Suốt đêm, tâm trí nhà thiên văn học cứ bồn chồn không yên, tò mò không biết vị Giám mục muốn nói gì với mình. Hàng tá phỏng đoán hiện lên trong đầu anh, rồi lần lượt bị bác bỏ vì thấy không hợp lý. Khả dĩ nhất có lẽ là việc vị Giám mục, vốn bắt đầu quan tâm đến các công trình nghiên cứu của anh và vẫn giữ những kỷ niệm tốt đẹp về người cha quá cố, sắp ngỏ lời giúp đỡ anh tiến thân trong con đường sự nghiệp đã chọn. Nếu thực sự là như vậy, chàng trai bỗng trở nên lạc quan nghĩ bụng, thì đó sẽ là một sự khích lệ cho tinh thần kiên định từng sai khiến anh khước từ lời đề nghị của người cậu quá cố, bởi việc đó đòi hỏi anh phải từ bỏ phu nhân Constantine.
Cuối cùng thì anh cũng thiếp đi; và khi tỉnh dậy thì trời đã muộn, đến mức thời gian sẽ trả lời cho những điều mà sự phỏng đoán chịu thua. Sau bữa điểm tâm vội vã, anh sải bước qua những cánh đồng, rẽ vào nghĩa trang qua cánh cổng phía nam đúng vào phút đã hẹn.
Khuôn viên này rất thích hợp cho một cuộc gặp gỡ kín đáo, vì được bao bọc ở hầu hết mọi phía bởi những bụi nguyệt quế và cây tổng quản. Anh đảo mắt nhìn quanh; vị Giám mục không có ở đó, và chẳng có một sinh linh nào khác ngoài anh. Swithin ngồi xuống một tấm bia mộ để chờ sự xuất hiện của Giám mục Helmsdale.
Khi ngồi đó, anh chợt tưởng chừng như nghe thấy tiếng người trò chuyện đâu đây, và tập trung chú ý hơn nữa thì nhận ra âm thanh phát ra từ bãi cỏ của phu nhân Constantine, nơi chỉ cách nghĩa trang bởi một bức tường cao và hàng cây bụi. Vì vị Giám mục vẫn chưa đến, dù đã gần mười một giờ, và vì người phụ nữ có giọng nói ngọt ngào hòa lẫn vào những thanh âm vang lên từ bãi cỏ ấy lại chính là bóng hồng thuộc về riêng anh, nên Swithin vô cùng tò mò muốn biết chuyện gì đang diễn ra đằng sau lối đi được che khuất đó. Một cách làm liền lóe lên trong đầu anh. Chìa khóa vẫn đang cắm ở cửa nhà thờ; anh mở cửa, bước vào, và leo lên gác chuông ở tháp phía tây. Phía sau gác chuông này có một ô cửa sổ nhìn thẳng ra mặt tiền khu vườn của Viviette.
Những khóm hoa đang nở rộ rực rỡ nhất, và các loài cây leo bám trên tường ngôi nhà cũng đang đâm chồi những chùm lộc non xanh biếc. Một lối đi lát sỏi rộng rãi chạy dài từ đầu này sang đầu kia của mặt tiền, kết thúc ở một nhà kính lớn. Trên lối đi có ba người đang thong thả bước qua bước lại. Phu nhân Constantine là nhân vật ở giữa, đi bên cạnh bà là anh trai, còn bên kia là một bóng dáng đường bệ đội chiếc mũ giáo sĩ chóp nhọn có viền dây bằng lông hải ly bóng loáng cùng chiếc quần ngố màu đen. Đó chính là vị Giám mục. Viviette khoác trên vai một chiếc ô che nắng có lót vải đỏ, thỉnh thoảng xoay xoay nghịch ngợm. Họ đang cười nói vui vẻ, và khi nhóm người tiến lại gần nghĩa trang, rất nhiều câu chuyện của họ đã lọt qua ô thông gió của cửa sổ tháp chuông vào không gian tĩnh lặng nơi đây.
