lại các lời chú giải của Luận ngữ. Tôi bảo, bố dạo này quá bận, đợi thong thả sẽ trò chuyện với con nhiều hơn. Nói xong trong lòng cảm thấy lý tưởng, tôi dành thời gian cho con trai con dâu người khác quá nhiều, trong khi đứa con của chính mình lại hóa thành "chịu thiệt", hình như có lỗi với con cái. Nhưng ngẫm lại, phàm là những người cha bận rộn bươn chải thảy đều như thế, hướng đi trưởng thành của con cái chưa bao giờ chuyển dời theo ý chí của trưởng bối, mà là do hợp lực của xã hội tạo thành. Cho nên, chỉ đành tận tâm mà thôi.

Buổi chiều đến hiệu sách Phong Nhập Tùng tham gia hội thảo tác phẩm Trương Mạn Lăng. Dạo gần đây rất nhiều buổi hội thảo đều đã tạ từ, nhưng Trương Mạn Lăng là sư tỷ mà tôi kính trọng, chị ấy là đại biểu cho tinh thần Bắc Đại thập niên 80, thế nên tôi đã sớm đến. Triệu Vi Dược, Giang Lực, Trương Di Võ, Trình Úc Chuế, Cát Địch Mã Gia thảy đều đã đến. Triệu Vi Dược đi trước, bởi vì hôm nay Lưu Kỳ đến thăm Mạnh Nhị Đông. Nhắc đến lão Mạnh, tâm trạng mọi người đều vô cùng trầm trọng. Chẳng lẽ ông trời luôn không bảo hộ người lương thiện sao? Trương Di Võ, Trình Úc Chuế phát biểu xong cũng đi trước. Tôi ở lại mãi cho đến cuối cùng. Trương Mạn Lăng nhìn trông vào đã là một bà lão một nửa, thế nhưng hễ cất lời phát biểu là lại hùng dũng tê lợi, thanh xuân bừng bừng, tôi ngồi bên cạnh chị ấy, phảng phất như trở lại của hơn 20 năm trước. So với đám sư huynh sư tỷ ấy, tôi quả thực quá ư tầm thường. Tôi mấy lần phát biểu bày tỏ niềm kích tình của bản thân, thế nhưng vẫn còn một câu nói chưa kịp nói ra: Trương Mạn Lăng mới chính là "siêu nữ" chân chính của Trung Quốc đương đại. Tài nữ, mỹ nữ, nữ cường nhân, nữ chiến sĩ cái gì chứ, chị ấy một mình đã chiếm trọn tất cả. Tạp chí 《 Thời đại 》 của Mỹ trước kia từng lên bìa Trương Mạn Lăng, hiện tại lên bìa lại là Chương Tử Di và Lý Vũ Xuân, tôi trêu chọc nói muốn góp ý kiến cho 《 Thời đại 》, sao gu thẩm mỹ lại càng lúc càng lệch khỏi đầu tàu thời đại thế này? Trương Di Võ tán dương bản sắc không đổi của Trương Mạn Lăng, Trình Úc Chuế là chủ nhiệm lớp của Trương Mạn Lăng, đã tán dương Trương Mạn Lăng "có phong cốt" giống như Lý Thanh Chiếu. Trương Mạn Lăng cứ như học sinh tiểu học nói càn làm quấy, còn hay kích động khán giả phê phán chị ấy, mắng chửi chị ấy, sau đó rất thất vọng. Tôi nói: Bây giờ không phải là thập niên 80 nữa rồi, ngoại trừ nói tục chửi bậy và vu khống ra, thì nào có chút phê bình và phản biện chân chính nào. Ngày ấy cậu là người đầu tiên mặc váy, người đầu tiên cạo đầu đinh, người đầu tiên hô hào khiêu vũ, người đầu tiên đòi quyền phụ nữ trong đợt tuyển cử cạnh tranh, những điều đó đều là hành vi cách mạng. Đặt vào hôm nay mà thử xem? Đều đã biến thành chương trình tú thỏa mãn thị hiếu đám đông mất rồi.

