Bước lên chuyến bay CZ6220 của hãng hàng không Nam Nhằng, chen chúc trong dòng người xách to đùm nhỏ nam thanh nữ tú để đi về phía trước, bỗng tiếp viên hàng không đằng sau gọi tôi lại, sắp xếp cho tôi lên khoang hạng nhất. Trước đây tôi cũng từng đi khoang hạng nhất, nhưng đều cầm vé hạng nhất. Hôm nay thế mà cầm vé phổ thông lại được tận hưởng khoang hạng nhất, trong lòng chợt sinh ra cảm giác thoái hóa, không khỏi thấp thỏm lo âu. Nhớ lại câu nói của mẹ Khrushchev: "Con ơi, cái cuộc sống ở Điện Kremlin này tốt thì tốt thật, nhưng nhỡ đảng Cộng sản đánh quay lại, thì chúng ta tính sao đây?"
Bỏ lại lãnh đạo và đồng nghiệp, một mình ngồi vào khoang hạng nhất, ba nữ tiếp viên liền phiên lượt tới ân cần thăm hỏi, dành cho sự ưu ái đặc biệt. Hóa ra toàn bộ tổ bay này lại chính là fan của tôi, tôi vừa bước vào khoang máy bay đã bị nhận ra, cơ trưởng liền ra lệnh cách ly tôi ra, gọi là giam giữ một mình vậy.
Sau khi máy bay cất cánh, tất nhiên không tránh khỏi việc phải ký tên cho các vị thiên sứ trên không, hơn nữa đồ ăn thức uống đều đưa cho tôi thành suất đôi. Kỳ thực tôi ăn một suất là no rồi, nhưng nhớ lại bài "Ở quán rượu" của Lỗ Tấn được giảng trên lớp hôm trước, Lữ Vĩ Phủ vì không muốn để cô A Thuận thất vọng, đã cố nuốt cho bằng hết một bát mì kiều mạch to đủ cho bản thân ăn cả ngày, thế là tôi cũng không phụ tấm lòng của người ta, ăn sạch cả hai phần.
Nữ tiếp viên cao gầy hỏi: "Thầy Khổng dùng thêm một suất cơm nữa nhé, cơm bò." Tôi vội vàng chắp tay vái lạy: "No rồi, no rồi, thật sự không cần nữa đâu." Nữ tiếp viên có đôi mắt sáng lấp lánh nói: "Tôi và ông xã tôi đều thích đọc sách của bạn, cũng thích xem các buổi giảng bài của bạn. Lát nữa cơ trưởng của chúng tôi sẽ tới tìm bạn để thỉnh giáo đấy."
Bay được khoảng một nửa chặng đường, cơ trưởng tới, là một chàng trai năng nổ hoạt bát. Chúng tôi đã trò chuyện một số điều về đại học và chuyện đọc sách. Lúc máy bay chuẩn bị hạ cánh, cậu ấy rất có tinh thần trách nhiệm, đứng dậy rồi quay trở lại khoang lái.
Lúc ở Hàn Quốc tôi được biết, trong trường hợp khoang hạng nhất không chật kín chỗ, tổ bay có thể sắp xếp hành khách phổ thông chuyển lên ngồi. Nhưng sự đãi ngộ dành cho tôi hôm nay, rõ ràng là vì họ xuất phát từ tình cảm yêu mến chân thành dành cho tôi. Từ nhỏ tôi đã là "người nổi tiếng", trong mỗi vòng tròn quan hệ mà tôi sinh sống, đều thu hút sự chú ý của mọi người, thời gian lâu dần thì thành ra tê dại. Nhưng những năm gần đây, việc xuất hiện những tình huống thế này khiến tôi âm thầm kinh hãi, tôi lờ mờ cảm thấy hổ thẹn khôn khôn. Tôi có thực sự đáng được đối đãi hậu hĩnh thế này không? Tôi nhớ lại lời chê trách của một người bạn trên blog dành cho tôi: Vì anh là Khổng Khánh Đông, thế nên anh không được phép nổi giận! Lúc đó về mặt tâm lý tôi hoàn toàn không chấp nhận, dựa vào đâu mà tôi - Khổng Khánh Đông lại không thể sống theo ý mình? Nhưng thời khắc này đây, tôi đã thấu hiểu tâm trạng của người bạn ấy rồi. Cậu ấy, cùng những người bạn có thái độ giống như cậu ấy, không hề khắc nghiệt với tôi, mà là đang chân thành gửi gắm một số kỳ vọng nào đó vào tôi. Nếu tôi kiên quyết không chịu chuyển từ khoang phổ thông lên khoang hạng nhất, thì ít nhiều có vẻ hơi làm hàng, họ không vì tôi cứ dây dưa ở khoang phổ thông mà đánh đồng tôi với những hành khách khác, trừ khi họ không nhận ra tôi. Tôi buộc phải thừa nhận rằng hiện tại tôi không hoàn toàn là "tôi", mà là cái "Khổng Khánh Đông" giống tôi mà không phải tôi ấy. Nói một câu ra vẻ văn vẻ kiêu kỳ: Tôi ghét "Khổng Khánh Đông".
Thế nhưng tôi lại thực sự thích ngồi khoang phổ thông, giống như tôi thích đi xe đạp, thích đi xe buýt, thích ăn những quán cơm bình dân. Tôi đặc biệt thích những mỹ nhân Cáp Nhĩ Tân của chúng tôi mặc áo lông chồn trị giá mấy vạn tệ, xách theo túi tỏi tây đi chen xe buýt. Hồi học đại học, tôi thà ở ký túc xá mười người chứ không ở phòng sáu người, sau này có cơ hội ở chung phòng đôi với lưu học sinh tôi cũng từ bỏ. Tôi quá thích ngồi giữa những anh chị em đủ mọi thành phần xã hội, cảm giác đó thực sự gọi là "như tắm gió xuân". Dùng tiếng Đông Bắc mà nói: "Ngồi một đống với nhau đi, làm cái ra vẻ gì chứ."