Cuộc trò chuyện mang tính xã giao, nhưng lại đủ sức hấp dẫn đối với Swithin. Chẳng bao lâu sau, Louis bước lên thảm cỏ và nhặt lấy một vật gì đó đang nằm ở đó, hóa ra là một quả bóng gỗ; anh ta tung nó về phía trước rồi lấy quả thứ hai, lăn nó về phía quả thứ nhất, hay còn gọi là quả đích. Vis Giám mục, dường như đang có tâm trạng rất phấn chấn, cũng làm theo và lăn một quả theo đường vòng cung về phía quả đích, vừa quay sang nói chuyện với phu nhân Constantine khi hoàn thành cú đánh. Vì bà vẫn chưa rời khỏi khoảng sân lát sỏi nên ông cất cao giọng, khiến Swithin nghe rõ mồn một từng từ.
– Hai người có theo kịp chúng tôi không? – ông vui vẻ hỏi.
– Tôi chơi không khéo lắm, – bà đáp. – Tôi toàn đánh lệch hướng.
Vị Giám mục trầm ngâm dừng lại.
– Khoảnh khắc này khiến người ta nhớ lại cảnh trong vở Richard II, – ông nói. – Ý ta là khu vườn của Công tước xứ York, nơi hoàng hậu và hai nữ tỳ chơi đùa, và hoàng hậu cất lời—
“Ta bày trò gì đây trong khu vườn này,
Để xua đi nỗi muộn phiền lo âu?”
Đáp lời bà, nữ tỳ thưa rằng, “Thưa điện hạ, chúng ta sẽ chơi bóng gỗ.”’
– Đó là một câu trích dẫn bất lợi cho ngài đấy, – phu nhân Constantine nói; – vì nếu tôi nhớ không lầm, hoàng hậu đã từ chối, rằng, “Nó sẽ làm ta nghĩ rằng thế gian đầy rẫy những chướng ngại, và vận may của ta đang đi ngược lại lẽ thường.”’
– Vậy là ta dẫn chứng sai chỗ rồi. Nhưng đây là một trò chơi cổ điển thú vị, và rất có thể nó đã từng được chơi ngay vào thời điểm đó trên chính bãi cỏ này.
Vị Giám mục thong thả lăn thêm một quả bóng nữa, và trong lúc ông đang làm việc đó, ánh mắt Viviette tình cờ hướng lên ô cửa sổ tháp nhà thờ, nơi nàng nhận ra khuôn mặt của Swithin. Sự ngạc nhiên của nàng chỉ diễn ra trong giây lát; và đợi cho đến khi lưng của cả hai người đồng hành quay đi, nàng mỉm cười và gửi cho anh một nụ hôn gió. Chỉ một phút sau, nàng lại có cơ hội và gửi cho anh thêm một cái nữa; rồi sau đó lại gửi thêm cái thứ ba.
Những cái hôn gió của nàng đành phải dừng lại vì Giám mục và Louis đã vứt bóng xuống và nhập lại cùng nàng trên lối đi, đúng lúc chiếc đồng hồ trong nhà điểm mười một giờ rưỡi.
– Đây quả là một cách giữ lời hứa tuyệt đẹp, – Swithin tự lẩm bẩm với chính mình. – Ta đã đứng chờ suốt một tiếng đồng hồ trong lúc ngươi mải mê với mấy thứ trò vặt vãnh đó!
Anh tức giận hầm hầm quay người lại, và kìa, có ai đó đang đứng sát bên khuỷu tay mình: Tabitha Lark. Swithin giật mình, rồi cất tiếng hỏi: – Tabitha, sao cô lại đến đây?
– Theo công việc của tôi thôi, thưa cậu St. Cleeve, – cô thiếu nữ mỉm cười đáp. – Tôi đến để tập đàn organ. Lúc bước vào, tôi nhìn thấy cậu ở trên đây qua vòm cửa tháp, nên tôi rón rén leo lên xem cậu đang nhìn cái gì. Vị Giám mục là một người rất nổi bật, phải không thưa cậu?
– Ừ, cũng có thể coi là thế, – Swithin đáp.
– Tôi nghĩ ngài ấy rất tận tụy với phu nhân Constantine, và tôi mừng vì điều đó. Cậu có thấy vậy không?
– Ồ vâng – rất nhiều, – Swithin đáp, thầm tự hỏi liệu Tabitha có nhìn thấy những cử chỉ chào hỏi âu yếm giữa phu nhân Constantine và mình hay không.
