Vị thế của tôi đã được xác định—những động cơ của tôi đã được công nhận. Câu chuyện về Marian và câu chuyện về Laura sẽ tiếp nối ngay sau đây.

Tôi sẽ thuật lại cả hai câu chuyện ấy, không phải bằng lời lẽ (thường bị ngắt quãng, thường không tránh khỏi hỗn loạn) của chính những người trong cuộc, mà bằng những lời trong bản tóm lược ngắn gọn, giản dị và được nghiên cứu hết sức cẩn thận mà tôi đã tự tay viết ra để làm kim chỉ nam cho chính mình và cho cố vấn pháp lý của tôi. Nhờ vậy, chiếc mạng nhện rối ren kia sẽ được gỡ ra một cách nhanh chóng và dễ hiểu nhất.

Câu chuyện của Marian bắt đầu từ điểm dừng trong lời thuật của bà quản gia tại Blackwater Park.

Khi phu nhân Glyde rời khỏi nhà chồng, sự việc đó cùng với lời tường thuật cần thiết về những hoàn cảnh diễn ra vụ việc đã được bà quản gia thông báo cho cô Halcombe. Phải vài ngày sau đó (chính xác là bao nhiêu ngày, do không có ghi chép nào về vấn đề này, bà Michelson không dám chắc) thì một bức thư từ phu nhân Fosco mới gửi tới, loan tin về cái chết đột ngột của phu nhân Glyde tại nhà bá tước Fosco. Bức thư tránh nhắc đến ngày tháng, và để mặc cho bà Michelson tùy nghi định đoạt việc nên báo tin ngay cho cô Halcombe hay hoãn lại cho đến khi sức khỏe của cô ấy hồi phục vững vàng hơn.

Sau khi tham khảo ý kiến của bác sĩ Dawson (vốn cũng bị chậm trễ trong việc tiếp túc công việc tại Blackwater Park do đau ốm), bà Michelson, theo lời khuyên và trước sự chứng kiến của vị bác sĩ, đã truyền đạt lại tin tức ấy vào chính ngày nhận được thư hoặc vào ngày hôm sau. Không cần thiết phải dừng lại đây để bàn về ảnh hưởng mà tin tức về cái chết đột ngột của phu nhân Glyde gây ra đối với người em gái của cô. Chỉ cần nói một điều phục vụ cho mục đích hiện tại rằng cô ấy đã không thể đi lại trong hơn ba tuần sau đó. Hết khoảng thời gian đó, cô lên đường tới London cùng với bà quản gia. Họ chia tay nhau tại đó—trước đó bà Michelson đã cho cô Halcombe biết địa chỉ của mình, đề phòng trường hợp họ muốn liên lạc với nhau vào một thời điểm nào đó trong tương lai.

Khi chia tay bà quản gia, cô Halcombe lập tức đến văn phòng của hãng luật Gilmore & Kyrle để bàn bạc với vị cộng sự trong lúc vắng mặt ông Gilmore. Cô đã tiết lộ với ông Kyrle điều mà cô vốn nghĩ là cần phải giấu kín với tất cả mọi người (kể cả bà Michelson)—đó là sự nghi ngờ của cô về những tình tiết xoay quanh cái chết được đồn đại của phu nhân Glyde. Ông Kyrle, người từng thể hiện thiện chí muốn giúp đỡ cô Halcombe trước đó, liền nhận lời tiến hành những cuộc điều tra mà bản chất tế nhị và nguy hiểm của vụ việc cho phép.

Để khép lại phần này trước khi đi xa hơn, cũng cần phải nhắc đến việc bá tước Fosco đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho ông Kyrle, khi vị luật sư này trình bày rằng ông được cô Halcombe phái đến để thu thập những chi tiết chưa đến được tai cô về sự ra đi của phu nhân Glyde. Ông Kyrle đã được kết nối để làm việc với y sĩ Goodricke và hai người hầu. Do không có phương tiện nào để xác định ngày giờ chính xác phu nhân Glyde rời Blackwater Park, kết quả từ lời khai của vị bác sĩ, những người hầu, cùng với những lời khai tự nguyện của bá tước Fosco và vợ ông ta, đã tỏ ra hoàn toàn thuyết phục đối với ông Kyrle. Ông chỉ có thể cho rằng nỗi đau đớn tột cùng của cô Halcombe trước sự mất mát của người em gái đã làm lệch lạc phán đoán của cô một cách vô cùng đáng tiếc, và ông đã viết thư báo cho cô biết rằng nỗi nghi ngờ động trời mà cô từng nhắc tới trước mặt ông, theo quan điểm của ông, hoàn toàn không có lấy một mảy may căn cứ sự thật. Thế là cuộc điều tra do đối tác của ông Gilmore thực hiện đã bắt đầu và kết thúc như vậy.

Trong khi đó, cô Halcombe đã quay trở lại Limmeridge House và thu thập tại đó tất cả những thông tin bổ sung mà cô có thể tìm được.

Ông Fairlie đã nhận được thông báo đầu tiên về cái chết của cháu gái mình từ người em gái, phu nhân Fosco, bức thư này cũng không chứa đựng bất kỳ mốc thời gian chính xác nào. Ông đã chấp thuận đề nghị của em gái mình rằng người quá cố nên được an táng trong phần mộ của người mẹ tại nghĩa trang Limmeridge. Bá tước Fosco đã hộ tống di hài về Cumberland và tham dự đám tang tại Limmeridge diễn ra vào ngày 30 tháng Bảy. Để tỏ lòng thành kính, tất cả cư dân trong làng và vùng lân cận đã đi theo tiễn đưa. Ngày hôm sau, văn bia (được cho là do chính người dì của người quá cố phác thảo và trình lên người anh trai là ông Fairlie để xin phê duyệt) đã được khắc lên một mặt của đài tưởng niệm trên phần mộ.

Vào ngày diễn ra đám tang và một ngày sau đó, bá tước Fosco đã được tiếp đón như một vị khách tại Limmeridge House, nhưng không có cuộc gặp gỡ nào diễn ra giữa ông Fairlie và vị bá tước theo mong muốn của người chủ nhà. Họ liên lạc bằng thư từ, và thông qua phương thức này, bá tước Fosco đã cho ông Fairlie biết các chi tiết về cơn bệnh cuối cùng cũng như cái chết của người cháu gái. Bức thư cung cấp thông tin này không bổ sung thêm sự thật mới nào ngoài những điều đã biết, nhưng có một đoạn rất đáng chú ý nằm ở phần tái bút. Nó nhắc đến Anne Catherick.

Nội dung cốt lõi của đoạn văn được nhắc tới diễn ra như sau—

Trước hết, nó thông báo cho ông Fairlie rằng Anne Catherick (người mà ông có thể nghe tường tận chi tiết từ cô Halcombe khi cô về đến Limmeridge) đã được dò ra tung tích và tìm thấy ở vùng lân cận Blackwater Park, đồng thời đã lần thứ hai bị đưa vào sự giám sát của vị y sĩ mà từ tay ông ta cô đã từng trốn thoát một lần.

