Tôn Đại Tráng liên tục sốt cao đã bảy ngày rồi.

Cơn sốt cao là do vết thương ở lưng mưng mủ viêm nhiễm gây ra.

Môi cậu ta khô khốc nứt nẻ, các khớp xương toàn thân đau nhức khó tả. Thế nhưng cậu ta không một tiếng kêu ca, vẫn luôn cắn chặt răng kiên trì chịu đựng. Hồi ở nhà va quẹt trầy chút da chảy ít máu chưa từng bôi thuốc đỏ, lúc cảm mạo phát sốt cũng chưa từng uống thuốc. Trẻ con trong núi vốn chịu đày đọa quen rồi, cũng chẳng có khoản tiền để bốc thuốc. Cậu ta tự tin thể chất mình cường tráng, bệnh vặt tai ương gì, cắn răng là qua hết. Nếu không phải mấy hôm trước Bành Thụ Khuê cứ kiên quyết đuổi cậu ta từ trạm đạo động về, vào lúc thế này, cậu ta sẽ không nằm trên ván giường đâu. Lúc này, cậu ta mới thật sự cảm thấy mình đã đổ bệnh. Cậu ta muốn nắm chặt đấm thử sức lực của mình, nhưng mười đầu ngón tay cứng đờ như khúc gỗ không sao co lại được, cả cơ thể cũng giống như không còn thuộc về mình nữa.

Cậu ta hối hận vì bản thân không nên nằm xuống. Tối hôm qua, cậu ta vẫn còn tự mình dỡ một xe đá cẩm thạch, thế mà ngay lúc này đến chút sức ngồi dậy cũng không có.

Các đồng chí trong tiểu đội đều đi làm việc cả rồi. Trong lòng cậu ta bỗng cảm thấy trống trải. Cậu ta mò mẫm lấy từ dưới gối ra bức tranh gấu trúc mà Trần Vục đã vẽ cho mình. Dáng vẻ ngây ngô đáng yêu của chú gấu trúc ấy, lần nào cũng khiến cậu ta buồn cười. Cậu ta ngắm nghía thật kỹ, cố gắng tìm kiếm điểm tương đồng giữa chú gấu trúc trên tranh và bản thân. Cậu ta vẫn nhớ câu nói kia của Trần Vục: Gấu trúc là biểu tượng của sự tốt đẹp và hiền lành. Kể từ lúc Trần Vục vẽ bức tranh này cho mình, cậu ta vẫn luôn mong mỏi sau này có thể đến vườn thú thành phố lớn để ngắm gấu trúc thật. Chỉ cần khi xuất ngũ có thể đến mỏ dầu Thắng Lợi làm công nhân khoan giếng, thì sẽ có cơ hội...

Ngắm tranh một lúc, nghĩ ngợi tâm sự một hồi, cậu ta cảm thấy mi mắt nặng trĩu.

Lơ lửng bồng bềnh, cậu ta như bước vào một vườn thú lớn. Bên trong có cây cối, hoa cỏ, chim chóc, heo, cừu, bò, ngựa, còn có cả gà và ngỗng... Cuối cùng, cậu ta cũng nhìn thấy một chú gấu trúc, một đám đông lớn vây quanh chú gấu trúc cười ha hả. Ôi, chú gấu trúc đang ôm giàn khoan biểu diễn tiết mục!... Đột nhiên, chú gấu trúc kiệt sức ngã gục, bác sĩ mặc áo blouse trắng đang đút sữa từng thìa từng thìa cho gấu trúc, còn tiêm cho gấu trúc nữa... Gấu trúc đã ngủ rồi. Ngủ ngay bên cạnh mình...

Bức tranh gấu trúc trong tay Tôn Đại Tráng rơi xuống dưới giường...

"Đại Tráng, Đại Tráng!"

Tôn Đại Tráng hé mi mắt, thấy chính trị viên và Lưu Cầm Cầm đang đứng bên giường.

Cậu ta giãy giụa muốn ngồi dậy, nhưng đôi cánh tay run bần bật, không chống đỡ nổi cơ thể.