– Tôi không nghĩ bà ấy quan tâm lắm đến ngài ấy, – Tabitha ra điều phán xét nói thêm. – Hoặc giả, dù bà ấy có thế đi nữa, thì một người đàn ông trẻ tuổi hơn cũng có thể chiếm lấy trái tim bà ấy trong chớp mắt.
– Thôi đi, có gì đâu mà nói, – Swithin sốt ruột ngắt lời.
Tabitha liền bèn nhắc rằng người đạp lò của cô đã đến muộn giờ, và cô phải đi tìm cậu ta; nói đoạn cô bước xuống cầu thang, để lại Swithin một mình một cõi.
Vài phút sau, vị Giám mục chợt nhìn đồng hồ, khi phu nhân Constantine đã lui về phía ngôi nhà. Ra hiệu cáo lỗi với Louis, vị Giám mục bước dọc theo khoảng sân thượng, đi qua cánh cửa để vào nghĩa trang. Swithin vội vã bước xuống lầu và nhập hội với ông trên lối đi dưới bức tường ngập nắng của dãy hành lang bên.
Ánh mắt họ chạm nhau, và Swithin không khỏi bàng hoàng khi chứng kiến sự biến đổi mà chỉ vài phút ngắn ngủi đã khắc họa lên gương mặt vị giám mục ấy. Trên bãi cỏ bên cạnh phu nhân Constantine, những tia nụ cười dường như bất tận từng làm bừng sáng vẻ mặt tối tăm của ông giống như những đóa hoa nơi góc khuất bóng râm: giờ đây nụ cười ấy đã biến mất hoàn toàn như ngày hôm qua; những đường nét trên khuôn mặt trở nên cứng cỏi; đôi mắt sẫm màu và phần mai tóc phủ đầy vẻ nghiêm nghị; và khi ông đăm đăm nhìn Swithin từ dáng điệu tĩnh lặng của mình, trông ông chẳng khác nào một quân Già bích được ban phép thánh đang đến để thanh toán sòng phẳng với quân Phộc cơ.
* * * * *
Quay lại với Louis Glanville trong chốc lát. Cậu ta có phần kinh ngạc trước sự ra đi đột ngột của vị Giám mục, và đặc biệt hơn là chi tiết ông lại đi bằng cửa riêng dẫn vào nghĩa trang thay vì lối ra thông thường ở phía bên kia. Quả thật, người ta vẫn biết các nhân vật lớn tuổi thường hay đããng trí, và Giám mục Helmsdale, với chút ký ức mơ hồ rằng hôm qua mình đã vào bằng cánh cửa đó, rất có thể đã vô thức quay trở lại hướng ấy lúc này. Nhìn chung, Louis chẳng bận tâm mấy đến chuyện đó, và giờ đây khi bị bỏ lại một mình trên bãi cỏ, cậu ta liền ngồi xuống một chòi cây rồi châm thuốc hút.
Chòi cây nằm sát ngay bức tường nghĩa trang. Bầu không khí tĩnh lặng như trong nhà kính; chỉ mười bốn inch gạch vữa ngăn cách Louis với nơi diễn ra cuộc gặp gỡ giữa vị Giám mục và St. Cleeve, và giống như Swithin từng nghe rõ những giọng nói trên bãi cỏ vọng xuống nghĩa trang, những giọng nói trong nghĩa trang cũng có thể được nghe thấy một cách dễ dàng từ góc chòi cây kín đáo ấy. Louis vừa châm xong điếu xì gà thì cuộc đối thoại cũng bắt đầu.
– À, cậu đây rồi, St. Cleeve, – vị Giám mục cất tiếng, hầu như chẳng thèm đáp lại lời chào buổi sáng của Swithin. – Ta e rằng mình hơi trễ. Chà, lời đề nghị gặp mặt của ta có lẽ đã khiến cậu thấy hơi bất thường, khi mà chúng ta chỉ vừa là người lạ với nhau cho đến cách đây vài tiếng đồng hồ.
– Con không bận tâm điều đó đâu ạ, miễn là ngài muốn gặp con.
