Nhân Dân Nhật báo bàn về "Tiếu thư thần hiệp"

[Người dẫn chương trình]: Chào các bạn cư dân mạng. Tiên sinh Khổng Khánh Đông đã đến diễn đàn văn hóa. Buổi trò chuyện của chúng ta sắp bắt đầu. Hoan nghênh mọi người tích cực đặt câu hỏi. [14:47]

Khổng Khánh Đông: Chào các bạn cư dân mạng, buổi chiều tốt lành! Rất vui được đến Nhân Dân Nhật báo "bắt tay qua không gian" với mọi người.

[Cư dân mạng]: Nhiều độc giả phản ánh rằng kiệt tác của ông chỉ có vài bài đọc được, phần lớn là tác phẩm kém chất lượng với câu chữ ngây ngô. Ông nghĩ sao về điều này?

Khổng Khánh Đông: Tôi thừa nhận câu chữ của mình "ngây ngô". So với sự "trưởng thành", câu chữ của tôi đúng là non nớt; còn bảo tác phẩm của tôi là "hàng kém chất lượng" thì hơi quá khắt khe rồi. Chữ nghĩa của tôi đảm bảo không phải hàng kém chất lượng, không mua từ người khác, không phải đồ giả, đều là do tôi tự suy ngẫm trong nhà mình. Vì vậy, tôi sẵn sàng đón nhận những lời phê bình và nhắc nhở như thế này, tôi sẽ đề phòng hàng kém chất lượng, sửa chữa sự non nớt.

[Cư dân mạng]: Có ý kiến cho rằng "Tiếu thư thần hiệp" là tác phẩm tổng hợp đỉnh cao trong quá trình nghiên cứu Kim Dung của ông, sau này ông có tiếp tục nghiên cứu về Kim Dung nữa không?

Khổng Khánh Đông: Không dám nhận "Tiếu thư thần hiệp" là tác phẩm tổng hợp đỉnh cao gì đâu, chỉ có thể xem đây là "tác phẩm ô hợp" gồm các bài viết liên quan đến Kim Dung của tôi cho đến thời điểm hiện tại, bởi vì cuốn sách này mang ý nghĩa phổ thông nhiều hơn. Xét từ góc độ học hàm học vị, hàm lượng vàng không phải là rất cao. Nó chuyển hóa nghiên cứu học thuật thành một thứ ngôn ngữ mà đại중 đều có thể tiếp nhận, hướng tới lượng lớn "Kim mê" (người hâm mộ Kim Dung) rộng rãi hơn, hướng tới đông đảo độc giả hơn để bàn về một vài suy nghĩ cá nhân của tôi đối với Kim Dung. Sau việc này, hiện tại tôi vẫn chưa chắc chắn liệu mình có tiếp tục nghiên cứu về Kim Dung nữa hay không. Bởi vì chuyên ngành chính của tôi không phải là nghiên cứu tiểu thuyết võ hiệp, mà chuyên ngành chính của tôi là nghiên cứu "văn học mới thời kỳ Ngũ Tứ". Con người ta phải không ngừng "nạp điện" thì mới có thể tiếp tục tiến bước, có lẽ sau này nếu có cơ hội, tôi sẽ cố gắng viết một số bài viết có hàm lượng học thuật cao hơn.

[Mặt trời mọc để làm việc]: Trong tiểu thuyết Kim Dung có nhiều nữ chính như vậy, không biết trong lòng Khổng túy hiệp thì vị nào là tốt nhất?

Khổng Khánh Đông: Câu hỏi này đã được trả lời nhiều lần ở các dịp khác nhau, với tư cách là một độc giả nam thì rất khó trả lời câu hỏi này. Bởi vì tôi rất sợ phạm phải căn bệnh "bên trọng bên khinh". Tuy nhiên, theo trí nhớ của tôi hình như tôi đã từng nói trong rất nhiều dịp rằng tôi thích nhân vật nữ như Triệu Mẫn hơn.

[Cư dân mạng]: Trong xã hội có rất nhiều người không phân biệt trắng đen đã phê phán tiểu thuyết võ hiệp, trong tưởng tượng của họ thì 80% nội dung tiểu thuyết võ hiệp tràn ngập bạo lực và đánh đấm. Thực tế nội dung tiểu thuyết võ hiệp ra sao?

Khổng Khánh Đông: Trong xã hội có rất nhiều người không phân biệt trắng đen đã phê phán tiểu thuyết võ hiệp, đó là trong tưởng tượng của họ thôi. 80% nội dung tiểu thuyết võ hiệp tràn ngập bạo lực và đánh đấm, nhưng thực tế nội dung tiểu thuyết võ hiệp không phải như vậy. Ví dụ như trong tiểu thuyết Kim Dung, những phần nói về nhân tính, tình cảm, đặc biệt là tình yêu thường quan trọng hơn nhiều. Có lúc tầm quan trọng còn vượt qua cả phần võ và hiệp. Nhiều "Kim mê" thích đọc tiểu thuyết của Kim Dung, đôi khi không phải là muốn đọc phần đánh đấm. Rất nhiều người, đặc biệt là độc giả nữ, lại thích phần viết về tình yêu hơn. Cho nên chúng ta xem tiểu thuyết võ hiệp là một thể loại và danh mục, trong tiểu thuyết võ hiệp có thể dung chứa mọi mặt của nhân tính. Xét từ góc độ tình yêu, ngay cả những nhà văn chuyên viết tiểu thuyết ngôn tình, chưa chắc độ đào sâu về vấn đề đã vượt qua được Kim Dung. Do đó, nghiên cứu về Kim Dung của tôi là ứng với nội dung các tác phẩm của Kim Dung. Nếu không bàn đến vấn đề tình yêu, rõ ràng không thể giảng giải tiểu thuyết Kim Dung một cách sâu sắc và thấu triệt được. Đương nhiên, đây không phải là sự "phát minh" của riêng tôi, việc phát hiện ra tình yêu trong tiểu thuyết Kim Dung được viết sâu sắc và rộng lớn là sự đóng góp của toàn thể các "Kim mê".