Đó là phần đầu của bức thư tái bút. Phần thứ hai cảnh báo ông Fairlie rằng căn bệnh tâm thần của Anne Catherick đã trở nên trầm trọng hơn do thời gian dài không bị kìm kìm kẹp, và rằng lòng căm thù cùng sự ngờ vực điên cuồng đối với Sir Percival Glyde—vốn từng là một trong những ảo tưởng rõ rệt nhất của cô trong quá khứ—vẫn tiếp tục tồn tại dưới một hình thái mới hình thành. Ý định cuối cùng của người phụ nữ bất hạnh liên quan đến Sir Percival là muốn chọc tức, làm khổ ông ta, và tự nâng cao vị thế của bản thân, theo như cô ta tưởng tượng, trong mắt các bệnh nhân và y tá bằng cách giả mạo làm người vợ quá cố của ông ta. Kịch bản mạo danh này rõ ràng xuất hiện trong đầu cô ta sau một cuộc gặp gỡ lén lút mà cô ta đã may mắn thực hiện được với phu nhân Glyde, nơi cô ta nhận ra sự giống nhau đến kỳ lạ một cách tình cờ giữa người quá cố và chính mình. Khả năng cô ta trốn khỏi nhà thương điên thành công một lần nữa là điều vô cùng hy hữu, nhưng hoàn toàn có khả năng cô ta sẽ tìm được cách làm phiền những họ hàng của cố phu nhân Glyde bằng các lá thư, và trong trường hợp đó, ông Fairlie được cảnh báo trước để biết cách đối phó.

Bức thư tái bút với những lời lẽ như vậy đã được đưa cho cô Halcombe xem khi cô đặt chân đến Limmeridge. Những y phục mà phu nhân Glyde từng mặc cùng các vật dụng khác mà cô mang theo đến nhà người dì cũng được giao lại cho cô. Chúng đã được phu nhân Fosco cẩn thận thu gom và gửi về Cumberland.

Cục diện sự việc là thế khi cô Halcombe về đến Limmeridge vào đầu tháng Chín.

Chẳng bao lâu sau, cô bị giam chân trong phòng bởi một đợt phát bệnh trở lại, khi thể lực suy yếu của cô gục ngã trước nỗi đau tinh thần tột cùng mà cô đang phải gánh chịu. Khi đã khỏe lại sau một tháng, nỗi nghi ngờ của cô về những tình tiết được mô tả là diễn ra quanh cái chết của người em gái vẫn hoàn toàn không lay chuyển. Trong khoảng thời gian ấy, cô không hề hay tin gì về Sir Percival Glyde, nhưng những bức thư từ phu nhân Fosco vẫn gửi đến, bày tỏ sự quan tâm vô cùng trìu mến từ phía chồng bà ta lẫn bản thân bà. Thay vì trả lời những bức thư đó, cô Halcombe đã cho người ngầm theo dõi ngôi nhà ở St. John’s Wood cùng mọi động thái của những kẻ cư ngụ trong đó.

Không có điều gì khả nghi được phát hiện ra. Kết quả tương tự cũng lặp lại ở những cuộc điều tra tiếp theo được tiến hành bí mật xoay quanh bà Rubelle. Ả ta đã đến London khoảng sáu tháng trước cùng với chồng. Họ đến từ Lyon và đã thuê một ngôi nhà ở vùng lân cận Quảng trường Leicester để cải tạo thành một nhà trọ phục vụ cho người ngoại quốc—những người dự kiến sẽ đổ xô đến Anh quốc để tham quan Triển lãm năm 1851. Không có điều tiếng gì về vợ chồng họ trong khu9 vực này. Họ là những con người tĩnh lặng và đã chi trả sòng phẳng mọi khoản chi phí cho đến tận thời điểm hiện tại. Những cuộc điều tra cuối cùng liên quan đến Sir Percival Glyde. Ông ta đã định cư ở Paris và đang sống yên bình tại đó trong một vòng tròn nhỏ gồm những người bạn Anh và Pháp.

Bị chặn đứng ở mọi ngả đường nhưng vẫn không tài nào yên giấc, cô Halcombe tiếp theo đó quyết định đến thăm nhà thương điên nơi cô lúc bấy giờ phỏng đoán rằng Anne Catherick đang bị giam giữ lần thứ hai. Cô từng nuôi dưỡng một sự tò mò lớn về người phụ nữ ấy trong quá khứ, và giờ đây cô càng có thêm lý do để quan tâm gấp bội—thứ nhất là để xác minh xem lời đồn về việc Anne Catherick mạo danh phu nhân Glyde có thật hay không, và thứ hai (nếu điều đó là sự thật), để tự mình khám phá xem những động cơ thực sự của sinh linh tội nghiệp ấy là gì khi dám mưu tính trò lừa đảo đó.

Mặc dù bức thư của bá tước Fosco gửi cho ông Fairlie không đề cập đến địa chỉ của nhà thương điên, sự thiếu sót quan trọng ấy không hề gây ra chút khó khăn nào cho cô Halcombe. Khi ông Hartright gặp Anne Catherick tại Limmeridge, cô ta đã cho ông biết khu vực tọa lạc của ngôi nhà, và cô Halcombe đã ghi chép lại hướng đi đó vào nhật ký của mình cùng với tất cả những chi tiết khác của buổi gặp gỡ đúng y như những gì cô nghe được từ chính cửa miệng ông Hartright. Theo đó, cô lật lại trang ghi chép và trích xuất ra địa chỉ—tự trang bị cho mình bức thư của vị bá tước gửi ông Fairlie như một thứ giấy tờ tùy thân có thể hữu dụng cho bản thân, rồi một mình lên đường đến nhà thương điên vào ngày mười một tháng Mười.

Cô trải qua đêm ngày mười một tại London. Ban đầu cô có ý định ngủ lại căn nhà do cựu gia sư của phu nhân Glyde sinh sống, nhưng sự xúc động quá đỗi của bà Vesey khi nhìn thấy người thân cận và yêu quý nhất của cô học trò cũ đáng thương đã khiến cô Halcombe đầy ân cần quyết định không ở lại trước mặt bà nữa, mà chuyển đến một nhà trọ đàng hoàng trong vùng do người chị đã có gia đình của bà Vesey giới thiệu. Ngày hôm sau, cô tiếp tục hành trình đến nhà thương điên, nơi nằm không xa London về phía bắc thủ đô.

Cô được cho phép vào gặp chủ nhân của cơ sở này ngay lập tức.