– Ta nghĩ tốt nhất là nên gặp cậu về buổi lễ thêm sức hôm qua của cậu; và lý do khiến ta có hành động quyết liệt hơn với cậu so với bình thường là vì ta có chút thân tình với cậu do từng quen biết cha cậu khi chúng tôi còn là sinh viên đại học. Phòng của ông ấy nằm cùng dãy hành lang với phòng ta ở trường All Angels, và chúng ta đã là bạn bè cho đến khi thời gian và bận rộn chia cắt hai người thậm chí còn triệt để hơn mức bình thường. Dù sao đi nữa, nói về chuyện cậu tham gia lễ thêm sức. – (Giọng vị Giám mục đâm ra nghiêm khắc.) – Nếu sáng hôm qua mà ta biết được những gì ta được biết mười hai tiếng sau đó, ta đã chẳng làm lễ thêm sức cho cậu.
– Thật vậy sao, thưa cha!
– Phải, ta nói vậy và ta thực lòng như thế. Ta đã viếng thăm đài thiên văn của cậu tối qua.
– Ngài đã đến đó, thưa cha.
– Khi thanh tra nơi đó, ta đã nhận thấy một điều mà ta thực sự có thể gọi là bất thường. Ta từng thấy những thanh niên đến ứng thí trước mặt ta lộ tẩy là những kẻ hoàn toàn không đủ tư cách, hoặc do bồng bột, do thô tục vô đạo đức, do chè chén say sưa, hay vì một thói hư tật xấu nào đó. Nhưng ta chưa từng nhớ có trường hợp nào sánh được với sự trơ trẽn phạm tội này. Trong khi giẫm đạp lên những nguyên tắc sơ khai của phép lịch sự xã hội, đáng lẽ cậu ít ra cũng phải tôn trọng nghi lễ ấy bằng cách đừng bao giờ bén mảng đến dự. Giờ đây ta cho gọi cậu đến đây để xem liệu một lời khẩn nài cuối cùng và một lời kêu gọi trực tiếp vào ý thức chính trực nam nhi của cậu có mang lại chút hiệu quả nào trong việc thuyết phục cậu thay đổi lối sống hay không.
Giọng nói của Swithin trong câu trả lời tiếp theo cho thấy cuộc tấn công này của vị Giám mục đã tác động mạnh mẽ đến tâm can anh nhường nào. Tất nhiên, Louis không hề biết lý do tại sao những lời đó lại tác động đến cậu ta chính xác theo cách như vậy; đối với bất kỳ ai nắm giữ bí mật, nỗi bối rối kép phát sinh từ những quy chuẩn đạo đức bị hiểu lầm và sự bất lực không thể thanh minh mọi chuyện, bởi lời hứa giữ bí mật với người khác là bất khả xâm phạm, sẽ là lời giải thích đủ thỏa đáng cho sự xúc động của chàng trai trẻ.
– Con rất tiếc vì đức cha đã nhìn thấy điều gì đó đáng trách, – Swithin nói. – Con xin phép được hỏi đó là gì ạ?
– Cậu biết rõ đó là gì mà. Một thứ trong căn phòng của cậu, thứ buộc ta phải đi đến những kết luận trên. Ta đã che giấu nỗi đau lòng của mình vào thời điểm đó vì những lý do hiển nhiên, nhưng chưa bao giờ trong đời ta lại bị sốc đến thế!
– Về chuyện gì vậy, thưa ngài?
– Về những gì ta đã thấy.
– Xin ngài thứ lỗi, Giám mục Helmsdale, nhưng vừa nãy ngài có nói chúng ta là người lạ; thế nên những gì ngài thấy trong khoang của con chỉ liên quan đến một mình con mà thôi.
– Về điểm đó thì ta phản bác cậu. Hai mươi bốn giờ trước, câu nói đó nghe còn có vẻ hợp lý; nhưng bằng cách đứng ra chịu lễ thêm sức từ đôi tay ta, cậu đã tự chuốc lấy sự săm soi của ta vào các nguyên tắc sống của cậu.
Swithin thở dài. – Con thừa nhận điều đó, – anh nói.
– Và ta thấy chúng ra sao?