[Thạch Đầu Ký 2005]: Đối với việc Kim lão tiên sinh cải biên tác phẩm gốc, nghe nói Vi Tiểu Bảo sắp phải chịu báo ứng, ông có suy nghĩ gì không?

Khổng Khánh Đông: Lần cải biên tiểu thuyết này của tiên sinh Kim Dung là kết quả của việc tiếp thu ý kiến từ mọi mặt trong xã hội. Kim Dung là một người vô cùng nghiêm túc và cẩn trọng, ông muốn tác phẩm của mình sau lần cải biên này sẽ trở nên xứng đáng hơn với xã hội, xứng đáng hơn với độc giả. Thế nhưng, lịch sử văn học đã chứng minh rằng tác phẩm văn học không nhất thiết cứ sửa là sẽ hay hơn. Lòng tốt và sự thành tâm của nhà văn chưa chắc đã đạt được hiệu quả lý tưởng. Trong lần cải biên, Kim Dung đã thiết kế cho Vi Tiểu Bảo phải chịu "báo ứng", đây là kết quả của áp lực xã hội vô cùng lớn. Bởi vì rất nhiều người cho rằng Vi Tiểu Bảo là kẻ xấu, kẻ xấu thì nhất định phải chịu trừng phạt. Rất nhiều bạn bè đáng yêu của chúng ta không thể chấp nhận việc Vi Tiểu Bảo lại có thể lấy liền một lúc bảy người vợ. Cho nên tôi cảm thấy sự cải biên của Kim lão tiên sinh hơi có phần thỏa hiệp với thói đời. Kỳ thực theo tôi thấy, bản gốc của "Lộc đỉnh ký" đã đạt đến cảnh giới hiện thực chủ nghĩa sâu sắc, bởi vì trong cuộc sống hiện thực của chúng ta, không phải cứ "người tốt gặp lành, kẻ ác gặp ác báo".

Một điểm vĩ đại của "Lộc đỉnh ký" nằm ở chỗ nó vạch trần sâu sắc rằng trong xã hội hiện thực, chính những kẻ như Vi Tiểu Bảo mới là người "vinh thân phì gia". Tôi tin rằng trong xã hội ngày nay vẫn có rất nhiều người giống như hắn ta, có bảy, tám người vợ. Nhưng những người như vậy chắc chắn không phải là người tốt. Chỉ có những kẻ như Vi Tiểu Bảo mới có thể đạt được "thành quả phong phú" như thế. Do đó, đối với lần cải biên này của tiên sinh Kim Dung, tôi giữ thái độ bảo lưu. Nhiều độc giả cho rằng tôi ca tụng Kim Dung "không có nguyên tắc", kỳ thực tôi có rất nhiều lời phê bình dành cho Kim Dung, bất kể là tác phẩm, câu chữ hay các hoạt động thường ngày của ông ấy, tôi đều thường xuyên phê bình, đặc biệt là đối với việc ông ấy tự cải biên tác phẩm của mình. Đứng từ lập trường của một học giả nghiên cứu lịch sử văn học, tôi cảm thấy lần cải biên này của ông ấy e rằng "công và tội ngang nhau".

[Yêu nước dưới bầu trời đầy sao]: Từ năm 2005 đến nay, ông đã nhiều lần xuất hiện trên chương trình "Bách gia giảng đàn" của CCTV, nói về tiểu thuyết Kim Dung, giảng về võ hiệp Trung Quốc, nhận được sự chào đón nồng nhiệt của khán giả. Ông nhìn nhận thế nào về việc học giả lên truyền hình?

Khổng Khánh Đông: Truyền hình là phương tiện truyền thông số một trong xã hội hiện tại, sức ảnh hưởng của nó vượt trội hơn các phương tiện truyền thông giấy như báo chí. Bản thân truyền thông chỉ là một công cụ, một chiếcཆ ế (nền tảng), có thể "tao" cũng có thể "tục", mấu chốt nằm ở chỗ người nói chuyện trên truyền thông là loại người nào. Chúng ta có rất nhiều học giả uyên bác, tài cao năm xe, nhưng họ lại giữ mình trong sạch, họ cảm thấy truyền thông là nơi khá tầm thường, họ bảo toàn danh dự nên không muốn phát biểu quan điểm trên truyền hình. Thế nhưng theo quan điểm của tôi, "bạn không lên tiếng thì sẽ có người khác lên tiếng". Nếu trong lĩnh vực bạn nghiên cứu, bạn từ bỏ trách nhiệm xã hội của mình, cho phép một số kẻ trình độ không cao tùy tiện phát ngôn trên truyền hình và gây ra ảnh hưởng tiêu cực, thì bản thân học giả có một phần trách nhiệm hay không?

Xưa có một câu nói cũ rằng: "Trận địa tư tưởng văn hóa, giai cấp vô sản không chiếm lĩnh thì giai cấp tư sản sẽ chiếm lĩnh." Tôi không chủ trương tất cả học giả đều phải lên truyền hình, trong vấn đề này, trước tiên nên cân nhắc xem có liên quan đến lĩnh vực chuyên môn của mình hay không; thứ hai, lại có một vấn đề nữa là rất nhiều học giả của chúng ta đã quen với việc "tự nói một mình" trong thư trai (phòng sách), từ nhỏ chưa từng được huấn luyện cách nói chuyện trước đông người. Vì vậy học giả lên truyền hình còn phải chú ý đến vấn đề "chuyển đổi phương thức diễn đạt".