Trên đường về chợt nhớ tới ngày này mười bảy năm trước, trong loa phát thanh truyền ra tin tức đồng chí Hồ Diệu Bang tạ thế. Tôi ngẩng đầu nhìn những đám mây trắng cuồn cuộn trên bầu trời cao, trở về ký túc xá, cùng các bạn học viết nên tấm khẩu hiệu đầu tiên của Bắc Đại: Trầm thống điệu niệm đồng chí Hồ Diệu Bang. Mọi người cao giơ cao vẫy, dán lên khu Tam Giác. Thời điểm ấy không có mạng internet cũng chẳng có blog, thanh niên học sinh đa số đều rất thuần khiết.

Buổi tối sau khi làm việc xong, tôi có lướt xem các bình luận trên blog, không ngoài dự đoán, nhạt nhẽo vô vị. Một thời đại tầm thường, đến trình độ của lũ lưu manh cũng kém cỏi nhường này, yêm đã cung cấp cho bọn chúng một sân khấu khoáng đạt nhường này, một đề tài nhạy cảm nhường này, một vị khách mời ưu tú nhường này, vậy mà ngay cả câu nói cho ra hồn cũng không nói nổi. Một lòng chỉ muốn trốn chạy, thật khiến người ta khóc không được cười không xong. Sau này nếu có điều kiện, mở một cái thư viện chân chính, vẫn là giáo dục dạng cầm tay chỉ việc có hiệu suất cao hơn a.

Nhắc đến con trai, vừa khéo sư muội gửi tới một bài văn nhắc đến con tôi. Dù sao thì blog cũng rất vô vị, bèn dán luôn ở phía dưới coi như tự giễu cợt bản thân vậy.

Lão Khổng trong mắt sư muội Cao Tiểu Cần

Gã bị tôi gọi là lão Khổng này chính là Khổng Khánh Đông đại danh đỉnh đỉnh hiện nay. Từ khi tôi thi đậu nghiên cứu sinh tiến sĩ Bắc Đại rồi quen biết hắn vào dạo đó, hắn vẫn chỉ là một nghiên cứu sinh tiến sĩ rất bình thường ở Bắc Đại. Đối với những bạn học quen biết hắn còn sớm hơn tôi, thưở ấy hắn chỉ là một học sinh rất bình thường, bạn học bậc đại học của hắn từng rất khinh miệt mà nói với tôi rằng, cái hồi Khổng Khánh Đông đi học, rất tầm thường nha, chẳng nhìn ra chút tài khí nào. Tôi không có cái khí phách triệt để thấu đáo như người bạn học đại học này, lúc học tiến sĩ tôi đã cảm thấy tên này có điểm bất đồng tầm thường. Tôi từng đến ký túc xá của hắn mấy lần, lần nào cũng tràn ngập kính ý với hắn, trên cửa trên tường phòng hắn dán đầy những tin tức cắt từ báo chí giấy trắng chữ đen về những vụ án giết người cướp của tham ô hủ bại. Lúc đó tôi đã cảm thấy gã mặt rỗ rừng Đông Bắc này không phải là hạng người tầm thường, hoặc là làm ăn nghề giết người cướp của, hoặc là hành nghề buôn bán văn hóa, cho nên đối với hắn từ trước đến nay vẫn luôn cung kính cẩn trọng, sợ rằng hắn nhìn thấu tôi đã nhìn thấu việc làm mờ ám của hắn.