Ban đầu, ông ta tỏ ra kiên quyết không muốn để cô giao thiệp với bệnh nhân của mình. Nhưng khi cô trưng ra phần tái bút trong bức thư của bá tước Fosco—khi cô nhắc nhở ông ta rằng cô chính là "cô Halcombe" được nhắc đến trong đó—rằng cô là người thân cận của cố phu nhân Glyde—và rằng vì những lý do gia đình, cô hoàn toàn có lý do chính đáng để tự mình quan sát mức độ ảo tưởng của Anne Catherick liên quan đến người em gái quá cố—giọng điệu và thái độ của chủ nhân nhà thương điên liền thay đổi, và ông ta đã rút lại những sự phản đối. Có lẽ ông ta cảm thấy rằng việc tiếp tục từ chối trong những hoàn cảnh như vậy không chỉ là một hành động bất lịch sự tự thân, mà còn hàm ý rằng các hoạt động trong cơ sở của ông ta không phải là thứ có thể chịu sự giám sát từ những người lạ đàng hoàng.

Ấn tượng của riêng cô Halcombe là chủ nhân nhà thương điên đã không hề được Sir Percival và vị bá tước tin tưởng giao phó cho biết toàn bộ sự thật. Việc ông ta đồng ý để cô đến thăm bệnh nhân của mình dường như đã cung cấp một bằng chứng cho thấy điều đó, và sự sẵn lòng thốt ra những lời thừa nhận vốn suýt chút nữa đã lọt qua môi của một kẻ đồng lõa chắc chắn lại mang đến một bằng chứng khác.

Chẳng hạn như, trong suốt cuộc trò chuyện xã giao diễn ra sau đó, ông ta đã thông báo cho cô Halcombe biết rằng Anne Catherick đã được bá tước Fosco đưa trở lại giao cho ông ta cùng với các lệnh và chứng nhận cần thiết vào ngày hai mươi bảy tháng Bảy—vị bá tước đồng thời xuất trình một bức thư giải thích và hướng dẫn do chính Sir Percival Glyde ký tên. Khi tiếp nhận lại người nội trú của mình, chủ nhân nhà thương điên thừa nhận rằng ông ta đã quan sát thấy một số thay đổi kỳ lạ về ngoại hình ở cô ta. Những thay đổi như vậy chắc chắn không phải là không có tiền lệ trong kinh nghiệm của ông đối với những người mắc bệnh tâm thần. Những kẻ mất trí thường có những thời điểm, cả về diện mạo bên lẫn tâm hồn bên trong, không còn giống với chính họ ở những thời điểm khác—sự chuyển biến từ tốt hơn thành tồi tệ hơn, hoặc từ tồi tệ hơn thành tốt hơn trong cơn điên tất yếu có xu hướng tạo ra những biến đổi về mặt ngoại hình bên ngoài. Ông ta đã châm chước cho những điều đó, và ông ta cũng châm chước cho cả sự biến đổi về hình thái trong ảo tưởng của Anne Catherick, điều mà không nghi ngờ gì nữa, đã phản chiếu qua thái độ và biểu cảm của cô ta. Thế nhưng ông ta vẫn đôi lúc cảm thấy hoang mang bởi một số điểm khác biệt giữa nữ bệnh nhân của mình trước khi trốn thoát và nữ bệnh nhân sau khi được đưa trở lại. Những sự khác biệt đó quá nhỏ nhặt để có thể miêu tả. Dĩ nhiên ông ta không thể nói rằng cô ta đã hoàn toàn thay đổi về chiều cao, vóc dáng, nước da, hay màu sắc tóc và mắt, hoặc hình dáng tổng thể của khuôn mặt—sự thay đổi đó là một thứ mà ông ta cảm nhận được nhiều hơn là một thứ có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Nói tóm lại, trường hợp này đã là một câu đố ngay từ phút ban đầu, và giờ đây lại có thêm một nỗi hoang mang nữa được chồng chất vào đó.

Không thể nói rằng cuộc trò chuyện này đã mang lại kết quả là chuẩn bị dù chỉ một phần tâm lý cho cô Halcombe trước những gì sắp sửa diễn ra. Dù vậy, nó vẫn tạo ra một tác động vô cùng nghiêm trọng đối với cô. Cô bị suy sụp tinh thần hoàn toàn đến mức phải mất một khoảng thời gian khá lâu sau đó cô mới có thể lấy lại sự bình tĩnh cần thiết để bước theo chủ nhân nhà thương điên đến khu vực giam giữ các bệnh nhân trong cơ sở.

Khi dò hỏi, hóa ra người được cho là Anne Catherick lúc đó đang đi dạo trong khuôn viên gắn liền với cơ sở. Một trong số các nữ y tá đã tình nguyện dẫn đường cho cô Halcombe ra khu vực đó, trong khi chủ nhân nhà thương điên ở lại trong nhà vài phút để giải quyết một ca bệnh đòi hỏi sự can thiệp của ông, rồi sau đó sẽ hẹn nhập hội với vị khách của mình ngoài khuôn viên.

Nữ y tá dẫn cô Halcombe đến một góc khuất trong khuôn viên được quy hoạch khá đẹp mắt, và sau khi quan sát xung quanh một chút, cô ta rẽ vào một lối đi trải cỏ, được che rợp bởi những khóm cây bụi ở cả hai bên. Đi được khoảng nửa đoạn đường ấy, họ thấy hai người phụ nữ đang chậm rãi tiến lại gần. Nữ y tá chỉ tay về phía họ và nói, "Kia là Anne Catherick thưa cô, đi cùng với người phụ nữ chuyên chăm sóc cho cô ấy. Người hộ lý đó sẽ trả lời bất kỳ câu hỏi nào cô muốn đặt ra." Dứt lời, nữ y tá liền quay bước để trở lại với các công việc thường nhật trong tòa nhà.

Cô Halcombe bước về phía trước, và hai người phụ nữ nọ cũng tiến lại gần theo hướng của họ. Khi khoảng cách giữa họ chỉ còn chưa đầy chục bước chân, một trong hai người phụ nữ chợt khựng lại trong giây lát, đăm đăm nhìn người phụ nữ xa lạ với vẻ đầy khao khát, hất văng cánh tay đang giữ của nữ y tá, rồi ngay khoảnh khắc tiếp theo lao thẳng vào vòng tay của cô Halcombe. Chỉ trong tích tắc đó, cô Halcombe đã nhận ra người em gái của mình—nhận ra kẻ tưởng chừng đã chết nay lại sống nhăn.

May mắn cho sự thành công của các biện pháp được thực hiện sau đó, không có ai có mặt vào khoảnh khắc ấy ngoại trừ nữ y tá. Cô ta là một người trẻ tuổi, và đã bị sốc nặng đến mức ban đầu hoàn toàn bất lực không thể xen vào can thiệp. Khi cô ta đã định thần lại để can thiệp thì toàn bộ sự chú ý lại phải dồn vào cô Halcombe, người vì quá choáng váng trước cú sốc từ phát hiện động trời đã có lúc ngã quỵ hoàn toàn trong nỗ lực giữ cho lý trí bản thân không bị tuột khỏi tầm kiểm soát. Sau khi đứng chờ vài phút giữa bầu không khí trong lành và bóng râm mát mẻ, bản năng kiên cường và lòng dũng cảm vốn có đã vực cô dậy đôi chút, giúp cô phần nào làm chủ lại bản thân để nhận thức được sự cần thiết phải lấy lại sự bình tĩnh vì lợi ích của người em gái bất hạnh.