Kỳ thực bản thân tôi cũng không mấy mặn mà với việc "lộ diện", nhưng vì "công phu" từ chối quá kém cỏi, nên sơ ý thường xuyên bị kéo lên "thuyền giặc". Tôi hy vọng sau này có thể có những người có trình độ cao hơn thay thế tôi.

[Nhược Gia]: Trước khi nghe buổi giảng pháp lý, để lại mấy câu hỏi, thứ nhất: Chào giáo sư Khổng: Đồng nghiệp và tôi đều thích đọc các bài viết do ông viết, mấy ngày nay vẫn luôn bàn luận rất sôi nổi, trích dẫn ngôn ngữ hài hước dí dỏm của ông để trêu chọc lẫn nhau. Làm cho công việc và cuộc sống của chúng tôi rất vui vẻ. Trong bức thư tình Bắc Đại, ông viết rằng: Vẫn là Lỗ Tấn nói đúng, nên đọc ít hoặc thậm chí không đọc sách Trung Quốc. Kỳ thực đọc sách bản thân nó đã là sai lầm, người đọc sách chính là đồng nghĩa với bệnh nhân tâm thần. Xin hỏi ông có suy nghĩ gì về sách Trung Quốc hiện nay, nó có ảnh hưởng gì đối với thế hệ chúng ta? Nếu nói thời kỳ Lỗ Tấn đọc sách Trung Quốc hại người sâu sắc, lỡ dở đời con cháu, đọc sách bản thân là sai lầm, vậy "sách Trung Quốc" trong xã hội hiện đại có thể mang lại cho chúng ta nguồn lương tinh thần chất lượng tốt hay không?

Khổng Khánh Đông: Thời đại ngày nay của chúng ta và thời đại Lỗ Tấn sống, vừa có điểm tương đồng, vừa có những nơi đã xảy ra biến đổi trời long đất lở. Thời đại của Lỗ Tấn, điều người Trung Quốc cấp bách nhất là tiếp nhận văn hóa "ngoại lai" đại diện bởi văn hóa phương Tây. Cho nên Lỗ Tấn đã dùng hình thức ngôn từ thiên lệch hơn để đề xuất nên đọc ít hoặc thậm chí không đọc "sách Trung Quốc". Bởi vì trong lúc Lỗ Tấn nói câu này, phần lớn các học giả Trung Quốc đương thời lại liệt kê ra hàng loạt danh mục điển tịch cổ đại Trung Quốc. Những lời nói này của Lỗ Tấn giữa những danh mục sách ngập trời ấy chính là "tiếng vang trong thung lũng vắng". Nhưng ngày nay trong vấn đề đọc sách, Trung Quốc đã xảy ra thay đổi trời lở đất, thanh thiếu niên chúng ta cơ bản là không đọc "Tứ thư Ngũ kinh" nữa, từ nhỏ đã xem truyện tranh Nhật Bản, Hàn Quốc, ngày nay e rằng cần một thứ "tiếng vang trong thung lũng vắng" khác. Cho nên, thái độ đọc sách ngày nay nên là "bao dung dung nạp, kết nối Trung Tây".

[Con ó Shambala]: Xin hỏi thầy Khổng có suy nghĩ gì về một số tác phẩm điện ảnh truyền hình mới nhất được cải biên từ nguyên tác của Kim Dung. Thầy có cảm thấy đọc tác phẩm võ hiệp "đã" hơn là xem phim truyền hình võ hiệp không?

Khổng Khánh Đông: Bất kỳ tác phẩm văn học xuất sắc nào cũng rất khó cải biên thành các hình thức nghệ thuật khác, các tác phẩm được cải biên thường là "mất sức mà không được lòng người", cho nên các tác phẩm điện ảnh truyền hình cải biên từ nguyên tác Kim Dung — hiện nay được gọi là "Kim kịch" — nhìn chung đều không bằng tiểu thuyết nguyên tác của Kim Dung. Đây là điều hiển nhiên. Chúng ta không chỉ trích nhân viên biên kịch, đạo diễn không nỗ lực, không tận tâm, giống như việc cải biên bốn danh tác văn học cổ điển Trung Quốc cũng rất khó nhận được sự công nhận đồng lòng của khán giả. Nhiều "Kim mê" chủ yếu xem Kim kịch chứ không phải tiểu thuyết Kim Dung. Tôi kiến nghị những bạn này nên cố gắng tiếp xúc với tiểu thuyết nguyên tác Kim Dung. Bởi vì tác phẩm điện ảnh truyền hình rất khó thể hiện được những hàm nghĩa văn hóa sâu sắc trong tiểu thuyết nguyên tác. Bản thân tiên sinh Kim Dung từng nói một câu: "Nhìn thấy tác phẩm điện ảnh truyền hình cải biên từ tiểu thuyết của mình, cứ như nhìn thấy con cái mình đang bị người ta đánh đập." Tôi cũng hy vọng những người cải biên "Kim kịch" sau này "đánh con nhà người ta nhẹ tay một chút."

[Nhìn đông ngó tây]: Không biết mấy vị bạn cùng phòng ở phòng 207 tầng 47 bây giờ sống thế nào rồi?

Khổng Khánh Đông: Bây giờ họ sống rất tốt, sống tốt hơn thời điểm tôi viết bài viết đó. Chỉ có điều trong đó có mấy vị bạn bè vì bài viết của tôi mà trong cuộc sống thường xuyên bị quấy rầy. Nhân đây, tôi xin bày tỏ sự "đắc ý vênh váo".