Cầm Cầm lấy phách tre ra, vang lên tiếng "cộp cộp":

Phách tre đánh, vang thấu trời,

Chiến sĩ cách mạng kiên cường nhất.

Tôn Đại Tráng, tấm gương tốt,

Đao sơn biển lửa cũng dám trèo.

Sốt ba mươi chín độ tám,

Ôm chặt giàn khoan vang ầm ầm.

Ngã bệnh trên giường không nghỉ ngơi,

Ưỡn thẳng lưng cõng đá cẩm thạch.

Không sợ khổ, không sợ chết,

Lòng đỏ hướng mãi về mặt trời, hướng, mặt, trời!

Cầm Cầm đọc vè xong, trên mặt Ân Húc Thăng lộ ra vẻ đắc ý.

"Đại Tráng, nghỉ ngơi cho tốt. Tư tưởng chuẩn bị một chút, đồng chí Dương cán sự ở sư đoàn sắp tới viết bài biểu dương cậu rồi. Tôi còn chút việc, đi trước đây." Ân Húc Thăng nói xong, vội vã rời đi.

Trong lều chỉ còn lại Tôn Đại Tráng và Lưu Cầm Cầm.

Tôn Đại Tráng dồn hết sức lực giãy giụa ngồi dậy. Cậu ta cảm thấy nằm trước mặt một cô gái như Cầm Cầm thế này, có hơi... ngại ngùng...

Cầm Cầm rót một cốc nước, lấy thuốc ra, đưa cho Tôn Đại Tráng: "Đại Tráng, uống thuốc trước đi."

Đại Tráng dùng ánh mắt biết ơn nhìn Cầm Cầm một cái, uống một ngụm nước, uống thuốc vào.

Cầm Cầm đưa tay sờ trán Đại Tráng: "Ái chà, sao mà nóng thế này! Nằm xuống mau lên!" Cô nhẹ nhàng đỡ Đại Tráng nằm xuống, lại lấy từ dưới găng ván giường ra một quả dưa hấu, đây là hôm qua cô nhờ người mua từ dưới núi lên.

Cô bổ đôi quả dưa hấu, ngồi bên giường, dùng thìa múc ruột dưa đưa đến bên miệng Đại Tráng: "Đại Tráng, dưa hấu hạ nhiệt, ăn mau đi..."

Giọng nói ấy dịu dàng biết bao, ấm áp biết bao, ngọt ngào biết bao.

Mấy ngày nay, vẫn luôn là Cầm Cầm chăm sóc Đại Tráng: bưng nước, đưa thuốc, lấy cơm bệnh nhân. Lúc này, Đại Tráng nhắm nghi mắt, chỉ cảm thấy sống mũi cay cay. Giữa ngọn núi hoang vắng này, từ nhỏ đã mất cha mẹ, trong lòng cậu ta lại một lần nữa cảm nhận được sự dịu dàng của tình mẫu tử, sự ấm áp của nhân gian. Hai chuỗi nước mắt từ khóe mắt lăn dài xuống...

Cầm Cầm lấy khăn tay ra, lau khóe mắt cho Đại Tráng. Sự chu đáo độc đáo của người phụ nữ, khiến cô có thể thấu hiểu tâm trạng của đứa trẻ xa cha mẹ khi lâm bệnh.

"Đại Tráng, nghe lời, ăn mau đi..." Cầm Cầm vừa nói, vừa đút dưa hấu từng thìa từng thìa vào miệng Đại Tráng. Cô liếc mắt nhìn thấy bức tranh gấu trúc dưới đất, vội cúi người nhặt lên, cười nói: "Con gấu trúc này vẽ đáng yêu thật đấy!"

Đại Tráng mở mắt ra, mỉm cười nói: "Là Trần Vục vẽ cho án (tôi) đấy."

Đút Đại Tráng ăn xong nửa miếng dưa hấu, Cầm Cầm lại dặn dò Đại Tráng nghỉ ngơi cho thật tốt, lúc này mới đứng dậy rời khỏi lều bạt.