Cô đã xin phép được nói chuyện riêng với nữ bệnh nhân, với điều kiện cả hai người phải luôn nằm trong tầm quan sát của nữ y tá. Không còn thời gian để đặt câu hỏi—thời gian lúc này chỉ đủ để cô Halcombe khắc ghi vào tâm trí người em gái bất hạnh sự cần thiết phải kiềm chế bản thân, đồng thời trấn an cô ấy về một sự trợ giúp và giải cứu cận kề nếu cô ấy tuân thủ. Viễn cảnh được trốn khỏi nhà thương điên bằng cách vâng theo chỉ dẫn của chị gái đã đủ sức làm dịu phu nhân Glyde và giúp cô hiểu rõ những gì được yêu cầu ở mình. Cô Halcombe sau đó quay lại phía nữ y tá, đặt toàn bộ số vàng cô đang mang theo trong túi (ba đồng sovereigns) vào tay người phụ nữ ấy, và hỏi xem khi nào cùng bằng cách nào cô có thể gặp riêng ả ta.

Người phụ nữ ban đầu tỏ ra ngạc nhiên và đầy hoài nghi. Nhưng khi cô Halcombe khẳng định rằng cô chỉ muốn đặt vài câu hỏi vốn khiến cô quá xúc động để có thể hỏi vào thời điểm đó, và rằng cô không hề có ý định lừa phỉnh nữ y tá vi phạm bất kỳ nhiệm vụ nào, ả ta đã cầm lấy số tiền và đề xuất ba giờ chiều ngày hôm sau làm thời điểm cho cuộc gặp gỡ. Lúc đó ả có thể lén trốn ra ngoài trong nửa tiếng đồng hồ, sau khi các bệnh nhân đã dùng xong bữa trưa, và ả sẽ gặp vị phu nhân tại một góc khuất bên ngoài bức tường cao ở phía bắc vốn che chắn cho khuân viên của cơ sở. Cô Halcombe chỉ có đủ thời gian để gật đầu đồng ý, và thì thầm với em gái rằng cô ấy sẽ nhận được tin từ cô vào ngày hôm sau, thì chủ nhân nhà thương điên đã bước tới nhập hội với họ. Ông ta nhận thấy sự dao động của vị khách, và cô Halcombe đã giải thích điều đó bằng cách viện dẫn rằng cuộc gặp gỡ với Anne Catherick ban đầu đã khiến cô hơi hoảng hốt. Cô cáo từ ngay sau đó—nghĩa là, ngay khi cô đủ dũng khí để ép bản thân rời khỏi sự hiện diện của người em gái bất hạnh.

Chỉ cần suy ngẫm một chút ngay khi năng lực tư duy hồi phục, cô đã bị thuyết phục rằng mọi nỗ lực nhằm xác định danh tính và giải cứu phu nhân Glyde bằng các biện pháp pháp lý, cho dù có thành công đi chăng nữa, cũng sẽ kéo theo một sự trì hoãn có thể mang tính chí mạng đối với trí tuệ vốn đã lung lay của em gái cô—vốn đã bị tàn phá bởi sự kinh hoàng từ hoàn cảnh mà cô ấy bị tống vào. Vào thời điểm cô Halcombe quay trở lại London, cô đã quyết định sẽ thực hiện cuộc tẩu thoát cho phu nhân Glyde một cách bí mật thông qua sự giúp đỡ của nữ y tá.

Cô đi thẳng đến chỗ người môi giới chứng khoán của mình, và bán tháo tất cả số tài sản nhỏ nhoi mà cô sở hữu từ các quỹ đầu tư, thu về khoản tiền trị giá chưa đầy bảy trăm bảng Anh. Quyết tâm, nếu cần thiết, sẽ dùng mọi đồng xu cắc bạc cô có trên đời này để đổi lấy sự tự do cho em gái, cô đã đến điểm hẹn bên ngoài bức tường nhà thương điên vào ngày hôm sau, mang theo toàn bộ số tiền dưới dạng tiền giấy ngân hàng.

Nữ y tá đã có mặt ở đó. Cô Halcombe tiếp cận vấn đề một cách thận trọng thông qua nhiều câu hỏi dọn đường. Cô đã khám phá ra, cùng với nhiều chi tiết khác, rằng người nữ y tá từng chăm sóc cho Anne Catherick thật trong quá khứ đã phải gánh chịu trách nhiệm (dù ả ta không hề có lỗi trong chuyện đó) cho cuộc trốn thoát của bệnh nhân và kết quả là đã mất đi công việc của mình. Hình phạt tương tự, ả nói thêm, sẽ giáng xuống người đang đứng trước mặt cô nếu kẻ được cho là Anne Catherick lại biến mất thêm lần thứ hai nữa; hơn thế nữa, nữ y tá trong trường hợp này còn có một lợi ích đặc biệt trong việc giữ gìn công ăn việc làm của mình. Ả đã đính hôn, và cô ta cùng vị hôn夫 tương lai đang phải chờ đợi cho đến khi họ có thể tích cóp chung được từ hai đến ba trăm bảng để khởi nghiệp kinh doanh. Mức lương của nữ y tá khá hậu hĩnh, và ả có thể thành công, bằng sự tiết kiệm nghiêm ngặt, trong việc đóng góp phần nhỏ bé của mình vào số tiền được yêu cầu trong khoảng thời gian hai năm.

Dựa vào gợi ý đó, cô Halcombe đã ngỏ lời. Cô tuyên bố rằng kẻ được cho là Anne Catherick có họ hàng gần gũi với cô, rằng cô ta đã bị tống vào nhà thương điên dưới một sự nhầm lẫn tai hại, và rằng nữ y tá sẽ làm được một hành động cao đẹp mang tính Thiên Chúa khi trở thành phương tiện để đưa họ đoàn tụ với nhau. Trước khi ả kịp thốt ra bất kỳ một lời phản đối nào, cô Halcombe đã rút bốn tờ tiền ngân hàng loại một trăm bảng từ cuốn sổ tay của mình ra và đưa chúng cho người phụ nữ ấy, coi như sự đền bù cho rủi ro mà ả sắp phải gánh chịu cũng như cho việc mất đi công việc hiện tại.

Nữ y tá chần chừ vì sự hoài nghi và kinh ngạc tuyệt đối. Cô Halcombe kiên quyết thúc ép vấn đề.