[Nhược Gia]: Giáo sư Khổng là fan cuồng siêu cấp của Kim Dung, chà, "không đọc Kim Dung thì coi như không hiểu một nửa văn học Trung Quốc", xin hỏi: Giáo sư Khổng, võ hiệp chống đỡ một nửa giang sơn văn học Trung Quốc, nó đã sinh ra ảnh hưởng gì đối với các tác phẩm của ông?

Khổng Khánh Đông: Đó là một câu nói mang tính phóng đại tương đối, không mang tính chất chân lý. Hồi đó bạn học của tôi đã dùng câu này để kích thích tôi đi đọc Kim Dung. Sau đó tôi cũng dùng câu này để "kích thích" thầy giáo của mình, điều này không thể nói là Kim Dung hoặc võ hiệp có thể "chống đỡ một nửa giang sơn văn học Trung Quốc". Nên hiểu theo cách này, văn học Trung Quốc mà không có võ hiệp thì chắc chắn là một nền văn học Trung Quốc tương đối không hoàn chỉnh.

[Nhược Gia]: Giáo sư Khổng, nhớ năm 04 ông viết cuốn "Khẩu hiệu vạn tuế", trong đó đả kích nghiêm khắc các khẩu hiệu tồi tệ, ông cho rằng các câu khẩu hiệu quảng cáo ngập trời và rất nhiều khẩu hiệu đường phố hiện nay có được cải thiện chút nào không??

Khổng Khánh Đông: Trong cuốn sách "Khẩu hiệu vạn tuế", bài viết chủ đạo chính là bài tạp văn mang tên "Khẩu hiệu vạn tuế" đó. Kỳ thực nó đã lan truyền trên các phương tiện truyền thông khác nhau được bốn, năm năm rồi. Khi bài báo vừa được đăng tải, nó đã chịu một số áp lực đến từ các phương diện khác nhau. Thế nhưng, các bài viết mang tính phê bình của tôi thường có "hiệu ứng" này, "áp lực" qua đi bốn, năm năm, quan điểm của tôi sẽ trở thành một quan điểm được toàn xã hội chấp nhận. Vị lãnh đạo năm xưa chỉ trích tôi ăn nói thiên lệch, khi đối mặt đã biểu dương tôi rằng: "Bài viết này của Khổng Khánh Đông viết rất hay". Hơn nữa, sau khi cuốn sách "Khẩu hiệu vạn tuế" được xuất bản, chính quyền địa phương như tỉnh Vân Nam đã phát động phong trào "tiêu diệt khẩu hiệu kém chất lượng". Lúc đó khi tiếp nhận phỏng vấn của truyền thông, tôi đã nói: "Hy vọng phong trào này đừng nhiệt tình kiểu năm phút", sự lo lắng của tôi bây giờ quả nhiên đã ứng nghiệm.

[Yêu nước dưới bầu trời đầy sao]: Đại hiệp Khổng, vừa rồi anh nói thích Triệu Mẫn. Giống tôi này, bắt tay cái nào! Tôi cũng thích Thần tiên tỷ tỷ, không biết anh cảm thấy Triệu Mẫn và Thần tiên tỷ tỷ có điểm gì giống và khác nhau?

Khổng Khánh Đông: Tôi không thích tỷ tỷ "thần tiên" cho lắm. Cho nên chỉ bắt tay với bạn một bên thôi nhé. Tôi thích người mang hơi thở trần gian hơn.

[confucius]: Xin thỉnh giáo khách mời: Thể loại văn học hiệp sĩ kiểu Don Quixote đã chìm lắng ở phương Tây mấy trăm năm. Tiểu thuyết võ hiệp của Trung Quốc lại đang ở thời kỳ đỉnh cao rực rỡ. Các tác phẩm võ hiệp thịnh suy không ngừng ở Trung Quốc có liên quan đến "phép thắng lợi tinh thần" kiểu Trung Quốc không?

Khổng Khánh Đông: "Văn học hiệp sĩ" là loại hình văn học thời trung cổ ở phương Tây, sự xuất hiện của Don Quixote đã chấm dứt "văn học hiệp sĩ" này. Chủ thể văn học thông tục phương Tây hiện nay là tiểu thuyết trinh thám suy luận. Chức năng văn học mà nó phát huy tương tự như văn học võ hiệp của Trung Quốc. Không có mối liên hệ tất yếu nào với "phép thắng lợi tinh thần" cả. Chẳng qua chỉ là dùng phương thức riêng của văn hóa Trung Tây để thảo luận về nhân tính.

[Yêu nước dưới bầu trời đầy sao]: Anh đeo cho Kim Dung chiếc mũ "nhà thiết kế hình tượng dân tộc", nhưng Vương Đề Sóc lại nói các nhân vật trong tiểu thuyết Kim Dung cứ gặp mặt là đánh nhau, chuyện nói rõ được thì cứ nhất quyết không nói rõ. Ông ấy cho rằng Kim Dung đã khắc họa một nhóm hình tượng người Trung Quốc rất kém cỏi. Anh nghĩ sao?

Khổng Khánh Đông: Những đánh giá đó của Vương Đề Sóc về Kim Dung, tất cả chúng ta đều rất quen thuộc. Đây là phương thức trào phúng hài hước độc đáo của Vương Đề Sóc. Kỳ thực Vương Đề Sóc với tất cả các nhân vật nổi tiếng chính xác là mối quan hệ "cứ gặp mặt là đánh nhau". Ông ấy dùng sự hài hước độc đáo này mang đến cho chúng ta một "màn đấm bốc của người nổi tiếng" vô cùng mãn nhãn. Kỳ thực điểm khiến tiểu thuyết Kim Dung vượt trội hơn so với một số tiểu thuyết võ hiệp tầm thường khác, chính là nhân vật không phải cứ "gặp mặt là đánh nhau", chuyện nói rõ được thì nhất định sẽ nói rõ mồn một. Trong đó vừa khắc họa rất nhiều hình tượng người Trung Quốc không mấy "khôn ngoan", vừa khắc họa không ít "hình tượng người Trung Quốc khá khôn ngoan", có Vi Tiểu Bảo, cũng có Khang Hi; có Trương Vô Kỵ, cũng có Trương Tam Phong. Xét theo một mức độ nào đó, tiểu thuyết Kim Dung chính là "bách khoa toàn thư về hình tượng người Trung Quốc truyền thống".