Ăn xong dưa hấu, trong lòng Tôn Đại Tráng sảng khoái hơn rất nhiều.

Cậu ta nằm không yên, cảm thấy có chút có lỗi với mọi người. Cả đại đội đều đang học tập cậu ta cơ mà. Cậu ta ngồi dậy, cầm lấy cuốn sổ tay học tập Mao trước tác lên. Chính trị viên từng trò chuyện với cậu ta mấy lần, bảo cậu ta phải dùng tinh thần dùi mài để học Mao trước tác, khổ học khổ toản (nghiên cứu), trình độ văn hóa thấp không làm khó được, phải viết tâm tư thể ngộ mỗi ngày. Cậu ta cầm bút lên, viết những nét chữ xiêu vẹo vào cuốn sổ tay...

"Dỡ xe thôi!" Lại là người lái xe tối hôm qua thò đầu vào gọi. Anh ta chắc là xem Tôn Đại Tráng thành lao động rảnh rỗi rồi.

Tôn Đại Tráng đặt sổ tay xuống, từ trên giường bước xuống. Cậu ta cảm thấy hai chân giống như hai thanh rường gỗ không cong nổi, dưới chân như đang dẫm lên một búi bông, cơ thể hơi lảo đảo. Cậu ta cố gắng trấn tĩnh bản thân một lúc, lảo đảo bước ra khỏi lều bạt.

Một nửa vầng trăng treo trên đỉnh núi, mọi thứ đều mờ ảo. Chỉ có ngọn đèn một trăm oát ở lều chuẩn bị vật liệu là sáng chói chang.

Thứ được vận chuyển tới là một xe xi măng.

Người lái xe ở trên xe, đặt những bao xi măng năm mươi ký lên vai Tôn Đại Tráng. Chân Đại Tráng mềm nhũn, suýt bị đè ngã quỵ xuống đất. Nếu là trước kia, hai bao xi măng đặt trên vai, cậu ta sắc mặt không đổi tim không đập. Thế mà lúc này, một bao xi măng lại nặng như cả ngọn núi đè khiến cậu ta thở không ra hơi.

Cậu ta dò dẫm từng bước dịch chuyển về phía trước, mồ hôi thấm đẫm áo lót, cậu ta cắn chặt răng, kiên trì, kiên trì...

Một chuyến, hai chuyến, ba chuyến...

Mười mấy chuyến xuống, toàn bộ phần vai tê dại, cổ cứng đờ. Mồ hôi chảy vào miệng, trong miệng mặn chát. Cậu ta muốn nhấc cánh tay lên quệt mồ hôi, nhưng lại nhấc không lên nữa.

Khi một bao xi măng nữa rơi xuống vai cậu ta, cậu ta đã không còn cảm nhận được trọng lượng đè lên phần nào trên cơ thể nữa. Cậu ta lơ mơ tiến về phía trước, chỉ cảm thấy thất khuyếu như đang bốc hỏa sinh khói, trong ngực có luồng nhiệt nóng bỏng đang trào ngược lên...

Trời đang quay, đất đang cuộn. Ngọn đèn sáng chói chang trong lều chuẩn bị vật liệu, hóa thành vô số điểm hoa vàng trước mắt cậu ta, đang nhảy múa, đang nhảy múa...

Cậu ta rốt cuộc không thể bước vào lều chuẩn bị vật liệu nữa, một ngụm máu tươi phun ra từ miệng, cậu ta "ùm" một tiếng ngã sấp xuống...

Trên Long Đầu Nhai, đã xuất hiện ngôi mộ thứ hai.

《Thà vì chữ "Công" tiến lên một bước mà chết, quyết không vì chữ "Tư" lùi nửa bước mà sống》—— Dương cán sự đi khảo sát hiện trường Tôn Đại Tráng hy sinh, cảm hứng bỗng tuôn trào... Khi anh ta mang đề tài này báo cáo với Tỉnh chính ủy. Tần Hạo đi đi lại lại trong văn phòng mấy bước. Cố ý nói: "Chỉ sửa một chữ: Đổi chữ 'Công' thành chữ 'Trung'!" Thật đúng là một chữ ngàn vàng!