"Cô sẽ làm một việc thiện," cô nhắc lại; "cô sẽ giúp đỡ người phụ nữ bất hạnh và chịu đựng nhiều tổn thương nhất trần đời này. Đó là khoản tiền hồi môn cho cuộc hôn nhân của cô để làm phần thưởng. Hãy đưa cô ấy đến đây gặp tôi an toàn, và tôi sẽ trao tận tay cô bốn tờ tiền ngân hàng này trước khi tôi nhận lại người."

“Cô có thể đưa cho tôi một bức thư viết những lời đó để tôi có thể cho người yêu xem khi anh ấy hỏi tôi lấy đâu ra số tiền này không?” người phụ nữ gặng hỏi.

“Tôi sẽ mang theo bức thư đã được viết sẵn và ký tên đầy đủ,” cô Halcombe đáp.

“Vậy thì tôi sẽ đánh cược một phen,” nữ y tá nói.

“Khi nào?”

“Ngày mai.”

Hai người nhanh chóng thống nhất rằng cô Halcombe sẽ quay lại vào sáng sớm ngày hôm sau và đứng chờ khuất tầm nhìn giữa những hàng cây—tuy nhiên, luôn phải giữ vị trí gần khoảng không gian yên tĩnh bên dưới bức tường phía bắc. Nữ y tá không thể ấn định thời gian cụ thể xuất hiện, vì sự cẩn trọng đòi hỏi ả phải chờ đợi và hành động tùy theo hoàn cảnh thực tế. Dựa trên sự đồng thuận đó, họ chia tay nhau.

Cô Halcombe đã có mặt tại vị trí hẹn, mang theo bức thư đã hứa và số tiền ngân hàng đã hứa, trước mười giờ sáng hôm sau. Cô đã phải chờ đợi hơn một tiếng rưỡi đồng hồ. Cuối khoảng thời gian đó, nữ y tá nhanh chóng vòng qua góc tường, tay đang ôm lấy cánh tay của phu nhân Glyde. Ngay khoảnh khắc họ gặp nhau, cô Halcombe liền trao số tiền ngân hàng và bức thư vào tay ả, và hai chị em đã được đoàn tụ.

Nữ y tá đã chuẩn bị trước một cách xuất sắc bằng cách cho phu nhân Glyde mặc chiếc mũ trùm đầu, khăn voan và khăn choàng của chính mình. Cô Halcombe chỉ giữ ả lại một chút để gợi ý một phương hướng nhằm đánh lạc hướng cuộc truy lùng khi vụ tẩu thoát bị phát hiện tại nhà thương điên. Ả phải quay trở lại tòa nhà, lân la nói vói cho các y tá khác nghe thấy rằng dạo gần đây Anne Catherick cứ luôn miệng hỏi về khoảng cách từ London đến Hampshire, chờ đợi cho đến khoảnh khắc cuối cùng trước khi việc bị phát hiện là không thể tránh khỏi, rồi mới hô hoán lên rằng Anne đã biến mất. Những lời dò hỏi được cho là về hạt Hampshire ấy, khi truyền đến tai chủ nhân nhà thương điên, sẽ khiến ông ta tưởng tượng rằng nữ bệnh nhân của mình đã quay trở lại Blackwater Park dưới ảnh hưởng của cơn hoang tưởng khiến cô ta cứ khăng khăng tự nhận mình là phu nhân Glyde, và cuộc truy lùng đầu tiên theo mọi xác suất sẽ bị hướng sự chú ý về phía đó.

Nữ y tá đồng ý làm theo những gợi ý này, phần vì chúng cung cấp cho ả phương cách bảo vệ bản thân khỏi những hậu quả tồi tệ hơn việc mất việc làm bằng cách ở lại nhà thương điên, qua đó duy trì vẻ ngoài vô tội ít nhất là bề ngoài. Ả lập tức quay trở lại tòa nhà, và cô Halcombe không chần chừ đưa em gái quay trở lại London cùng mình. Họ bắt chuyến tàu buổi chiều đi Carlisle ngay chiều hôm đó, và về đến Limmeridge mà không gặp phải bất kỳ tai nạn hay khó khăn nào vào đêm hôm đó.

Trong chặng đường cuối của chuyến đi, họ ở một mình trong toa tàu, và cô Halcombe đã có thể gom góp lại những mảnh ký ức về quá khứ mà trí nhớ đầy hỗn loạn và suy yếu của em gái cô còn có thể nhớ lại. Câu chuyện khủng khiếp về âm mưu được hé lộ theo cách đó hiện lên thành từng mảnh vụn, tự bản thân chúng vô cùng rời rạc và bị tách rời nhau xa tắp. Dù cho sự hé lộ ấy có phần thiếu sót, nó vẫn bắt buộc phải được ghi lại nơi đây trước khi phần tường thuật giải thích này khép lại với các sự kiện của ngày hôm sau tại Limmeridge House.

Ký ức của phu nhân Glyde về những sự kiện diễn ra sau khi cô rời khỏi Blackwater Park bắt đầu từ thời điểm cô đặt chân đến nhà ga cuối tuyến đường sắt South Western tại London. Cô đã quên mất việc ghi chép lại từ trước về ngày mà cô thực hiện chuyến đi đó. Mọi hy vọng xác định mốc thời gian quan trọng ấy bằng bất kỳ bằng chứng nào từ phía cô hoặc từ bà Michelson đều phải xem như tiêu tan mất hết.

Khi đoàn tàu cập bến sân ga, phu nhân Glyde đã nhìn thấy bá tước Fosco đang đợi sẵn mình. Lão ta đã có mặt ở cửa toa tàu ngay khi người bồi tàu vừa kịp mở nó ra. Đoàn tàu đông đúc hơn thường lệ, và sự hỗn loạn khi lấy hành lý diễn ra rất lớn. Một kẻ nào đó do bá tước Fosco dẫn theo đã tiến hành lấy những món hành lý thuộc về phu nhân Glyde. Chúng đều có đánh dấu tên cô. Cô lên xe rời đi một mình cùng vị bá tước trên một chiếc xe ngựa mà lúc bấy giờ cô không để ý quá chi tiết.

Câu hỏi đầu tiên của cô, ngay khi rời khỏi nhà ga, là về cô Halcombe. Vị bá tước thông báo với cô rằng cô Halcombe vẫn chưa lên đường đi Cumberland, vì những cân nhắc sau đó đã khiến ông ta nghi ngờ về sự khôn ngoan của việc thực hiện một chuyến đi dài như thế mà không có vài ngày nghỉ ngơi trước đó.