Không cần tôi phải miêu tả hình tượng của lão Khổng nữa, cái bộ dạng mặt mày ấy của hắn đã vô số lần bước vào hàng vạn hộ gia đình, nghe nói vì thế mà đã rước lấy sự ái mộ của rất nhiều mỹ nhân Trung Quốc, xem ra ý thức thẩm mỹ của mỹ nhân Trung Quốc đã vô cùng tân thời rồi. Chỉ với cái gương mặt đầy sức hút của lão Khổng đó, hắn lại tự miêu tả bản thân trên ti vi giống như thợ điện hoặc là một vài người lao động nào đó, điều này cũng tổn hại đến nhân dân lao động phác thực của chúng tôi quá thể. Con người này đến từ chốn rừng sâu núi thẳm Đông Bắc, lưng hùm vai gấu, một con mắt to, một con mắt nhỏ, tôi vô cùng hoài nghi đặc trưng này là di truyền văn hóa từ thời tổ tiên hắn đi săn bắn nhắm bắn trong rừng sâu nguyên thủy. Bây giờ không cho phép đi săn hổ Đông Bắc các thứ nữa rồi, thế nhưng đối với việc nhắm bắn văn hóa thì vẫn cứ hữu hiệu như xưa, lão Khổng luôn có thể ngay lập tức bắt lấy bản chất, nắm được mấu chốt của sự việc, chích huyết một kim, thấm sâu tận đáy lòng, có liên quan mật thiết với năng lực nhắm bắn lâu bền như thế của hắn. Cuốn sách 《 Lầu 47 》 mang về cho hắn danh tiếng vang dội ấy, miêu tả bên trong về những người cùng phòng ký túc xá với hắn, rất có sức khái quát, đọc xong khiến người ta rất khó quên. Chỉ cần hắn nguyện ý, mỗi một người đều khó thoát khỏi pháp nhãn của lão Khổng, là la hay là mã thì ánh mắt lão Khổng đảo qua một cái là biết ngay, tôi ở sau lưng chỉ đành đứng nhìn mà than thở.

Sau khi tốt nghiệp lưu lại trường công tác, lão Khổng ở trong một căn phòng vô cùng chật chội quay về phía tây ở cổng nam, khi ấy đứa bé vừa mới chào đời, mẹ già từ quê nhà Đông Bắc đến giúp hắn trông con, một nhà chen chúc quây quần bên nhau. Về sau, tôi bắt đầu nhìn thấy lão Khổng dùng xe đạp chở con đi chơi trong khuôn viên trường, giữa những tán lá cây lốm đốm bóng râm, trên chiếc xe đạp rất to của lão Khổng có một đứa bé vô cùng nhỏ nhắn, sự cực kỳ dịu dàng kết hợp với sự cực kỳ thô kệch, vô cùng không tương xứng. Có một hôm, tôi tình cờ gặp lão Khổng và con trai hắn, tôi chào hỏi lão Khổng, lão Khổng nhìn con trai mình rồi nói, con xem con xem, thằng ranh này từ nhỏ nhìn con gái đã không chớp mắt lấy một cái. Tôi bảo lão Khổng thế này là được chân truyền của cha rồi, hồi nhỏ cậu cũng thế này cơ mà, không thế thì sao mắt lại thành ra thế này được? Lão Khổng liên tục thở dài, cha nào con nấy, về nhà tôi sẽ hảo hảo thu thập nó, xem sau này nó còn dám đối xử với con gái kiểu đó nữa không? Thoáng chốc bảy tám năm trôi qua, con trai của lão Khổng hẳn đã lớn lắm rồi, đây đều là chuyện hồi bé, trêu đùa nhau mà thôi.

Luận văn tiến sĩ của lão Khổng làm về văn học thông tục thời kỳ kháng chiến, sau đó được xuất bản ở nhà xuất bản Bắc Đại. Cuốn sách này có phải là thứ giúp lão Khổng bình xét được một chức phó giáo sư hay là thứ gì khác, tôi không được hay biết. Về sau, cái tên Khổng Khánh Đông bắt đầu xuất hiện một cách bí mật trên các loại báo chí, hắn vì những con chữ ấy mà được xưng tụng là nhà văn trào phúng vĩ đại nhất sau Tiền Chung Thư, tôi nghĩ đánh giá này có chút quá cao, bởi vì đối với những người bạn trong vòng tròn chúng tôi mà nói, trò chuyện với lão Khổng thú vị hơn rất nhiều so với việc đọc những con chữ hại nước hại dân của hắn, thanh âm, thần thái, biểu cảm của hắn soi rọi không gian trắng bệch, sự trào phúng ở trong đó bất quá chỉ là một chút gia vị mà thôi. Hiện tại, lão Khổng cô tịch cầm lấy chút gia vị này tung hoành giang hồ, lại còn mang theo cả dáng vẻ của đại ca giang hồ, xem ra trong chốn giang hồ —— cao thủ quả thực quá ít ỏi.