Tin tức rất nhanh đã được lên báo. Nó tô điểm thêm vinh quang mới cho "Đại đội vượt sông đầu tiên". Thế nhưng các chiến sĩ đại đội một không một ai có thể vui vẻ, hào hứng nổi. Ngược lại, còn cảm thấy một nỗi ấm ức, bi ai và phẫn nộ không nói nên lời.

Theo bác sĩ chẩn đoán: Tôn Đại Tráng chết vì viêm phổi do sốt cao gây ra.

Các chiến sĩ lại thầm nói trong lòng: Không, cậu ấy chết vì lao lực quá độ.

Ngày hôm đó, các chiến sĩ "Tiểu đội Dùi Mài" tận dụng khoảng thời gian đổi ca, đến bệnh viện để từ biệt lần cuối với Tôn Đại Tráng. Nỗi bi thương quá mức, khiến mọi người đã không còn nước mắt để tế bái vong hồn nữa. Mọi người chỉ nghĩ, Đại Tráng cũng giống như các đồng chí trong tiểu đội, gần một năm nay chưa được tắm giặt, muốn trước khi thay quần áo, lau rửa thi thể cho cậu ta một chút. Áo lót của Tôn Đại Tráng toàn là bột xi măng, qua mồ hôi thấm đẫm, làm lạnh, kết dính, áo lót và da thịt đã dính chặt vào nhau, thế nào cũng không cởi ra được...

Ngón tay của Bành Thụ Khuê cứng đờ. Hồi lâu, người đại ca lớn trong tập thể tiểu đội này vậy mà lại là người đầu tiên mất kiểm soát, nhào đầu lên thi thể Đại Tráng, gào khóc thảm thiết! Cả tiểu đội khóc thành một mảnh... Bức bối lúc này của bọn họ không còn là khóc vì cái chết của Đại Tráng nữa, mà chỉ khóc vì áo lót của cậu ấy không gỡ ra được, vì không thể rửa sạch bụi bẩn trên người cậu ấy, vì không thể thay cho cậu ấy một bộ quần áo sạch sẽ. Một đứa trẻ không cha không mẹ đến với quân đội, vậy mà lại để cậu ấy ra đi thế này. Chúng ta làm tiểu đội trưởng, làm huynh đài đã không làm tròn trách nhiệm rồi mà!...

Nén tiếng khóc, mọi người mặc cho Tôn Đại Tráng một bộ quân phục hoàn toàn mới, che đi "chiếc áo lót xi măng" khiến người ta không nỡ nhìn ấy. Một lúc sau, họ khiêng thi thể Đại Tráng lên một chiếc giường di động.

Trên tấm ga trải giường trắng muốt, trong bộ quân phục màu xanh lá mạ bọc lấy một sinh mệnh mới chỉ tròn hai đôi mươi, đôi mắt ấy nửa mở nửa nhắm, dường như vẫn đang chờ đợi điều gì...

Nhân viên y tế bước tới, đẩy chiếc giường di động đi, chuẩn bị đẩy Tôn Đại Tráng vào thế giới u minh ấy rồi.

Nhìn chiếc giường di động dần rời xa, trong đầu Bành Thụ Khuê lại lướt qua căn nhà hai gian đã dỡ bỏ khi Đại Tráng tòng quân, con cá chép sông Nghi mười tám cân tặng cho trưởng ban vũ trang công xã!...

Lúc này, người đau đớn nhất vẫn là Trần Vục. Cậu ta quá thích suy nghĩ vấn đề. Người có tư tưởng mới có đau khổ.

Một con người bằng xương bằng thịt, sao lại có thể mệt mà chết? Tại sao cậu ấy lại bị mệt chết? Trần Vục muốn hỏi ai đó, cậu ta biết ai cũng không thể hỏi.