Phu nhân Glyde tiếp theo đó gặng hỏi xem liệu em gái cô lúc này có đang ở trong nhà của vị bá tước hay không. Ký ức của cô về câu trả lời tỏ ra vô cùng hỗn độn, ấn tượng duy nhất rõ rệt của cô liên quan đến chuyện đó chỉ là việc vị bá tước tuyên bố lúc bấy giờ ông ta đang đưa cô đi gặp cô Halcombe. Sự hiểu biết của phu nhân Glyde về London vốn vô cùng hạn hẹp nên vào lúc ấy cô không thể biết rõ họ đang lái xe qua những con đường nào. Nhưng họ không hề rời khỏi các con phố, và cũng chẳng đi qua bất kỳ khu vườn hay hàng cây nào. Khi chiếc xe ngựa dừng lại, nó dừng ở một con phố nhỏ nằm phía sau một quảng trường—một quảng trường có các cửa hàng, những tòa nhà công cộng và rất đông người qua lại. Từ những ký ức này (mà phu nhân Glyde hoàn toàn chắc chắn), có vẻ hoàn toàn rõ ràng rằng bá tước Fosco đã không hề đưa cô về dinh thự của lão ta ở vùng ngoại ô St. John’s Wood.

Họ bước vào ngôi nhà và đi lên lầu tới một căn phòng phía sau, nằm ở tầng một hoặc tầng hai. Số hành lý được cẩn thận mang theo vào trong. Một nữ gia sư mở cửa, và một người đàn ông để râu đen, bề ngoài giống người ngoại quốc, đã đón tiếp họ ở sảnh, rồi với vẻ lịch sự tột cùng dẫn đường cho họ lên lầu. Trả lời những thắc mắc của phu nhân Glyde, vị bá tước đoan chắc với cô rằng cô Halcombe đang có mặt trong nhà, và rằng cô ấy sẽ được thông báo ngay lập tức về sự có mặt của người em gái. Sau đó, lão ta cùng người đàn ông ngoại quốc bỏ đi và để mặc cô ở lại một mình trong căn phòng. Đó là một căn phòng khách được bài trí sơ sài và nhìn ra phía sau những dãy nhà khác.

Nơi này tĩnh mịch đến lạ thường—không có tiếng bước chân nào lên xuống cầu thang—cô chỉ nghe thấy từ căn phòng bên dưới tiếng vọng trầm đục, rì rầm của những giọng đàn ông đang nói chuyện. Trước khi cô bị bỏ lại một mình lâu, vị bá tước quay trở lại để giải thích rằng cô Halcombe lúc đó đang nghỉ ngơi và không thể bị làm phiền trong chốc lát. Đi cùng lão vào phòng là một người đàn ông (một người Anh), kẻ mà lão trân trọng giới thiệu là một người bạn của mình.

Sau màn giới thiệu kỳ quặc này—trong suốt quá trình đó, theo trí nhớ tốt nhất của phu nhân Glyde, không có bất kỳ cái tên nào được xướng lên—cô bị bỏ lại một mình với kẻ lạ mặt. Gã hoàn toàn lịch sự, nhưng lại làm cô hoảng sợ và bối rối bởi một số câu hỏi kỳ cục về bản thân cô, đồng thời nhìn cô chằm chằm bằng một ánh mắt kỳ lạ trong lúc đặt ra những câu hỏi đó. Ở lại một lúc ngắn, gã bước ra ngoài, và chỉ một hai phút sau, một kẻ lạ mặt thứ hai—cũng là người Anh—bước vào. Nhân vật này tự giới thiệu mình là một người bạn khác của bá tước Fosco, và y cũng, theo lượt của mình, nhìn cô đầy kỳ lạ cùng những câu hỏi tò mò—suốt quá trình đó, theo như cô có thể nhớ, chưa từng gọi cô bằng tên, rồi lại bỏ ra ngoài sau một thoáng giống như gã đàn ông đầu tiên. Đến lúc này, cô đã trở nên hoảng sợ tột độ về tình cảnh của bản thân và lo lắng khôn nguôi cho người em gái, đến mức cô nảy sinh ý định mạo hiểm mò xuống lầu để đòi hỏi sự bảo vệ và trợ giúp từ người phụ nữ duy nhất cô từng thấy trong ngôi nhà—nữ gia nhân đã ra mở cửa.

Đúng lúc cô vừa đứng dậy khỏi ghế, vị bá tước lại bước trở vào phòng.

Ngay khoảnh khắc lão xuất hiện, cô liền lo lắng hỏi xem cuộc đoàn tụ giữa cô và em gái còn phải trì hoãn đến bao giờ nữa. Ban đầu lão ta đưa ra một câu trả lời lấp lửng, nhưng khi bị dồn ép, lão đành thừa nhận với vẻ miễn cưỡng rõ mệt, rằng cô Halcombe hoàn toàn không khỏe như những gì lão từng miêu tả cho cô nghe trước đó. Giọng điệu và thái độ của lão khi đưa ra câu trả lời này đã làm phu nhân Glyde hoảng sợ đến mức, hay nói chính xác hơn là làm gia tăng một cách đau đớn cảm giác bất an mà cô từng cảm nhận khi ở cạnh hai kẻ lạ mặt kia, khiến một cơn choáng váng đột ngột ập đến và cô buộc phải xin một cốc nước. Vị bá tước liền gọi lớn từ hướng cửa để đòi nước và một lọ muối ngửi. Cả hai thứ đều được mang vào bởi người đàn ông có vẻ ngoài ngoại quốc để râu. Cốc nước, khi phu nhân Glyde cố uống thử, lại mang một vị kỳ lạ đến mức làm cơn choáng váng của cô thêm trầm trọng, và cô vội vã giật lấy lọ muối ngửi từ tay bá tước Fosco rồi hít lấy hít để. Đầu óc cô quay cuồng ngay lập tức. Vị bá tước chộp lấy chiếc lọ khi nó tuột khỏi tay cô, và ấn tượng cuối cùng mà cô còn nhận thức được là việc lão ta lại áp nó vào mũi cô một lần nữa.

Từ thời điểm này trở đi, những ký ức của cô trở nên hỗn loạn, vụn vặt và rất khó để dung hòa với bất kỳ sự hợp lý nào.

Ấn tượng của chính cô là cô đã tỉnh lại vào lúc trời tối muộn hơn trong ngày, rằng sau đó cô rời khỏi ngôi nhà, rằng cô đã đi đến nhà bà Vesey (như những gì cô từng sắp xếp trước đó tại Blackwater Park)—rằng cô đã uống trà ở đó, và rằng cô đã trải qua đêm hôm ấy dưới mái nhà của bà Vesey. Cô hoàn toàn không thể nói được bằng cách nào, vào thời điểm nào, hay đi cùng với những ai mà cô lại rời khỏi ngôi nhà mà bá tước Fosco đã đưa cô tới. Nhưng cô vẫn khăng khăng quả quyết rằng mình đã đến nhà bà Vesey, và kỳ diệu hơn thế nữa, rằng cô đã được chính bà Rubelle giúp đỡ cởi y phục và đi ngủ! Cô không thể nhớ nổi cuộc trò chuyện tại nhà bà Vesey diễn ra ra sao hay cô đã gặp những ai ngoài vị phu nhân đó, hoặc vì lý do gì mà bà Rubelle lại có mặt trong ngôi nhà để giúp đỡ cô.