[Kim Tiểu Đấu]: Đại hiệp Khổng chào anh, anh có thể bàn một chút về sự khác biệt giữa tầm thường và thông tục được không?

Khổng Khánh Đông: "Tầm thường" là một sự đánh giá về mặt gu thẩm mỹ, cho nên nó hàm chứa ý nghĩa phán xét "cao thấp". Còn thông tục chỉ là một thể loại, "thông tục" không nhất định đồng nghĩa với "tầm thường". Trong cái gọi là "văn học nghiêm túc", trong cái gọi là "văn học thuần túy", tồn tại một lượng lớn các tác phẩm tầm thường; trong văn học thông tục trước đây, các tác phẩm tầm thường cũng rất nhiều, cho nên đã tạo cho mọi người một sự hiểu lầm, đánh đồng trực tiếp thông tục với tầm thường. Giống như trong ca khúc thông tục có thể sản sinh ra đại sư, trong tiểu thuyết thông tục cũng xuất hiện lớp lớp đại sư. Cho nên đừng đánh đồng thẩm mỹ với thể loại. Đừng quên rằng, "Hồng lâu mộng", "Tam quốc diễn nghĩa", "Thủy hử", "Tây du ký" đều là tiểu thuyết thông tục.

[Vì lý tưởng trong lòng]: Nhớ là tiểu thuyết của Kim Dung mà thầy giảng là "Liên thành quyết" có đúng không?

Khổng Khánh Đông: Tôi từng bình phẩm về "Liên thành quyết". Nhưng khi tôi giảng bài, có liên quan đến tất cả các tiểu thuyết của Kim Dung.

[Điềm Nhiên]: Khổng lão tiên sinh nói chuyện chậm quá, đối với tranh cãi về nghiên cứu Hồng học thời gian trước, ông nhìn nhận thế nào?

Khổng Khánh Đông: Tôi là một kẻ ngoại đạo về Hồng học. Chủ tịch Mao nói: "Hồng lâu mộng phải đọc bảy lần mới có thể phát biểu." Tôi mới đọc chưa đầy bốn lần, nhỉnh hơn tướng Hứa Thế Hữu một chút, cho nên không dám tùy tiện đánh giá. Tuy nhiên tôi cho rằng, nghiên cứu Hồng học không cần phải làm cho quá thâm sâu, quá thần bí. Nên trả quyền nghiên cứu và quyền đánh giá tiểu thuyết thông tục về cho đông đảo độc giả bình thường nhất.

[Kim Tiểu Đấu]: Đại hiệp Khổng, tôi từng là một fan cuồng nhiệt của Kim Dung, nhưng tôi không thích tiểu thuyết võ hiệp khác, chỉ thích đọc của Kim Dung thôi, anh có thể nói xem tại sao tiểu thuyết của Kim đại hiệp lại có sức hút như vậy không?

Khổng Khánh Đông: Những fan Kim Dung như bạn rất có tính đại diện. Hiện tượng này chính xác cho thấy tiểu thuyết Kim Dung có sự khác biệt to lớn với các tiểu thuyết võ hiệp khác. Cho nên tiểu thuyết Kim Dung đã mang lại một cuộc "cách mạng" âm thầm cho tiểu thuyết võ hiệp. Nếu không thích tiểu thuyết võ hiệp khác thì không cần miễn cưỡng bản thân đi đọc làm gì, trừ khi bạn là chuyên gia.

[Lư Sơn]: Giáo sư Khổng, hình như ông từng nói trong tiểu thuyết của Kim Dung, Hoàn Nhan Hồng Liệt là người đàn ông si tình nhất thiên hạ? Ông nhìn nhận thế nào về tình yêu dưới ngòi bút của Kim Dung và tình yêu hiện thực?

Khổng Khánh Đông: Hình như tôi chưa từng nói câu này. Nhưng Hoàn Nhan Hồng Liệt quả thực cũng được tính là người đàn ông khá si tình. Tình yêu dưới ngòi bút của Kim Dung, một phần là sự phản ánh của tình yêu hiện thực; một phần khác đại diện cho sự theo đuổi tình yêu lý tưởng của con người. Tiểu thuyết Kim Dung là tác phẩm "kết hợp kép" giữa hiện thực chủ nghĩa và lãng mạn chủ nghĩa.

[Nhược Gia]: Hồi đi học chúng ta đọc võ hiệp, học sinh bây giờ không biết đọc cái gì, nghe nói võ hiệp hoạt hình rất thịnh hành, giáo sư Khổng, ông cho rằng võ hiệp hiện đại có đáng xem hay không?

Khổng Khánh Đông: Hiện nay, văn học võ hiệp xuất hiện đủ loại tình hình mới, bắt buộc phải đối đãi một cách thận trọng, tiền đề là lồng ngực phải phóng khoáng. Trong mỗi kiểu loại văn học mới xuất hiện, đều có thể ẩn chứa kinh điển và đại sư của tương lai.