Từ bệnh viện trở về, chính là cậu ta sắp xếp di vật cho Đại Tráng. Cậu ta và cậu ấy, có thể nói là "hai cực" trong "Tiểu đội Dùi Mài", nhưng cậu ta và cậu ấy chơi thân nhất, tâm đắc nhất. Cậu ta đã nhìn thấy bức tranh gấu trúc mà Đại Tráng cất giữ tỉ mỉ... Đại Tráng ơi, điều duy nhất cậu vương vấn không quên là có một ngày được nhìn thấy gấu trúc thật, toàn bộ sự xa xỉ của cậu là sau khi xuất ngũ có thể đến mỏ dầu Thắng Lợi để cống hiến hết mình. Thế nhưng ngay cả một đòi hỏi nhỏ nhoi không đáng kể thế này, cậu cũng không thể có được. Nghĩ đến đây, Trần Vục nước mắt tuôn rơi...

Trần Vục từng trang từng trang lật xem cuốn sổ tay học tập Mao trước tác của Đại Tráng, vô thức trong những nét chữ xiêu vẹo ấy, tìm kiếm tiếng lòng cuối cùng của chiến sĩ. Cậu ta bất ngờ phát hiện ra sinh mệnh trẻ tuổi này đã bị thúc đẩy đi về phía cực hạn như thế nào —

Ngày × tháng ×

Hôm nay án (tôi) ôm giàn khoan ngất xỉu. Tiểu đội trưởng kiên quyết đuổi án (tôi) về. Chính trị viên biểu dương án (tôi), nói phải thương thế không rời tuyến đầu...

Đêm nay án (tôi) dỡ một xe đá cẩm thạch, chính trị viên nói án (tôi) mang bệnh làm việc, là làm tốt lắm...

Tối hôm nay, chính trị viên dẫn Cầm Cầm đến thăm án (tôi), đem chuyện của ta (tôi) biên thành vè biểu dương,án (tôi) phải làm cho tốt. Ghi nhớ chỉ thị tối cao: Một là không sợ khổ, hai là không sợ chết.

Trái tim Trần Vục bỗng chấn động mạnh. Cậu ta chớp chớp mắt, lại nhìn kỹ dòng cuối cùng một lần nữa —— ở dòng cuối cùng của trang cuối cùng trong cuốn sổ lưu niệm sinh mệnh, Tôn Đại Tráng đã viết đảo ngược hai chữ.

Là cậu ấy viết sai ư?

Là cậu ấy nhớ nhầm ư?

Hay là sự trêu ngươi vô thức lúc sốt mê man?

Thế nhưng, cảm nhận và lĩnh hội tận thân của con người mới là ký ức chính xác nhất. "Vô thức", đó hẳn là "phản ứng" chưa qua che đậy chứ? Chẳng lẽ, người chiến sĩ mù chữ luôn liều mạng làm việc, luôn tự giác tìm việc khổ này, vẫn luôn hiểu đảo ngược hai câu nói này sao?...

Trần Vục không dám nghĩ tiếp nữa. Cậu ta cảm thấy tim đập kịch liệt. Tựa như từ trong tiếng mê man của trạng thái hôn mê của một người, nghe được câu danh ngôn thiên cổ mà bao nhiêu bậc triết nhân tài tử cũng phải hổ thẹn; lại tự như phạm thiên điều lén xem thiên thư... Cậu ta lặng lẽ xé bài thể ngộ cuối cùng này của Đại Tráng ra khỏi cuốn sổ tay, nhét vào túi áo. Cậu ta muốn giữ lại mãi mãi. Có tác dụng gì không? Không có. Nhưng đây chỉ là bí mật thuộc về cậu ta và Tôn Đại Tráng — một người còn sống một người đã chết — bí mật của hai người, ít nhất không thể để những người như Ân chính trị viên và Dương cán sự nhìn thấy.

Hồi lâu, cậu ta vẫn đang khổ sở suy ngẫm, truy vấn:

Tỉnh chính ủy ơi,

Chính trị viên à,

Ngày ngày đêm đêm ở công trường Long Sơn ơi,

—— Rốt cuộc anh đã làm thế nào để Tôn Đại Tráng của chúng tôi, đem hai chữ này đảo lộn lên vậy...