Tiện tay lật xem tạp chí hàng không, tình cờ bắt gặp bài "Điểm Giáng Thần" do Tô Thức viết: "Cùng ai ngồi đây, trăng sáng gió mát có ta." Tô lão đại hình như không thích ngồi cùng người khác, nhưng tôi lại thích. Vậy thì tôi muốn ngồi cùng ai đây? Kim Nông có một bài từ đề tranh rằng: "Nhớ người cùng ngồi, tay ngà bóc đài sen." Cảnh giới mới đẹp làm sao. Tôi cũng từng có những người cùng ngồi như thế — đương nhiên không chỉ có tay ngà, loại thô, nhỏ, béo, gầy, đen, trắng đều có cả. Thế nhưng từng người một đều dần đi xa. Người anh em thân thiết nhất của tôi — Tiêu Lân, bạn cùng bàn thời cấp ba lớp tám, đã về trời được nghìn ngày rồi. Quả thực ứng với câu thơ tôi viết hồi đại học: "Năm xưa mãn tọa phong lưu tử, mấy thủa trèo thuyền ngắm nguyệt chung?" Giờ đây, muốn được cùng ba năm tri kỷ ngồi dưới trăng, đã là một chuyện vô cùng xa xỉ. Hóa ra tôi lại thích đến quán ăn nhỏ ăn mì kéo, ăn thạch lương phàn, ăn thịt xiên nướng đến thế, thẳm sâu bên trong là vì tôi muốn được ngồi cùng họ — cùng những người thợ xây tiếng nói oang oang, những người phụ nữ đầu bù tóc rối, tôi nhìn thấy bạn bè mình từ tiếng cười đùa náo nhiệt của họ, và từ đó tôi biết rằng mình đang thực sự sống giữa cõi đời này.
Mang theo tâm sự ấy bước đi trên đường phố Thành phố băng, không ngờ lại nhiều lần bị người qua đường nhận ra. Người Đông Bắc thật là bộc trực, có người còn áp sát mặt vào hỏi: "Hôm qua tôi thấy ông ở trên tivi cùng Đậu Văn Đào cơ mà, sao tự dưng lại chạy đến đây thế này? Ông, ông có phải là ông không?"
Tôi quên mang kính râm, bèn cúi đầu chui vào một con hẻm. Nào ngờ một tiếng chất vấn ập thẳng tới: "Anh còn muốn đi đâu nữa!" Ngẩng đầu lên nhìn, hóa ra lại là bạn học cấp ba Phan Băng — bây giờ là tổng giám đốc Phan của Cẩm Tú Điện Tử. Thế là ghé vào văn phòng của cô ấy ngồi một lát, cầm lấy bức ảnh chụp chung hồi tụ hội lần trước. Nhắc đến người bạn cùng bàn hồi đó của cô ấy là Ngụy Nãi Thanh — người mà tôi đặt cho biệt danh là "Vì tình yêu", còn có Bạch Tuyền, Vương Quân vâng vâng miên man. Phan Băng nói đã tìm được Quách Vĩ rồi, lại còn nói Triệu Hiểu Minh từ Canada về, đội một chiếc mũ len, dáng vẻ gần như không thay đổi chút nào. Tiếc là tôi không thể ngồi lâu, một chuỗi việc phải làm đang chờ tôi. Tác biệt với Phan Băng nay đã bắt đầu phát tướng, chợt nhớ lại hơn 20 năm trước cô ấy trông giống như một con búp bê sứ nhỏ bé, giờ đây con cái đã lớn bằng chúng ta hồi đó rồi.
Đến Cáp Nhĩ Tân chỉ là ghé qua trên đường đi, chỉ có vài tiếng rảnh rỗi tự do. Gọi điện cho mấy người bạn cũ, không phải số không có thực thì cũng là tắt máy. Văn phòng của Vương lão thiện không có ai, điện thoại thì bảo là số không có thực. Lão Nê lại càng tuyệt hơn, trong số một trăm thành phố top đầu toàn quốc có lẽ chỉ còn sót lại một mình lão là vẫn dùng máy nhắn tin, người ta vì một mình lão mà đài gọi tin nhắn vẫn phải mở cửa đấy. Thế nên, mong muốn được ngồi cùng bạn cũ một lát đành phải hủy bỏ.
Trên đường phố mua một chiếc "bánh nướng hương thôn" được mệnh danh là pizza Trung Quốc, người chen nhau mua rất đông, người Cáp Nhĩ Tân thích tụ tập đông người. Bánh nướng quả thực có hương vị độc đáo, mềm, giòn, xốp, thơm. Vừa đi vừa ăn, một mặt nghĩ đến những người thân, hàng xóm, thầy cô, bạn học, người yêu... từng ngồi cùng mình từ nhỏ đến lớn... Vài câu từ bập bềnh trào dâng trong trí óc: "Nhớ Tiểu Bình mới gặp, áo lụa hai lớp chữ tâm. Trên dây tỳ bà kể chuyện tương tư. Trăng sáng thủa nào nay vẫn đó, từng rọi mây màu tiễn bước ai."
Mấy tiếng nhạc chuông điện thoại cắt ngang dòng suy tưởng của tôi, cúi đầu nhìn tin nhắn: "Làm gì đấy? Đồ nhà quê." Một khoảng đèn nê-ông bỗng nhiên bật sáng, lúc này mới phát hiện bánh nướng đã ăn hết sạch từ lúc nào. Tôi khẽ liếm đôi môi, không để sót lại một hạt mè nào.