[Gáy gà gọi gió mưa]: Năm 2005, sáng tác võ hiệp mới đại lục bắt đầu hé lộ đà phát triển hưng thịnh, bản thân ông dấn thân vào nghiên cứu Kim Dung, là chuyên gia tiểu thuyết võ hiệp, ông nhìn nhận thế nào về khái niệm võ hiệp mới đại lục? Liệu văn hóa võ hiệp có khả năng trở thành cốt lõi của văn hóa đại lục không?

[Vì lý tưởng trong lòng]: Giáo sư Khổng: Tiểu thuyết nào của Kim Dung viết hay nhất?

Khổng Khánh Đông: Đánh giá đối với tác phẩm văn học thì tùy người cảm nhận. Rất khó để sắp xếp thứ bậc rõ ràng, cá nhân tôi cho rằng tiểu thuyết Kim Dung viết hay nhất có hai bộ: "Thiên long bát bộ" và "Lộc đỉnh ký", bộ trước là đỉnh cao của tinh thần võ hiệp, bộ sau là đỉnh cao của tinh thần phản võ hiệp. Một mình Kim Dung đã làm được điều "tay trái tay phải đánh nhau" (tả hữu hỗ bác).

[Thập Nhất Lang 111]: Xin hỏi thầy Khổng, thầy nhìn nhận thế nào về việc viết blog ồ ạt, cảm ơn thầy!

Khổng Khánh Đông: Trích dẫn một câu nói của tiên sinh Lỗ Tấn để trả lời: "Có lẽ họ cảm thấy cô đơn rồi."

[Chó Labrador nhảy nhót tưng bừng]: Đại hiệp Khổng, xin hỏi đề tài nghiên cứu gần đây của ông là gì?

Khổng Khánh Đông: Năm nay đang nghiên cứu hai nhà văn, một là Lỗ Tấn, hai là Trương Hận Thủy. Chuẩn bị tiến hành nghiên cứu theo hình thức bình phẩm đối với tiểu thuyết của Lỗ Tấn. Ngoài ra, hiện tại đang hệ thống hóa tài liệu nghiên cứu "Thủy hử".

[Lư Sơn]: Bầu không khí tư tưởng của Bắc Đại hiện tại có gì thay đổi so với 20 năm trước? Sự khác biệt nằm ở đâu? Các giáo sư có phải chỉ nghĩ đến tiền tài quyền danh lợi không? Các sinh viên có phải cũng chỉ biết ăn uống vui chơi không?

Khổng Khánh Đông: 20 năm trước, các giáo sư chẳng có tiền tài quyền danh lợi nào để mà nghĩ, sinh viên cũng chỉ có thể ăn chút mì tôm. Bây giờ mức sống vật chất đã nâng cao, sự thay đổi của bầu không khí tư tưởng là điều tất yếu. Điều chúng ta cần cảnh giác là, chúng ta đã đánh mất cái gì? Dù sao thì, tổng thể vẫn khá hơn mười năm trước một chút.

[Con ó Shambala]: Bây giờ anh thường nhắc đến từ "tính nhân dân" trên Phượng Hoàng vệ thị, đối với từ "mất đi rồi tìm lại được" này, cảm giác của anh thế nào?

Khổng Khánh Đông: Rất vui vì bạn đã chú ý đến cách đặt vấn đề này của tôi, trong cuốn sách "Tiếu thư thần hiệp", tôi tự cho rằng bài viết "Tính nhân dân của tiểu thuyết Kim Dung" vẫn khá thú vị. Bài viết này cũng thu hút những đánh giá từ các phương diện khác nhau. Tôi cảm thấy, sự tiến lên của thời đại luôn khó tránh khỏi có được có mất, nhưng cho dù tiến lên theo cách nào đi nữa, "nhân dân" là thứ không nên đánh mất. Cho dù tôi không nhắc đến khái niệm này, thì tự khắc sẽ có quần chúng nhân dân khác "giương cao" nó trở lại — đặc biệt là trên các phương tiện truyền thông như Phượng Hoàng vệ thị.

[Gáy gà gọi gió mưa]: Ông giữ thái độ thế nào đối với triển vọng phát triển của các nhà văn võ hiệp thế hệ mới? Ông từng nói ông cảm thấy Bộ Phi Yên, Tiểu Đọan,... một lượng lớn tác giả mới có nền tảng văn hóa rất sâu dày, điều này vừa vặn trái ngược với quan điểm cho rằng họ thiếu nền tảng văn hóa của nhiều nhà phê bình, tại sao vậy?

Khổng Khánh Đông: Nếu nói các tác phẩm "võ hiệp mới" đại lục tồn tại khuyết điểm gì rõ ràng, tôi cảm thấy thứ còn thiếu không phải là nền tảng văn hóa, mà là nền tảng nhân sinh chân thực. Hãy nhìn vào những bài thơ từ thể cũ do Bộ Phi Yên và những người khác viết, phải nói là hàng đầu của Trung Quốc hiện nay. Những tác giả này có rất nhiều người là nghiên cứu sinh khoa Trung văn. Nếu sau này qua tôi luyện của nhân sinh chân thực, nếu hứng thú sáng tác của họ có thể duy trì, tôi cảm thấy triển vọng phát triển của võ hiệp mới đại lục vẫn tương đối rực rỡ.

[Yêu nước dưới bầu trời đầy sao]: Trong lúc làn sóng Hàn Quốc thịnh hành ở Trung Quốc, ông tung ra cuốn sách "Thất mã tây phong", vậy ông cho rằng nguyên nhân thịnh hành của làn sóng Hàn Quốc và phim truyền hình Hàn Quốc nằm ở đâu? Đối với làn sóng Hàn Quốc, ông cho rằng nên áp dụng thái độ nào?