– Ngài bảo là đáng trách. Nhưng ít ra ngài cũng phải cho con nghe bằng chứng chứ!
– Ta còn làm được nhiều hơn thế, thưa anh bạn trẻ. Ta có thể cho anh tận mắt thấy nó!
Có một khoảng lặng. Louis Glanville cảm thấy vô cùng hứng thú đến mức cậu ta trèo lên ghế trong chòi cây, ngó qua tán lá vượt qua bức tường. Vis Giám mục vừa lấy ra một vật từ trong túi áo.
– Cái gì thế ạ? – Swithin nói, đăm đăm dò xét món đồ đó.
– Chà, chẳng lẽ cậu không thấy sao? – vị Giám mục nói, giơ nó ra giữa ngón tay và ngón cái ngay trước mặt Swithin. – Một chiếc vòng tay, một chiếc vòng tay san hô. Ta đã tìm thấy vật trác táng đó trên chiếc giường trong khoang của cậu! Và về giới tính của chủ nhân nó thì không còn gì phải bàn cãi. Hơn thế nữa, cô ta đã trốn đằng sau tấm rèm, vì ta tận mắt thấy chúng động đậy. – Với thái độ quả quyết trong phán đoán của mình, vị Giám mục ném chiếc vòng tay san hô xuống một tấm bia mộ.
– Chẳng có ai ở trong phòng con cả, thưa ngài, ngoại trừ những người có toàn quyền được có mặt ở đó, – chàng trai trẻ đáp.
– Thôi nào, thôi nào, đó chỉ là lời biện bạch từ một phía. Giờ thì đừng có nổi giận, rồi trong lúc vội vàng lại thốt ra những lời mà sau này cậu sẽ phải hối hận.
– Con không nổi giận đâu, xin đức cha cứ yên tâm. Con chỉ thấy quá buồn bã để mà giận dữ thôi.
– Rất tốt; đó là một dấu hiệu đáng hy vọng. Giờ thì ta muốn hỏi cậu, tư cách là một con người đối xử với con người, cậu có nghĩ rằng việc đến gặp ta, vị Giám mục của giáo phận lớn lao và quan trọng này, như cách cậu đã đến hôm qua, và giả vờ làm một con người không phải là chính mình, liệu đó có phải là cách xử sự hoàn toàn chính trực hay không, chưa nói đến chuyện tôn giáo? Hãy suy nghĩ kỹ đi. Chúng ta có lẽ sẽ chẳng bao giờ gặp lại nhau nữa. Nhưng hãy ghi nhớ những gì vị Giám mục và là thủ lĩnh tinh thần của cậu nói với cậu, và xem liệu cậu có thể tu tâm dưỡng tính trước khi quá muộn hay không.
Swithin hiền lành như Mô-sê, nhưng anh vẫn cố tỏ ra cứng cỏi. – Thưa ngài, con đang ở trong một hoàn cảnh khó khăn, – anh đau đớn nói; – khó khăn đến mức nào thì không ai khác ngoài con có thể hiểu được. Con không thể giải thích; có những lý do không thể vượt qua được. Nhưng ngài có chịu tin vào lời cam đoan của con rằng con không tồi tệ như vẻ bề ngoài không? Sáu này con sẽ chứng minh điều đó. Cho đến lúc ấy, con chỉ xin ngài hãy hoãn lại việc phán xét con.
Vị Giám mục lắc đầu đầy vẻ hoài nghi rồi đi về phía nhà xứ, cứ như thể ông đã điếc đặc cả tai. Swithin dõi theo bóng ông, và Louis cũng nhìn theo hướng của Swithin. Trước khi vị Giám mục bước đến lối vào nhà xứ, phu nhân Constantine đã bước cắt ngang trước mặt ông. Bà mang một chiếc giỏ trên tay, và thực chất là đang trên đường đi thăm một số hộ nghèo khổ. Lúc này, ai có thể tin được vị Giám mục lại chính là con người của vài phút trước cơ chứ? Vẻ tối tăm trên khuôn mặt ông biến mất tựa hồ như ông vừa bước ra khỏi một hang động; nét mặt ông tràn ngập vẻ ngọt ngào, rạng rỡ và vui tươi khi ông chào đón Viviette một lần nữa.