Ký ức của cô về những gì xảy ra với cô vào sáng hôm sau lại càng mơ hồ và kém phần đáng tin cậy hơn nữa.

Cô có một chút ý niệm mờ nhạt về việc đi xe ra ngoài (vào lúc mấy giờ thì cô không thể nói được) cùng với bá tước Fosco, và lại có cả bà Rubelle đi kèm với tư cách là người hầu gái. Nhưng vào lúc nào, và vì lý do gì, mà cô rời khỏi nhà bà Vesey thì cô không tài nào kể lại được; cô cũng chẳng biết chiếc xe ngựa đã chạy theo hướng nào, hay nó đã thả cô xuống ở đâu, hoặc liệu vị bá tước và bà Rubelle có ở lại cùng cô suốt thời gian cô ở bên ngoài hay không. Đến điểm này trong câu chuyện buồn của cô là một khoảng trống hoàn toàn. Cô không hề có một ấn tượng mờ nhạt nào để chia sẻ—không có chút ý niệm nào về việc liệu một ngày, hay nhiều hơn một ngày, đã trôi qua—cho đến khi cô đột ngột hoàn hồn tại một nơi xa lạ, được bao quanh bởi những người phụ nữ hoàn toàn xa lạ đối với cô.

Đó chính là nhà thương điên. Tại đây, lần đầu tiên cô nghe thấy người ta gọi mình bằng cái tên Anne Catherick, và tại đây, như một chi tiết đáng chú ý cuối cùng trong câu chuyện về âm mưu, chính đôi mắt của cô đã tố cáo cho cô biết rằng cô đang mặc y phục của Anne Catherick. Nữ y tá, ngay trong đêm đầu tiên tại nhà thương điên, đã chỉ cho cô xem những dấu vết trên từng món đồ lót của cô khi chúng bị cởi ra, và đã nói một cách hoàn toàn không chút bực dọc hay cay nghiệt rằng, "Hãy nhìn cái tên của chính cô trên chính y phục của mình đi, và đừng có làm phiền tất cả chúng tôi nữa chuyện cô là phu nhân Glyde. Cô ta đã chết và được chôn cất rồi, còn cô thì vẫn đang sống sờ sờ và khỏe mạnh đây này. Nhìn vào quần áo của cô đi chứ! Nó ở đấy kìa, bằng loại mực đánh dấu chất lượng tốt, và cô sẽ tìm thấy nó trên tất cả những món đồ cũ của mình mà chúng tôi vẫn giữ lại trong nhà—Anne Catherick, rõ như ban chữ in ấy!" Và nó vẫn nằm ở đó, khi cô Halcombe kiểm tra lớp vải lanh mà em gái cô mặc trên người vào đêm họ đến Limmeridge House.

Đó là tất cả những ký ức duy nhất—tất cả đều mơ hồ, và một số thì mâu thuẫn lẫn nhau—có thể được khơi gợi từ phu nhân Glyde thông qua những câu hỏi cẩn trọng trên suốt chặng đường về Cumberland. Cô Halcombe đã kiềm chế không dồn ép cô bằng bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến các sự kiện trong nhà thương điên—khi mà tâm trí cô ấy hiển nhiên là quá mong manh để có thể chịu đựng thử thách phải quay đầu nghĩ về chúng. Người ta đã biết được, thông qua lời thú nhận tự nguyện của chủ nhân nhà thương điên, rằng cô đã được tiếp nhận vào cơ sở đó vào ngày hai mươi bảy tháng Bảy. Kể từ ngày đó cho đến ngày mười lăm tháng Mười (ngày cô được giải cứu), cô đã phải chịu đựng sự giam cầm kìm kẹp, danh tính của cô bị gán ghép một cách có hệ thống là Anne Catherick, và sự tỉnh táo của cô, từ đầu đến cuối, bị phủ nhận trên thực tế. Những khối óc kém phần tinh tế hơn, những thể trạng kém phần mong manh hơn, chắc chắn đã phải gục ngã dưới một thử thách khủng khiếp như thế này. Không một người đàn ông nào có thể trải qua nó và bước ra ngoài mà vẫn giữ nguyên vẹn bản thân.

Đặt chân đến Limmeridge vào tối muộn ngày mười lăm, cô Halcombe đã khôn ngoan quyết định chưa vội vàng tìm cách khẳng định danh tính của phu nhân Glyde cho đến tận ngày hôm sau.

Ngay sáng hôm sau, cô bước vào phòng ông Fairlie, và sau khi sử dụng mọi biện pháp cẩn trọng cũng như chuẩn bị trước tâm lý, cuối cùng cô đã thuật lại bằng những lời lẽ rõ ràng nhất về những gì đã xảy ra. Ngay khi sự kinh ngạc và hoảng hốt ban đầu của ông ta lắng xuống, ông ta đã nổi giận đùng đùng tuyên bố rằng cô Halcombe đã để bản thân bị lừa gạt bởi Anne Catherick. Ông ta dẫn chiếu cô đến bức thư của bá tước Fosco, và đến những gì chính cô từng kể cho ông nghe về sự giống nhau về ngoại hình giữa Anne và người cháu gái quá cố của ông, đồng thời kiên quyết từ chối không cho phép một mụ điên bước vào phòng mình, dẫu chỉ trong vỏn vẹn một phút, vì cho rằng đó là một sự sỉ nhục và hành vi xúc phạm khi đưa thứ đó vào nhà ông ta.

Cô Halcombe bước ra khỏi phòng—chờ cho đến khi cơn thịnh nộ ban đầu của cô lắng xuống—rồi qua suy ngẫm, cô quyết định rằng vì lợi ích của lòng nhân đạo thông thường, ông Fairlie buộc phải nhìn tận mắt người cháu gái trước khi ông đóng sập cửa từ chối cô ấy như một kẻ xa lạ—và thế là, không thèm đưa ra bất kỳ lời cảnh báo trước nào, cô dắt theo phu nhân Glyde đi thẳng vào phòng ông. Người gia nhân đã được bố trí sẵn ở cửa để chặn đứng lối vào của họ, nhưng cô Halcombe kiên quyết lách qua mặt gã và xông thẳng vào sự hiện diện của ông Fairlie, tay dắt theo người em gái.

Cảnh tượng diễn ra sau đó, dẫu chỉ kéo dài trong vài phút ngắn ngủi, lại quá đỗi đau đớn để có thể miêu tả lại—chính bản thân cô Halcombe cũng né tránh khi phải nhắc đến nó. Chỉ cần nói đơn giản rằng ông Fairlie đã tuyên bố bằng những từ ngữ quyết liệt nhất rằng ông không hề nhận ra người phụ nữ vừa được đưa vào phòng mình—rằng ông không thấy bất cứ điều gì trên khuôn mặt lẫn thái độ của cô ấy khiến ông phải hoài nghi dù chỉ một giây rằng cháu gái ông đang nằm yên dưới lòng đất tại nghĩa trang Limmeridge, và rằng ông sẽ nhờ pháp luật bảo vệ nếu trước khi ngày kết thúc mà cô ta chưa bị tống cổ khỏi ngôi nhà.