Khổng Khánh Đông: Nguyên nhân chủ yếu khiến làn sóng Hàn Quốc và phim truyền hình Hàn Quốc thịnh hành có hai điểm: một là nguyên nhân "vong thủy luân chuyển" (sông có khúc người có lúc) của văn hóa lưu hành, hai là kết quả của sự nỗ lực không ngừng về ý thức hệ và chiến lược văn hóa từ phía Hàn Quốc. Đối với làn sóng Hàn Quốc, tôi cho rằng nên áp dụng thái độ tiếp thu lấy mình làm chủ, học hỏi ý thức chủ thể vô cùng rõ nét trong việc phát huy văn hóa bản tộc của người ta, từ đó đạt được mục đích củng cố "trụ cột dòng giữa" của chính chúng ta.

[Kim Tiểu Đấu]: Giáo sư Khổng, ông nhìn nhận thế nào về nhân vật Lệnh Hồ Xung, cá nhân tôi cho rằng nhân vật này là nhân vật mà Kim đại hiệp khá yêu thích, ông nói xem có phải vậy không?

Khổng Khánh Đông: Vâng. Lệnh Hồ Xung có thể nói là "nhân vật thượng thượng" trong tiểu thuyết Kim Dung. Trên người anh ta thể hiện đầy đủ tinh thần tự do mà Kim Dung muốn biểu đạt.

[Chó Labrador nhảy nhót tưng bừng]: Đại hiệp Khổng, vừa rồi tôi đang nghĩ, tác phẩm của Kim Dung chịu ảnh hưởng của đạo gia sâu sắc hơn, Lương Vũ Sinh chịu ảnh hưởng của nho gia sâu sắc hơn, ông nghĩ thế nào?

Khổng Khánh Đông: Tác phẩm của Kim Dung không chỉ chịu ảnh hưởng của đạo gia, mà chịu ảnh hưởng của nho gia, phật gia và văn minh phương Tây đều rất sâu sắc. Tác phẩm của Lương Vũ Sinh ngoài việc chịu ảnh hưởng của nho gia ra, tôi cảm thấy còn chịu ảnh hưởng của văn học cách mạng hiện đại. Một số nhân vật dưới ngòi bút của Lương Vũ Sinh, thay đổi trang phục đi thì chính là Bát Lộ Quân.

[Cô Tùng]: Anh nhìn nhận thế nào về sự hưng thịnh của tiểu thuyết võ hiệp loại ma ảo? Anh thích đọc loại sách nào? Trong gần 2 vạn ngày sinh sống vừa qua của anh, những cuốn sách nào đã ảnh hưởng sâu sắc đến anh?

Khổng Khánh Đông: Sự hưng thịnh của tiểu thuyết võ hiệp loại ma ảo ngày nay, theo tôi thấy, là một lần nữa va chạm tiếp xúc diện rộng giữa văn hóa Trung và Tây, có khả năng sẽ thai nghén ra thể loại văn học mới, chúng ta hãy cùng chờ xem. Sách tôi thích đọc khá tạp, cơ bản là những cuốn sách đọc hiểu được tôi đều cố gắng đọc. Sách ảnh hưởng sâu sắc đến tôi thực ra cũng chính là những tác phẩm kinh điển mà mọi người vẫn thường hay nhắc đến.

[Chó Labrador nhảy nhót tưng bừng]: Xin hỏi ông đã xem "Vô cực" chưa? Ông có cảm thấy trong "Vô cực" có tinh thần võ hiệp không?

Khổng Khánh Đông: Tôi đã xem "Vô cực". Đạo diễn muốn thể hiện một thứ tinh thần võ hiệp độc đáo trong bộ phim này. Nhưng có chút lực bất tòng tâm, cho nên hiệu quả phát sóng không được lý tưởng cho lắm, xin hãy tham khảo hình tượng Trần Cận Nam trong "Lộc đỉnh ký". Nói một cách nghiêm cẩn, tinh thần võ hiệp vẫn luôn tồn tại. Chỉ là có lúc mạnh, có lúc yếu. Khi tinh thần võ hiệp vô cùng yếu ớt, toàn bộ dân tộc cũng sẽ gục ngã không gượng dậy nổi. Cho nên các nhà tư tưởng, nhà cách mạng cuối đời nhà Thanh đều đại lực đề cao tinh thần võ hiệp. Hiện nay, nhu cầu và việc phát huy tinh thần võ hiệp của quần chúng Trung Quốc cũng có liên quan đến "giấc mơ cường quốc" của Trung Quốc hiện tại.

[Con ó Shambala]: Tôi hỏi tiếp một câu nhé, hiện nay xã hội chúng ta ngày càng nhấn mạnh vai trò của "pháp", ông cho rằng "hiệp" và "pháp" có mâu thuẫn không? Có thể điều hòa được không?

Khổng Khánh Đông: Xã hội không ngừng tiến lên. Pháp cũng cần phải tiến theo thời gian. Cho nên người xưa của chúng ta thường nói "biến pháp". Nhưng bản thân "pháp" thì sẽ không tự thay đổi. Bắt buộc phải có người đầu rơi máu chảy, thì "pháp" mới trở nên hợp lý lẽ hơn, hợp tình người hơn. Không có anh hùng, không có hiệp khách, việc xây dựng xã hội pháp trị là không thể hoàn thành. Đương nhiên, việc đặt ảo tưởng về xây dựng pháp chế hoàn toàn lên người hiệp khách thì cũng thật ngây ngô.

[Cửu liên bảo đăng]: Tiên sinh Khổng, tôi muốn biết trong ba năm làm giáo viên ngữ văn ở trường trung học số 2 Bắc Kinh đó, ông đang nghĩ gì? Có phải giống như Jang Geum rời khỏi hoàng cung, chỉ nghĩ đến chuyện quay trở lại không?

