Ngày 30 tháng 3 năm 2006, thứ Năm, âm lịch năm Bính Tuất tháng 3 mùng 2, trời nắng.

Nghe nói tối nay lúc 22 giờ, chương trình "Màn ảnh kết nối bạn và tôi" của Đài Truyền hình Bắc Kinh có tôi cùng Hầu Tiểu Cường, Triệu Lâm bàn về blog, thế nên tôi xin nói trước vài câu.

Sáng sớm nay tôi đã vùng dậy, đi tham gia hoạt động thị sát của đại biểu nhân dân. Đầu tiên đến Bảo tàng Hải Điến, thiết kế rất tiên phong, làm nổi bật cảm giác đối thoại trực tiếp giữa con người và di vật. Hướng dẫn viên tốt nghiệp khoa khảo cổ Đại học Bắc Kinh, giảng giải rất tự nhiên. Trong số di vật có một món đồ tôn khí triều Thanh là "Voi lớn chở bình báu", nhưng tôi nhìn con voi đó thế nào cũng thấy giống con cừu. Chợt nghĩ chẳng lẽ là "phô bày cái dốt" (xuất dương tượng)?

Sau đó đi đến thôn Đông Phụ Đầu, hương Ôn Tuyền, thị sát việc xây dựng "nông thôn mới xã hội chủ nghĩa" ở đó, quả nhiên là điểm thí điểm kiểu mẫu của Bắc Kinh, quảng trường phổ biến pháp luật, phòng điện học, phòng bi-a, phòng sách, cái nào ra cái nấy. Tôi đề nghị trưởng thôn đổi "Quy định cho khách hàng" thành "Quy định cho khách mời", bởi vì vốn không phải là nơi kinh doanh. Nhà trẻ ở đó thu phí 50 tệ một tháng, thôn ngoài thì 70 tệ. Đứa nào đứa nấy đầu hổ mặt báo, rất tráng kiện hoạt bát. Có đại biểu hỏi các em đã ăn cơm chưa, mấy đứa trẻ nghịch ngợm liền hét lớn: "Ăn cứt chó!" Tôi rất thích những "đứa trẻ hư" thế này, nhìn vào là biết chưa qua sự "tập dượt" trước, sống thật hơn lũ trẻ ở nội thành nhiều. Trong phòng sách có cả bộ tác phẩm của Quỳnh Dao, có lẽ là được tặng. Thu nhập bình quân đầu người của thôn đó hơn 8 nghìn, thuộc loại nông thôn sung túc.

Tiếp theo đến trạm dịch vụ y tế ngõ Chu Gia, trấn Tô Gia Thác, điều kiện rất tốt, sạch sẽ chuẩn mực, thiết bị khá hiện đại, do chính phủ tài trợ. Bên cạnh còn có viện dưỡng lão Kim Sơn, phí 650–800, nếu là người thực vật thì phí 900. Chăm sóc khá tốt, không bị loét do nằm liệt giường. Mọi người đều nói nơi này rất tiên tiến, chủ nhiệm Vu Tiểu Thiên nói, tiếp theo sẽ dẫn mọi người đến một nơi lạc hậu, để mọi người so sánh một chút.

Thế là cuối cùng đến Từ Các Trang. Quả nhiên nơi đó giống như mấy chục năm trước, khá cũ kỹ, nhưng ngẫm lại ít nhất cũng có hình dáng của một phòng y tế. Tôi nói với Vu Tiểu Thiên: Chắc chắn vẫn có nơi còn không bằng chỗ này. Chủ nhiệm Vu thừa nhận là vậy, cải thiện toàn diện điều kiện y tế ở nông thôn Hải Điến vẫn còn một chặng đường dài phía trước.