Dù có nhìn nhận theo lăng kính tồi tệ nhất về sự ích kỷ, thói lười biếng và sự thiếu cảm xúc kinh niên của ông Fairlie, thì rõ ràng vẫn là điều bất khả kháng khi cho rằng ông ta lại đủ đê tiện đến mức ngầm nhận ra nhưng lại công khai chối bỏ đứa con của người anh trai mình. Cô Halcombe với bản tính nhân hậu và khôn ngoan đã châm chước đầy đủ sức nặng cho những định kiến và sự hoảng loạn vốn đã ngăn cản ông ta thực hiện năng lực nhận thức một cách công bằng, và cô giải thích những gì đã xảy ra theo hướng đó. Nhưng khi cô tiếp tục thử thách những người hầu và phát hiện ra rằng họ cũng vậy, trong mọi trường hợp, đều tỏ ra không chắc chắn—nói giảm nói tránh là thế—về việc liệu người phụ nữ được trình diện trước mặt họ có phải là cô chủ nhỏ hay là Anne Catherick, người mà họ đều đã nghe kể về sự giống nhau đến kỳ lạ, thì kết luận đau đớn là điều không thể tránh khỏi: sự biến đổi trên khuôn mặt và phong thái của phu nhân Glyde do khoảng thời gian bị giam cầm trong nhà thương điên đã trầm trọng hơn rất nhiều so với những gì cô Halcombe từng phỏng đoán ban đầu. Trò lừa đảo đê tiện tuyên bố cái chết của cô đã thách thức mọi sự vạch trần ngay cả trong chính ngôi nhà nơi cô cất tiếng khóc chào đời, và giữa những con người mà cô từng chung sống.

Trong một hoàn cảnh ít ngặt nghèo hơn, nỗ lực ấy có lẽ vẫn chưa phải là chấm hết hay bị xem như vô vọng.

Chẳng hạn như, cô hầu gái Fanny, người tình cờ vắng mặt tại Limmeridge vào lúc đó, dự kiến sẽ quay trở lại sau hai ngày nữa, và sẽ có cơ hội tranh thủ sự công nhận từ cô ta trước tiên, bởi lẽ Fanny từng giữ mối liên lạc thường xuyên hơn rất nhiều với người chủ và gắn bó sâu sắc hơn hẳn so với những người hầu khác. Một mặt khác, phu nhân Glyde hoàn toàn có thể được giữ lại bí mật trong nhà hoặc trong làng để chờ cho đến khi sức khỏe hồi phục phần nào và tâm trí bình tĩnh trở lại. Khi trí nhớ của cô một lần nữa có thể được tin tưởng để phục vụ chủ nhân, cô sẽ tự nhiên nhắc đến những con người và sự kiện trong quá khứ với sự chắc chắn cùng sự quen thuộc mà không kẻ mạo danh nào có thể giả mạo được, và nhờ thế thực tế về danh tính của cô, thứ mà diện mạo hiện tại đã thất bại trong việc chứng minh, có thể sau đó sẽ được làm rõ nhờ thời gian trợ giúp thông qua bài kiểm tra đáng tin cậy hơn từ chính lời nói của cô.

Nhưng những hoàn cảnh dưới đó cô giành lại được sự tự do lại khiến cho mọi sự nương nhờ vào những phương thức này trở nên hoàn toàn bất khả thi. Cuộc truy lùng từ nhà thương điên, dẫu có bị đánh lạc hướng về phía Hampshire tạm thời đi chăng nữa, thì chắc chắn không sớm thì muộn cũng sẽ chuyển hướng về Cumberland. Những kẻ được cắt cử đi tìm kiếm kẻ trốn chạy có thể xuất hiện tại Limmeridge House chỉ sau vài tiếng đồng hồ thông báo, và trong tâm trạng hiện tại của ông Fairlie, chúng hoàn toàn có thể trông cậy vào việc ông ta sẽ lập tức huy động ảnh hưởng và quyền lực địa phương để hỗ trợ chúng. Sự cân nhắc thông thường nhất vì sự an toàn của phu nhân Glyde đã ép buộc cô Halcombe phải gánh lấy sự thật phũ phàng là phải từ bỏ cuộc chiến đòi lại công lý cho cô, và phải đưa cô rời đi ngay lập tức khỏi nơi chốn nguy hiểm nhất đối với cô vào lúc này—vùng lân cận ngôi nhà của chính cô.

Một cuộc tẩu thoát tức thì trở lại London là biện pháp an ninh đầu tiên và khôn ngoan nhất hiện lên trong đầu. Giữa lòng đại đô thị rộng lớn ấy, mọi dấu vết của họ có lẽ sẽ được xóa nhòa nhanh chóng và chắc chắn nhất. Chẳng có sự chuẩn bị nào cần thực hiện—không có lời từ biệt đong đầy tình cảm nào cần trao đổi với bất kỳ ai. Vào buổi chiều của ngày đáng nhớ ngày mười lục ấy, cô Halcombe đã đánh thức người em gái dậy để thực hiện nỗ lực dũng cảm cuối cùng, và chẳng có lấy một linh hồn nào cất lời chúc phúc khi tiễn biệt, hai con người ấy đã dấn thân bước vào thế giới ngoài kia một mình, quay lưng lại vĩnh viễn với Limmeridge House.

Họ đã đi qua ngọn đồi phía trên nghĩa trang, khi phu nhân Glyde khăng khăng đòi quay trở lại để nhìn lần cuối phần mộ của người mẹ. Cô Halcombe đã cố gắng lay chuyển quyết định đó, nhưng trong trường hợp này lại hoài công vô ích. Cô ấy không tài nào lay chuyển được. Đôi mắt mờ đục bỗng bùng lên một tia lửa bất ngờ và lóe lên qua lớp khăn voan đang che khuất—những ngón tay gầy guộc siết chặt lên từng giây trên cánh tay người chị mà bấy lâu nay vẫn bấu víu một cách vô lực. Tôi tin chắc trong tận sâu tâm hồn mình rằng bàn tay của Thiên Chúa đang chỉ lối đưa đường cho họ, và rằng sinh linh ngỗi ngây nhất và chịu đựng nhiều đau khổ nhất trong số các tạo vật của Ngài đã được chọn lựa vào khoảnh khắc kinh hoàng ấy để nhìn thấy điều đó.

Họ quay ngược bước chân về lại khu nghĩa trang, và chính hành động đó đã đóng ấn cho tương lai của ba cuộc đời chúng tôi.