Khổng Khánh Đông: Trường trung học số 2 Bắc Kinh trong ấn tượng của tôi, là một trong những trường trung học xuất sắc nhất Trung Quốc. Ba năm đó của tôi, coi như tiến hành tu luyện một loại "võ công" khác. Hồi đó tôi thường hát một câu trong "Sa Gia Binh": "Chiến đấu bị thương rời chiến trường, dưỡng thương đến tại Sa Gia Binh." Chủ tịch Mao vốn dự kiến Chiến tranh Giải phóng phải đánh năm năm, không ngờ Tưởng Giới Thạch lại không chịu đánh nổi, chỉ dùng ba năm — là tôi đã quay trở lại Bắc Đại.

[Cô Tùng]: Phải rồi, anh nhìn nhận thế nào về "vụ kiện chiếc bánh bao" giữa Hồ Ge và Trần Khải Ca? Nếu có người chế giễu tác phẩm của anh, anh có cảm giác thế nào?

Khổng Khánh Đông: Tôi đã bàn về quan điểm đối với vấn đề này trong chương trình Kết nối toàn cầu của Phượng Hoàng vệ thị rồi. Tôi cảm thấy trò đùa của Hồ Ge không gây ra tổn thương thực tế nào cho Trần Khải Ca. Tôi vô cùng ngưỡng mộ tài năng xuất chúng của Hồ Ge, trong lòng thầm mong ngóng một ngày nào đó cậu ấy cũng đem tác phẩm của tôi ra chế giễu một trận.

[Yêu nước dưới bầu trời đầy sao]: Anh thực sự là hậu duệ trực hệ đời thứ 73 của Khổng Tử sao? Tình hình đời thứ 74, 75 thế nào? Ha ha. Rất nhiều hậu duệ danh môn đều sống bằng cách ăn bám tổ tiên. Anh có dự tính ra tay từ thủy tổ của mình không?

Khổng Khánh Đông: Con cháu của Khổng Tử hiện nay chia làm 60 chi, tôi là một chi đích hệ nhất. Thuật ngữ chuyên môn của nhà họ Khổng chúng tôi gọi là "Thánh nhân phái, thánh nhân chi, thánh nhân hộ". Tuy nhiên, tôi không phải là người đích hệ nhất, đời tổ thứ 58 của tôi là Diễn Thánh Công. Hiện tại tôi vẫn chưa cân nhắc xem có nên sống bằng việc ăn bám tiên sinh Khổng Khâu hay không. Nhưng hôm nào rảnh rỗi, cũng chuẩn bị ăn ngấu nghiến ông ấy vài miếng.

[Chó Labrador nhảy nhót tưng bừng]: Tôi cảm thấy, có một giáo viên như đại hiệp Khổng là phúc phận của học sinh; có học sinh thông minh để dạy là phúc phận của giáo viên;

Khổng Khánh Đông: Tôi thực sự cảm thấy vô cùng hạnh phúc, những học sinh mà tôi từng dạy năm xưa, hiện nay có rất nhiều người là những gương mặt ưu tú xuất chúng trên các chiến tuyến. Họ đã để lại cho tôi ấn tượng sâu sắc.

[Cô Tùng]: Hiệp khách chân chính là có đặc trưng, anh cho rằng hiệp khách nên có những đặc trưng nào? Hiệp khách dưới ngòi bút của Kim Dung và hiệp khách chân thực trong cuộc sống có những điểm khác biệt gì? Người nào dưới ngòi bút của ông là có tinh thần trượng nghĩa nhất?

Khổng Khánh Đông: Vấn đề này tôi đã luận thuật trong cuốn sách "Tiếu thư thần hiệp" rồi. Nói một nghìn nói một vạn, đặc trưng cơ bản nhất của "hiệp" là phải có tinh thần hy sinh, chỉ là "hiệp" trong cuộc sống thì tương đối phức tạp. Có lúc làm việc tốt, có lúc cũng làm việc xấu. Người có tinh thần trượng nghĩa nhất dưới ngòi bút của Kim Dung ắt hẳn phải thuộc về Tiêu Phong và Quách Tĩnh.

[Chó Labrador nhảy nhót tưng bừng]: Ông có cảm thấy, Thủy hử có phải là tiểu thuyết võ hiệp không? 108 vị tướng có tinh thần võ hiệp không? Ý kiến của tui đối với Thủy hử rất lớn: 1. Giết hại vô tội bừa bãi; 2. Đầu hàng triều đình; 3. Lục đục đấu đá lẫn nhau nội bộ; 4. Không tôn trọng phụ nữ.

Khổng Khánh Đông: Chiếu theo sự phân chia thể loại nghiên cứu học thuật, "Thủy hử" đáng lẽ phải là tiểu thuyết võ hiệp trường thiên đầu tiên của Trung Quốc, lấy tiêu chuẩn ngày nay để đo lường, "Thủy hử" có lẽ có khuyết điểm này hay khuyết điểm khác, nhưng tác phẩm có khuyết điểm thì vẫn không mất đi vẻ là một tác phẩm kinh điển ưu tú.

Khổng Khánh Đông: Vạn ngôn vạn chữ nói không hết võ hiệp, non xanh không đổi, nước biếc chảy dài, hôm nay từ biệt, ngày nào mới tái hội. Tạm biệt các vị bạn bè! Ngày 5 tháng 3 — ngày "Kỷ niệm đại hiệp đương đại Lôi Phong", tui sẽ làm một hoạt động ký bán cuốn "Tiếu thư thần hiệp" tại Tân Hoa thư điện Nam Kinh. Hoan nghênh mọi người bao máy bay đến tham gia.