Buổi trưa uống trà Minh Tiền ngâm bằng nước Ngọc Tuyền Sơn. Tôi nói nước là nước tốt, trà là trà tốt, nhưng nước này với trà này hình như kết hợp không đúng điệu, có một cỗ khí thế xông xao của "kẻ ngốc nghếch". Người bên cạnh hỏi tại sao, tôi nói ví dụ như một cặp vợ chồng mới cưới, nam là trai tân tuấn tú, nữ là gái xinh đẹp, thế mà hai người ở tận hai đầu phương trời, chẳng quen chẳng biết, bỗng nhiên bị ép nhốt vào động phòng, đương nhiên sẽ có một cỗ gượng gạo khó tả rồi. Cho nên tự do yêu đương vẫn là tốt nhất, bất kỳ cuộc hôn nhân hiện đại nào bị cha mẹ nhúng tay can thiệp thô bạo, tình cảm có tốt đến đâu cũng bị làm cho biến chất.

Chiều tối trên đường đi dạy, xe đạp bị thủng lốp. Đến hội trường, micro lại hỏng, tôi đành phải cất cao giọng giảng hai tiết, may là khoảng ngàn người đều rất yên lặng. Hôm nay giảng xong "Cuồng nhân nhật ký", hiệu ứng rất tốt. Sau giờ học vẫn là ký tên, giải đáp thắc mắc. Mấy sinh viên đi cùng tôi một đoạn, lại có một sinh viên trường ngoài mời tôi đến giảng bài, tôi đã từ chối. Nữ sinh đó đi theo tôi suốt một đoạn đường, cảm thấy rất có lỗi với con bé, nhưng tôi thực sự không còn thời gian để nhận nhiều lời mời như vậy nữa.

Ngày mai đi bảo vệ sơ bộ cho mấy nghiên cứu sinh tiến sĩ, ngày kia sáng sớm đi công tác, chắc khoảng năm sáu ngày sau sẽ về Bắc Kinh. Dạo này việc nhà việc nước rất nhiều, không thể thường xuyên lui tới blog, mong các bạn thông cảm nhiều hơn. Kim Dung có người bạn tốt như Nghê Khuông, có thể viết thay ông ấy bộ "Thiên long bát bộ", tôi đến cái xe đạp mà cũng phải tự mình đi sửa, thế nên chúng ta cứ hạ tiêu chuẩn xuống vậy.

Tối đọc chút tạp chí. Bài viết giới thiệu "Thế kỷ của Sartre" của Hoàng Trung Tinh trên "Việt Hải Phong" số 2 năm 2006 viết rất hay. Tại sao cố tình là Sartre trở thành một người vĩ đại của một thế kỷ? "Điểm khác biệt của Sartre nằm ở chỗ, ông ấy có thể đồng thời theo đuổi văn học và triết học, cả hai cùng làm sâu sắc lẫn nhau, bổ trợ cho nhau, tạo nên nét đặc sắc, thành tựu tổng hòa lại là điều người khác không tài nào bì kịp." Tôi cũng từng viết về tiểu sử phê bình Sartre, vô cùng đồng cảm. Bài viết bàn về "Nương tử quân" và "Đất đỏ tình yêu" của Trương Ái Linh do Triệu Hi Phương viết trên "Văn học tự do đàm" số 2 năm 2006 viết rất khách quan và khá có chiều sâu. Bây giờ loại người vớ vẩn nào cũng hở ra là bày tỏ bản thân thích Trương Ái Linh, thích Thẩm Tùng Văn, thích Chu Tác Nhân, thực ra ngay cả những trước tác cơ bản của Trương Ái Linh, Thẩm Tùng Văn, Chu Tác Nhân còn chưa đọc hiểu nổi.

Trên trời gió thổi mấy đám mây mỏng... Mùa xuân cứ thế lặng lẽ đến. Mùa xuân ở đâu? Mùa xuân ở trong đôi mắt của những đứa trẻ, còn chúng ta thì sao? Chúng ta sắp đi ngủ rồi. Vô lượng thiên tôn!